Pogotowie maturalne: Motywy literackie - Motyw dziecka


Obraz dziecka w literaturze polskiej. Omów na wybranych przykładach

Postaci dziecięce, które przedstawię to nie naiwne, beztroskie i głupiutkie istoty, jakże często występujące w literaturze skierowanej do najmłodszych, ale pełnowartościowe, myślące, niezależne osobowości. Pisarze, jako przedstawiciele wielkiej rodziny intelektualistów, są zgodni w tej jednej kwestii – dziecku należy się szacunek i miłość, ponieważ to dzieci są nadzieją tego świata. Także pisarze polscy często odwoływali się do motywu dziecka, szczególnie w epoce pozytywizmu zwracając uwagę na ich krzywdę i cierpienie. Podobne stanowisko przyjął Jan Paweł II, który twierdził, że dziecko jest istotą niezwykle ważną i że od dzieci i młodzieży zależy los świata, gdyż to właśnie oni kiedyś będą kształtować przyszłość. Przyjrzyjmy się zatem bliżej, jak wybrani przeze mnie pisarze starają się udowodnić ten pogląd.

Pierwszym literackim obrazem dziecka, jaki przedstawię, jest Urszulka Kochanowska. Jej ojciec, Jan, opisuje przedwcześnie zmarłą dziewczynkę w „Trenach”. Cały cykl zawiera dziewiętnaście utworów, jednak postać ukochanego dziecka najpełniej występuje w trenie siódmym i dwunastym. „Tren VII” to prawdziwe arcydzieło poetyckie. Zaczyna się on apostrofą i wstępem dotyczącym - bezużytecznych już - ubiorów córki, które przynoszą jedynie żal oglądającemu je podmiotowi. Przywołując obraz córki, zrozpaczony ojciec używa zdrobnień, co świadczy o jego pieszczotliwym nastawieniu do zmarłej. Kolejna część wiersza mówi o tym, co stało się z Urszulką - zasnęła ona: „snem żelaznym, twardym, nieprzespanym”. Dziewczynka umarła. Na nic zdadzą już się jej podarunki matki - sukienka czy wstążeczki. Rozpacz podmiotu lirycznego wzmocniona jest przez jego skargę, że dziewczynka nie została zaprowadzona do łoża małżeńskiego - symbolizującego dorosłość - lecz łoża śmierci. Tren dwunasty nieco różni się od siódmego, nadal widzimy w nim jednak ojca rozpaczającego po stracie najukochańszej córki. Kochanowski wyraźnie idealizuje w nim córeczkę. Była ona: „ochędożna, posłuszna, karna, nie pieszczona, potrafiła śpiewać, rymować…” Można by wyliczać bez końca. Ojciec porównuje swe dziecko do kłosa, który umarł, nie doczekawszy żniw.

Jan Kochanowski i Urszula reprezentują postawę, która bardzo często pojawia się obecnie. Ojciec jest gotowy zrobić wszystko dla ukochanego dziecka. Dziewczynka występuje jako bohater tragiczny - obdarzona licznymi talentami, zmarła przedwcześnie, przysparzając bólu ojcu. „Treny”, poemat epicedialny, czyli żale pośmiertne, są według mnie arcydziełem literatury. Przejmująco nakreślają obraz zmarłego dziecka oraz wyrażają ogromny żal ojca.

Motyw dziecka dość często występował także w romantyzmie. Dzieci zaliczane były w tej epoce do osób „widzących”, wraz z szaleńcami i poetami. Były one wrażliwsze i wolne od racjonalnego myślenia dorosłych, dlatego też mogły zobaczyć zjawiska paranormalne. Dzieci - wg romantyków - myślały sercem. Z tego też względu były one stawiane wyżej, niż dorośli. Dzieciństwo kojarzyło się też romantykom z czasem „sielskim, anielskim” - wolnym od trosk o Polskę, zawodów miłosnych i pokoleniowych dramatów. Takie sielskie, wolne od trosk dzieciństwo przeżyli Rózia i Józio. Bohaterowie II części „Dziadów” to duchy lekkie. Słodkie aniołki, mimo czystej duszy, nie mogą się dostać do nieba. Ich życie było bowiem wolne od cierpień, a przecież:
„Kto nie doznał goryczy ni razu
Ten nie dozna słodyczy w niebie.”
Aby z czyśćca dostać się do nieba, dzieci proszą o ziarnko goryczy - symbol cierpienia. Wykorzystując motyw dziecka, Mickiewicz nie tylko utrwalił stereotyp beztroskiego dzieciństwa, ale i wyjaśnił, że cierpienie jest nieodłącznym elementem ludzkiego losu.

Także w pozytywizmie chętnie eksploatowano literacko motyw dziecka. Malców przedstawiano głównie jako istoty biedne, chore, zwykle sieroty, bez szansy na lepszy los. Autorzy wydobywali te pierwiastki psychiki dziecięcej, które dowodzą jego wysokiej wartości etycznej i heroizmu, pracowitości, uporu i uzdolnień. W losach bezbronnych dzieci najostrzej odzwierciedla się zło współczesności. Dziecięca ufność i uczucie ponoszą porażkę w zetknięciu z bezwzględnością świata dorosłych, a pragnienia nie mogą się zrealizować, prowadząc do śmierci małych bohaterów. Taki los spotkał główną postać noweli Sienkiewicza „Janko Muzykant” - opowiadającej o utalentowanym, ale biednym chłopcu, który nie miał możliwości zdobycia wykształcenia i zawodu. Narażony na ciągłe upokorzenia i cierpienie, walczył z przeciwnościami świata. Jego matka była biedną komornicą i sama musiała pracować na utrzymanie domu, dlatego też malec był bardzo zaniedbany „chudy był zawsze i opalony, z brzuchem wydętym, a zapadłymi policzkami”. Ich trudna sytuacja finansowa sprawiła, że ludzie ci nie mieli czasem co jeść i czym napalić w piecu „W zimie siadywał za piecem i popłakiwał cicho z zimna, a czasem z głodu, gdy matula nie miała co włożyć ani do pieca ani do garnka”. Janek nie odczuwał miłości matczynej „Kobieta, może tam go i kochała po swojemu, ale biła dość często i zwykle nazywała odmieńcem”. Matka Janka, chociaż przebywała z chłopcem codziennie, nie zauważyła, że jej syn został obdarzony przez los talentem muzycznym i posiada ogromne zdolności, które mogły mu pomóc w życiu osiągnąć pozycję i zdobyć pieniądze. Niestety jednak stały się one przyczyną jego śmierci. Chłopca przyłapano na próbie dotknięcia skrzypiec we dworze, osądzono przez wójta i ukarano „Niech go tam weźmie stójka, niech mu da rózgą, żeby na drugi raz nie kradł”. Na skutek pobicia malec zmarł.

W noweli tej Sienkiewicz wyraził swoją głęboką sympatię dla dziecka oraz współczucie dla słabszych, upośledzonych społecznie i ubogich ludzi. Zwrócił uwagę na aktualny w II połowie XIX wieku problem zaniedbywania dzieci i bardzo realistycznie przedstawił w swym utworze bezbronne, osamotnione w swym nieszczęściu dziecko. Los Janka w dzisiejszym świecie, ceniącym sobie indywidualność i talent, byłby zapewne skrajnie inny.

Podobny problem utalentowanego dziecka pojawia się w noweli Prusa „Antek”. Tu również wybitnie uzdolnione dziecko nie może odnaleźć się w roli wiejskiego parobka. Później zajął się pasaniem świń, ale nie bardzo mu to wychodziło, gdyż zaciekawił go wiatrak, który wyłaniał się zza horyzontu. „Od tej pory - od wschodu do zachodu słońca - strugał on patyki i układał je na krzyż. Potem wystrugał sobie kolumnę; próbował, obciosywał, ustawiał, aż nareszcie wybudował mały wiatraczek, który na wietrze obracał mu się tak jak tamten za Wisłą. Cóż to była za radość! Teraz brakowało Antkowi tylko żony, żeby mógł ją bić, i już byłby z niego prawdziwy młynarz!” Jego talent rzeźbiarski nie jest w cenie u prostych ludzi. Antek staje się szybko odmieńcem poprzez swoje wyjątkowe zdolności: zbyt szybko uczy się tego, co innym sprawia trudność, zbyt trudno przychodzi mu wykonywanie poleceń, które gwarantują pełny brzuch na wsi. Mały artysta musi ponieść za to karę i przy pierwszej nadarzającej się okazji opuścić wioskę. Jako Inny zostaje wykluczony ze społeczności. Tym, co łączy obie te nowele jest nie tylko krzywda wiejskiego dziecka, tak często z chęcią opisywana przez pozytywistów, ale również ponadczasowy motyw Innego, Obcego. Antek i Janek to artyści, dzieci o wybitnych zdolnościach, dzieci „które wiedzą więcej”. To właśnie zdaje się być przyczyną ich nieszczęść. Niechęć dorosłych do wnikania w świat dziecka, odrzucenie tego świata jako czegoś irracjonalnego, niezrozumiałego dla dorosłego człowieka, jako czegoś wręcz groźnego w swym absurdzie pojawia się w literaturze bardzo często. Wszak artyści często przedstawiani są jako „duże dzieci”, a literatura jako dziedzina sztuki również tym „dużym dzieciom” wiele zawdzięcza.

Bohaterami „Katarynki” Prusa są sąsiedzi: Pan Tomasz i niewidoma dziewczynka. Wśród wielu opowieści, w których dzieci były niesprawiedliwie traktowane przez dorosłych i niesprawiedliwie pokrzywdzone przez los, pojawia się postać Pana Tomasza, człowieka o wrażliwym i czułym sercu, który choć trochę próbuje pomóc niewidomej sąsiadce. Tomasz, jest mecenasem, człowiekiem bogatym i lubiącym sztukę, ale samotnym. Nienawidził kataryniarzy i melodii katarynek do tego stopnie, że płacił stróżom za przepędzenie ich z okolicy domu. Niewidoma, ośmioletnia dziewczynka mieszka naprzeciwko mecenasa wraz z matką i jej koleżanką. Szybko przykuwa uwagę adwokata nietypowym zachowaniem. Pan Tomasz z początku nie zauważa, że dziewczyna nie widzi: „Dziewczynka zwykle siedziała przy oknie. Było to dziecko z ciemnymi włosami i ładną twarzyczką, ale blade i jakieś nieruchawe. Czasami dziewczynka za pomocą dwu drutów wiązała pasek z bawełnianych nici. Niekiedy bawiła się lalką, którą ubierała i rozbierała powoli, jakby z trudnością. Czasami nie robiła nic, tylko siedząc w oknie przysłuchiwała się czemuś.” Dopiero, kiedy niewidoma bez mrużenia oczu spojrzała w słońce wrażliwy sąsiad domyśla się jakie nieszczęście ją spotkało. Dziewczynka straciła wzrok w wieku sześciu lat na skutek tajemniczej choroby. Pewnego dnia, zajęty przygotowaniami do rozprawy, nie zauważa kiedy na podwórzu pojawia się kataryniarz. Przed wściekłym atakiem na grajka powstrzymuje do radość dziewczynki, która tańczył do melodii jaką grała katarynka. Mimo wstrętu do takiej muzyki zaczyna opłacać stróżów, aby spraszali kataryniarzy przed dom. Sprawia tym wiele radości lokatorce.

W „Katarynce” dziecko nie jest osobą nieszczęśliwą. Choć traci wzrok, co ogranicza jej możliwości poznawania świata, nie użala się nad sobą, nie rezygnuje z życia, ale dalej odkrywa i poznaje je za pomocą zmysłów, które jej pozostały. Jej postawa urzeka Tomasza i sprawia, że jego absurdalna nienawiść do kataryniarzy zostaje poskromiona. Prus w swojej noweli ukazuje, że nawet dzieci niezamożne i skrzywdzone przez los mogą być radosne i szczęśliwe, a także pokazuje jak niewiele musi uczynić człowiek dorosły, aby uszczęśliwić takie dziecko. Pan Tomasz idzie dalej w swojej dobroci, szuka okulistów, którzy pomogą dziewczynce odzyskać wzrok.

Książką mówiącą o wyrządzonej dziecku krzywdzie jest „Dobra pani” Elizy Orzeszkowej. Sam tytuł ironicznie i dwuznacznie charakteryzuje panią Ewelinę Krzycką. Była ona bowiem bogatą dziedziczką, która pragnęła pomagać innym. Przygarnęła do siebie sierotę Helcię, biedną, pięcioletnią dziewczynkę. Jej uwagę zwróciła niezwykła uroda Helci. Przez kilka lat pani Ewelina opiekowała się nią i darzyła wielką miłością. Dawała jej wszystko to, czego mała zapragnęła, przyodziała ją w eleganckie, dla innych wręcz dziwne ubrania, np. sukienkę z puchu łabędziego. Helcia miała pełno zabawek, słodyczy, wszystkiego pod dostatkiem. Jednakże, kiedy dziewczynka trochę wyrosła, pani Ewelina stwierdziła, że zbytnio ją rozpieściła. Przestała się nią powoli zajmować, aż w końcu całkowicie odrzuciła, bo dziewczyna dodatkowo, jej zdaniem, zbrzydła. Miejsce Helci zajął włoski muzyk, który poruszył serce „dobrej pani”. Kobieta zapragnęła wyjechać za granicę, a Helcia musiała wrócić tam, skąd przyszła, czyli do ubóstwa.

Dzięki bajce opowiedzianej dziewczynce przez służącą „dobrej pani” zauważamy, że sytuacja z Helcią nie była ewenementem, podobne rzeczy zdarzały się już wcześniej, m. in. samą służącą Ewelina kiedyś przygarnęła, a później odrzuciła. Zachowanie kobiety, czy byłoby pierwszorazowe, czy też nie, jest toposem odwróconym. Zwykle bowiem to dziecko nie jest rozsądne, nie jest w stanie podejmować odpowiedzialnych, życiowych decyzji. Próbuje wielu zajęć, poznaje życie, jeśli coś mu się nie podoba, po prostu przestaje się tym interesować. Tak samo zachowała się pani Ewelina. Można przyrównać ją do dziecka, które bierze zabawki, bawi się nimi, a kiedy się mu znudzą – rzuca je w kąt. Niestety, „dobra pani” nie potraktowała tak zabawki, ale małą dziewczynkę, człowieka.

Sama Helcia początkowo była zdziwiona zwyczajami i bogactwem w domu paniE weliny, jednak szybko znalazła tam swoje miejsce. Pokochała opiekunkę, obdarzyła ją ogromnym uczuciem, traktowała jak matkę. Wiedziała też, że wszystko jej wolno, bo o co poprosiła – dostawała, z jej wybryków pani Ewelina śmiała się i zaraz ją całowała. Dziewczynka czuła się jak w raju. Kiedy dorastała, przestała się podobać pani Ewelinie, a sama nie mogła tego zrozumieć, jak również tego, że opiekunka odtrącała ją, twierdząc, że jest złośnicą. Kluczowe dla ukazania cierpienia dziecka są ostatnie sceny książki, kiedy to dziewczyna nie potrafi odnaleźć się w biednym domu swojej rodziny, gdzie nikt nie jest ubrany, jak ona, gdzie jest zimno, ciemno, a na obiad jada się wciąż to samo danie. Śmieją się z niej inne dzieci – domownicy, wytykając jej to, jak wygląda, co ma, jak się zachowuje, że ciągle tylko się czesze. Helcia cierpi również dlatego, że tęskni za Eweliną, za wspólnie spędzonymi chwilami. Jej uczucie jest tak silne, że wymyka się z domu, wędruje pod pałac byłej opiekunki, w którym jest tylko stróż. Uświadamia sobie wtedy swoją samotność i odrzucenie, zasypia w gorączce na zimnym dworze w przemoczonych ubraniach. Utwór Orzeszkowej ma charakter uniwersalny, ponadczasowy. Pokazuje krzywdę dziecka spowodowaną błędem dorosłego, nieodpowiedniego zachowania, jak i wychowania.

Zupełnie inny cel przyświecał Witold Gombrowicz, który w „Ferdydurke” ogłosił wielki powrót do dzieciństwa. Przedstawił bunt wobec świata, wynikający z pragnienia posiadania własnej tożsamości. Bohaterami utworu są uczniowie gimnazjum oraz trzydziestoletni Józio, człowiek dorosły, aczkolwiek dzieckiem podszyty. Chłopcy zmagają się z formą, czyli wszystkim tym, co zostało człowiekowi narzucone i za pomocą czego człowiek kontaktuje się z innymi ludźmi, czyli: gesty, sposób bycia, przyjęte stereotypy. Józio z chłopcami chcą udowodnić, iż kultura i inni ludzie nie wymuszają na nich określenia swojej roli. W końcu zmęczeni ciągłą walkę o własną tożsamość, stwierdzają, iż od formy nie da się uciec, ale można się zdystansować, co pomaga zachować trochę własnej twórczości. Gombrowicz stworzył dziecięcego bohatera, jako zbuntowane dziecko. Posłużył się przy tym używaniem wulgaryzmów, przemocy fizycznej i czasami autoagresji. Celem tego było wyeksponowanie zła świata, wzbudzenie silniejszych emocji u odbiorcy, jak również próba wniknięcia w psychikę dziecka i przedstawienia jego sposobu myślenia. Dziecko stało się u Gombrowicza antidotum na zło świata. Wielu autorów przedstawia dziecięcych bohaterów jako istotki bezbronne, słabe i budzące współczucie. Służą temu zabiegi takie jak: ukazywanie prostego rozumienia świata z perspektywy dziecka, podkreślenie kruchości i „małości” wobec ogromu świata, eksponowanie szczegółów budzących wzruszenie i kojarzonych z dziecinnością: zabawek, małych rączek czy nóżek Gombrowicz odciął się od takiej kreacji. „Nakazując” dorosłemu Józefowi, by stał się Józiem stanął na pozycji gloryfikującej dzieciństwo, jako czas, w którym kształtują się najważniejsze postawy i cały światopogląd człowieka. Dziecko kojarzy nam się z niewinnością i beztroską, wynikającą z braku doświadczeń. Niedorosły człowiek jest w dużym stopniu uzależniony od otoczenia. Świat może budzić jego przerażenie, a dziecko jako istota bezbronna często doznaje krzywd. Ale dziecko, przypomina Gombrowicz, to także spontaniczność, energia, chęć poznawania świata- stąd mały buntownik. Bunt przeciwko złu, tkwiącemu w świecie, bunt jako sposób budowania własnej tożsamości.

Mali bohaterowie często pojawiają się na kartach literatury polskiej. Ich obecność służy zazwyczaj ukazaniu istotnych problemów lub prawd uniwersalnych. „Treny” są całkowicie poświęcone małej Urszulce, jej zaletom i rozpaczy ojca po niesprawiedliwej śmierci. Mickiewicz udowadnia, że cierpienie jest nieodłącznym elementem świata i nie może ominąć nawet niewinnych dzieci. Motyw dziecka często wykorzystywany jest dla zwrócenia uwagi opinii publicznej na nieprawidłowości rządzące światem a odbijające się najbardziej na dzieciach. Czy to w epoce pozytywizmu (dziecko niepełnoprawnym członkiem społeczeństwa i rodziny), czy w dwudziestoleciu międzywojennym u Gombrowicza (pojawia się motyw „urobienia” dziecka na własne podobieństwo) mały bohater prosi o uwagę dorosłych. Mimo tak wielkich różnic w kreacji poszczególnych dziecięcych bohaterów, wszystkie przedstawione postacie są wdzięczne. Dzięki temu wzbudzają zainteresowanie, a czasem współczucie czytelników.

strona:    1    2    3    4    5    6  





Przedstaw i porównaj różne kreacje dzieci w literaturze

Ocena:
20/20
Teza: Dzieciństwo nie jest jedynie przygotowaniem do życia, jak często uważamy myśląc o naszych dzieciach, lecz jest już prawdziwym życiem.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przemyślana i dojrzała. Własne propozycje lektur spoza kanonu. Poprawny język i styl.

Dziecięcy bohater w literaturze. Przedstaw na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Literatura prezentuje różnorodne kreacje bohaterów literackich. Ich głównym celem jest terapia wstrząsowa dla czytelnika w ukazywaniu świata pozbawionego ludzkiej uczuciowości i wrażliwości, pouczenie i skłonienie do refleksji.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca dojrzała, opierająca się głównie na literaturze spoza kanonu. Bogata bibliografia i głęboka analiza tematu. Rozbudowany plan.

Obraz dziecka w literaturze polskiej. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Literatura polska obok naiwnych dzieci przedstawia dojrzałe kreacje małych bohaterów.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przejrzysta. Bogata bibliografia i plan pracy. Dobry język wypowiedzi.

Wpływ dzieciństwa na dalsze losy bohatera literackiego. Wykaż na podanych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Autorzy często tłumaczą zachowanie swych bohaterów wychowaniem i nauką wyniesioną z dzieciństwa.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przemyślana, bogata w różnorodne przykłady i właściwie odzwierciedlająca tezę.

Rodzice i dzieci. Przedstaw relacje między rodzicami i dziećmi na wybranych przykładach literackich i filmowych.

Ocena:
20/20
Teza: Głównym tematem literackim i filmowym jest sztuka dobrego wychowania.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca wnikliwa, ciekawe przykłady literackie i filmowe. Bogata argumentacja i konsekwentna konstrukcja treści.

Portret dziecka w literaturze i sztuce XIX wieku. Scharakteryzuj na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Dziecko zawsze było ważnym motywem literackim, choć to właśnie XIX wiek pozwolił mu na stałe zagościć na kartach literatury oraz działach malarskich i uczynił z nich pełnoprawnych bohaterów.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni realizuje temat. Napisana została płynnym językiem, a kolejne argumenty przekonują.

Dzieciństwo jako motyw literacki. Omów wybrane aspekty zagadnienia na kilku przykładach

Ocena:
20/20
Teza: W literaturze możemy odnaleźć zarówno szczęśliwe obrazy najmłodszych lat, jak i trudne, a czasem nawet tragiczne epizody dzieciństwa.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca doskonale realizuje temat, pokazując wiele różnych jego ujęć. Poprawna bibliografia i ramowy plan.

Świat oczami dziecka. Omów, odwołując się do wybranych przykładów

Ocena:
20/20
Teza: Dziecięce światy są równie bogate i intrygujące, a czasem także równie przerażające, jak światy dorosłych.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca zdecydowanie realizuje temat, pokazując bogactwo dziecięcych światów.

Motyw dziecka i jego funkcja w literaturze. Omów, interpretując odpowiednie teksty literackie

Ocena:
20/20
Teza: Motyw dziecka spełniał w literaturze dla dorosłych ważne i wyjątkowe funkcje.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca szeroko kreśli funkcje najmłodszych. Poprawna bibliografia i plan ramowy.

Dziecko w literaturze romantycznej i pozytywistycznej. Dokonaj porównania, odwołując się do wybranych utworów literatury polskiej.

Ocena:
20/20
Teza: Dziecko jest bohaterem niezwykle popularnym w literaturze romantyzmu i pozytywizmu.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przejrzyście realizuje temat. Poszczególne wizerunki w pełni realizuję tezę zawartą we wstępie.

Motyw skrzywdzonego dziecka i jego funkcje w dziele literackim. Omów problem, analizując wybrane przykłady

Ocena:
20/20
Teza: Literatura, kreśląc portrety skrzywdzonych i nieszczęśliwych najmłodszych, pragnęła zwrócić uwagę na istotne problemy dziecka i próbować przestrzec przed ich powstawaniem w przyszłości.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca bogata w treści, spójna. W pełni odzwierciedla temat i tezę.

Portret dziecka w literaturze. Omów na wybranych przykładach.

Ocena:
20/20
Teza: „Mały dorosły” to najczęstszy obraz dziecka w literaturze.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ukazuje różnorodność dziecięcych kreacji i odmienne podejścia twórców do portretowania najmłodszych.

Powroty do lat dzieciństwa w literaturze. Omów zagadnienie, analizując funkcję tego motywu w wybranych utworach

Ocena:
20/20
Teza: Dzieciństwo ma wpływ na dalsze życie człowieka, wiec warto do niego wracać we wspomnieniach.

Ocena opisowa nauczyciela: Zwięzła praca oparta na trafnie dobranych przykładach.

Świat XIX i XX wieku widziany oczami dziecka. Omów zagadnienie na wybranych przykładach literackich

Ocena:
20/20
Teza: Zainteresowanie tematyką dziecięcą w wieku XIX i XX. Bohater dziecięcy uwikłany w mechanizmy historii.

Ocena opisowa nauczyciela: Poprawna i bogata w literackie przykłady prezentacja.

Powroty do lat dzieciństwa. Omów zagadnienie, analizując funkcje tego motywu w wybranych utworach

Ocena:
20/20
Teza: Funkcje jakie pełni powrót do krainy dzieciństwa w twórczości wybranych autorów.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja w pełni realizuje tezę odwołując się do prozy Schulza, Gombrowicza i Miłosza.

Wpływ wojny na psychikę dziecka. Omów problem na podstawie wybranych tekstów literatury polskiej i obcej

Ocena:
19/20
Teza: Na podstawie zaprezentowanych pozycji z literatury polskiej i obcej można zwrócić uwagę na bardzo istotny fakt, jakim jest wpływ wojennych doświadczeń dzieci na ich psychikę i dorosłe życie.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca oryginalna, ciekawy dobór lektur i ich charakterystyka.

Dziecko w sztuce. Przedstaw zagadnienie na podstawie literatury i wybranej dziedziny sztuki

Ocena:
19/20
Teza: Ukazywanie bohaterów dziecięcych w literaturze i sztuce służy najczęściej wyeksponowaniu zła dorosłych i wzbudzeniu silnych emocji u odbiorcy.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w interesujący sposób przedstawia kreacje dzieci w sztuce, jako wyraz sprzeciwu wobec ich krzywdy. Trafnie dobrana, nietuzinkowa literatura. Bogata prezentacja PowerPoint.

Motyw dziecka w literaturze i sztukach plastycznych. Przedstaw różne sposoby jego ujęcia na wybranych przykładach

Ocena:
19/20
Teza: Dziecko podobnie jak dorosły człowiek ma swoje pragnienia i potrzeby. Artyści przedstawiając dziecięce kreacje pragną zwrócić uwagę na prawa najmłodszych.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w ciekawy sposób na malarskich i literackich przykładach ukazuje problem dziecięcej indywidualności. Poprawna biografia i plan wypowiedzi.

Dziecko jako ofiara Holocaustu. Omów problem analizując wybrane przykłady literackie i filmowe

Ocena:
19/20
Teza: Literatura i sztuka stanowią świadectwo makabrycznych zbrodni hitlerowskich wobec dzieci. Śmierć czy ratunek od niej jednakowo wyznaczał tragizm niewinnych, młodych istnień ludzkich.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca, mimo poważnego tematu, dojrzała. Bogata bibliografia pozwala szeroko przedstawić problem dzieci - ofiar Holocaustu. Na wyobraźnię działają zdjęcia dzieci z obozów koncentracyjnych.

Sposoby ukazywania kraju lat dziecinnych w polskiej literaturze XX wieku. Przedstaw na wybranych przykładach

Ocena:
19/20
Teza: Kraj lat dziecinnych to mityczny zakątek świata, pełen spokoju i bezpieczeństwa, miejsce, do którego wraca się nie tylko wspomnieniami.

Ocena opisowa nauczyciela: Logiczna, dobrze zaplanowana prac, sprawny, literacki język, ciekawe, samodzielne sądy.

Dziecko jako bohater literacki. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
19/20
Teza: „Kiedy dziecko się rodzi i na świat przychodzi jest jak Bóg, co powietrzem nagle się zakrztusił i poczuł, że ma ciało, że w ciemnościach brodzi, że boi się człowiekiem być. I że być musi” - Ernest Bryll

Ocena opisowa nauczyciela: Praca bogata w literackie przykłady z różnych epok. Poprawny styl wypowiedzi oraz plan i bibliografia.

Na przykładzie wybranych utworów z różnych epok przedstaw obrazy dziecka w literaturze.

Ocena:
19/20
Teza: Dziecko jako przedmiot literatury, które w zależności od epoki, przedstawiane było w różnych ujęciach i z różnymi problemami.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca bogata w przykłady, przekrojowa i właściwie uargumentowana.

Przedstaw różne sposoby kreacji dziecka w literaturze i malarstwie

Ocena:
18/20
Teza: Dziecko stało się jednym z głównych motywów literackich i było wykorzystywane na przestrzeni wielu epok, a dziecięce kreacje zostały bardzo zróżnicowane.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ciekawa, bogata literatura przedmiotowa. Docenić należy samodzielne myślenie.

Dziecko w świecie dorosłych. Omów, odwołując się do XIX-wiecznej literatury

Ocena:
18/20
Teza: Dziecko pojawiło się jako pełnoprawny bohater w epoce pozytywizmu. Twórcy pragnęli poprzez swoje utwory zwrócić uwagę czytelników na los krzywdzonych i zaniedbanych dzieci.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawna. Teza uargumentowana za pomocą licznych pozytywistycznych utworów.

Kraj lat dzieciństwa i młodości w literaturze. Omów na wybranych przykładach.

Ocena:
18/20
Teza: W literaturze, nawet gdy mamy do czynienia z bohaterami już dojrzałymi, spora część opowieści o ich losach poświęcona jest młodości, która na ogół miała olbrzymi wpływ ich dorosłe życie.

Ocena opisowa nauczyciela: Bogate przykłady, dobrze omówione, chociaż pewne myśli powtarzają się. Praca świadczy o wrażliwości i pewnej liryczności autora.

Przedstaw różne sposoby kreowania bohatera dziecięcego w literaturzei malarstwie

Ocena:
17/20
Teza: Literatura i malarstwo ukazują zarówno dzieci szczęśliwe i beztroskie, jak i opuszczone i zaniedbane.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ciekawie przeplata motywy dziecka ukazane w malarstwie i literaturze. Literatura podmiotowa skupia się głównie na epoce pozytywizmu.

Portrety rodziców i dzieci w utworach literackich różnych epok

Ocena:
17/20
Teza: Wzajemne stosunki między rodzicami i ich potomkami, cechują się na tyle rozbudowaną gamą tworzących je odczuć i emocji, że stały się częstym tematem utworów literackich.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawna, logicznie uargumentowana teza.

Różne kreacje dziecka w literaturze i sztukach plastycznych. Przedstaw na wybranych przykładach

Ocena:
17/20
Teza: W literaturze i sztuce możemy spotykać się z wieloma porterami najmłodszych. Wśród nich na uwagę zasługują obrazy dziecka cierpiącego i zmuszonego do wejścia w rolę dorosłego.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przeciętna. Na uwagę zasługuje kompozycja - przeplatanie obrazów literackich i malarskich.

Kreacje dziecka w literaturze i sztuce. Porównaj różne ujęcia na wybranych przykładach

Ocena:
17/20
Teza: Twórcy różnie postrzegają dzieci i dzieciństwo. Najczęściej spotykamy wizerunki dziecka tragicznego, beztroskiego oraz naiwnego.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przekrojowa. Teza dobrze uargumentowana. Można poszerzyć o więcej przykładów ze sztuki.