Niepogodzeni ze światem. Zanalizuj źródła i formy buntu bohaterów literackich odwołując się do wybranych utworów
Pogotowie maturalne: Motywy literackie - Motyw buntu


Niepogodzeni ze światem. Zanalizuj źródła i formy buntu bohaterów literackich odwołując się do wybranych utworów

Kartezjusz powiedział: „Myślę, więc jestem.” Ale nie tylko samo rozumowanie charakteryzuje człowieka. Tych wyznaczników może być o wiele więcej - to, co ujawnia się w każdym z nas, w każdym pokoleniu, w każdej epoce literackiej, doskonale oddaje sentencja Camusa „Aby istnieć, człowiek musi się buntować”. Czym jest ów bunt, tak ważny, tak często występujący? Według „Słownika języka polskiego” to 1. Pozostaje więc odpowiedzieć na pytanie jakie są jego przyczyny i jak on się wyraża.
Żeby móc mówić o przyczynach buntu, trzeba dokonać pewnych uproszczeń. Niezgoda człowieka na rzeczywistość ma bowiem dość wieloznaczne przyczyny, bo to reakcja bardzo indywidualna. Podział źródeł buntu, którego zaraz dokonam, jest więc podziałem świadomie uogólnionym.
Pierwszy typ źródła wiąże się z religią. Bóg, który może zajmować w życiu człowieka jedno z najważniejszych miejsc, ma wiele twarzy, które często zmieniają się wraz z podejściem człowieka do wiary. Bóg, a raczej jego wyobrażenie, przyjmuje więc postać surowego, Starotestamentowego Jahwe, Miłości, Mądrego Opiekuna, Stworzyciela. Bunt przeciwko Niemu to przede wszystkim sprzeciw surowości, przejawiającej się według ludzi w Jego milczeniu. Właśnie milczeniem Boga, jego nieobecnością i niereagowaniem na zło wyrządzane Polakom uzasadnia swoją Wielką Improwizację Konrad z III części „Dziadów”, który, jako romantyczny kochanek – kochanek Ojczyzny, chce zakończyć cierpienia Narodu i otrzymać moc Boga. Moc mogącą pozwolić mu na zrobienie tego, czego ten deistyczny Wielki Zegarmistrz, obojętny na martyrologię Polaków, nie robi. Bunt Konrada, pełen pychy, gwałtowny i przerażający, ciągnie go ku przepaści, od której ratują go paradoksalnie – diabły. Mickiewiczowski Konrad, mimo wielu gorzkich, obraźliwych słów skierowanych ku milczącemu Bogu, nie wypowiada jednak najstraszniejszego oszczerstwa, jakim miało być nazwanie Wszechmogącego carem.
Poczucie opuszczenia przez Boga popchnęło do buntu wiele postaci. Sięgając do najstarszych dzieł, dzieł które stworzyły kulturę europejską, warto wspomnieć o Narodzie Wybranym, który w trakcie długiej wędrówki do Ziemi Obiecanej, miewał chwile zwątpienia. Najsłynniejsza z nich zaowocowała chwilowym powrotem do starej wiary i czczeniem złotego cielca, co przerwał Mojżesz, powróciwszy po dziesięciu dniach z Góry Synaj. To nieobecność przywódcy skłoniła Izraelitów do wysunięcia wniosków, że Bóg tego przywódcy ich opuścił.
Drugi rodzaj opiera się na niezadowoleniu z systemu państwowego, w którym jest się osadzonym. Mowa o buncie, który rodzi się u bohatera, bohaterów, żyjących w układzie narzucającym pewne ograniczenia, prowadzące do szerokiego naruszenia praw. Przykładem będzie „Folwark zwierzęcy” George’a Orwella, powieść – parabola, w której zwierzęta pracujące na farmie pana Jonesa, przeprowadzają rewolucję, buntują się przeciwko władzy człowieka, gnębieniu, wykorzystywaniu i nierówności. Rewolucja, mająca na celu poprawę życia i zbudowanie utopijnego państwa, kończy się oczywiście zapanowaniem antyutopijnego ustroju, w którym są równi i równiejsi. Folwark, jako alegoria systemu totalitarnego i aluzja do przewrotu w Rosji, obnażające wszystkie wady tego ustroju i ostrzegająca przed jego skutkami, pokazuje, że bunt wymaga odwagi do zmian i siły w jego przeprowadzeniu, że niezadowolenie prowadzi do odnalezienia tej siły; inną sprawą jest natomiast to, że bunt, rewolucja, często „pożera własne dzieci”.
Trzeci i ostatni wyodrębniony przeze mnie typ źródła buntu również wiąże się z niezadowoleniem z pewnych norm. W tym jednak przypadku są to normy, które narzuca ogół ludzi tworzących daną grupę – mowa więc o normach społecznych, o normach często ustalonych tradycją, okolicznościami, mentalnością, zakazami starszego pokolenia. Z takimi konfliktami konfrontują się bohaterowie książki Nancy Kleinbaum „Stowarzyszenie Umarłych Poetów”. Akcja powieści rozgrywa się w latach 50. XX wieku, kiedy w elitarnej amerykańskiej szkole dla chłopców zaczyna nauczać nowy nauczyciel angielskiego – John Keating, który otwiera przed swoimi uczniami zupełnie inny świat – świat poezji, świat marzeń, świat w którym człowiek żyje pełnią życia, czerpiąc z niego, jak z kielicha bez dna. W tym nowym świecie chłopcy, zniewoleni w decyzjach i wyborach przez własnych rodziców, przez surowe zasady piętnujące wolność i idealizm oraz indywidualność, buntują się tym właśnie ograniczeniom, które nie pozwalają im spełnić własnych marzeń i popełnić własnych błędów. W jaki sposób buntują się chłopcy? Po prostu idą własną drogą, za wszelką cenę realizując własne priorytety i łamiąc narzucane zasady. Wybierają właśnie taką formę buntu.
Ale są także inne jego formy. Znowu zmuszona jestem uogólniać – przedstawię tylko te najczęściej występujące, najbardziej popularne w literaturze – ale także i w prawdziwym życiu; literatura wydaje się bowiem odpowiedzią człowieka na rzeczywistość, próbą poradzenia sobie z tą rzeczywistością, próbą przelania emocji. Oczywiste jest więc to, że motyw buntu w pewnych epokach zaznacza się wyraźniej, na co wpływ ma historia, ludzie, ich mentalność. Bo czym byłaby na przykład polska literatura bez szaleńczego romantyzmu, romantyzmu związanego z cierpieniem, przegranym powstaniem, zniewoleniem, romantyzmu który był siłą dziewiętnastowiecznych, młodych Polaków, który można postawić na równi z pojęciem buntu i postawić między nimi znak równości?
Przejdźmy jednak do form buntu, zaczynając właśnie od romantycznego przykładu. I tu oczywiście ponownie Mickiewicz i jego „Oda do młodości” . Utwór ten nazwany bywa manifestem młodego pokolenia romantyków, gdzie ścierają się dwa światy: stary, stworzony przez oświecenie i nowy, którego fundamentem jest młodość, siła sprawcza wszelkiej przemiany dziejowej. Formą buntu – buntu przeciwko starym zasadom, buntu, wyzwalącego, doceniającego nowe wartości, a nie „obszar gnuśności zalany odmętem” – jest właśnie formą manifestu, czyli wedle definicji Kopalińskiego deklaracją ideową, zaznaczeniem swojego stanowiska w sprawie, protestem, demonstracją.
W tym konkretnym manifeście więc mamy do czynienia z oporem przeciwko staremu porządkowi i wyrażeniem tego oporu za pomocą słów, jasno deklarując zajmowaną pozycję.
Oprócz pokojowego manifestu formą buntu może być także zbiorowy opór, walka – w literaturze polskiej przedstawiał to między innymi pozytywistyczny pisarz Henryk Sienkiewicz. Bohaterowie jego książek, waleczni i odważni ludzie o wielkich sercach i ostrych szablach, ukazywani zostali w sytuacjach przełomowych dla kraju. W „Potopie” to czas potopu szwedzkiego, czas ukazany jako lata upadku i lata przełomu, w których Kmicic, Wołodyjowski, Skrzetuski, większość Sarmatów przeciwstawiła się królowi szwedzkiego Karolowi Gustawowi, jednocząc się w walce i prowadząc wojnę z zalewającymi ojczyznę wojskami. Bunt więc może być wyrażony twardym, zbrojnym oporem, nie biernym, lecz aktywnym – walką.
Bunt może wyrażać się także poprzez sztukę. Niejednokrotnie w poezji, muzyce, mamy do czynienia z podmiotem autorskim albo liryką maski, poprzez co poeta prezentuje swój sposób widzenia świata, wyraża swoją niezgodę na pewne sytuacje i przelewa to na papier. Przykładem jest twórczość poetów Nowej Fali, między innymi Stanisława Barańczaka, który w swych wierszach genialnie parafrazuje język PRL. Jego poezja to poezja propagandowa, rewolucyjna, która walczy z systemem politycznym, który daje świadectwo prawdy, ukazując bzdury ówczesnych mechanizmów.
Podsumowując, bunt jest zjawiskiem niezwykle złożonym. Zależnie od okoliczności i buntownika przyjmuje różne formy i wynika z różnych przyczyn. Od buntu uciszonego, wyrażonego manifestem, po walkę, opór, sztukę; od buntu z pobudek religijnych, po społeczne i polityczne. W obojętnie jakiej formie pozostaje jednak jednym z ulubionych i najczęściej wykorzystywanych motywów. Dlaczego? Powtórzę słowa Camusa – Żeby istnieć, człowiek musi się buntować.

strona:    1    2    3    4  





Niepogodzeni ze światem. Zanalizuj źródła i formy buntu bohaterów literackich odwołując się do wybranych utworów

Ocena:
20/20
Teza: Bunt jest zjawiskiem złożonym, ma różne przyczyny i przyjmuje różne formy.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca bardzo dobra. Prezentowane argumenty potwierdzają tok myślenia autora. Utwory dobrane z rozmysłem. Styl wypowiedzi poprawny

Różne kreacje bohatera zbuntowanego w literaturze. Omów zagadnienie analizując wybrane teksty

Ocena:
20/20
Teza: Próba odnalezienia różnic i cech wspólnych bohaterów zbuntowanych na przykładzie literatury różnych epok.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja bardzo dobra. Autor odnalazł w literaturze najbardziej charakterystyczne obrazy bohaterów zbuntowanych, a zderzenie tych postaci prowadzi do interesujących wniosków.

Buntownicy w literaturze różnych epok i filmie

Ocena:
20/20
Teza: W historii filmu i literatury możemy odnaleźć różnorodne obrazy buntowników. Wszystkich ich łączy niezgoda na zastaną rzeczywistość, a dzieli forma i źródła buntu.

Ocena opisowa nauczyciela: 20 punktów - prezentacja poprawnie skonstruowana. Ciekawy dobór argumentów, rozbudowane wnioski. Na uwagę zasługują starannie dobrane cytaty.

Młodzi gniewni. Czy są światu potrzebni? Rozważania oprzyj na tekstach literackich i zjawiskach kulturowych

Ocena:
20/20
Teza: Buntownicy zmieniając przestrzeń wokół siebie, zmieniają świat. Są światu bardzo potrzebni.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja bardzo dojrzała. Argumentacja przeprowadzona wzorowo. Zapadające w pamięć wnioski. Brawo. 20 punktów.

Motyw buntu w literaturze. Przedstaw na podstawie postaci Giaura, Cezarego Baryki i Wertera.

Ocena:
20/20
Teza: Trzech bohaterów – Werter, Giaur i Baryka – daje odmienne ujście swojej niezgodzie na otaczającą rzeczywistość.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni realizuje temat. Poprawna konstrukcja i wnioski.

Bunt jako przykład aktywnej postawy wobec świata. Rozwiń temat na przykładzie wybranych utworów literackich.

Ocena:
20/20
Teza: „ A ludzie mych wierszy słuchając powstają I wilki wychodzą żenującą zgrają...Powołał mnie Pan. Na bunt”

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawna. W pełni realizuje założenia.

Bunt i ofiara - świadectwo wrażliwości, konieczność, przejaw szaleństwa. Mój sąd o wybranych bohaterach literackich

Ocena:
20/20
Teza: Buntownicy są jednymi z nielicznych ludzi, którzy potrafią iść pod wiatr życiowych problemów i uparcie dążyć do postawionych sobie celów, często płacąc za to wysoką cenę.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca kompletna, ciekawie ukazane argumenty i wnioski.

Bunt i pokora jako sposoby zachowań człowieka wobec Boga. Przedstaw ich literackie ujęcia, odwołując się do wybranych utworów

Ocena:
20/20
Teza: W literaturze odnajdujemy wiele obrazów zachowań buntowniczych i pokornych względem Boga.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca konsekwentnie realizuje temat. W pełni poprawna argumentacja.

Niepogodzeni ze światem. Przedstaw wybrane sylwetki bohaterów zbuntowanych i wyobcowanych na podstawie analizy utworów z dwóch epok literackich

Ocena:
20/20
Teza: W wyniku odmienności bohaterowie niepogodzeni ze światem często są niezrozumiani i odrzucani.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca oparta jest na epoce romantyzmu i dwudziestolecia międzywojennego. Pokazuje złożoność i różnorodność wykorzystania motywu buntu.

Bunt jako odwieczne pragnienie wolności. Omów na przykładach literackich

Ocena:
20/20
Teza: Bunt jest naturalną reakcją na próbę ograniczenia lub odebrania wolności.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w ciekawy sposób pokazuje złożoność problemu wolnosci i różne jej aspekty.

Bunt wielkiego indywidualisty. Analizując postawy różnych bohaterów literackich z różnych epok, porównaj portrety buntowników

Ocena:
20/20
Teza: Losy wielkich indywidualności literackich, które stać było na przeciwstawienie się innym, zamanifestowanie swej niezgody na otaczającą rzeczywistość.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca pokazuje kilku ciekawych, odmiennych bohaterów, którzy nie bali się powiedzieć - nie. Poprawny plan i bibliografia.

Różne źródła i formy buntu. Omów zagadnienia, poddając analizie odpowiednio wybrane przykłady literackie z dwóch/trzech wybranych epok. Uwzględnij kontekst historyczny i literacki.

Ocena:
20/20
Teza: Bunt jako jedna z najgwałtowniejszych reakcji na rzeczywistość. Zaprezentowanie różnych rodzajów buntu, poddając analizie odpowiednio wybrane przykłady literackie z dwóch/trzech wybranych epok literackich.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca wyczerpująco realizuje temat. Poprawnie dobrane argumenty i czytelnie przedstawione wnioski.

Przedstaw jak postać buntownika jest kreowana w literaturze i innych dziedzinach sztuki

Ocena:
20/20
Teza: Literatura i sztuka od wieków fascynowały się postaciami buntowników i często przestawiały ich portrety.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w ciekawy sposób realizuje temat. Ukazuje bardzo różnorodne formy buntu.

Bunt młodych w różnych epokach literackich. Omów jego przyczyny i konsekwencje na wybranych przykładach literackich

Ocena:
20/20
Teza: Przykłady literackie pokazują, że chociaż bunt wynika często ze szlachetnych pobudek, zazwyczaj kończy się klęską bohatera.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja napisana w przystępny sposób, oparta na lekturach z rożnych epok. Konsekwentna argumentacja i wnioski.

Bunt wobec Boga jako postawa bohatera literackiego. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
19/20
Teza: Istota i sens buntu bohaterów literackich wobec Boga.

Ocena opisowa nauczyciela: Dobrze skonstruowana prezentacja, liczne odwołania do literatury, dogłębna analiza problemu. Język i styl wypowiedzi poprawny.

Dlaczego się buntują? Przedstaw literackie portrety bohaterów niepokornych i niepogodzonych ze światem.

Ocena:
19/20
Teza: Bunt jako podstawa egzystencji wielu bohaterów literackich.

Ocena opisowa nauczyciela: Dobrze dobrana bibliografia, ciekawy wybór argumentów. Język i styl wypowiedzi wymaga dopracowania

Aby istnieć, człowiek musi się buntować (A. Camus). Omów źródła i sens buntu na wybranych przykładach

Ocena:
19/20
Teza: Bunt jest niezgodą na zastaną rzeczywistość. Tylko jednostki silne, a jednocześnie wrażliwe są zdolne do buntu.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja dojrzała, ciekawe wnioski, rozbudowane argumenty. Język i styl wypowiedzi poprawny.

Czy młodzi buntownicy są światu potrzebni? Omów problem na wybranych przykładach z literatury

Ocena:
19/20
Teza: Przyczyną buntu bohaterów literackich jest ich sprzeciw na zastaną rzeczywistość. Młodzi buntownicy są światu bardzo potrzebni, gdyż to oni dają sygnał do zmian.

Ocena opisowa nauczyciela: Wypowiedź rozbudowana, dogłębna analiza problemu. Można popracować nad ciekawszym wstępem.

Dlaczego się buntują? Omów przyczyny buntu bohaterów literackich

Ocena:
19/20
Teza: Przyczyn buntu jest tak wiele, jak wielu jest buntowników.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja bardzo dobra. Trafne argumenty, umiejętnie dobrane cytaty, ciekawe podsumowanie

Prometeusz i szatan. Motyw buntu w literaturze różnych epok

Ocena:
19/20
Teza: Motyw buntu był często wykorzystywany przez pisarzy różnych epok.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca bardzo obszerna. Szczegółowo omawia poszczególne utwory. Bogata bibliografia.

Literackie sposoby kreowania bohaterów zbuntowanych. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
19/20
Teza: Portrety bohaterów zbuntowanych, których sprzeciw miał głębsze znaczenie.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przejrzysta, ciekawa literatura przedmiotu. Płynny język wypowiedzi.

Różne źródła buntu w literaturze romantycznej

Ocena:
19/20
Teza: Romantyczny bunt miał wiele źródeł i wiele różnorodnych konsekwencji.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca obszernie ukazuje różne źródła buntu w literaturze romantycznej. Poprawny konspekt pracy.

Bunt jako forma sprzeciwu na panującą rzeczywistość, omów na przykładach.

Ocena:
19/20
Teza: Bohaterowie, którzy mieli odwagę zbuntować się przeciwko otaczającej ich rzeczywistości.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w zwięzły i logiczny sposób ukazuje wybrane przykłady buntowników.

Przedstaw różne formy manifestacji buntu romantycznego w wybranych utworach

Ocena:
19/20
Teza: Poszczególni bohaterowie romantyczni buntowali się przeciw Bogu, światu, uczuciom, zaborcy czy niesprawiedliwości zastanej rzeczywistości.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja przedstawia różne rodzaje romantycznego buntu.

Niepogodzeni ze światem. Przedstaw literackie portrety bohaterów zbuntowanych i wyobcowanych

Ocena:
18/20
Teza: Buntownik jako silny indywidualista.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja poprawna. Szczegółowo opisane losy wybranych buntowników uzupełniają ciekawe cytaty.

Buntownik z wyboru. Różne kreacje bohatera zbuntowanego w literaturze różnych epok

Ocena:
18/20
Teza: Buntownik, który walczy w słusznej sprawie, jest zawsze zwycięzcą.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja dobra. Koncepcja pracy przemyślana. Na uwagę zasługuje duża liczba trafnych cytatów.

Na wybranych przykładach literackich przedstaw problem konfliktu pokoleń

Ocena:
18/20
Teza: Bunt sprzyja toczeniu nieustannej wojny miedzy młodością i starością, ale to także prowadzi do rozwoju i postępu ludzkości.

Ocena opisowa nauczyciela: Poprawna i przejrzysta praca. Dobrze dobrana literatura przedmiotu i podmiotu.

Bohater cierpiący, zbuntowany, niezgadzający się na otaczający go świat. Przedstaw temat na wybranych przykładach literackich.

Ocena:
18/20
Teza: Bohater cierpiący, zbuntowany i niezgadzający się na otaczający świat jest zdeterminowany, a pomimo tego, nie zawsze wygrywa.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawna, dobrze skonstruowana. Momentami można popracować nad stylem, pogłębić zawarte argumenty.

Bohater zbuntowany. Przedstaw i porównaj literackie portrety bohaterów zbuntowanych i wyobcowanych odwołując się do wybranych przykładów z literatury

Ocena:
17/20
Teza: Bunt jest jednym z ważniejszych motywów w literaturze. Można odnaleźć wiele cech wspólnych niepogodzonych ze światem bohaterów literackich.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja poprawna. Dobra analiza wybranych postaci literackich, udana próba porównania ich najważniejszych cech. Język wypowiedzi wymaga wygładzenia.

Bunt jako wyraz aktywnej postawy wobec świata. Przedstaw na wybranych przykładach literackie portrety bohaterów zbuntowanych iwyalienowanych

Ocena:
17/20
Teza: Bunt wynika z potrzeby zmiany, udoskonalenia siebie i świata.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja poprawna, dobry dobór argumentów. Pogłębienia wymaga jedynie zakończenie.