Pogotowie maturalne: Motywy literackie - Motyw cierpienia


Hiob naszych czasów. Przedstaw motyw cierpienia w literaturze powojennej

CIERPIENIE – WSTĘP
Cierpienie jest jednym z dominujących doznań życiowych. Choć niepojęte i jakże często trudne do udźwignięcia, splecione jest z życiem w sposób nierozłączny. Jak daleko sięgamy w naszą historię, zauważamy, że ludzkiej egzystencji nie wypełniamy jedynie radość i szczęście, ale naznaczały ją również troski, choroby i cierpienia. Obecnie ludzkość także ugina się pod ciężarem głodu i wielorakiego niedostatku, ograniczeń oraz zniewolenia. Rozterki życiowe mają rozmaite źródła. Z jednej strony są to pewnego rodzaju braki, takie jak nędza, choroba, kalectwo, bezradna starość. Z drugiej wypływające z międzyludzkich stosunków: miłość, zazdrość, zawiść, osamotnienie. Można także dołączyć do nich cierpienia wynikające z nieszczęść czy też tragicznych zdarzeń. Złe koleje losu dotykają każdego człowieka niezależnie od kultury, cywilizacji, światopoglądu i wyznania. Cierpienie jest niewątpliwie częścią ludzkiej egzystencji, dlatego nie da się przed nim uciec, bowiem każdy, wcześniej czy później go doznaje. Obejmuje ono wszystkich ludzi bez wyjątku, bez względu na ich status społeczny czy zawodowy, rodzinny czy majątkowy: „Jak bowiem nie można być nieśmiertelnym, gdy się jest człowiekiem, tak też nie można być wolnym od cierpienia i smutku.”
Fakt cierpienia jest znany wszystkim, ale jego sens pojmowany jest przez nielicznych. Jednakże bez względu na to , czy ktoś odnajduje jego znaczenie czy też nie, należy uczynić coś z cierpieniem, którego doświadcza. Jeśli nie możemy uniknąć doświadczenia bólu, mądrze jest wyciągnąć z niego dobrodziejstwo i jak najlepiej go spożytkować. „I cierpienie musi mieć sens, cierpienie jest przecież nierozłączną częścią życia, tak samo jak los i śmierć. Bez cierpienia i śmierci Zycie człowieka nie może osiągnąć pełni.”
Zgodnie z tematem mojej pracy, rozważać będę cierpienie, jakiego doświadczyli bohaterowie literatury powojennej. Za podstawę mej wypowiedzi biorąc mękę biblijnego Hioba.

CIERPIENIE HIOBA
„Księga Hioba” to poemat filozoficzny, omawiający problem cierpienia niezawinionego. Hiob, główny bohater utworu, mimo wzorowego życia zostaje ciężko doświadczony przez Boga, który wystawia jego wiarę na próbę. Mężczyzna był wiernym i sprawiedliwym czcicielem Boga. Z powodu zakładu, jaki powstał między Bogiem a Szatanem, Hiob zostaje poddany wielu próbom. Traci cały majątek, umierają mu dzieci, wreszcie sam zostaje dotknięty trądem, co odbiera mu szacunek do ludzi, albowiem choroba ta traktowana jest jako kara za szczególnie ciężkie grzechy. Męka zesłana na niego jest tak wielka, że mężczyzna żali się na swój los. Przeklina, wybucha skargami pełnymi sprzeczności, ale nie poczuwa się do winy, za którą miałoby go spotkać takie nieszczęście. Jest przekonany o swej niewinności i prosi Boga, aby unieważnił swoją decyzję. Przyjaciele uważają, że każde cierpienie jest karą za grzech i radzą mu uznać swój błąd. Hiob szuka tajemnicy cierpienia niezawinionego, ale nie znajduje jej wytłumaczenia, gdyż tym który go doświadcza jest Bóg sprawiedliwy. Straty i cierpienia nie złamały w Hiobie żywej wiary. Okazał się on wzorem heroicznej cierpliwości i za wierność Bogu oraz całkowite oddanie się jego woli odzyskał powrotem w dwójnasób utracone mienie, doczekał się jeszcze liczniejszego potomstwa i cieszył się szczęściem do późnej starości. Odzyskana przez niego radość życia była tym większa, że wzbogacona przeżytymi cierpienia. „Księga Hioba” poucza nas, że cierpienie nie zawsze jest karą za grzech, bo także sprawiedliwych Bóg doświadcza męką. Cierpienia nie można pojąć ani wytłumaczyć, towarzyszy ono człowiekowi przez całe życie. Udręki są środkiem wychowawczym i przyczyniają się do uświęcenia człowieka. „Księga Hioba” stawia pytania o sens ludzkiego cierpienia. Dlaczego nieszczęścia spadają na niewinnego człowieka? Czy warto być bezgrzesznym, skoro to nie gwarantuje szczęścia? Odpowiedź zawarta w Biblii brzmi: Bóg ma swoje plany, które nie są zrozumiałe dla człowieka, dlatego powinien przyjąć je z pokorą. Cierpienie jest próbą, jakiej Bóg poddaje człowieka, by sprawdzić jego ufność i wiarę.

OPOWIADANIA BOROWSKIEGO
Kolejną kwestią, którą chciałabym poruszyć jest niszcząca siła cierpienia, ta która zabija człowieka w człowieku. We wspomnianej powyżej sytuacji, cierpienie uczył, uszlachetniało, służyło wyższym celom. W utworach literackich motyw niszczycielskiego działania cierpienia na jednostki jest spotykany często, jednakże tylko w nielicznych przypadkach przyjmuje skrajna formę. Za przykład posłużyć mogą „Opowiadania” Borowskiego. Opisy przytoczone w opowiadaniach „Proszę państwa do gazu” i „Dzień na Harmenzach” są dowodem jakich spustoszeń może uczynić w ludzkim światopoglądzie i charakterze długotrwałe, nasilone cierpienie. Człowiek wyżuty z uczuć nie jest człowiekiem w pełnym tego słowa znaczeniu, a właśnie z takimi ludźmi zaznajamia nas autor, Tadeusz Borowski. Człowiek jest w stanie wytrzymać naprawdę wiele, błędem byłoby jednak stwierdzenie że wytrzyma wszystko. Śmierć ludzi w obozie nie ma w sobie nic dramatycznego. Ci, którzy spędzili tu już jakiś czas, uodpornili się na pewne widoki. Nie dziwi ich już obraz tysiąca ludzi idących do komór gazowych. Tylko dla osób nowych jest to widok straszny, jednak z biegiem czasu i oni przyzwyczajają się. W obozach panuje skrajny terror, uświadamia on więźniom, jaki jest ich status w obozie, stanowi również trening dla samych Niemców. Prowadzi również do tego , iż więźniowie zaczynają samych siebie traktować jak rzeczy. Władcy dążą do tego, aby mieszkańcy obozów tak właśnie o sobie myśleli. Stosują terror głodu, redukują istnienie człowieka do jego potrzeb ciała, do fizjologii. Doprowadza to do tego, iż głównym tematem rozmów w obozach jest pożywienie i sposób zdobycia go. Walka o pożywienie staje się głównym celem życiowym więźniów. Niemcy ogołacają ludzi ze wszelkich uczuć. Dają więźniom możliwość zdobywania pożywienia, jednak zawsze odbywa się to kosztem drugiego człowieka. Warto zwrócić uwagę na pojęcie „człowieka zlagrowanego”, czyli takiego, który wyzbył się wszelkich wartości, którego okrucieństwa, jakich doświadczył w obozie zmieniły na tyle, że patrząc na nie, nie odczuwa już żadnych emocji. Takie krwawe widoki stały się dla niego codziennością. Walczył tylko o przetrwanie, nie zważając na innych. Żył według obozowych zasad, nowej obozowej „moralności”, która nie dopuszczała myślenia o drugiej osobie. Trzeba było dbać tylko o siebie, często kosztem wyrzeczenia się własnej rodziny, przyjaciół. Dobrym przykładem jest Żyd, który wysłał swojego ojca do gazu. Narrator opowiada o kobiecie , która nie chciała przyznać się do własnego dziecka, za co została później ukarana – wysłana razem z dzieckiem na śmierć. Wspomina on również młodą, piękną kobietę, która wysiadłszy z pociągu podeszła do niego i zapytała, dokąd ja zawiozą. Nie zdawała sobie sprawy z tego, że już zaraz spotka ją śmierć. Z własnej woli weszła do samochodu. Tadeusz mówi również o innych ludziach, brutalnie traktowanych podczas ich drogi do komory. Ludzie przywożeni do obozów nie wiedzieli co ich czeka, Niemcy do ostatniej chwili okłamywali ich.
Ciekawa jest historia Żyda, który wieszał ludzi w lagrze pod Poznaniem. Ludzie ci byli w ten sposób karani za kradzież n przykład bochenka chleba. Powiesił on nawet swojego syna. Tadek oburza się, a Żyd stara mu się wytłumaczyć, dlaczego zabijał, mówi, że „głód jest wtedy prawdziwy, gdy człowiek patrzy na drugiego człowieka jak na obiekt do zjedzenia”.
Wstrząsające relacje byłego więźnia Oświęcimia przerażają ogromem ludzkiego cierpienia. Więzień traktowany jest jak przedmiot, odbiera mu się rzeczy osobiste, a przede wszystkim ludzką godność, wykorzystuje się go do maksimum , uśmierca się w wymyślny sposób. Ludzi z transportu segregowano: jedni szli od razu do komory gazowej, potem ich ciała palono w krematoryjnych piecach; inni przed śmiercią musieli jeszcze pracować w nieludzkich warunkach. Autora zdumiewa fakt „potwornie rozwiniętej techniki zabijania ludzi”, której nikt nie jest w stanie przeciwstawić się, zbuntować.
ZDĄŻYĆ PRZED PANEM BOGIEM
Następnym przykładem ukazania cierpienia jest rozmowa Hanny Krall przeprowadzona z Markiem Edelmanem, ostatnim żyjącym dowódca powstania w getcie warszawskim. Jak wygląda codzienność za murem? Bieda, głód i tyfus bezlitośnie dziesiątkowały ludność getta. Co rano zbierano z ulic mnóstwo trupów, a następnie grzebano ciała na cmentarzu znajdującym się po aryjskiej stronie. Jedyną szansą przetrwania była bliskość drugiego człowieka. Jak mówi Edelman: „każdy musiał mieć kogoś, wokół kogo kręciło się jego życie, dla kogo mógł działać (…) Działanie było jedyną szansą przetrwania.”
Każdego dnia z Umschlagplatzu odchodził transport 10 000 osób z marmoladą i bochenkami chleba w rękach, wieziono ich do obozu zagłady w Treblince. Początkowo wierzono, że to naprawdę „akcja przesiedleńcza” i ludzie dobrowolnie wsiadali do wagonów. W ciągu sześciu tygodni zamordowano w ten sposób 400 000 Żydów. Po zakończeniu akcji pozostało ich w getcie zaledwie 60 000. Liczba ta stopniowo malała. Najbardziej przejmujący jest jednak obraz choroby głodowej, jaki wyłania się z cytowanych fragmentów rozpraw naukowych i opisów badań prowadzonych na ludności getta. Na kartach książki życie i śmierć splatają się ze sobą nieustannie. Jak mówi Edelman, w getcie „zawsze chodziło przecież o śmierć, nigdy o życie”. I wszyscy mieli świadomość tego, że jedyne o czym sami mogą zadecydować, to wybór sposobu umierania. Jedni decydowali się umrzeć w walce, inni – jak Anielewicz – popełniali samobójstwo. Byli też tacy, którzy milcząc stawali naprzeciw tego, co nieuchronne.
Hanna Krall przedstawia postawę uczestników powstania w getcie warszawskim. Gniew przeciw masowej zagładzie, cierpieniu, złu świata wojennego, niemożność przebaczania oprawcom, miłość życia zmusiły ich do podjęcia walki nie o istnienie lecz o godność. Ich heroizm miał odcień tragiczny. Walczyli, mimo świadomości klęski, poczucia beznadziejności. Marek Edelman wprowadza nas w okrutny świat ginącego getta, opowiada o głodzie, bezradności, poniżeniu, o walce, w której nie chodziło o życie, lecz o wybór sposobu umierania. Mężczyzna mówi także o innym świecie, bez wojny, Umschlagplatzu i numerków na życie. Jest to szpital, w którym również rozgrywają się dramaty, a lekarze dokonują trudnych wyborów
Cierpienie ma wiele wymiarów. Jednym z nich jest samotność. Żydzi walczący w getcie, oddzieleni murem od strony aryjskiej, byli właśnie samotni, gdyż świat odgrodził się od nich. Wobec świadomości nieuchronnej śmierci i nieustannego zagrożenia, cierpieniem może być samo istnienie, będące w istocie oczekiwaniem na zagładę. Cierpienie to także strach tych, którzy nie dostali numerków na życie i stracili wszelką nadzieję przetrwania oraz dramatyczne wybory ludzi, którzy mają decydować o życiu i śmierci. Kiedy giną setki i tysiące ludzi, trudniej jest nam zrozumieć sens tego, co się dzieje, uzmysłowić sobie grozę tego faktu. Lecz przede wszystkim – inne są nasze losy. Książka Hanny Krall mówi wiele o cierpieniu, godności i słabości. Poprzez specyficzną, opartą na dialogu strukturę stopniowo docieramy do prawdy. Nie znajdziemy tu jednak gotowych odpowiedzi – raczej pytania.

WIEŻA
„Gdyby nie było w życiu ludzkim na ziemi rzeczy, wobec których nasza wyobraźnia rozkłada ręce, musielibyśmy w końcu złorzeczyć rozpaczy przenikającej literaturę zamiast szukać w jej utworach nadzieji” właśnie te słowa z „Wieży” Gustawa Herlinga – Grudzińskiego są dobrym cytatem do przedstawienia bohaterów tego opowiadania. Autor swoich bohaterów przedstawia w ciężkich sytuacjach życiowych jak na przykład trąd , utrata bliskich, samotność, obłęd – czyli można powiedzieć wobec cierpienia i śmierci. Autor sytuuje tutaj losy dwu bohaterów: Lebrossa, czyli trędowatego, skazanego na samotność i wygnanie, oraz emerytowanego nauczyciela, który stracił całą rodzinę w trzęsieniu ziemi i żyje tylko z myślą o śmierci. Obydwaj zostali dotknięci Hiobowym nieszczęściem, Lebrosso jest jakby przedłużeniem religijnej postawy Hioba, nie ustaje w modlitwie i ufa Bogu, natomiast nauczyciel podobnie jak Hiob cierpi z powodu utraty rodziny. Lebrosso choć jest samotny i cierpi z tego powodu, to nie myśli o sobie lecz o innych. Nie spotyka się z ludźmi, bo nie chce ich zarazić. Hoduje róże, lecz ich nie dotyka, by dzieci, które do niego przychodzą, mogły je zrywać. Lebrosso trwa w swojej niedoli, ale na widok dzieci w swoim ogrodzie cieszy się. Nauczyciel natomiast żyje w samotności z własnego wyboru, izoluje się od ludzi. Nie chciał się widzieć nawet z odwiedzającym go księdzem, czeka na śmierć i nie potrzebuje religii. Lebrosso również myśli o śmierci, w momencie po śmierci ukochanej siostry, także dotkniętej trądem, zawładnęła nim wściekłość i próbuje podpalić wieżę oraz siebie. Uratowała go Biblia pozostawiona przez siostrę i jej miłość do niego. Po tym cały dzień spędził na czytaniu Księgi Hioba. W celi Lebrossa narrator znalazł krzyż zdarty rdzą. Ciało Ukrzyżowanego wygląda jakby był cały we wrzodach, Chrystus zamiast korony cierniowej ma na głowie jakąś obręcz żelazną wyglądającą jak obrączka ślubna. Grudziński ukazuje także, ze Lebrosso cierpi tak jak Chrystus na krzyżu. Korona cierniowa i krzyż maja tu duże znaczenie, gdyż obydwa te przedmioty oznaczają ból, cierpienie, męczeństwo. Dobrze opisują to słowa kardynała Stefana Wyszyńskiego: „Nie trzeba czekać aż zdejmą krzyż z naszych ramion; Wystarczy się z nim pogodzić, a już jest lżej.” Lebrosso jak Chrystus pogodził się ze swoim losem i dlatego łatwiej mu było żyć. Współczesny Hiob nie zawsze potrafi modlić się i zaufać Bogu, zawsze jednak powinien podjąć trud posuwania suę choćby o ziarenko maku na szczyt świętej góry, zdaje się mówić autor.
Opowiadanie to nie daje gotowych odpowiedzi, nie ocenia. Pokazuje jedynie pewne sytuacje, które jednych przerażają, innych wzruszają, dla jeszcze innych będą żywym obrazem ich własnych przeżyć


ZAKOŃCZENIE
Wszystkie powyższe przykłady to jedynie niewielka garstka z olbrzymiego morza ludzkiego cierpienie zawartego w literaturze. Licznych pozostałych nie sposób wymienić. Mimo, iż zwykliśmy uważać je za najgorszą z możliwych sytuacji i w swoim życiu staramy się go unikać, musimy uzmysłowić sobie, iż czasami cierpienie (to płynące z naszych codziennych doświadczeń) niesie ze sobą wartości, które czynią z nas ludzi. Pozwala nam lepiej zrozumieć tych dotkniętych nieszczęściem, uczy nas współczucia i życiowej mądrości. Dzięki cierpieniu jesteśmy też w stanie cieszyć się chwilami szczęścia i beztroski. Najtrudniejszą jednak sztuką jest wyciągnięcie odpowiednich wniosków.
Zrozumienie sensu cierpienia jest dla nas ludzi niemożliwe, tak, więc powinniśmy zaakceptować je jako część naszej egzystencji. Problem cierpienia jest obecny i towarzyszy nam przez całe życie. Nie ma, więc sensu buntować się przeciwko niemu. Jedyne, co możemy zrobić to nabrać siły i godnie przejść przez życie z wiarą i nadzieją.
Współczesny Hiob, podobnie jak jego symboliczny prototyp, jest dotykany ogromem cierpienia, którego nie da się zrozumieć, wytłumaczyć, pojąć. Z jego ust wyrywa się skarga, bluźnierstwo. Czy po czasach Oświęcimia można jeszcze wierzyć w Boga, który jest Dobrem i Miłością? Współczesnego Hioba cierpienie zniszczyło i powaliło. Odebrało mu wszelką wiarę w dobro, prawdę, piękno.
Mogę powiedzieć, że literatura powojenna stawia odwiecznie pytanie: czy da się pogodzić koncepcję dobrego Boga – Stwórcy z tak niedoskonałym, wręcz okrutnym światem? Literatura powojenna odpowiada nam na to pytanie negatywnie.

strona:    1    2    3    4    5  





Bo życie kruche jest... Motyw cierpienia i śmierci na podstawie wybranych utworów literackich i dzieł sztuki

Ocena:
20/20
Teza: Bohaterowie literaccy często staja w obliczu śmierci i cierpienia. Zjawiska te są wielowymiarowe i często nieuniknione.

Ocena opisowa nauczyciela: Temat trudny. Bardzo dobrze przeprowadzona argumentacja broni tezę prezentacji. Ciekawe wnioski uzupełniają całość. Brawo!

Doświadczenie cierpienia. Omów problem w ujęciu literackim i filozoficznym

Ocena:
20/20
Teza: Próby odnalezienia sensu w cierpieniu.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja poprawna. Autor swobodnie porusza się w świecie literatury i filozofii. Wnioski interesujące i odważne.

Motyw matki cierpiącej w literaturze i sztuce

Ocena:
20/20
Teza: Matka cierpiąca po stracie dziecka, to jeden z bardziej przejmujących motywów w światowej literaturze

Ocena opisowa nauczyciela: Praca wyróżniająca się. Poprawny język i styl wypowiedzi. Dobra analiza postawionego problemu, ciekawe cytaty. Brawo!

Hiob naszych czasów. Omów problem cierpienia ukazanego w wybranych przez siebie tekstach literackich XX wieku.

Ocena:
20/20
Teza: XX wiek potwierdził jak bardzo aktualne jest biblijne przesłanie.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca świadczy o głębokim przemyśleniu tematu. Logiczna kompozycja, poprawna bibliografia.

Jak cierpienie wpływa na człowieka? Przedstaw obrazy cierpienia ukazane w literaturze XX i XXI wieku.

Ocena:
20/20
Teza: Literatura pokazuje jak odmienne mogą być powody odczuwania nieszczęścia i jak głęboko wpływa ono na postawy, wybory, a czasem całe późniejsze życie bohaterów.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przemyślana, szeroko ujmuje problem cierpienia. Poprawna bibliografia oraz plan pracy.

Motyw niezawinionego cierpienia w literaturze. Omów funkcjonowanie tego motywu w wybranych utworach literackich

Ocena:
20/20
Teza: Autorzy próbowali dociec jaki jest ukryty sens w przeżywaniu męki.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni realizuje temat. Poprawna bibliografia i plan pracy.

Motyw cierpienia rodzicielskiego. Omów wybrane teksty literackie i przykłady z innych dziedzin sztuki

Ocena:
20/20
Teza: Literatura od najdawniejszych czasów obsadzała wśród swoich bohaterek postaci rodziców.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca obszerna. Szczegółowo ukazuje temat, koncentrując się na portretach rodziców w obliczu śmierci ich dziecka.

Martyrologia Polaków w czasie II wojny światowej w literaturze i filmie. Omów zagadnienie na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Artyści wszystkich dziedzin włączyli się w dzieło upamiętniania grozy II wojny światowej.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ciekawa i barwna. Napisana płynnym językiem.

Związek miłości i cierpienia w literaturze. Porównaj realizacje obydwu motywów w wybranych utworach literackich

Ocena:
20/20
Teza: Świat pełen jest sprzeczności i może właśnie dlatego najwznioślejsze uczucie musi zawsze wiązać się z bólem, stratą czy rozpaczą.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca pokazuje jak często miłość splata się z cierpieniem. Wyraźne przykłady i logiczna kompozycja zasługują na uznanie.

Literacki motyw cierpienia. Przedstaw jego funkcjonowanie w wybranych utworach XIX wieku

Ocena:
20/20
Teza: Różne sposoby funkcjonowania motywu cierpienia w XIX wieku.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ambitna i spójna. Przemyślane przykłady, poprawna argumentacja.

Cierpienie siłą kształtującą, czy niszczącą człowieka. Omów zagadnienie na podstawie wybranych utworów z różnych epok

Ocena:
20/20
Teza: Czy literatura częściej ukazuje cierpienie jako wartość pozytywną, czy też zło, którego należy unikać?

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przemyślana, zawierająca głęboka analizę cierpienia. Literatura trafnie wykorzystana.

Zaprezentuj sposoby ujęcia niezawinionego cierpienia i buntu wobec Boga na podstawie wybranych utworów literackich

Ocena:
20/20
Teza: Nierozerwalny związek tematyki niezawinionego cierpienia i buntu wobec Boga.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przemyślana i spójna. Dobór lektur z różnych epok literackich. Poprawna konstrukcja

Analizując wybrane przykłady, przedstaw różne ujęcia motywu cierpienia w literaturze

Ocena:
20/20
Teza: Cierpienie w literaturze przyjmuje różny wymiar.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca szeroko opisuje różnorodność motywu cierpienia i wielość jego ujęć w literaturze.

Przedstaw dramat rodziców po utracie dziecka na podstawie wybranych utworów literackich

Ocena:
20/20
Teza: Różne literackie ujęcia rozpaczy po stracie dziecka.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawnie skonstruowana, poszczególne wątki konsekwentnie zrealizowane.

Dziecko w literaturze romantycznej i pozytywistycznej. Dokonaj porównania, odwołując się do wybranych utworów literatury polskiej.

Ocena:
20/20
Teza: Dziecko jest bohaterem niezwykle popularnym w literaturze romantyzmu i pozytywizmu.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przejrzyście realizuje temat. Poszczególne wizerunki w pełni realizuję tezę zawartą we wstępie.

Biblia jako inspiracja dla współczesnej literatury i sztuki. Dokonaj analizy wybranych dzieł, w których odnajdujesz inspiracje biblijne.

Ocena:
20/20
Teza: Artyści często sięgają do „Pisma Św.” i mają wolność wyboru środków wyrazu, by przedstawić inspiracje biblijne w swych dziełach.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca oparta na ciekawych przykładach. W sposób przejrzysty realizuje temat.

Motyw skrzywdzonego dziecka i jego funkcje w dziele literackim. Omów problem, analizując wybrane przykłady

Ocena:
20/20
Teza: Literatura, kreśląc portrety skrzywdzonych i nieszczęśliwych najmłodszych, pragnęła zwrócić uwagę na istotne problemy dziecka i próbować przestrzec przed ich powstawaniem w przyszłości.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca bogata w treści, spójna. W pełni odzwierciedla temat i tezę.

Motyw cierpienia rodziców po stracie dziecka. Omów na wybranych przykładach.

Ocena:
20/20
Teza: Przedstawienie literackich portretów rodziców cierpiących po utracie dziecka.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca obszernie i przekrojowo ukazuje literackie zapisy rozpaczy rodziców w obliczu utraty swych potomków.

Funkcjonowanie motywu cierpienia w literaturze romantycznej. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Zaprezentowanie funkcjonowania motywu cierpienia w literaturze romantycznej.

Ocena opisowa nauczyciela: Bogata w przykłady i cytaty z literatury podmiotowej praca.

Literackie wizje cierpienia w utworach różnych epok. Omów problem na przykładach wybranych dzieł literackich

Ocena:
20/20
Teza: Zaprezentowanie literackich wizji cierpienia w utworach różnych epok.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca bogata w przykłady, napisana poprawnym językiem, dobrze skonstruowana. Ciekawa prezentacja pps.

Wizerunek rodzica cierpiącego po stracie dziecka

Ocena:
20/20
Teza: Przedstawienie literackich przykładów rodziców cierpiących po stracie dziecka.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca bardzo obszerna i szczegółowa, oparta na bogatej i ciekawej literaturze. Poprawna prezentacja pps.

Obraz matki cierpiącej od średniowiecza do współczesności. Zaprezentuj motyw odwołując się do wybranych przykładów

Ocena:
20/20
Teza: Najważniejszym powodem cierpienia matki jest tragedia bądź śmierć jej dziecka.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja przekrojowa. Pokazuje motyw na tle kilku epok. Poprawna teza i wnioski.

Cierpienie i jego sens. Przedstaw problem na wybranych przykładach literackich z XIX i XX wieku

Ocena:
20/20
Teza: Żaden z literatów XIX i XX wieku nie wskazał jednoznacznie sensu cierpienia.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ukazuje różnorodność wizerunków cierpienia. Pokazuje, że jest to temat ponadczasowy, a ostatecznej odpowiedzi o sens cierpienia nie uda się odnaleźć w literaturze.

Motyw miłości tragicznej w wybranych utworach literackich

Ocena:
19/20
Teza: Motyw miłości jest tak popularny, że trudno wyobrazić sobie istnienie wielkiej literatury bez wątków tragicznego uczucia, zmieniającego losy głównych bohaterów.

Ocena opisowa nauczyciela: Zwięźle i ciekawie połączony motyw cierpienia z miłością na wybranych przykładach. Poprawny język i stylistyka wypowiedzi.

Czy cierpienie ma sens? Omów zagadnienie odwołując się do wybranych przykładów

Ocena:
19/20
Teza: Nie sposób uciec od cierpienia. Doświadcza ono wielu ludzi zmieniając ich życie.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja dobra. Wnikliwa analiza, skuteczna obrona postawionej tezy. Język i styl wypowiedzi poprawny.

Cierpienie jako nieodłączny atrybut ludzkiej egzystencji. Omów funkcjonowanie cierpienia w literaturze na wybranych przykładach

Ocena:
19/20
Teza: Cierpienie pojawiło się wraz z grzechem pierworodnym i zostaje wpisane w ludzką egzystencję.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawna. Szczegółowa analiza problemu, dobre wnioski.

Motyw człowieka upokorzonego. Omów zagadnienie, odwołując się do literatury różnych epok

Ocena:
19/20
Teza: W literaturze możemy odnaleźć różne oblicza upokorzenia człowieka.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca dobrze skonstruowana, odwołuje się do wielu przykładów.

Motyw cierpienia w romantyzmie. Przedstaw, odwołując się do wybranych przykładów literackich

Ocena:
19/20
Teza: Cierpienie jest dosyć częstym tematem utworów literackich epoki romantyzmu.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ukazuje różnorodne wizje cierpienia. Przejrzysta kompozycja, poprawny konspekt pracy.

Różne sposoby pisania o cierpieniu. Porównaj trzy wybrane utwory z różnych epok, konfrontując ich kształt literacki i wizerunek ludzi dotkniętych przez los

Ocena:
19/20
Teza: Literatura ukazuje zarówno tych, którzy ulegli wobec cierpienia oraz tych, którzy potrafili stawić mu dumnie czoło.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca skupia się na trzech postaciach. Poprawna bibliografia.

Wpływ cierpienia na kształtowanie osobowości człowieka? Wskaż różne postawy bohaterów. Dokonaj ich charakterystyki

Ocena:
19/20
Teza: Cierpienie może ukształtować osobowość człowieka, może też być bodźcem do zmiany osobowości lub wierności swoim ideałom.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca zwięzła, schematyczna, przedstawia charakterystykę właściwie dobranych utworów.

Jaki wpływ mają negatywne przeżycia na losy człowieka? Odpowiedz na pytanie na podstawie wybranych utworów literackich

Ocena:
18/20
Teza: Cierpienie jest nieodłącznym towarzyszem człowieka. Bohaterowie literaccy starają odnaleźć sens w jego przeżywaniu.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja poprawna, oryginalne lektury. Na uwagę zasługuje rozbudowana bibliografia i dobry styl wypowiedzi. Można pogłębić argumentację, aby zdobyć maksymalną liczbę punktów.

Człowiek wobec cierpienia. Omów zagadnienie, analizując losy bohaterów w wybranych dziełach literackich

Ocena:
18/20
Teza: Negatywne przeżycia są dosyć częstym tematem utworów literackich. Ich wpływ na dalsze losy bohatera jest różnorodny.

Ocena opisowa nauczyciela: Konstrukcja prezentacji wskazuje raczej na wielowymiarowość cierpienia. Styl wypowiedzi poprawny. Dopracowania wymaga argumentacja.

Od Hioba do bohaterów literatury współczesnej. Poszukiwanie sensu życia w cierpieniu przez bohaterów literackich różnych epok

Ocena:
18/20
Teza: Cierpienie jako nauka dla człowieka.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja bardzo dobra. Ciekawy dobór literatury, bogate słownictwo. Na uwagę zasługuje dobór trafnych cytatów. Drobne usterki w językowe.

Topos Mater Dolorosa w literaturze i sztuce. Omów zagadnienie na wybranych przykładach z różnych epok

Ocena:
18/20
Teza: Macierzyństwo wiąże się czasem z cierpieniem. Motyw Mater Dolorosa jest jednym z ważniejszych motywów w literaturze i sztuce.

Ocena opisowa nauczyciela: Realizacja tematu prawidłowa, dobór dzieł kultury zróżnicowany, ciekawe cytaty. Dopracowania wymaga zakończenie prezentacji.

Bohater cierpiący, zbuntowany, niezgadzający się na otaczający go świat. Przedstaw temat na wybranych przykładach literackich.

Ocena:
18/20
Teza: Bohater cierpiący, zbuntowany i niezgadzający się na otaczający świat jest zdeterminowany, a pomimo tego, nie zawsze wygrywa.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawna, dobrze skonstruowana. Momentami można popracować nad stylem, pogłębić zawarte argumenty.

Motyw cierpienia w literaturze różnych epok

Ocena:
17/20
Teza: Literatura każdej epoki kreuje różnorakie portrety osób cierpiących.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja przeciętna. Ciekawa argumentacja, jednak brak jednoznacznego pomysłu na pracę psuje efekt.

Różne sposoby ujęcia motywu tęsknoty. Zaprezentuj problem, odnosząc się do interpretacji kilku wybranych utworów literackich

Ocena:
17/20
Teza: Tęsknota jest odczuciem indywidualnym dla każdego człowieka.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja nierówna. Kilka rozwiązań mile zaskakuje, inne rozczarowują. Można poprawić język wypowiedzi.

Motyw cierpienia w literaturze. Omów zagadnienie na dowolnie wybranych przykładach

Ocena:
17/20
Teza: Motyw cierpienia realizowany jest w literaturze w sposób różnorodny.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja przeciętna. Przemyślana konstrukcja pracy, jednak realizacja kolejnych argumentów wymaga dopracowania.

Hiob naszych czasów. Przedstaw motyw cierpienia w literaturze powojennej

Ocena:
17/20
Teza: Cierpienie jako nieodłączny element życia każdego człowieka.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja poprawna. Skrótowy plan. Dobór literatury i argumentów przemyślany, jednak wniosek końcowy nie koresponduje z tezą i treścią prezentacji.