Pogotowie maturalne: Motywy literackie - Motyw śmierci


Motyw śmierci w literaturze. Dokonaj analizy wybranych utworów z różnych epok

Z biologicznego punktu widzenia śmierć to stan charakteryzujący się ustaniem oznak życia. Lęk przed nieuchronna śmiercią, niepewność jej godziny, ostateczność rozstania ze światem, najbliższymi towarzyszył każdej epoce. Jest to bardzo ważny element naszego życia, powód cierpienia, strachu, wielka niewiadoma, a czasem ukojenie i wybawienie. Artyści, próbując przybliżyć innym tajemnicę śmierci przedstawiali w swoich dziełach własne wyobrażenia umierania i życia pośmiertnego. Pisano traktaty o tym jak należy godnie rozstać się ze światem, opłakiwano najbliższych, pochwalano śmierci bohaterskie, cieszono się ze śmierci wrogów oraz tworzono jej wizerunki. Z biegiem czasu zmieniał się sposób przedstawiania motywu śmierci w literaturze, niezmienna pozostaje natomiast aktualność tego tematu. Pomimo licznych prób ukazania śmierci w literaturze wciąż pozostaje ona tajemnicą.

Genezę śmierci wyjaśnia Biblia. Według starotestamentowej Księgi Rodzaju Bóg uczynił pierwszych ludzi nieśmiertelnymi i dał im w posiadanie rajski ogród wraz ze wszystkimi znajdującymi się w nim roślinami i zwierzętami. Pozwolił Adamowi i Ewie jeść owoce ze wszystkich drzew, z wyjątkiem Drzewa Poznania Dobra i Zła. Gdy pierwsi ludzie słuchając szatańskiego podszeptu sprzeciwili się woli Boga i skosztowali zakazanego owocu, zostali wygnani z raju i pozbawieni nieśmiertelności. Grzech pierworodny skazał zatem ludzkość na przekraczanie granicy między życiem i śmiercią. Religia chrześcijańska nie uznaje jednak tego momentu za koniec ludzkiego istnienia, ale za wstęp do wieczności. To przejście stało się możliwe dzięki Jezusowi Chrystusowi, który umarł na Krzyżu, a trzy dni później zmartwychwstał, i tym samym pokonał śmierć. Daje to każdemu wierzącemu nadzieję na życie wieczne i uświadamia, że od czynów człowieka zależy jego dalszy los. Pojawia się zatem pytanie, czy chrześcijanie nie znają uczucia lęku przed śmiercią, skoro ich religia opiera się na obietnicy zbawienia.

Nieuchronność śmierci i nieustanne podejmowanie tej tematyki spowodowały, że epoka średniowiecza wypracowała sztukę pięknego umierania: ars moriendi. Umierający przeznaczał ostatnie godziny swojego życia na rachunek sumienia i pojednanie z Bogiem i starał się, by moment, w którym odejdzie z tego świata był jak najbardziej wzniosły. Doskonałym przykładem umierania zgodnie z zasadami ars moriendi jest śmierć rycerza ukazana w „Pieśni o Rolandzie”. Ranny Roland wspina się na wzgórze i kładzie się w pobliżu sosny. Miejsce nie jest przypadkowe - wzgórze przypomina Golgotę, zaś drzewo symbolizuje Krzyż Chrystusa. Rycerz próbuje wyszczerbić swój miecz, a gdy to się nie udaje, chroni go własnym ciałem, by nie trafił w ręce wroga. Przed śmiercią Roland zwraca się do Boga. W swej modlitwie wspomina Łazarza, który został wskrzeszony spośród umarłych i Daniela ocalonego od pożarcia przez lwy. Prosi Boga, o przebaczenie grzechów i ofiaruje mu prawą rękawicę- tym gestem lennego hołdu Roland uznaje się wasalem Pana Niebios. Rycerz wspomina umiłowaną ojczyznę i króla Karola Wielkiego, któremu służył. Zwraca twarz ku Hiszpanii, aby pokazać, ze nie czuje się pokonany. Konając opuszcza głowę na ramię jak Chrystus na Krzyżu, co jest kolejnym nawiązaniem do historii Męki Pańskiej. Po duszę Rolanda przybywają aniołowie i unoszą ją do raju.

Epoką, która przodowała we wpajaniu ludziom myśli o kruchości życia było bez wątpienia średniowiecze. Początkowo śmierć pojmowano jako wzniosłą i romantyczną, jednak od XIV stulecia, wskutek epidemii dżumy, nastąpiła zmiana w sposobie jej postrzegania. Z motywem śmierci łączy się taniec śmierci, czyli danse macabre przedstawiony jako korowód ludzi różnych stanów i zawodów prowadzonych przez śmierć. Taniec ten odzwierciedlał wszechobecność śmierci, która wszystkich ludzi traktuje tak samo. Ta alegoria ma uzmysłowić ludziom wzajemną równość w godzinie zakończenia życia, wywołać lęk i smutek. Ten motyw pojawia się w anonimowej „Rozmowie mistrza Polikarpa ze śmiercią” (ok. 1440 rok). Mędrzec Polikarpus modlił się, by móc ujrzeć śmierć. Pan Bóg spełnia jego życzenie. Przed jego oczami staje kobieta, której czaszkę pokrywa żółtawa skóra, z oczu kapie krew:
„Chuda, blada, żołte lice
Lści się jako miednica;
Upadł ci jej koniec nosa,
Z oczu płynie krwawa rosa;(…)
Nie było warg u jej gęby,
Poziewając skrzyta zęby;
Miece oczy zawracając,
Groźną kosę w ręku mając;”

Już sam obraz ohydnej kobiety ma na celu podkreślenie marności ludzkiego życia. Tradycyjnie śmierć dzierży w dłoni kosę, która pomaga jej w wypełnianiu powinności, jaką jest „pozbawianie ludzi żywota”. Polikarp, początkowo przerażony widokiem szkaradnej kobiety, decyduje się w końcu zadać jej kilka pytań od wieków nurtujących ludzkość. Polikarp pyta śmierć o jej pochodzenie, na co ta odpowiada, że pojawiła się, gdy rajska Ewa zerwała jabłko. Polikarp chce również poznać powód jej niechęci do ludzi oraz możliwości ułaskawienia. Odpowiedzi nie pozostawiają jednak złudzeń. Każdego człowieka spotyka ten sam los, ponieważ śmierć nie daje się przebłagać ani przekupić. Śmierć w tym utworze przedstawiona jest okrutna i groźna, przed którą nie ma ucieczki, bo dopadnie każdego:
„Nikt się przede mną nie skryje,
Wszytkiem żywem utnę szyje.”
Śmierć jest nieunikniona, nie znamy wprawdzie jej godziny, ale samego przyjścia możemy być pewni. Wobec niej wszyscy są równi: bogaci i biedni, ludzie prawi i grzesznicy. Śmierć nikogo nie faworyzuje, nie uwzględnia ziemskich zasług. Szczególnie niechętnie odnosi się jednak do przekupnych sędziów i rozpustnych zakonników przywiązanych do mało istotnych spraw doczesnych.

Przedstawienie męki konania, sądu ostatecznego, piekła – jako kary za grzechy oraz nieba – jako nagrody za cnotliwe życie i to właśnie jeden z zabiegów moralizatorsko – dydaktycznych, których celem jest przestroga, iż życie ziemskie i wszelakie ziemskie dobra są dla człowieka marnością niewartą zabiegów i starań, natomiast życie wieczne jest prawdziwą wartością, do której warto dążyć. Warto pamiętać, że śmierć w omawianym utworze udziela swemu rozmówcy licznych nauk i pouczeń. Nie jest zła, mówi do niego „żaku”, to nieco pieszczotliwa nawet forma, sygnalizująca, że to ona jest „mistrzem”- nauczycielem, a Mistrz Polikarp – uczniem. Przechwala się swoją wszechwładzą nad ludźmi, zwłaszcza nad grzesznikami, poucza Polikarpa, skąd się wzięła na świecie i jaka będzie jej rola w czasie Sądu Ostatecznego – będzie uniemożliwiała duszom ukrycie się przed gniewem Boga. Wobec śmieci wszyscy są równi, nie faworyzuje nikogo, nie uwzględnia żadnych ziemskich zasług, każdy człowiek, który się narodził musi umrzeć.

Są różne sposoby przyjmowania śmierci: od lęku i obawy, przez pogodzenie się z nią, aż do oczekiwania na nią. Największy niepokój wywołuje nieodmiennie śmierć dzieci, które nie poznały jeszcze smaku życia. Podczas gdy śmierć osób starszych jest oczywistym przejawem działania sił natury, śmierć istot młodych jakby temu zaprzecza. Najwybitniejszym dziełem literackim opisującym śmierć dziecka i towarzyszące temu wydarzeniu uczucia są „Treny” Jana Kochanowskiego. Renesansowy poeta napisał cykl 19 utworów po śmierci ukochanej córki Urszuli. „Treny” wystają ze sztywnych ram utworu żałobnego. Bohaterami twórczości funeralnej mogły być tylko osoby dostojne, takie jak władcy, rycerze, czy wybitni twórcy.

Cykl Kochanowskiego mówi zaś o niespełna trzyletnim dziecku. Dlatego właśnie „Treny” nie służą przesadnemu wychwalaniu zasług zmarłego, lecz stanowią niezwykle poruszające studium ludzkiego cierpienia spowodowanego zetknięciem ze śmiercią. „Treny” miały być literackim pomnikiem wystawionym zmarłej dziecinie, jednak to nie Urszulka jest główną postacią cyklu, lecz bolejący, zrozpaczony ojciec. W początkowych utworach zrozpaczony Kochanowski wspomina wygląd i zachowanie zmarłej córki, zaś pretekstem do smutnych rozmyślań jest oglądanie ubrań Urszuli. Poeta opisuje dom, w którym zabrakło ukochanego dziecka, pustkę, jaka zapanowała po jego odejściu. Porównuje zmarłą do młodej oliwki, ściętej przez nieuważnego ogrodnika, do kłosa, który musi pochować w ziemi przedwcześnie, wbrew prawom natury, i do małego słowika spłoszonego przez śmierć. Kolejne utwory stanowią wyraz kryzysu światopoglądowego uczonego humanisty. Niezwykle sugestywny jest tren czwarty, rozpoczynający się apostrofą do śmierci. Podmiot liryczny zwracając się do niej mówi, jak wielkim bólem było odebranie ukochanego dziecka, nie rozumie, czemu „niepobożna śmierć” dopuściła się zachwiania odwiecznego porządku. Poeta przywołuje w utworze postać mitycznej Niobe, która po stracie swoich dzieci z ogromnego bólu zmieniła się w kamień. Tren IX rozpoczyna się apostrofą do Mądrości, czyli filozofii stoickiej, która miała ochronić Kochanowskiego przed złem świata, napełnić spokojem oraz nauczyć znosić szczęście i ból z jednakowym dystansem. W obliczu śmierci ukochanej osoby Mądrość go zawiodła. Poeta cierpi nie jak mędrzec, lecz jak zwykły, nieuczony człowiek. Kochanowski stawia również bolesne pytania o sens ludzkiego istnienia i życie pozagrobowe. Tren X zawiera ciąg pytań retorycznych o miejsce pobytu zmarłej córki. Poeta rozważa różne koncepcje życia pozagrobowego: chrześcijański raj i czyściec, mityczne wyspy szczęśliwe, istniejące według teorii Platona „miejsce nadniebne” a nawet reinkarnację. Ostatni tren to próba pogodzenia się ze śmiercią córki. Matka, która ukazała się Kochanowskiemu we śnie proponuje mu filozofię „trudnego optymizmu” wyrażającą się w słowach „ludzkie przygody ludzkie noś”.

Motyw śmierci pojawia się również w literaturze romantycznej. Doskonałym przykładem może tutaj być śmierć nieszczęśliwego kochanka. Tak było w przypadku głównego bohatera utworu Johanna Wolfganga Goethego „Cierpienia młodego Wertera”. Powieść ta została przełożona na większość języków europejskich, pojawiły się jej naśladownictwa, inni artyści zainspirowani historią Wertera, tworzyli liczne dzieła muzyczne, malowali obrazy. Utwór zapoczątkował modę na werteryzm - mężczyźni zaczęli ubierać się jak tytułowy bohater, w niebieski frak i żółtą kamizelkę. Kobiety zakładając białą suknię ozdobioną różowymi kokardami upodabniały się do Lotty. W całej Europie wybuchła gorączka werterowska do tego stopnia, że wielu młodych ludzi popełniło samobójstwo w wyniku zawodów miłosnych. Depresja Wertera zaczęła się na dobre, w momencie gdy do domu powrócił Albert, narzeczony Lotty. Główny bohater aby ukoić swój ból decyduje się na opuszczenie miasteczka. Zdobywa pracę gdzie indziej, lecz cały czas wspomina Lottę. Stawiając wszystko na jedną kartę, składa dymisję i wyjeżdża na wieś do ukochanej. Werter przeżywa „Weltschmerz” – czyli „ból istnienia”. Ból ten bierze się z rozczarowania życiem. Werter coraz częściej sięga po alkohol, zaczyna mieć stany lękowe. Całymi dniami płacze, traci kontakt z rzeczywistością, ogarnia go pustka. Coraz częściej myśli o samobójstwie, a kiedy ostatnia wizyta kończy się nieprzyjemnym zgrzytem. Werter strzela sobie w głowę. Przed popełnieniem samobójstwa Werter żegna się z Albertem, pisząc:
„Albercie, ale mi przebacz! Zburzyłem twój spokój domowy, obudziłem pomiędzy wami wzajemne niedowierzanie. Bądź zdrów! Ja odchodzę!
Bądźcie szczęśliwi przez moją śmierć! Albercie!
Daj szczęście temu aniołowi! Niech błogosławieństwo Boże spocznie na tobie!”
Bohater jest spokojny, opanowany, czuje, że swoją śmiercią uszczęśliwia innych, ofiaruje im spokój. Dla niego samego śmierć jest jedynym wyjściem, wybawieniem, bo nie może już znieść męki człowieka nieszczęśliwie zakochanego. Jego śmierć jest wybawieniem od nieszczęśliwej miłości.

We współczesnej literaturze wspomniany wcześniej motyw tańca śmierci występuje w „Dżumie” Alberta Camusa. Miasto zostaje zaatakowane chorobą przynoszącą śmierć, zostaje odizolowane od świata. Dżuma zabiera po kolei wszystkich, nikt nie ma szans przed nią uciec. Ludzie różnej płci, różnego statusu społecznego, różnego wieku umierali, a ich ciała wrzucano zbiorowych mogił: „Ciała wrzucano pośpiesznie do dołów. Jeszcze nie doleciały do dna, gdy łopaty wapna spadały na twarze i ziemia pokrywała je anonimowo w owych jamach, które drążono coraz głębiej.” Autor podkreśla tym kruchość ludzkiego losu. Camus szczegółowo opisuje zachowania ludzi w obliczu nadchodzącej i nieuniknionej śmierci: Doktor Rieux to człowiek oddający się bez reszty walce z śmiercią, Paneloux traktuje dżumę jak karę za grzechy popełnione przez ludzkość, Tarrou jest osobą gotową poświęcać się w walce z dżumą, Cottard – korzysta na nieszczęściu innych. Autor w oryginalny sposób przedstawienia wszechwładzę śmierci i ludzi rozpaczliwie próbujących się przed nią uchronić. Kolejną przyczyną śmierci masowej jest choroba. Albert Camus w powieści „Dżuma” opisał ludzi, zachowania i wydarzenia z miasta Oran. Miasto to zostało zaatakowane przez nieuleczalną, śmiertelną chorobę - dżumę. W książce ukazane są opisy męczeńskiej śmierci setek ludzi, kobiet, dzieci, silnych mężczyzn. Nikt nie mógł się schronić przez dżumą, nikt nie mógł przewidzieć postępu choroby. Ludzie byli bezbronni. Ginęli w wielkich męczarniach, nie wiedząc dlaczego akurat ich to spotkało. Wojna, jak i choroba, są przyczyną śmierci milionów osób. Można tylko spekulować, która z nich jest gorsza. Czy wojna, która została stworzona przez człowieka, która pozwala krzywdzić człowiekowi drugiego człowieka, czy choroba, która niezauważona atakuje bez podania przyczyny.

Pierwsza i druga wojna światowa przyniosły miliony zmarłych. „Medaliony” Zofii Nałkowskiej to cykl opowiadań opisujących zbrodnie hitlerowskie, a także życie i zachowanie ludzi więzionych. Na przykład opowiadanie „Profesor Spanner” ukazuje proces wyrobu mydła z ludzkiego tłuszczu. Opowiadanie „Dno” opisuje historię więzionych kobiet, które z głodu zjadają zwłoki swoich koleżanek. Z kolei opowiadanie „Dorośli i dzieci w Oświęcimiu” pokazuje chęć przeżycia. Małe dzieci wspinają się na palcach by dotknąć belki, usłyszeć, że są wystarczająco wysokie i przeżyć. Cały cykl został napisany na podstawie zeznań i przeprowadzonego śledztwa przez Główną Komisję Badania Zbrodni Hitlerowskich, której członkiem była Zofia Nałkowska. Rozmawiała ona z ofiarami i świadkami, których wypowiedzi są bardzo często cytowane, co tworzy jeszcze bardziej dramatyczny obraz. Takich ludzi jak kobiety z opowiadania „Dno” czy dzieci z „Dorośli i dzieci w Oświęcimiu” były tysiące. „Medaliony” ukazują śmierć jako nieodzowny aspekt życia, kategorię, która istnieje równolegle. W czasie wojny obydwie te wartości splatały się ze sobą. Człowiek żył w pobliżu śmierci i z poczuciem jej cichego i anonimowego partnerstwa. Śmierć, co prawda czasem go zaskakiwała, ale miał świadomość jej stałej obecności. Śmierć miała częstokroć charakter masowy. Ludzi zbiorowo zagazowywano, palono, dokonywano publicznych łapanek i egzekucji. Ciała składano w głębokich rowach – namiastce grobu, układając je wg opracowanego schematu, by mogły pomieścić jak największą ilość zabitych: „Po obszukaniu trupów kładliśmy je do rowu (...) bardzo ciasno, żeby się dużo zmieściło. Wszystkie obrócone twarzą do dołu (...) pod wierzch mieściło się tak około siebie ze trzydzieści trupów. W trzech, czterech metrach rowu mieściło się tysiąc.” W ten sposób eliminowano „wrogów” rasy aryjskiej, przyczyniając się do zagłady Żydów i zbrodni ludobójstwa. II wojna światowa przyniosła śmierć milionom osób, śmierć poprzedzoną wielkim cierpieniem, a niekiedy obłędem czy zatraceniem wartości moralnych i godności.

Przedstawione wizje śmierci są ponadczasowe. Towarzyszyły ludziom w różnych epokach. Na przestrzeni wieków ich oblicze zmieniało się. Pisarze i poeci różnych epok tworzyli swoje własne, odmienne wersje wizji śmierci. Czasem opisywano śmierć jednostkową, jak w „Trenach” Kochanowskiego, czy powieści Goethego, zaś w czasach nam bliższych, po doświadczeniu dwóch wojen przedstawiała obrazy masowej zagłady, jak w Medalionach. Niezależnie od tego śmierć zawsze będzie tragedią, choć tragedią nieuniknioną. Współcześnie śmierć stała się dla nas tylko kolejną liczbą ofiar katastrofy, napadu terrorystycznego. Wraz rozwojem mediów i zanikiem cenzury wizje, które kiedyś budziły grozę stają się dla nas śmieszne. Literatura powstająca w dzisiejszych czasach z pewnością stworzy nowe odpowiadające XXI wiekowi wizerunki śmierci.

strona:    1    2    3    4    5  





Bo życie kruche jest... Motyw cierpienia i śmierci na podstawie wybranych utworów literackich i dzieł sztuki

Ocena:
20/20
Teza: Bohaterowie literaccy często staja w obliczu śmierci i cierpienia. Zjawiska te są wielowymiarowe i często nieuniknione.

Ocena opisowa nauczyciela: Temat trudny. Bardzo dobrze przeprowadzona argumentacja broni tezę prezentacji. Ciekawe wnioski uzupełniają całość. Brawo!

Symbol jako sposób nazywania niewyrażalnego. Interpretując wybrane utwory literackie i dzieła malarskie, określ rolę symbolu w komunikacji artystycznej

Ocena:
20/20
Teza: Śmierć, szczególnie u twórców modernistycznych ma często znaczenie symboliczne, jest nośnikiem pewnych głębszych przemyśleń i przeżyć autora

Ocena opisowa nauczyciela: Autor w umiejętny sposób porusza się po świecie literatury i sztuki. Na uwagę zasługuje bogata bibliografia.

Różne sposoby ukazywania śmierci i umierania w literaturze i malarstwie renesansu oraz przełomu XIX i XX wieku

Ocena:
20/20
Teza: Motyw życia i śmierci towarzyszy ludzkości od początku jej istnienia poprzez wszystkie epoki literackie i artystyczne.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca dojrzała, bardzo przejrzysta. Kolejne argumenty przedstawione są logicznie. Dobre wprowadzenie do tematu i wnioski.

Motyw śmierci w literaturze i sztukach plastycznych. Omów zagadnienie, odwołując się do wybranych dzieł

Ocena:
20/20
Teza: W zależności od epoki historycznej, kultury, światopoglądu i głoszonych idei człowiek próbował oswajać śmierć, pojąć jej zagadkę.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca bardzo obszerna i szczegółowa. Temat wnikliwie zanalizowany.

Śmierć jako motyw w literaturze i sztuce. Przeanalizuj zagadnienie na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Artyści, próbując przybliżyć innym tajemnicę śmierci, przedstawiali w swoich dziełach własne wyobrażenia umierania i życia pośmiertnego.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca bogata w różne wizje śmierci. Rozbudowana bibliografia, płynna i poprawna wypowiedź. Ciekawe ilustracje.

Analizując wybrane utwory literackie, omów funkcje śmierci i zła w baśniach, bajkach i mitach

Ocena:
20/20
Teza: Zło i śmierć podstawowymi elementami baśniowego, bajkowego i mitycznego świata.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni realizuje temat. Ciekawe przykłady literatury podmiotowej, przemyślana kompozycja.

Danse macabre - motyw śmierci w literaturze i sztuce

Ocena:
20/20
Teza: Taniec śmierci odzwierciedla wszechobecność śmierci, która wszystkich ludzi traktuje tak samo.

Ocena opisowa nauczyciela: Motyw bardzo poprawnie opracowany. Zawiera zarówno literackie, jak i plastyczne przykłady. Dobra bibliografia i plan prezentacji.

Czekając na śmierć, czyli jak i w czym odnaleźć sens życia kiedy brak już nadziei. Rozwiń temat w oparciu o wybrane utwory z różnych epok

Ocena:
20/20
Teza: Autorzy każdej epoki przedstawiali ludzi oczekujących na śmierć, świadomych jej nieuchronnego nadejścia.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca zawiera wszelkie niezbędne argumenty. Poprawna konstrukcja, ciekawy tok myślenia.

Ars moriendi - wielcy bohaterowie literaccy wobec śmierci. Zaprezentuj ich postawy i autorskie sposoby kreacji analizując wybrane dzieła

Ocena:
20/20
Teza: Główne utwory związane z ars moriendi powstały w średniowieczu, jednak i w późniejszej literaturze możemy odnaleźć przykłady godnej śmierci.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca wykorzystuje dostępne argumenty. Poprawna stylistyka, logiczna spójność.

Przedstaw funkcjonowanie motywu śmierci w literaturze i sztuce średniowiecza i baroku

Ocena:
20/20
Teza: Charakterystyka obrazów śmierci w średniowieczu i barok

Ocena opisowa nauczyciela: Praca szczegółowa, zawiera wiele ciekawych przykładów z literatury i sztuki. Poprawna kompozycja, teza i wnioski.

Człowiek wobec śmierci w literaturze i sztuce. Przedstaw zagadnienia na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Artyści często wykorzystywali motyw śmierci, by ukazać swój stosunek do niej lub stosunek swego pokolenia.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca zawiera wiele interesujących przykładów. Poprawna bibliografia i plan.

Miłość i śmierć w wybranych utworach literackich i w sztuce

Ocena:
20/20
Teza: Miłość i śmierć w literaturze i kulturze – popularność omawianych motywów.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja w pełni realizuje temat. Ciekawe przykłady oraz wnioski.

Literackie i malarskie sposoby heroizacji śmierci bohatera. Omów problem na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Heroizacja śmierci bohaterów najczęściej służyła zachowaniu pamięci i oddaniu hołdu nieprzeciętnym jednostkom.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ciekawa, oparta na przykładach z różnych epok literackich.

Przedstaw motyw poświęcenia życia w literaturze. Scharakteryzuj problem, analizując przykłady literackie z różnych epok

Ocena:
20/20
Teza: Ukazanie wyjątkowych postaci, które w imię szczytnej idei poświęciły własne życie.

Ocena opisowa nauczyciela: Temat ciekawie przedstawiony. Oparty na lekturach z różnych epok.

Wesela i pogrzeby w literaturze polskiej. Omów różnorodne ujęcia motywów, odwołując się do wybranych przykładów

Ocena:
20/20
Teza: Motyw wesela i pogrzebu w twórczości pisarzy polskich różnych epok.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja w pełni wyczerpuje temat - opisuje dwa wesela i dwie ceremonie pogrzebowe.

Przedstaw różne wyobrażenia ludzi dotyczące śmierci w oparciu o wybrane dzieła literackie

Ocena:
20/20
Teza: a) Uniwersalność i tajemniczość tematu śmierci widziana oczami twórców literatury.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja wnikliwie przedstawia wybrane utwory. Poprawny styl i kompozycja.

Motyw śmierci w literaturze i sztuce romantyzmu i Młodej Polski. Omów na wybranych przykładach.

Ocena:
20/20
Teza: Zaprezentowanie funkcjonowania motywu śmierci w literaturze i sztuce romantyzmu i Młodej Polski.

Ocena opisowa nauczyciela: Bogata bibliografia i szczegółowy plan prezentacji.

Przedstaw rolę motywu śmierci w wybranych utworach literackich

Ocena:
20/20
Teza: Pisarze i poeci w zależności od roli, jaką przypisywali motywowi śmierci opisywali różnorodne jej oblicza.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja przemyślana, pokazuje różnorodne wizje śmierci służące różnym celom autorskim.

In hora mortis. W jaki sposób poeci opisywali swoje przeżycia związane ze śmiercią ważnych dla nich osób?

Ocena:
20/20
Teza: Artyści przeżywając śmierć ważnych dla nich osób swoje refleksje przekazywali za pomocą języka poezji.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja w pełni realizuje temat. Mówi o poetyckich obrazach "godziny śmierci" w różnych epokach.

Wykorzystanie motywu śmierci w utworach literackich i malarskich XIX i XX wieku Omów, analizując wybrane dzieła

Ocena:
19/20
Teza: Literatura odbiega od przedstawiania śmierci wyłącznie w biologicznym wymiarze, nadając jej określony sens.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca logiczna, zawierająca bogatą literaturę podmiotową i przedmiotową. Wiele argumentów na udowodnienie tezy.

Motyw śmierci w literaturze i malarstwie. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
19/20
Teza: Temat śmierci jest ciągle aktualny i fascynuje wielu artystów, dlatego też powstało mnóstwo dzieł poruszających tę kwestię.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca napisana dobrym stylem. W pełni realizuje temat.

Obraz śmierci w malarstwie i literaturze. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
19/20
Teza: Myśl o śmierci towarzyszyła człowiekowi praktycznie od zawsze. Istnieją na to dowody w poezji, prozie, dramacie czy sztukach pięknych.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca napisana płynnym językiem. Ciekawe przykłady z malarstwa. Logiczna i przejrzysta kompozycja.

Motyw samobójstwa w literaturze. Przedstaw na wybranych przykładach pochodzących z różnych epok

Ocena:
19/20
Teza: W literaturze akt samobójstwa jest najczęściej potępiany i nie prowadzi do niczego pozytywnego.

Ocena opisowa nauczyciela: Temat zwięźle ukazany. Poszczególne argumenty sformułowane poprawnie. Jasne wnioski. Właściwy plan i bibliografia.

Śmierć i umieranie w literaturze dawnej oraz współczesnej. Omów na podstawie dwóch epok

Ocena:
19/20
Teza: Różnorodność sposobów ujęcia motywu śmierci i umierania jest ściśle uzależniona od okoliczności historycznych, światopoglądowych i epokowych.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca dojrzała, wnikliwie analizuje temat. Poprawnie dobrana literatura.

Motyw śmierci w literaturze. Dokonaj analizy wybranych utworów z różnych epok

Ocena:
19/20
Teza: Artyści, próbując przybliżyć innym tajemnicę śmierci przedstawiali w swoich dziełach własne wyobrażenia umierania i życia pośmiertnego.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca szeroko ukazuje motyw śmierci w literaturze. Szczegółowa bibliografia i plan pracy.

Przedstaw różne wyobrażenia ludzi dotyczące śmierci w oparciu o wybrane dzieła literackie

Ocena:
19/20
Teza: Przez wieki w literaturze śmierć przybierała różnorodne obrazy.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca na kilku przykładach pokazuje jak artyści przedstawiali śmierć. Poprawna bibliografia i język wypowiedzi.

Scharakteryzuj różne ujęcia motywu śmierci w literaturze i określ ich funkcje

Ocena:
19/20
Teza: Artyści odmiennie przedstawiali motyw śmierci w literaturze w zależności od funkcji jaką miał pełnić.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca pokazując różne ujęcia śmierci uwzględnia ich funkcję. Poprawny język, rozbudowana bibliografia i plan pracy.

Sposoby ukazywania bohaterskiej śmierci w literaturze. Scharakteryzuj je na podstawie wybranych utworów różnych epok literackich.

Ocena:
19/20
Teza: Mimo iż istota śmierci jest niezmienna, odmienne są sposoby prezentacji bohaterskiej śmierci w literaturze rożnych epok.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawna, bogata bibliografia.

Sceny śmierci w literaturze. Porównaj i omów ich funkcje w wybranych dziełach

Ocena:
19/20
Teza: Aby „oswoić” śmierć poszczególni twórcy próbowali przedstawić różnorodne sceny śmierci.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca zawiera wszystkie niezbędne elementy. Poprawny plan pracy oraz bibliografia.

Obraz śmierci w sztuce średniowiecza. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
19/20
Teza: Wyobrażenia śmierci w średniowieczu miały przede wszystkim charakter dydaktyczny – przypominały o kruchości ludzkiego żywota i zachowaniu pokory wobec Stwórcy.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ciekawa, ukazuje różnorodność wizerunków śmierci. Poprawna bibliografia.

Motyw śmierci i czasów ostatecznych w literaturze, sztuce i muzyce. Omów, analizując wybrane przykłady

Ocena:
19/20
Teza: Motyw śmierć i czasów ostatecznych ukazywany jest na obraz i podobieństwo wyobrażeń ludzi żyjących w danej epoce.

Ocena opisowa nauczyciela: Zwięzła praca w pełni realizująca temat.

Topos śmierci heroicznej w literaturze. Przedstaw jego źródła i udowodnij jego popularność w epoce romantyzmu i literaturze współczesnej

Ocena:
19/20
Teza: Popularność motywu śmierci heroicznej w romantyzmie i czasach współczesnych.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja w pełni poprawna, właściwy dobór lektur i ciekawe wnioski.

Motyw miłości i śmierci. Przedstaw na wybranych przykładach literackich

Ocena:
18/20
Teza: Miłość i śmierć w literaturze to nierozerwalne uczucia.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca na odpowiednio dobranych przykładach literackich ilustruje postawioną tezę. Poprawna bibliografia.

Bohaterska śmierć w literaturze. Przedstaw na wybranych przykładach literackich

Ocena:
18/20
Teza: W romantyzmie twórcy ukazywali śmierć bohaterów w celu ukazania właściwej postawy patriotycznej, jednak sposoby przedstawiania zgonu bohatera były różne.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawna, napisana dobrym językiem. Teza poprawnie uargumentowana.

Różne ujęcia śmierci w literaturze i sztuce. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
18/20
Teza: Pomimo licznych prób ukazania śmierci w literaturze i sztuce wciąż pozostaje ona tajemnicą.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawnie realizuje temat. Dobry język i styl wypowiedzi.

Samobójstwo jako temat utworów literackich różnych epok

Ocena:
18/20
Teza: Ucieczka przed realnym życiem, zagubienie w świecie wartości oraz niedojrzałość i nieodpowiedzialność jako źródła decyzji samobójczej wybranych bohaterów literackich.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca świetnie realizuje temat. Ciekawa kompozycja pracy.

Motyw umierania ukazany w literaturze. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
18/20
Teza: W literaturze problem śmierci jest podejmowany niezwykle często.

Ocena opisowa nauczyciela: Poprawna i przejrzysta praca. Ciekawa prezentacja pps.

Śmierć w literaturze różnych epok

Ocena:
18/20
Teza: Śmierć to jeden z najczęściej pojawiających się motywów w literaturze.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca bardzo zwięzła. Poprawna forma wypowiedzi i przytoczone argumenty.

Człowiek wobec śmierci w poznanych utworach literackich różnych epok. Przedstaw na wybranych przykładach

Ocena:
18/20
Teza: Wizerunek śmierci zmieniał się w zależności od czasu, w którym poruszano ten temat.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przeciętna. Dobra argumentacja. Poprawny język i styl wypowiedzi.

Motyw śmierci heroicznej w wybranych utworach

Ocena:
18/20
Teza: Literatura wskazuje bohaterów, którzy poświęcając swoje życie w dobrej sprawie, ukazali swe męstwo i odwagę.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja poprawna, analizuje podstawowe utwory dotyczące heroicznej śmierci.

Stosunek człowieka do śmierci. Przedstaw problem, opierając się na wybranych lekturach

Ocena:
17/20
Teza: Obraz śmierci w literaturze ukształtowany jest na obraz i podobieństwo ludzkich wyobrażeń danej epoki.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawna i przejrzysta. Śmierć została przedstawiona wieloaspektowo, na przykładzie lektur z różnych epok.

Funkcje motywu śmierci w literaturze i sztuce. Przedstaw na podstawie wybranych utworów

Ocena:
17/20
Teza: Śmierć jest zjawiskiem ponadczasowym, które na przestrzeni epok literackich zmienia swój wizerunek.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przeciętna. Poprawna bibliografia i plan wypowiedzi.

Wizerunek śmierci w utworach literackich i malarstwie. Zaprezentuj odwołując się do wybranych przykładów

Ocena:
17/20
Teza: We wszystkich epokach niemal każdy twórca podejmował temat śmierci.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawna, a temat przedstawiony na wielu przykładach.

Miłość, samotność i śmierć w literaturze. Przedstaw temat, odwołując się do wybranych przykładów

Ocena:
17/20
Teza: Zróżnicowanie kreacji miłości, śmierci i samotności na przestrzeni wieków.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przeciętna i tendencyjna. Poprawna bibliografia.