Pogotowie maturalne: Motywy literackie - Motyw erotyzmu


Erotyzm i pornografia jako tematy kontrowersyjne w literaturze i sztuce. Przedstaw na wybranych przykładach

Analizę tematu należy rozpocząć od stwierdzenia, iż zarówno erotyzm jak i pornografia od wieków są tematem kontrowersyjnym. Warto jednak zwrócić uwagę, iż nie tylko miłość cielesna i związane z nią przeżycia szokują, prowokują i bulwersują. Każdy z nas inaczej zapatruje się na zagadnienie szokowania, dla jednych może to być sposób i forma przekazywania informacji, a dla innych treść. Natomiast ja zajmę się szokowaniem za pomocą erotyzmu i pornografii. Mimo, iż żyjemy w czasach dużej swobody obyczajowej twórcy chętnie często posługują się zmysłowością jako elementem prowokacji.

Wyróżnia się trzy kategorie komunikatów zawierających treści „uczuciowo-seksualne”. Pierwsza z nich „erotyczna”, dopuszcza kobiecą i męską nagość oraz sceny uzasadnione artystycznie i emocjonalnie. Druga z tych kategorii to „pornografia stylizowana”, która opisuje akt seksualny z uwzględnieniem jego wszystkich wymiarów, znaczeń i kontekstów (filozofia, fizjologia, psychologia). Trzecią kategorię stanowi „pornografia genitalna”, sprowadzająca seks wyłącznie do technik i pozycji przy stosunku.

W drugiej kategorii mieści się taki utwór jak „Kamasutra, czyli traktat o miłowaniu”. Książka obrazująca śmiałość i barwność kultury erotycznej dawnych Indii w dzisiejszym świecie jest cenionym podręcznikiem pożycia seksualnego. Aby czerpać rozkosz należy korzystać z pięciu zmysłów: smaku, węchu, słuchu, dotyku i wzroku. Na szczycie rzeczy rozkosznych jest szczęście zespolenia miłosnego, a jej owocem jest nasienie, czyli dziecko. Osiągnięcie rozkoszy, czyli Kamy jest możliwe tylko wtedy, gdy stosujemy się do metod przedstawionych w trzydziestu sześciu lekcjach poruszających sześćdziesiąt cztery zagadnienia związane z miłością. Autor wartościuje umiejętności jakimi powinna posługiwać się kobieta, by móc osiągnąć tytuł kurtyzany najwyższej rangi - Ganiki. Na pierwszym miejscu jest śpiew, później muzyka, taniec, rysunek, sztuka zdobienia ciała i mieszkania, by na końcu podać wskazówki, jak organizować przyjęcia, gry i zabawy. Ganika musi sprawnie operować wszystkimi umiejętnościami, gdyż tylko tak może stać się bardziej atrakcyjna od innych kobiet, a w konsekwencji zajmie miejsce wśród ludzi uczonych i honorowych.
Ponieważ nauki Watsjajany odnoszą się nie tylko do płci pięknej, toteż lekcja czwarta przedstawia obowiązki mężczyzny, do których nauczyciel zalicza m.in.: założenie ogniska domowego, utrzymanie mieszkania wedle ściśle określonych reguł, dbanie o higienę, odpowiednie odżywiania się, udział w procesjach, biesiadach oraz organizowanie rozrywek jak np. przyjmowanie kobiet.

„Traktat o miłowaniu” rozróżnia siedem rodzajów związków seksualnych: spontaniczny, namiętny, z zapowiedzią miłości, miłości sztucznej, miłości zastępczej, związek eunuchów i związek oszukańczy. Przewodnik po świecie miłości opisuje różne pieszczoty i czułości. Rozpoczynając od pocałunków: delikatnych muśnięć wargami i wyrafinowanych ucałowań z udziałem języka. Uczucia można również przekazać za pomocą dotknięć i uścisków. Wyróżniamy cztery rodzaje obłapiania: spowicie liany, wspięcie się na drzewo, ryż i sezam oraz mleko i woda. Ważnymi elementami indyjskiego rytuału miłosnego są zadrapania, które robi się na całym ciele, mają one na celu utrwalenie i zwiększenie miłości partnerów. Mallanaga rozróżnia następujące typy pieszczotliwych zadrapań: błysk, sierp księżyca, krąg, kreska, tygrysi pazur, pawia nóżka, zajęczy trop i płatek lotosu. Innym rodzajem pozostawiania śladu na ciele kochanka są ukąszenia- bolesne pieszczoty zębów.

„Kamasutra” opisuje 8 śladów po gryzieniu: sekretny, nabrzmiały, naszyjnik korali, sznur rubinów, kropla, sznur kropli, strzęp chmury i ukąszenie dzika. Mallanaga nie tylko opisuje akt seksualny, lecz jako niedościgniony wzór dla seksuologów analizuje doznania towarzyszące zespoleniu, wychodzi z założenia, że skoro zacznie się gra miłosna, tylko namiętność może określić granicę wszystkich czynów kochanków. „Kamasutrę” zaliczam do literatury prowokacji. Jej treść nie tyle szokuje czytelnika, co skłania do refleksji i motywacji do działań na tle seksualnym.

Motyw nauki kochania przewija się w literaturze i tak oto, w kolejnym przytoczonym przeze mnie utworze „Pożegnaniu jesieni” bohaterka uczy się kultury i praktyk erotycznych. Świadczy to o ponadczasowości i uniwersalności tego podręcznika spisanego sanskrytem ponad dwa tysiące lat temu.

Ciekawą próbę zmierzenia się z konwencjami romansu podjął M. G. Lewis w utworze pt. : „Mnich”. Książka ta po dziś dzień wzbudza zgorszenie wśród czytelników, niejednokrotnie przez nazbyt płomienne opisy. Przytoczona powieść gotycka wyróżniała się na tle romansów fabułą oraz wprowadzeniem wątków i motywów nadprzyrodzonych, które miały wzbudzać grozę. Ambrozjo, tytułowy mnich, reprezentuje i jednocześnie przekracza granice typowego „gotyckiego łotra”. Do zguby wiedzie go pycha wynikająca z rosnącej sławy jako kaznodziei i z nieskazitelnej cnoty. Początkowo darzy czysto platoniczną miłością Madonnę z obrazu. Szybko jednak znajduje jej żywe odzwierciedlenie w Matyldzie. Córka szatana pod ukryciem i zmienionym imieniem dostaje się do opactwa. Odkrywa przed Ambrozjem świat zmysłów, pożądania i rozkoszy. Opat ulega pokusie i w ramach podziękowania za uratowanie życia spełnia ostatnią prośbę Matyldy- zaspokaja jej pożądanie: „porwał ją z uniesieniem w ramiona, nie pamiętał o swoich ślubach, pomny jeno na rozkosz”. Mnich przesycony swobodą pieszczot Matyldy przenosi swe żądze na Antonię. Aby uwieść cnotkę ucieka się do szatańskich sposobów - magii. Podaje dziewczynie środek na trzydniowy sen. Pierwsza próba gwałtu kończy się fiaskiem, bohater zostaje nakryty przez matkę dziewczyny- Elwirę. By prawda nie ujrzała światła dziennego kaznodzieje zabija kobietę, a córkę umieszcza w grobowcu. Tam wśród „nadgniłych i zbutwiałych ciał” dokonuje brutalnego gwałtu. Opór dziewczyny rozpalał zmysły Ambrozja, krzyki tłumił pocałunkami, potraktował Antonię niczym barbarzyńca: ”folgował sobie z poufałością i w rozpasaniu lubieżnego szału poranił i poznaczył sińcami jej delikatne ciało”. W obawie przed ujawnieniem prawdy opat sztyletem zabija swą ofiarę. Inkwizycja skazuje go na więzienie i karę śmierci. Jedyną ucieczką jest podpisanie cyrografu. Ambrozjo zawiera pakt z diabłem, uwalnia się z więzienia, lecz ginie na pustyni żegnany słowami: „ Ta Elwira, którą zamordowałeś dała ci życie, a Antonia to twa siostra”.

Lewis w swej powieści dał wyraz młodzieńczej fantazji a szczególnie marzeniom erotycznym. Ten śmiały, jak na ówczesne czasy, romans nie ukazuje złego z natury człowieka, lecz człowieka skorego do pokus, które są personifikowane przez Matyldę. Losy opata odsłaniają ślepotę i gwałtowność popędów erotycznych każdego z nas, nawet tak nieskazitelna dusza jak Ambrozja potrzebuje uwolnić się od przymusów i nakazów. Osoba mnicha szokuje i fascynuje, gdyż przedstawia prawdziwą naturę człowieka - buntownika, który skrywa w sobie nieodgadnione możliwości.

Inaczej ujął motyw erotyzmu francuski pisarz doby naturalizmu, Emil Zola, w powieści pt.: „Nana”. Jak to określił sam autor utwór miał być „powrotem do literatury brutalnej” i „szklanką mocnego wina”. Tytułowa bohaterka Anna Coupeau jest aktorką bulwarowego teatru- Verits. Demonstrując nagie ciało staje się obiektem pożądania mężczyzn z najlepszych sfer. U jej drzwi tłoczą się arystokraci, bankierzy i starzy weterani rozpusty. Hrabia Muffat, szambelan cesarski, składa jej w ofierze majątek i dwadzieścia lat nienagannej wierności małżeńskiej. By ją utrzymać godzi się na upokorzenia. „Tragicznie płaski koniec” ich związku jest spowodowany zdradą. Muffat załamany utratą Nany, zrujnowany i wyrzucony przez kochankę- Różę Mignon, wpada na nowo w przesadną pobożność, w której odnajduje namiastkę rozkoszy. Ksawery Vandeuvres poświęca Nanie majątek, honor i życie. Hrabia rujnuje się na kobiety, ostatecznie „pożera go” Nana. Jako właściciel stajni wyścigowej opuszcza świat w płomieniach, spalił się wraz ze swoimi końmi. Baron Steiner, którego „ czarni od węgla, zlani potem robotnicy dzień i noc napinali mięśnie i wytężali wszystkie siły, by zaspokoić potrzeby Nany” kupuje dla dziewczyny posiadłość Migotte. Doprowadzony do bankructwa nędzy z płaczem pożycza od Anny pieniądze. Po jej wyjeździe utrzymuje Simmonę.

Siedemnastoletni Jerzy Hugon, student, pieszczotliwie zwany przez Annę „Bobo”, kocha kurtyzanę ponad życie. Nana traktuje go jak matka, z miłością i czułością matczyną opiekuje się nim. Jednak atmosfera Migotte i zapalczywość młodzieńca sprawiają, iż potajemny romans rozkwita. Przelotny flirt na wsi kończy się samobójstwem Jerzego na wieść o związku ukochanej z jego bratem. Po licznych romansach Nana wyjeżdża do Rosji, zdobywa tam ogromny majątek. Do kraju wraca chora na czarną ospę, umiera pod opieką swej rywalki Róży Mignon.

Podsumowując można stwierdzić, iż żądza zmysłowa prowadziła wielbicieli Nany do poniżenia, upodlenia i całkowitego zatracenia. Natomiast sama bohaterka uosabia rozpustę, symbolizuje wyniszczającą potęgę płci. Jest to kobieta zgubiona przez luksusy i łatwe uciechy. Na jej życie ogromny wpływ miało ówczesne środowisko. Aby wydobyć się z nędzy stała się kokotką wysokich lotów.

Postać kobiety upadłej od dawna interesowała pisarzy i w różnych pokoleniach literackich przybierała odmienne formy. Zola chciał ukazać „życie paryskie” takim jakie było za jego czasów, stworzyć dokument półświatka „drugiego cesarstwa”, zanalizować zjawisko prostytucji, jego przyczyny i skutki, toteż stworzył kurtyzanę swych marzeń. Przypisał jej szereg prac i zbrodni, do których popełnienia nie starczyłoby całej armii paryskich kurtyzan. Lecz można powiedzieć, iż Nana odkupuje swoje grzechy chorobą i śmiercią. Problem rozwiązłości do dziś wzbudza kontrowersje na temat moralności i zasad postępowania. Bohaterka natomiast nieświadomie pomściła świat, którym przebywała, świat nędzy. Niszcząc mężczyzn spełniła obowiązek kobiety wywodzącej się z nizin społecznych. Historia Anny ukazuje szokujący wpływ kobiety na mężczyzn.

Erotyka często traktowana była jako sposób ucieczki przed nudą życia i banalnością codziennej egzystencji. Za przykład tego chciałabym podać utwór S. I. Witkiewicza „Pożegnanie jesieni”. Postaci Witkacego szukają tajemnicy istnienia w świecie, w którym filozofia i sztuka znajdują się w zaniku i na progu nieuchronnej katastrofy. Główny bohater Atanazy Bazkabal kocha Zosię Osłabędzką, jednak musi ją zdradzić, gdyż nie może znieść ciężaru tej miłości. Pod wpływem impulsu nawiązuje fatalny romans z Helą Bertz. Atanazy na pierwszych spotkaniach z Bertzówną nie pojmuje jej erotycznych aluzji, nie potrafi sprostać intelektualnie sawantce, być może wynika to z faktu, iż posiadł pierwszą kobietę „dopiero w czternastym roku życia”. Po bankiecie pijany bohater „powalił narzeczoną na łóżko i zgwałcił w bestialski sposób”. Noc poślubną spędza z rudowłosym demonem. Natomiast za najnudniejsze przeżycie erotyczne Atanazy zalicza noc z Łohoyskim. Po seansie kokainowym „męska przyjaźń” osiągnęła apogeum. „A potem już w tym wymiarze podeszli objęci sobą do stołu, potem pili, potem znowu zażywali kokainę, potem zaczęły się dziać rzeczy straszne... na dnie okropnej mieszaniny obrzydliwych przedmiotów znalazła się rozkosz płciowego orgazmu- stało się to naprawdę: ktoś kogoś w coś tam gdzieś o coś przy czymś na kimś z boku wewnątrz obok i pomimo tego, ze to nie była ona, nie ona!” . W swych wspomnieniach Bazkabal często wracał do tego wieczoru, zazdroszcząc Łohoyskiemu jego upodobań seksualnych.

W trakcie pobytu przyjaciół w górach, romans artysty i Żydówki rozkwita. Zazdrość Tazia prowadzi do morderstwa instruktora narciarstwa - Tvardstrupa. Zosia jest świadkiem nocnej schadzki męża z kochanką. Zdarzenie to prowadzi do kolejnej katastrofy - Osłabędzka popełnia samobójstwo. Śmierć Zosi wieńczy tragiczną historię miłosną. Atanazy targany wyrzutami sumienia wyjeżdża do Indii, gdzie jest ofiarą religijnego obłędu i nimfomanii Heli. Żydówka uczy się Kamasutry, pozwalając Atanazemu jedynie patrzeć. Chwile sadomasochistycznego uniesienia przeżywają w otchłaniach nicości, czyli na indyjskim dworze. Atanazy nie potrafi znieść orgiastycznych upodobań Heli (perwersji z Guru, nauczycielem Kamy, dziećmi, kobietami oraz ludźmi różnych ras) powraca więc do kraju. Przelotne romanse z dziewczynami spotkanymi w drodze do ojczyzny oraz z sekretarką uświadamiają mu, iż kochał Zosię. Pod pretekstem choroby wyjeżdża w góry i udaje się na grób byłej żony. Stąd wyrusza na granicę by pięknie umrzeć i połączyć się z duszą Zosi i ich dziecka. Zostaje rozstrzelany przez celników. Jego śmierć symbolizuje upadek świata przedstawionego w powieści- świata zdegenerowanych dekadentów.

Powieści Witkacego ze względu na swą formę, liczne dyskusje filozoficzne, częste zwroty narratora do czytelnika oraz deformację rzeczywistości określane są mianem „powieści- worka”. I właśnie do tego worka można dołożyć erotyczne przeżycia Atanazego, które nie tylko ukazują niewierność mężczyzn, lecz także upodobania kobiet określanych mianem demonicznych. W opisach erotycznych „Pożegnania jesieni” Witkiewicz często porównuje miłość do „potwornego” mechanizmu i wyrafinowanego okrucieństwa. Zbliża się w nich jednak chwilami do poziomu literatury brukowej, używając koszarowych porównań, jak np.: „Atanazy runął na nią jak wieża, która połknęła 42-centymetrowy pocisk”. Jedynie za sprawą seksu bohater mógł samorealizować się, lecz cóż można zrobić, gdy nawet stosunek traci swoja tajemnicę? Przeżycia religijne i seksualne stanowią zwierciadło wydarzeń politycznych w Europie. Pomieszanie i zatarcie różnic stanowych i rasowych w czasie orgii zapowiada zrównanie wszystkich w nowym, porewolucyjnym społeczeństwie. Orgiastyczny mistycyzm, w którym pogrążają się Hela wraz z Atanazym jest wyrazem upadku dawnych wartości, których filarem była wolność jednostki.

Najbardziej szokujący i bulwersujący utwór, jakim jest „Rzeźnik” A. Reyes chciałabym przedstawić w zgoła odmienny sposób, przytaczając fragmenty, które mogą wywoływać zgorszenie, jak również są potwierdzeniem następującej tezy: sprawy erotyczne, które dawno przestały być wstydliwe wciąż są przedstawiane za pomocą terminologii zbliżonej do brukowej. Świadczy to o fakcie, iż w języku polskim nadal brakuje odpowiedniego słownictwa. Sprawy miłosne są przedstawiane metaforycznie, naukowo bądź jak w przypadku ostatniego utworu wulgarnie:
„Uwielbiam wylizywać futerko takich dziewuszek. Pozwolisz się wycmokać? Rozchylę delikatnie twoje śliczne różowiutkie wargi, najpierw duże, potem małe, włożę tam czubek języka, cały język, i będę cię wylizywał od dziurki do guziczka, będę cię ssał najdroższa aż zrobisz się wilgotna i poczujesz nieustającą rozkosz. Zjem ci dupcię i cycuszki, ramiona, ręce, pępek, dołki w plecach, uda, nogi, palce u stóp. Głowę położysz mi między nogami i weźmiesz do słodkiej buzi mojego wielkiego kutasa. Pozwól kochanie, spuszczę ci się do gardła. Będę brał cię od przodu i od tyłu i nigdy nie będziemy mieli dosyć.”

„Będę musiał rozbierać cię bardzo ostrożnie. Ty też mnie rozbierzesz, najpierw koszula, potem spodnie. Będzie mi już stał i na pewno wysunie się ze slipów. Zdejmiesz je również i od razu zapragniesz wziąć ten rozkoszny pakunek, będziesz chciała jego soku i zaczniesz go pieścić, ssać, wreszcie wsuniesz go sobie między nogi, nadziejesz się na mnie i będziesz cwałować w pogoni za rozkoszą. Zrobimy coś, czego nigdy dotąd nie robiliśmy, dam ci swoje jaja i kutasa, zrobisz z tym co zechcesz, a ty mi dasz kocurka i dupcię i powlekę cię spermą i sokiem aż twoja pupa rozbłyśnie w nocy jak księżyc.”

„Nadal wytrząsał się we mnie, walił jak kafarem, przytrzymując mi głowę od tyłu, włożył mi dwa palce od pochwy, a kiedy je wyjął wsunęłam tam swoje palce, czułam jego twardy narząd uderzający o tylną ściankę i zaczęłam pocierać w tym samym rytmie.”

Sądzę, że interpretacje w tym miejscu można pominąć. Powieść ta szokuje i bulwersuje formą ukazywania przeżyć erotycznych, choć skłaniałabym się ku sformułowaniu „perwersji seksualnych” rzeźnika i bezimiennej bohaterki. Być może właśnie to było kluczem do sukcesu Reyes, która za „Rzeźnika” otrzymała prestiżową nagrodę Pierre-Louys, a utwór przetłumaczono na kilkanaście języków.

Z powyższej analizy wynika, iż erotyzm jak i pornografia na przestrzeni wieków zmieniały swe oblicze, jednak po dziś dzień szokują, prowokują i bulwersują. Przytoczone utwory poruszają różne aspekty przedstawiania miłości. Należy jednak pamiętać, iż erotyzm, jako cecha, jest przypisany odbiorowi a nie powieści. I tak oto: „Kamasutra, czyli traktat o miłowaniu” jest wzorem jak powinno wyglądać szczęśliwe pożycie, Lewis w „Mnichu” łamie konwencje łącząc erotyzm z demonizmem i satanizmem, „Nana” wzbudza kontrowersje na temat moralności, bohater „Pożegnania jesieni” samorealizował się za pomocą erotyzmu, a ostatnia przytoczona pozycja, pokazuje, że doznania seksualne można przedstawić za pomocą wulgaryzmów i kontrastów.

strona:    1    2    3    4    5    6    7  





Motywy erotyczne w literaturze i sztuce. Przedstaw temat na wybranych przykładach wybranej epoki

Ocena:
20/20
Teza: Erotyka jako naturalny element życia jest często stosowanym motywem w literaturze i sztuce współczesnej.

Ocena opisowa nauczyciela: Dojrzały język, ciekawa literatura, dobre wnioski. Brawo! 20 punktów!

Czy można rozgraniczyć erotyzm od pornografii w literaturze i sztuce? Omów zagadnienie odnosząc się do wybranych dzieł

Ocena:
20/20
Teza: Erotyzm i pornografia to dwa sposoby wyrażania seksualności, które można znaleźć zarówno w prozie, jak i w poezji, w filmach i obrazach, rzeźbach oraz w innych dziedzinach sztuki.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja bardzo dobra. Poprawny język i styl wypowiedzi, zaskakuje dobór literatury.

Erotyzm i pornografia jako tematy kontrowersyjne w literaturze i sztuce. Przedstaw na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Współcześni twórcy chętnie sięgają po erotykę i pornografię w celu zaszokowania czytelnika.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca dojrzała, temat ukazany odważnie i wieloaspektowo. Poprawny styl wypowiedzi.

Erotyka w literaturze i sztuce. Omów zagadnienie na wybranej kreacji bohatera w literaturze i sztuce współczesnej

Ocena:
19/20
Teza: Erotyzm kobiety jest popularnym motywem sztuki współczesnej. Jego różne oblicza możemy zaobserwować w twórczości artystów XX wieku.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca dobra. Umiejętnie poprowadzona argumentacja, ciekawy dobór literatury.

Omów znaczenie nagości w kulturze na przykładzie dzieł z różnych epok

Ocena:
19/20
Teza: Nagość fascynowała wielu twórców. Jednak jej znaczenie zmieniało się w zależności od wartości dominujących w danej epoce.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja poprawna, dobry język i styl wypowiedzi. Można pogłębić analizę problemu.