Pogotowie maturalne: Motywy literackie - Motyw lagrów i łagrów


Dekalog obozów koncentracyjnych. Rozwiń temat na celowo wybranych przykładach literackich.

Na dziedzińcu widzę pełno taczek ręcznych. Leżą na nich zwłoki mężczyzn, kobiet i dzieci, po-wrzucane niedbale jedne na drugie, na ogół nagie, okropnie wychudzone, pokryte wrzodami i ranami. Na lewo stoi niska szopa, której drzwi są otwarte. Pod szopą leżą ułożone w duży stos zwłoki dzieci, od jednodniowych do mniej więcej trzyletnich. Wygląda to jak duży stos popsutych lalek. Obraz ten prze-śladuje mnie jak zły sen…
Tak właśnie wyglądały obozy koncentracyjny. Bezlitosna rzeź milionów ludzi, zamkniętych jak zwie-rzęta w makabrycznych warunkach, skazanych na degradację fizyczną i psychiczną. Encyklopedycz-nie definiuje się je jako miejsce przymusowej izolacji i masowego wyniszczania lub przymusowej zagłady osób uznanych za przestępców politycznych oraz całych grup ludności, skazanych przez hitle-rowców na śmierć ze względów rasowych lub narodowościowych. Były one największym koszmarem w dziejach ludzkiej cywilizacji i przykładem ludobójstwa wszechczasów. Ich miejsce w historii przy-pada na czasy II wojny światowej i wiąże się głównie ze zjawiskiem faszyzmu, czyli niemieckiej ide-ologii, którą stworzył Hitler. Jej zbrodniczy charakter ujawniał się przede wszystkim w dążeniu przez Niemców do czystości rasy i przeświadczeniu o swojej wyższości nad innymi nacjami. Takie postawy szybko spowodowały rozwój antyhumanitarnych zachowań i dewiacji, które odzwierciedliły się oraz urzeczywistniły w zjawisku tworzenia obozów koncentracyjnych. Powstały one przede wszystkim w celu sprawnego niszczenia narodów podbitych, głownie Żydów, Cyganów i Słowian. Ich nadrzędnym celem była więc fizyczna zagłada więźniów, nie ograniczająca się jednak tylko do regularnych egze-kucji. Komory gazowe, krematoria, masowe rozstrzeliwania były zbrodniczą codziennością. Jednak zagłada człowieka zaczynała się już w chwili znalezienia się za drutami: głodowe racje żywnościowe, bicie, tortury, choroby - wszystko to stawało się przyczyną utraty zdrowia i w rezultacie najczęściej śmierci ogromnej rzeszy uwięzionych. Dodatkowe aspekty ich degradacji fizycznej i psychicznej sta-nowiły: ciężka, wyniszczająca pracy oraz przeprowadzane na nich medyczne eksperymenty. Bytowa-nie w takich warunkach, jeśli nawet nie kończyło się śmiercią, prowadziło najczęściej do osobowo-ściowego i moralnego kryzysu. Odpowiednikami niemieckich obozów koncentracyjnych, były rów-nież, tworzone w tym samym czasie, sowieckie łagry, które także pochłonęły tysiące ludzkich istnień, doprowadzonych głodem i nadludzką pracą do granic wytrzymałości.
Makabryczna sytuacja więźniów obozów zagłady – zarówno tych niemieckich, jak i rosyjskich – spra-wiła, że wytworzyli oni specyficzny dla siebie styl życia, który niejednokrotnie pozwalał im przetrwać w nieludzkich warunkach ich egzystencji. Składał się na niego szereg zasad, stanowiących swoisty dekalog, który można nazwać przeciwieństwem biblijnych Dziesięciu Przykazań. Przestrzeganie mo-ralnego kodeksu, ustanowionego przez Boga, ogłoszonego ludziom ustami Mojżesza i spisanego na kamiennych tablicach, znalezionych na górze Synaj, nie było możliwe dla ofiar niemieckiej i sowiec-kiej agresji. W hitlerowskich obozach i łagrach poszczególne jego elementy były świadomie łamane; to, co zakazane, stawało się zachowaniem pożądanym – jedyną możliwością zapewniającą przetrwa-nie. Dowody tego odnajdujemy w wielu pozycjach literackich, zajmujących się problematyką martyro-logii więźniów obozów zagłady. W mojej prezentacji skupię się na losach bohaterów, opisanych w czterech z nich. Są nimi: Jeden dzień z życia Iwana Denisowicza – autorstwa Aleksandra Sołżenicyna, Inny świat Gustawa Herlinga Grudzińskiego, Opowiadania Tadeusza Borowskiego i Medaliony Zofii Nałkowskiej. Na ich podstawie przedstawię kolejne elementy obozowego dekalogu.
Sam dla siebie bądź rodziną – oto pierwsza z więziennych zasad. Życie w obozie uczyło, że aby przetrwać, trzeba być twardym i nieczułym. Trzeba zapomnieć o rodzinie, miłości i przyjaźni. Współczucie, miłosierdzie i humanitaryzm również na nic się nie przydadzą. Ważne jest tylko jedno życie – własne. O reszcie nie wolno pamiętać. Przykładem tego mogą być obozowe historie przedsta-wiane przez Tadka – bohatera cyklu Opowiadań Tadeusza Borowskiego – w listach do swej ukocha-nej - Marii. W jednym z nich, zatytułowanym U nas w Auschwitzu, ukazuje on postać pewnego Żyda z Mławy, który do komory gazowej zaprowadził własnego ojca. Nie mógł go uratować, gdyż bał się konsekwencji ze strony niemieckich strażników. Poświęcił życie tego, który mu je dał, aby uratować własne. Z kolei w opowiadaniu Proszę Państwa do gazu matka wypiera się i porzuca własne dziecko, gdyż ma nadzieję, że jeśli to zrobi, nie zagazują jej razem z nim. Pomimo tego, że maluch z płaczem biegnie za nią, ucieka od niego – instynkt samozachowawczy staje się silniejszy od macierzyńskiej miłości. Zanik więzi rodzinnych w obozach obrazuje też postać Dera – bohatera powieści Jeden dzień życia Iwana. Pełni on w łagrze pozycję uprzywilejowanego więźnia – dziesiętnika, który kontroluje zwykłych zeków. Jednym z nich jest jego brat, ale Der – bojąc się utraty własnej pozycji – zupełnie zapomina o łączących ich więźniach i zgodnie ze słowami tytułowego bohatera gania go gorzej niż psa. Takie zachowania w obozowej rzeczywistości były zupełnie normalne, bo żeby przeżyć trzeba zapomnieć o sercu w piersi. Omawiana zasada jest zaprzeczeniem przede wszystkim boskiego przy-kazania: czcij ojca swego i matkę swoją, ale nawiązuje również do tego, które mówi: nie zabijaj.
Kradnij – będziesz miał. Druga z obozowych reguł jest oczywistym zaprzeczeniem dwóch za-sad biblijnego dekalogu: nie kradnij oraz nie pożądaj rzeczy bliźniego swego. Najlepszym przykładem jej realizacji są urki – grupa więźniów, przedstawiona w powieści Gustawa Herlinga Grudzińskiego - Inny Świat. Należeli do niej pospolici przestępcy, którzy po kilkunastokrotnej recydywie zostawali zamykani w obozie na stałe i pełnili w nim uprzywilejowaną pozycję. Urka decydował o wartości ro-botników w brygadzie, obejmował odpowiedzialne stanowiska, a o wolności myślał z obrzydzeniem. Tą kategorię więźniów charakteryzowały przede wszystkim: brak wszelkich zasad moralnych oraz brutalność i okrucieństwo wobec niższych pozycją łagrowników. Kradzieże cudzego mienia były dla nich doskonałym sposobem bogacenia się, a także rozrywką. Gra o nieswoje rzeczy należała bowiem do ich ulubionych zabaw, o czym przekonał się jeden z towarzyszy głównego bohatera – Szkłowski. Razem z Gustawem, jadąc pociągiem do nowego obozu, trafili oni do przedziału, w którym urki grali w karty. Nagle jeden z nich podszedł do Szkłowskiego i kazał mu oddać płaszcz, twierdząc, że właśnie go przegrał. Dla zwykłych więźniów złodziejstwo było metodą na choć częściowe zaspokojenie głodu. Dowody tego odnajdujemy w utworze Jeden dzień życia Iwana Denisowicza, gdzie tytułowy bohater musiał zaszywać kawałek chleba w materacu, aby nie ukradli mu go współtowarzysze. O zjawisku tym mówi również Tadek, w opowiadaniu Proszę państwa do gazu. Opisuje on w nim pracę na ram-pie, przy transporcie więźniów, podczas której starzy obozowicze beznamiętnie okradają nowoprzyby-łych, zabierając im całe jedzenie, które ze sobą wieźli. Nie przejmują się ich losem i tym, że większa część z nich zostanie zagazowana – cieszą się, że dzięki nim obóz będzie miał pożywienie. Jednak najgorszą formą obozowego złodziejstwa było ograbianie trupów. Bohater jednego z opowiadań Me-dalionów Zofii Nałkowskiej, pod tytułem Człowiek jest mocny, wspomina jak podczas zakopywania zwłok widział Ukraińców wyrywającym uduszonym Żydom złote zęby. Ludziom idącym na śmierć zabierano wszystko i bogacono się na tym. Jak pisze sama autorka w innym opowiadaniu tego cyklu – pod tytułem Dorośli i dzieci w Oświęcimiu: wagonami szły całe skrzynie okularów, zegarki, puder-niczki, szczoteczki do zębów - wszystko miało swoją wartość. Okrucieństwo i materializm oprawców miały swoje odzwierciedlenie w zachowaniu więźniów, z tą różnicą, że ci drudzy na kradzieżach z reguły nie chcieli zarobić – oni walczyli o przeżycie.
Oddasz się mężczyźnie – nie będziesz głodowała. Oto kolejna obozowa zasada – jedna z tych najbardziej nikczemnych. Więźniarki bowiem miały zdecydowanie cięższe życie niż mężczyźni. Słab-sze fizycznie i psychicznie, często nie wytrzymywały makabrycznych warunków, w jakich przyszło im egzystować. Żeby je sobie polepszyć, nierzadko wybierały jedyną dostępną im do tego drogę – prostytucję. Najczęściej zmuszał je do tego głód – racje żywnościowe w obozach były tak małe, że kobiety potrafiły oddać się mężczyźnie za kawałek chleba. Swoje ciało traktowały one jako kartę prze-targową – pewnego rodzaju bilet do lepszego życia. Szukały więc wśród więźniów i strażników moż-nych opiekunów, z którymi seks gwarantowałby poprawę warunków ich bytu. Ich sytuacja była tra-giczna – sponiewierane, upodlone i zhańbione, żyły tylko po to, aby przeżyć. Przykładem tego jest historia młodej Polki– bohaterki Innego świata. Dziewczyna ta po zamknięciu w sowieckim obozie bardzo długi czas opierała się panującym w nim zasadom. Swój honor i godność ceniła bowiem nie-zwykle wysoko. Jednak zbyt ciężka praca i głód nie do wytrzymania zmieniły jej nastawienie i w re-zultacie zaczęła sprzedawać swoje ciało każdemu chętnemu mężczyźnie. Zachowanie kobiet - więź-niarek determinował naturalny instynkt samozachowawczy, który prawie zawsze wygrywał walkę z godnością i moralnością. Reguła ta była zaprzeczeniem przykazania – nie cudzołóż, a także odnosiła się do tego, które mówi: nie pożądaj żony bliźniego swego.
Donosisz – masz przywileje. To jedna z najważniejszych, ale i najokrutniejszych zasad obozo-wego dekalogu. Świadczenie nieprawdy bądź też donosicielstwo, choć potępiane przez więzienną spo-łeczność, było szeroko stosowane – szczególnie przez tych, którzy nie mogli poradzić sobie z obozo-wą codziennością. Do takich zachowań zmuszał ich głód, wyczerpanie fizyczne i lęk przed śmiercią. Chociaż były i takie osoby, które potrafiły donieść na współwięźnia dla jednego papierosa. Przykład tego znów odnajdujemy w powieści Inny świat. Prezentowany epizod miał miejsce jeszcze w areszcie, gdzie skazani czekali na przydziały do obozów. Gustaw poznał tam pewnego Żyda - szewca z Witeb-ska. Mężczyzna ten opowiadając mu historię swojego aresztowania, wyjął z poszewki marynarki zdję-cie syna, które tam ukrył. W tym samym momencie inny więzień zawołał strażnika i poprosił go o papierosa mówiąc, że ma dla niego informację. Po kilkunastu minutach w celi przeprowadzono rewi-zję i zabrano Żydowi jedyną pamiątkę rodzinną. Donosicielstwo ukazane zostało również w powieści Sołżenicyna. W brygadzie Denisowicza był człowiek o nazwisku Pantielejew, który większość swego pobytu w łagrze spędzał w szpitalu – miejscu uprzywilejowanym. Każdy więzień wiedział jednak, że pod płaszczem chorego, krył się donosiciel. Dzięki tzw. kapowaniu Pantielejew miał zapewnione lep-sze wyżywienie i wypoczynek. Dla takich przywilejów wielu poświęcało więc swój honor. Przykład tego odnajdujemy również w opowiadaniu Zofii Nałkowskiej – Dno. Rozmówczyni pisarki mówi w nim o kobiecie, która milczała podczas przesłuchania na Pawiaku, ale podczas makabrycznego trans-portu z obozu do obozu, z rozpaczy i szaleństwa wykrzykiwała nazwiska i miejsca, o których nie chciała powiedzieć wcześniej. Ludzie kłamali, oszukiwali i donosili, łamiąc w ten sposób ósme przy-kazanie, które mówi: nie mów fałszywego świadectwa przeciw bliźniemu swemu. Uważali jednak, że to pozwoli im przetrwać – i w większości przypadków mieli niestety rację.
Śmierć jest codziennością – zabij, jeśli musisz. Oto ostatni z kanonów obozowego dekalogu. Jest on odwróceniem przykazania: nie zabijaj – największego grzechu, jaki może popełnić człowiek. Jednak realia obozów koncentracyjnych i łagrów nie pozostawiały ludziom wyboru. Codziennie bowiem pa-trzyli oni na śmierć tysięcy osób i sami ze wszystkich sił pragnęli jej uniknąć. Z tego też względu Żyd Beker – bohater opowiadania Dzień na Harmenzach - nie zawahał się zabić własnego syna za to, że ukradł chleb w czasie największego głodu w obozie. Z kolei więźniarki – bohaterki opowiadania Dno – ukarane pobytem w bunkrze i głodówką, żeby przeżyć zjadały nawet ludzkie mięso. Michał P. – rozmówca Nałkowskiej z opowiadania Człowiek jest mocny – był zmuszony zakopać zwłoki własnej rodziny; żony, siedmioletniego syna i czteroletniej córki. Z rozpaczy chciał popełnić samobójstwo, ale instynkt samozachowawczy był silniejszy – uciekł i przeżył. Misza Kostylew – bohater Innego świata – codziennie wkładał rękę do ognia, aby uniknąć ciężkiej pracy. Kiedy jednak pomimo tych samooka-leczeń dostał przeniesienie do innego obozu, oblał się wrzątkiem i umarł w strasznych mękach. Naj-okrutniejszą realizacją omawianej zasady obozowej, było takie zobojętnienie na śmierć, że jej zada-wanie stawało się zabawą. Postacią, która najbrutalniej to obrazuje jest Abramek – bohater opowiada-nia U nas w Auschwitz. Więzień ten w obozie zajmował się paleniem zwłok i wraz z innymi mężczy-znami wymyślał różne sposoby tego dokonywania. O jednym z nich mówił w ten sposób: Bierzemy cztery dzieciaki z włosami, przytykamy głowy do kupy i podpalamy włosy. Tego typu zachowania świadczyły o zupełnym zezwierzęceniu człowieka, który w obozowych realiach stawał się głazem bez serca i sumienia – marionetką w rękach oprawców.
Wszystkie przedstawione przeze mnie elementy odwróconego dekalogu, zaprezentowane na indywidualnych przykładach prawdziwych historii byłych więźniów, sprowadzały się tak naprawdę do jednej podstawowej zasady: myśl tylko o sobie i szanuj tylko własne życie! Każdy czyn, każde zacho-wanie, każda decyzja i każda myśl były jej właśnie podporządkowane. Doskonale świadczą o tym słowa tytułowej bohaterki opowiadania Zofii Nałkowskiej – Dwojra Zielona: ja chciałam żyć. Nie wiem, bo nie miałam męża ani rodziny, ani nikogo, i chciałam żyć. Oka nie miałam, byłam głodna i chłodna - i chciałam żyć. Bo życie stanowi dla człowieka największą wartość, dla której są gotowi poświęcić wszystkie inne. Tego dowodem są właśnie biografie ludzi, którym przyszło egzystować w obozach zagłady. Tam bowiem, zgodnie ze słowami Fiodora Dostojewskiego: otwierał się inny, od-rębny świat, do niczego niepodobny; tu panowały inne odrębne prawa, inne obyczaje, inne nawyki i odruchy; tu trwał martwy za życia dom, a w nim życie jak nigdzie i ludzie niezwykli.
Dziś tym , którzy zginęli w lagrach i łagrach stawia się pomniki. A ci, którzy przetrwali są żywym obrazem niemieckiego i sowieckiego okrucieństwa. Czy kiedyś zapomną o tym, co przeszli i do czego byli zmuszani? Na pewno nie. Oni bowiem nie chcą zapomnieć. Wręcz odwrotnie – oni chcą przy-pominać. Chcą mówić o swoich krzywdach, bólu i cierpieniu, żeby o tym, co działo się w obozach nikt nigdy nie zapomniał. Żeby ich losy były dla kolejnych pokoleń przestrogą i nauką przed zbyt wy-bujałą ambicją,, nienawiścią i zaślepieniem. Dlatego też jako ludzie współcześni, mając w pamięci martyrologię więźniów obozów koncentracyjnych, powinniśmy każdym swoim czynem szanować siebie i innych ludzi. Starać się stworzyć świat, który przestrzegać będzie biblijnego dekalogu oraz stać na straży ludzkiej moralności i człowieczeństwa. W ten sposób być może śmierć tych milionów osób, które zginęły w obozach i życie tych, którzy przetrwali będą docenione.

strona:    1    2    3    4    5    6  





Obraz okrucieństw wojny na wybranych przykładach literatury lagrowej i łagrowej

Ocena:
20/20
Teza: Literatura łagrowa i lagrowa nie powinna jedynie uświadamiać o ogromie cierpienia, powinna również być przestrogą na przyszłość.

Ocena opisowa nauczyciela: Oryginalna kompozycja pracy, przemyślana i konsekwentnie poprowadzona. Dojrzałe przemyślenia.

Dekalog obozów koncentracyjnych. Rozwiń temat na celowo wybranych przykładach literackich.

Ocena:
20/20
Teza: Życie obozowe więźniów podporządkowane odwróconemu dekalogowi – nawiązane do biblijnych Dziesięciu Przykazań.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca napisana przystępnym językiem. Zawiera logiczną argumentację, wyraźny podział na poszczególne części. Bogata bibliografia i poprawny plan pracy.

Człowiek w sytuacji granicznej. Analiza postaw bohaterów literatury obozowej

Ocena:
20/20
Teza: Różnorodność czynników wpływających na postawy człowieka w obozie koncentracyjnym.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja w pełni realizuje temat. Poprawna bibliografia i ramowy plan wypowiedzi.

Różne formy przetrwania w łagrach i obozach koncentracyjnych. Omów temat na podstawie wybranych utworów literatury powojennej

Ocena:
20/20
Teza: Relacje ludzi, którzy przeżyli pobyt w łagrach lub lagrach w literaturze powojennej.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca płynna, przemyślana. Dojrzałe argumenty i wnioski.

Ludzie XX wieku w sytuacjach ekstremalnych. Omów problem, odwołując się do utworów Borowskiego, Nałkowskiej, Herlinga-Grudzińskiego, Moczarskiego i Krall

Ocena:
20/20
Teza: Najbardziej poruszające literackie przykłady stłamszenia wolności i godności ludzkiej.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni wyczerpuje temat. Poprawna bibliografia i plan pracy.

Obóz Auschwitz we wspomnieniach więźniów

Ocena:
20/20
Teza: Obóz Auschwitz jako miejsce kaźni i nieme świadectwo ludobójstwa.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przemyślana, poprawnie ujęte poszczególne elementy obozowego życia.

Zanalizuj postawy człowieka w sytuacji ekstremalnej na przykładzie literatury obozowej

Ocena:
20/20
Teza: Na zmiany w zachowaniu i postawy w sytuacji ekstremalnej ma wpływ trwanie sytuacji stresogennej.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca wnikliwie i szczegółowo opisuje postawy człowieka w ekstremalnych sytuacjach. Poprawnie dobrana literatura obozowa, czytelny wstęp i zakończenie.

Postawy więźniów obozów koncentracyjnych w utworach literatury polskiej i obcej

Ocena:
20/20
Teza: W powojennej literaturze odnajdziemy zapisy poświęcone postawom więźniów w obozach hitlerowskich oraz stalinowskich.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja wnikliwie realizuje temat. Poprawna bibliografia i plan pracy.

Proza wobec doświadczeń hitlerowskich obozów koncentracyjnych i sowieckich lagrów. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Rzeczywistość koncentracyjna jako specyficzna kategoria „Innego świata” oraz katastroficzny kres cywilizacji i historii.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca kompleksowa, oparta na solidnych przykładach, spójna.

Dekalog człowieka w czasie wojny. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Omówienie dekalogu człowieka, obowiązującego w czasie wojny.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja opiera się na literaturze obozowej. Ciekawy sposób odniesienia dekalogu katolickiego do sytuacji panującej w łagrach i lagrach.

Moralność obozowa a moralność ludzi wolnych. Rozważ problem w odniesieniu do wybranych utworów literackich

Ocena:
20/20
Teza: Ukazanie ceny jaką kosztowało zachowanie moralności w obozie, a także podejścia do kwestii moralnych twórców powojennych.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca wnikliwa. Opisuje kwestie związane z moralnością w literaturze obozowej i powojennej. Dojrzałe wnioski.

Próby ocalenia człowieczeństwa na przykładzie literatury łagrowej i lagrowej. Przedstaw temat na podstawie wybranych utworów literackich

Ocena:
19/20
Teza: Przez obozy przewinęły się miliony ludzi, a każdy z nich przyjmował inną postawę wobec mechanizmu, z jakim przyszło mu się zmierzyć. Nie sposób ocenić rzeczywistości obozowej współczesną miarą.

Ocena opisowa nauczyciela: Bardzo ciekawie poprowadzona praca, oryginalna kompozycja, wiele przykładów literackich.

Próby zachowania moralności podczas wojny i okupacji. Omów problem, odwołując się do wybranych utworów

Ocena:
19/20
Teza: Żadne warunki nie zwalniają człowieka od jego obowiązków moralnych, nawet podczas wojny, a spełniając je wobec innych może osiągnąć szczęście.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przemyślana i dojrzała. Liczne przykłady literackie, ukazujące różnorodność przedstawionego problemu.

Obraz hitlerowskich obozów i sowieckich łagrów w literaturze XX wieku. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
19/20
Teza: Hitlerowskie obozy koncentracyjne i sowieckie łagry były konsekwencją systemu totalitarnego, miejscem cierpień milionów niewinnych ofiar i masowego ludobójstwa.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca szeroko opisuje sytuację w obozach i łagrach. Odnosi się do licznych pozycji literackich.

Problemy moralne bohaterów Innego świata i opowiadań Gustawa Herlinga-Grudzińskiego

Ocena:
19/20
Teza: Bohaterowie Innego świata i opowiadań Gustawa Herlinga-Grudzińskiego pomimo nieludzkich warunków życia zachowują swój własny system wartości.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca bardzo dobra. Wywód logiczny i bogato uargumentowany. Poprawnie dobrana bibliografia.

Motyw zsyłki i katorgi w literaturze i XIX i XX wieku

Ocena:
19/20
Teza: Literatura XIX i XX wieku przedstawia bohaterów skazanych na zsyłkę, łagier, którzy potwierdzają twierdzenie Marii Dąbrowskiej, że „warunki są tylko warunkami, a człowiek jest aż człowiekiem”.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca porusza wyjątkowy temat i przedstawia go bardzo szczegółowo. Poprawnie dobrane lektury.

Losy jednostek w obozach koncentracyjnych. Omów na przykładzie wybranej literatury obozowej

Ocena:
18/20
Teza: Literatura obozowa stanowi do dziś cenny dokument tamtych dni. Jej autorzy nie oskarżają człowieka, który za wszelką cenę stara się przeżyć, lecz system, który doprowadził do powstania obozów.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w sposób poprawny realizuje temat, przejrzysta, zwięzła i spójna. Właściwie dobrana bibliografia.

Poszukiwanie prawdy o życiu autora w dziełach Gustawa Herlinga-Grudzińskiego

Ocena:
18/20
Teza: Gustaw Herling-Grudziński obdarowuje postaci swoich utworów sumą własnych przeżyć, doświadczeń i w ten sposób daje świadectwo własnych poglądów.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ciekawa, przedstawia szeroki wachlarz literackich kreacji Grudzińskiego. Poprawna bibliografia, bogate wnioski.

Obozowa codzienność na podstawie prozy lagrowej i łagrowej

Ocena:
18/20
Teza: Literatura obozowa stanowi ważne świadectwo życia i sposobów przetrwania w łagrach i lagrach.

Ocena opisowa nauczyciela: Temat przedstawiono zwięźle na podstawie odpowiednio dobranej tematyki. Ciekawa kompozycja.