Pogotowie maturalne: Motywy literackie - Motyw szatana, diabła


Różne sposoby ukazywania wizerunku diabła w dziełach literackich i plastycznych

Wizerunek diabła ukazywany jest przez literaturę i sztukę od wielu wieków. Siła nieczysta była przestawiana pod różnymi postaciami. Ludzie podejmowali próby opisu syna ciemności w sposób bardzo demoniczny, lecz były też jednostki które starały się ukazać jego postać dosyć komicznie. Kim diabeł jest naprawdę? To zły, upadły anioł. Jego nazwa wywodzi się od greckiego słowa dibolos, co oznacza oskarżyciel, oszczerca. Upadły anioł w religii chrześcijańskiej to anioł wypędzony z Nieba za przeciwstawienie się Bogu lub powstanie przeciwko niemu. Najbardziej znanym jest Lucyfer. Zgodnie z wierzeniami chrześcijańskimi upadłe anioły bez skrzydeł będą się włóczyć na ziemi aż do dnia Sądu Ostatecznego kiedy to zostaną zesłane do piekła. Diabła określa się często mianem szatana, demona, kusiciela, antychrysta oraz złego ducha.

Dlaczego ludzi wciąż fascynuje jego postać? Możliwe, iż dlatego, że nie przyjął wszystkiego tak jak Bóg to sobie wyobrażał. Stworzenie duchowe jakim jest diabeł sprzeciwiło się Bogu, gdyż jego celem było stworzenie swojego królestwa na ziemi. W pierwszych księgach Biblii motyw Szatana powiązany jest z grzechem Adama i Ewy. Jednak w Księdze Rodzaju pojawia się wzmianka o buncie aniołów. Tam też szatan utożsamiany zostaje z ich przywódcą, Lucyferem. Legenda o buncie i wygnaniu Lucyfera stworzona została przez autorów żydowskich i chrześcijan. Jako przywódca hierarchii, najdoskonalsza istota „namaszczony cherubin” musiał być świadomy, że przebywa w stanie największej szczęśliwości. Nie docenił jednak uznania Najwyższego i na tym polegał jego grzech. Chciał być podobny do Boga nie w tym sensie, że chciał się stać drugim Bogiem, ale że chciał pokierować sam swoim zbawieniem, chciał się od Stwórcy uniezależnić. Nie jest on jednak równy Bogu, ponieważ został stworzony właśnie przez niego. By wszystko było jasne należy wspomnieć o folklorze polskim. Tam legendarne, rogate postacie nie wywodzą się od upadłych aniołów lecz od złych lub złośliwych demonów tak zwanych czartów lub biesów pochodzących z mitologii słowiańskiej. Współcześni ludzie diabła kojarzymy często z czerwonymi rogami, ogonem i bródką, jest on brzydki, często przedstawiany w piekielnych czeluściach. Wybitni artyści wielu epok mieli różne wyobrażenia na temat tej interesującej postaci. Zdania co do jego wizerunku są różne, ponieważ nikt nigdy go nie widział dlatego ciągle powstają nowe spekulacje na temat jego zachowania i wyglądu.

„Szatan w swej pierwotnej chwale” Williama Blake to obraz pochodzący z 1805 roku. Szatan przedstawiony został w dziele pod postacią upadłego anioła. Znajduje się on w centralnej części obrazu i nacechowany jest za pomocą jasnych barw. Wygląda jakby posiadał dwie pary skrzydeł. Jedne są ciemniejsze od drugich i są o wiele większe, rozpięte na jego ramionach. Trzyma w ręku jabłko i berło, znane jako atrybuty, a zarazem symbole króla. Mimo tego, iż jest upadłym aniołem, symbole, które spoczywają w jego dłoniach wysuwają inny wniosek. Wygląda na to, że można utożsamić go z wielką, pełną potęgi, mocy postacią. Jego skrzydła są przygotowane do lotu. Skrzydła owe jako symbol kojarzone są z aniołami. Stopy szatana nie przypominają ludzkich. Są zdeformowane. Posiada on więcej palców, jednak jego postura przypomina postawę stojącego człowieka. Ma on delikatne żółtawe rumieńce na policzkach i ten kolor najczęściej został wykorzystany przez artystę na obrazie. Za skrzydłami diabła widnieje światło które lekko przysłania szarość. Występuje kontrast między ciemnym tłem znajdującym się za plecami bohatera, a bielą jego skrzydeł. Przez jego klatkę piersiową przechodzi barwny pas. Ma on odcienie szarości, żółtego, pomarańczowego i czerwieni. Jest on dosyć cienki. Włosy postaci są koloru tycjanowego. Jest to odcień pomarańczowego, rudawego. Ta barwa została tak nazwana od Tycjana-malarza, który posiadał właśnie taki kolor włosów. Pod stopami upadłego anioła rozpościera się przestrzeń złożona z gwiazd, ze złota. Przyglądając się bliżej można zauważyć małe postacie, takie jak anioły grające na trąbach. Gwiazdy pod jego stopami są symbolem anielskości i nieśmiertelności. Przedstawia to fakt, że diabeł jest obecny w życiu ludzi i tak samo jak dobro jest nie śmiertelne tak samo zło też pozostanie nie śmiertelne.

Sam wyraz Szatan (jako imię) pojawia się pierwszy raz w Księdze Hioba: „A pewnego dnia, gdy przyszli synowie Boży, aby stać przed Panem, był tez między nimi i Szatan”. Księga Hioba mówi o cierpieniu człowieka który pozostaje sam na sam z udręką, ale ukazuje także topos zakładu o duszę. Tytułowy bohater jest osobą prawą, bogobojną, sprawiedliwą i unikającą zła. To najwybitniejszy człowiek spośród wszystkich ludzi Wschodu. Hiob zajmuje się hodowlą bydła, jest mieszkańcem ziemi Us, posiada siedmiu synów i trzy córki. Bóg przyglądając się Hiobowi pyta szatana czy zwrócił na niego uwagę. Stwórcę urzekło w nim to, iż unika on grzechu. Szatan zaś wątpi w wiarę bohatera. Mówi do Pana: „Czyż za darmo Hiob czci Boga? Wyciągnij proszę, rękę i dotknij jego majątku! Na pewno Ci w twarz będzie złorzeczył”. Bóg uległ niecnemu planowi szatana i wystawił swojego sługę na próbę. Hiob został dotknięty chorobą trądu. Nie stracił wiary w Bożą sprawiedliwość. Jest on symbolem cierpienia niezawinionego. Przyjaciele Hioba przy spotykających go nieszczęściach radzili mu, aby uznał swoją winę, gdyż sądzili, że tragedie które go dotknęły są karą za grzechy. Główny bohater jednak był przekonany o swojej prawości i bronił jej odważnie. Wierzył on w istnienie Sprawiedliwego. Dyskutował z nim, pytał dlaczego te dramaty spotkały właśnie jego, lamentował nad sensem swojego życia, ale pozostał wierny Bogu. Jest on przykładem archetypu człowieka ciężko doświadczonego przez los. Szatan w tym zróżnicowanym gatunkowo tekście dydaktycznym tak naprawdę nie kusił samego Hioba, ale i Boga. To Bóg chociaż wydawał się na pozycji straconej istotnie wygrał pojedynek. Szatan wystawił człowieka na próbę i ukazał swój wizerunek kusiciela, który nie ma takiego autorytetu jak sam Bóg. Jak to powiedział św. Ambroży: „Diabeł goni za hałasem, Chrystus szuka ciszy.”

Źródła hagiograficzne obszernie opisują trudności, jakie spotykali święci na swej drodze ku zbawieniu i diabelskie zasadzki, które z powodzeniem omijali. Już w najstarszych żywotach, opowiadających o czynach apostołów, mowa jest o świętych atakowanych przez demona, często występującego pod postacią smoka terroryzującego całą okoliczna ludność, która po pokonaniu bestii porzuca pogaństwo i nawraca się na wiarę chrześcijańską. Wobec niektórych świętych demony były bardziej dokuczliwe i podstępne. Inni przedstawiani są z demonem, stanowiącym oczywisty symbol ich zdolności przezwyciężenia pokusy. Doskonałym przykładem dzieła sztuki ukazującego spotkanie szatana ze świętym jest fragment Ołtarza ojców Kościoła Michaela Pachera pod tytułem „Diabeł pokazuje księgę świętemu Augustynowi”. Obraz ten został wykonany około 1480 roku w Monachium. Wymiary jego wynoszą 103 91 cm. Kompozycja dzieła jest otwarta i dynamiczna. Scena przedstawia Świętego Augustyna w szatach biskupich i z pastorałem, wskazującym na jego godność i funkcję pasterza dusz, oraz strasznie rozzłoszczonego diabła. Powodem tego było iż św. Augustyn odmówiwszy pobożnie kompletę, sprawił, iż w księdze grzechów na stronie z zapiskami o nim zostało jedynie puste miejsce. Fantazja artysty stworzyła demona o cechach ludzkich i zwierzęcych zarazem, mającego figurę człowieka, chude ramiona, koźle nogi, ogon i rogi jelenia. Skrzydła nietoperza i zielona, gadzia skóra wywodzą się z tradycji średniowiecznych przedstawień. Z uszu bestii wydobywają się płomienie ognia, a na jego pośladkach znajduje się druga twarz. Przeraża on swoim wyglądem zwykłego obserwatora jednak na twarzy św. Augustyna nie widać żadnych emocji, tak jakby postać demona była dla niego już znana. Odcień czerwonej jego szaty budzi jednak bardzo dużo emocji. Kiedy spróbujemy przywołać swobodne wyobrażenia, może skojarzyć się z krwią, a zatem z życiem, energią, żywiołowością i działaniem. Jest to barwa, która działa pobudzająco na przysłowiowego byka, którym w tym momencie staje się diabeł. Diabeł został przedstawiony w dziele jako postać ujarzmiona, przezwyciężona, gdyż św. Augustyn czyni znak błogosławieństwa. Obraz ten ukazuje wizerunek demona, który był bardzo popularny w średniowieczu i epoce renesansu. Diabeł miał swoim wizerunkiem przerażać, jednak bardzo często pokazywany był przez artystów jako ten, który skazany jest na porażkę kiedy walczy, bądź przeciwstawia się osobie duchownej.

Juliusz Słowacki w „Kordianie”, a dokładniej w „Przygotowaniu” umiejętnie połączył tradycję biblijną z tradycją narodową. 31 grudnia 1799 roku w nocy w chacie sławnego niegdyś czarnoksiężnika Twardowskiego zlatują się czarownice i diabły – sam Szatan, Mefistofeles, Astarot i Gehenna. Szatan mówi, że nadchodzi wielka chwila dla Polaków. Mefistofeles zaś radzi by stworzyć narodowi przywódców. Na scenie pojawia się kocioł, z którego wyłaniają się po kolei stwarzani przez Szatana przywódcy powstania listopadowego: Józef Chłopicki, książę Adam Jerzy Czartoryski, Jan Zygmunt Skrzynecki, Julian Ursyn Niemcewicz, Joachim Lelewel i gen. Jan Krukowiecki. Szatan zarzuca przywódcom bezużyteczność, brak chęci walki, starość, przesadną ostrożność, zdradę, nieudolność oraz brak męstwa. Ocenia ich negatywnie. Wszystkich jednak przywódców stworzyły diabły wraz z szatanem. To wszystko hiperbolizuje zło przywódców. Diabły podczas Przygotowania tak naprawdę przepowiadają klęskę powstania listopadowego. Diabły stworzyły ludzi nieudolnych, którzy nie są w stanie pomóc Polsce. Jednak Szatanowi wcale nie zależy na powodzeniu zrywu narodowego. Klęska odda cały naród w jego panowanie, stąd kreowanie przyszłych wodzów ma w sobie coś z diabelskiej, łajdackiej igraszki. Szatan igra sobie z narodem, jako siła z natury zła nie może czynić dobra, jest przebiegły i bezwzględny. W tej początkowej scenie Słowacki wyraźnie sugeruje, dlaczego polskie powstania narodowe nie mogły przynieść efektu - wodzowie zachowywali się tak, jakby nastało ich piekło. Przygotowanie zaś kończy się tym, że na scenie pojawiają się aniołowie, którzy przepędzają zgromadzenie demonów. Szatan występuje w „Kordianie” także w scenie która umiejscowiona jest w szpitalu obłąkanych. Diabeł zmienia skórę niczym kameleon, przybiera coraz to nowe postacie, zręcznie podporządkowujące sobie ludzką duszę. Jednocześnie zło tkwi w samym człowieku – dlatego postacie, jakie przybiera Szatan, choćby postać Doktora, są tylko fantazmatami, protekcjami ludzkich obaw, rozterek, wyrzutów sumienia, instynktów. Szatan wie, czego chce człowiek i właśnie to mu podsuwa.

Obraz Salvadora Dali „Logiczny diabeł” przedstawia ogromną postać diabła o białych zębach, zamkniętych oczach, pomarszczonej twarzy z nożem wbitym w głowę. Rana po narzędziu jest tak duża, iż po mimice twarzy możemy bez wątpienia stwierdzić, że sprawia mu wielki ból. Postać zanurzona jest do połowy w ziemi. Na obrazie można zauważyć dwoje ludzi chodzących po ziemi. Ziemia znajduje się na wysokości klatki piersiowej diabła. Klatka piersiowa istoty jest jakby przedzielona na pół. Z jednej strony przypomina ciało człowieka, zaś z drugiej wygląda jak zniszczona brązowa skóra. Diabeł w swoich ustach trzyma postać ludzką i z jego ust wychodzą jedynie zielone nogi człowieka. Ten diabelski tyran jest monumentalnej wielkości, co sprawia kontrast między nim, a ludźmi spacerującymi po płaskiej powierzchni. Kontrastem jest też niebo które z jednej strony otulone jest błękitem, a z drugiej ciemnym niebieskim kolorem. Chmury na niebie mogą być symbolem tajemniczości, nieświadomości, przemijania i gniewu. Za ludźmi widnieje ich cień. Wygląda na to jakby była to kobieta i mężczyzna. Kobieta posiada czerwoną szatę, a mężczyzna szatę barwy błękitnej. Cień postaci połykanej przez diabła pada także na jego ciało. Cień symbolizuje ciemność i duszę. Czerwony kolor w który przyodziana jest kobieta to symbol odwagi, energii i zapału. Widać na obrazie że postacie znajdują się nie daleko Siły nieczystej. Są lekko pochylone, co sprawia wrażenie, iż idą szybkim krokiem. Za jego plecami szatana występują wysokie, zielone, drzewa. Drzewo jest symbolem schronienia i długowieczności. Może malarz miał na myśli, iż diabeł chowa się za drzewami, oddzielają go one od Boga, a zarazem ukazują jego długowieczność. Żywi się postaciami człowieka, dlatego nie umiera. Zawsze na swojej drodze znajduje ofiary. Nie szuka przeciwnika, wręcz przeciwnie. Wybiera osoby słabe by posilić się ich grzechami.

„Jam częścią tej siły, / która wiecznie zła pragnąc, wiecznie czyni dobro”: to słowa zaczerpnięte z „Fausta” Goethego i zarazem motto powieści Michaiła Bułhakowa „Mistrz i Małgorzata”. W Fauście te słowa charakteryzują Mefistofelesa, a w dziele Bułhakowa, jednego z głównych bohaterów jakim jest Woland. Szatan przedstawiony został jako realistyczny profesor który przyjechał do Moskwy. Nie pojawia się jednak w mieście sam, a razem ze swoją świtą na którą składają się Koriowiow (Fagot), Behemot, Azazello i Hella. Pierwszy z nich to tandeciarz chodzący w czapce bejsbolówce, binoklach z jednym szkłem i kraciastej marynarce. Jest on prawą ręką Wolanda. Behemot to olbrzymi, tłusty kot chodzący na dwóch tylnich łapach i mówiący ludzkim głosem. Azazello to niska, krępa postać z rudymi włosami. W powieści to właśnie on na ulicy Sadowej podał truciznę dla Mistrza i Małgorzaty. Ostatnią osobą należącą do świty Wolanda jest wspomniana już Hella. Jest to wiedźma o pięknych rudych włosach, podobna do rusałki. Wyjątkowość świty polega na tym, że wszystkie miejsca w których się oni pojawiają od razu stają się fantastyczne. Szczególne jest to, iż diabły towarzyszące szatanowi nie wyglądają tak jak mogli by się spodziewać tego ludzie. Pośród nich występuje kot, posiadający ludzkie zdolności. Reszta zaś nosi ubrania, posiada cechy ludzkie i skupia uwagę czytelnika. Chociaż czasem są przerysowani i emanują karykaturą to przypominają nam ludzi. Nie wzbudzają większych podejrzeń obywateli Moskwy. Sam Woland jest znakomitym artystą. Jako szatan jest przedstawiony całkiem inaczej niż my sobie wyobrażamy. W jednym z miejsc powieści, dokładnie na Patriarszych Prudach to normalny mężczyzna. Woland twierdzi, że Bóg istnieje, ponieważ istnieje szatan. Istnienie Wolanda w radzieckiej Rosji zburzyło harmonię. Wbrew naszym wyobrażeniom, Bułhakow przedstawił szatana jako postać zdolną do człowieczych uczuć, takich jak chęć pomocy (co widzimy w scenie kiedy Mateusz Lewita odchodzi, a na dachu pojawia się Azazello). Jest również bardzo mądry, co wynika z jego długiego życia i różnorakich sytuacji w jakich się znalazł. Woland śmieje się, żartuje, wyprawia bale. Postać ta jest bardzo miła i budzi sympatię czytelnika (dementując to co możemy pomyśleć o prawdziwym diable). Można więc sądzić, że autor chciał pokazać, że człowiek sam w sobie ma coś z diabła. Trzeba również zauważyć, że to nie szatan jest zły w powieści Bułhakowa, ale ludzie. Ich zło jest wręcz wyciągane przez Wolanda na wierzch i sprawia, że czujemy do nich lekkie zniechęcenie. Bez wątpienia porównując Wolanda z diabłem który pokazuje księgę świętemu Augustynowi w dziele Michaela Pachera to ten drugi jest o wiele bardziej przerażający. W nim odstrasza nas wygląd, zaś w Wolandzie jego skonstruowana psychika.

Nie trudno uzmysłowić sobie rolę diabła, gdy pomyślimy, ilu arcydzieł literatury światowej nie mielibyśmy bez niego i co by się stało z naszymi dziełami sztuki, katedrami, gdyby wszystko, co związane z Szatanem i złem w jednej chwili uległo unicestwieniu. Nie będzie przesady w stwierdzeniu, że po jego usunięciu literatura bardzo by zubożała. Demon miał w kulturze europejskiej okresy wzlotów i upadków. Były momenty, gdy zepchnięto go pod ziemię, został ośmieszony przez wielu pisarzy oświecenia i uznany za żałosny relikt ciemnej epoki. Wokół jego osoby narosło wiele legend, a wraz z nimi wiele niedomówień. Szatan był przedstawiany jako upadły anioł, kusiciel, który namawia człowieka do zła.

W Księdze Hioba to postać, która przede wszystkim wystawia człowieka na próbę przy zgodzie samego Boga. Michael Pacher ukazał diabła jako demona pragnącego bez skutku pokonać świętego. Juliusz Słowacki w „Kordianie” przedstawił diabły, jako moce piekielne tworzące przywódców powstania listopadowego. Nie wiemy jak wyglądają, czy mają skórę zielonego gada, rogi, a może ogon. Całkiem inną koncepcję miał Michaił Bułhakow, który diabła pokazał jako postać budzącą często pozytywne odczucia. Przyglądając się bardziej Wolandowi zauważamy, że gdyby nie czary, jakimi się posługiwał, mielibyśmy do czynienia ze zwykłym człowiekiem. Jak to stwierdził hiszpański ksiądz św. Josemaria Escriva de Balaguer: „diabeł nigdy nie stanie twarzą w twarz”. Jest to głównym powodem dlaczego artyści przedstawiają go pod tak różnymi postaciami.

strona:    1    2    3    4    5    6    7  





Zanalizuj występowanie motywu demonów, szatana i sił nieczystych na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Wizerunek sił nieczystych zmieniał się wraz z rozwojem cywilizacji. W kolejnych epokach szatan i demony przybierały w sztuce coraz to inne postacie, choć często nawiązujące do mitologii i biblii.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca bogata w głównie literackie odwołania z różnych epok. Szeroka bibliografia i wnikliwe potraktowanie tematu.

Konszachty z nieczystymi siłami. Omów na wybranych tekstach kultury

Ocena:
20/20
Teza: W literaturze i sztuce odnajdujemy różnorodne wizerunki porozumienia pomiędzy człowiekiem, a istotą z natury złą i nieczystą.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni realizuje temat. Wyróżnia sie bogata bibliografia i poprawny styl wypowiedzi.

Porównaj różne wcielenia diabła w literaturze i omów ich funkcje, odwołując się do wybranych tekstów literackich

Ocena:
20/20
Teza: W literaturze odnaleźć możemy wiele rozmaitych wcieleń diabła, które pełnia w utworach określona funkcję.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawnie realizuje temat. Zawiera przejrzysta bibliografię; napisana jest płynnym językiem.

Motyw szatana w literaturze dawnej i współczesnej. Omów temat, porównaj sposoby kreacji na podstawie kilku utworów

Ocena:
20/20
Teza: Czy wizerunek szatana w literaturze dawnej i współczesnej tak naprawdę bardzo się różni?

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przemyślana, odwołuje się do ciekawych utworów. Widać dojrzałość autora i łatwość w poruszaniu się w literaturze. Poprawny plan i bibliografia.

Literackie, malarskie i filmowe wizje piekła. Przedstaw, odwołując się do wybranych tekstów kultury

Ocena:
20/20
Teza: Odmienność kreacji wizerunków piekła w różnych rodzajach sztuki.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni realizuje temat. Bogata literatura i konkretny plan pracy zasługują na uznanie.

Odwołując się do wybranych przykładów, zaprezentuj różne sposoby realizacji motywu szatana w literaturze, sztuce i filmie

Ocena:
20/20
Teza: Motyw szatana w literaturze, sztuce i filmie odnajduje różne sposoby realizacji.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przemyślana, ukazuje różnorodne kreacje pana ciemności.

Obraz piekła i raju w literaturze i malarstwie. Zaprezentuj temat, odwołując się do wybranych przykładów z różnych epok

Ocena:
20/20
Teza: Krainy nieziemskie zawsze pobudzały wyobraźnię artystów, dzięki czemu w literaturze i malarstwie odnajdziemy wiele ich przedstawień.

Ocena opisowa nauczyciela: Ciekawe przedstawienie dwóch nieziemskich krain. Szczegółowe i trafne opisy.

Różne pojęcia motywu zła w literaturze, filmie i sztuce. Omów zagadnienie odwołując się do wybranych przykładów.

Ocena:
20/20
Teza: Artyści ukazują zło na wiele sposobów, ale zazwyczaj w opozycji do dobra, przypominając o wolnej woli człowieka.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ukazuje różne oblicza zła w literaturze, sztuce i filmie. Przedstawia zło jako motyw diabła, jako kreację, sztukę (podnieta) oraz jako narzędzie totalitaryzmu. Bogata prezentacja multimedialna.

Motyw kuszenia w literaturze i sztuce. Przedstaw na przykładzie wybranych dzieł

Ocena:
20/20
Teza: Różnorodne realizacje motywu kuszenia w literaturze oraz sztuce.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni realizuje temat.

Diabły, demony i czarownie w literaturze polskiej i światowej. Przedstaw i skomentuj funkcje tych kreacji

Ocena:
20/20
Teza: Najbardziej charakterystyczne postaci kojarzone ze złem i obecne w kulturze.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ciekawa i ukazująca różnorodność nieziemskich postaci. Dobry konspekt i bibliografia.

Diabeł i jego funkcje w literaturze i sztuce. Przedstaw motyw na wybranych przykładach.

Ocena:
20/20
Teza: Przedstawienie różnych ujęć postaci diabła i jego funkcji w literaturze i sztuce na przestrzeni epok.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja bogata w przykłady z literatury, sztuki i filmu. Poprawna analiza zgromadzonego materiału.

Motyw piekła i raju w literaturze i sztuce

Ocena:
20/20
Teza: Od lęku do oswojenia – tak zmieniło się nastawienie ludzkości do raju i piekła.

Ocena opisowa nauczyciela: Ciekawa, wielowątkowa prezentacja. Na podkreślenie zasługują własne wnioski.

Funkcjonowanie motywu diabła w literaturze XIX i XX wieku

Ocena:
19/20
Teza: Diabeł był inspiracją w wielu istotnych i wartościowych dziełach kultury, mimo iż zazwyczaj kojarzy się z mocami zła, w oczach artystów pełnił różnorodne funkcje i przybierał rozmaite wcielenia.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca dojrzała, wnikliwe przedstawienie różnych funkcji szatana w literaturze XIX i XX wieku. Bogata literatura przedmiotowa.

Scharakteryzuj motyw szatana w literaturze, analizując wybrane dzieła literackie różnych epok

Ocena:
19/20
Teza: Wizerunek szatana na przestrzeni wieków często się zmieniał. W zależności od czasu i okoliczności kulturalnych szatan objawiał swoje rozmaite oblicza.

Ocena opisowa nauczyciela: Bardzo oryginalna, przemyślana i dojrzała praca. Ciekawe wnioski i tok argumentacji.

Motyw diabła i demona w literaturze polskiej i obcej. Omów ich funkcje na podstawie wybranych przykładów.

Ocena:
19/20
Teza: Nikt do końca nie zna natury diabła, dlatego w literaturze powstawało wiele jego odmiennych wizerunków.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni realizuje temat. Poprawna bibliografia i plan pracy.

Różne wcielenia diabła w literaturze

Ocena:
19/20
Teza: Postać diabła była i jest natchnieniem dla rzeszy pisarzy, którzy przedstawiają go w swych utworach w różnoraki sposób.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca zawiera wszelkie niezbędne informacje, pokazuje różnorodność szatańskich postaci w różnych epokach

Motyw szatana i jego różnorodne przedstawienia w różnych tekstach kultury

Ocena:
19/20
Teza: Postać szatana ewoluowała, gdyż zwiększał się zakres funkcji pełnionych przez tę postać w tekstach kultury.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja w bardzo przejrzysty sposób realizuje temat. Odwołuje się do bardzo różnorodnych tekstów kultury (m.in. książka, malarstwo, rzeźba, film).

Podobieństwa i różnice w sposobach kreacji szatana w wybranych dziełach literackich i sztukach plastycznych

Ocena:
18/20
Teza: Znana już z biblii postać szatana przez kolejne epoki ewoluowała, pełniąc w wybranych utworach różne funkcje, by dziś stać się jedną z ikon popkultury.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ciekawa, prowadząca do trafnych wniosków. Interesujące malarskie wizerunki szatana. Można popracować nad językiem wypowiedzi.

Różne sposoby ukazywania wizerunku diabła w dziełach literackich i plastycznych

Ocena:
17/20
Teza: Bez postaci diabła nie mielibyśmy wielu arcydzieł polskiej i światowej literatury i sztuki.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni realizuje przedstawioną tezę. Klasyczna literatura podmiotu, bogate opisy dzieł malarskich.

Piekło i jego mieszkańcy w literaturze i sztuce

Ocena:
17/20
Teza: Piekło i postać szatana związane są z kulturą ludzką od powstania Biblii. Autorzy w różny sposób wykorzystywali te motywy uatrakcyjniając swoje dzieła.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca odnosi się do literackich i malarskich przykładów wykorzystania motywu piekła i szatana. Trafnie postawiona teza i skonstruowane wnioski.