Analizując wybrane utwory literatury romantyzmu i Młodej Polski, omów inspirującą rolę kultury ludowej dla pisarzy tych epok.
Pogotowie maturalne: Motywy literackie - Motyw wsi


Analizując wybrane utwory literatury romantyzmu i Młodej Polski, omów inspirującą rolę kultury ludowej dla pisarzy tych epok.

Kiedy Bóg stworzył świat i oddał go w panowanie człowiekowi, początkowo wszyscy ludzie mówili jednym językiem i tworzyli jedną kulturę. Jednak sytuacja ta zmieniła się w momencie, gdy zaczęła powstawać wieża Babel – budowla, która miała sięgać nieba. Ten zuchwały czyn człowieka rozgniewał Stwórcę i wysłał on na ziemię aniołów, aby pomieszali ludziom języki. Dzięki temu komunikacja między nimi została do tego stopnia utrudniona, że nie mogli oni między sobą się porozumieć i tym samym dokończyć budowy wieży. W ten sposób na świecie powstały różne nacje – ludzie, którzy mówili tym samym językiem, łączyli się w grupy i tworzyli odrębne struktury kulturowe. Z biegiem czasu również wewnątrz tych struktur zaczęły powstawać podziały, które później nazwano klasowymi. Zdeterminowane one były przez takie czynniki jak: pochodzenie, wielkość majątku, miejsce zamieszkania, wykształcenie. Ludzie z tych samych klas łączyli się w grupy i tworzyli własne, odrębne elementy kulturotwórcze, takie jak: mowa, ubiór, tradycje, a nawet wierzenia. W ten sposób powstała kultura ludowa, którą definiuje się jako ogół wytworów społeczności lokalnej, związanych głównie ze sztuką i językiem. Elementami ją spajającymi są: wspólnota dziejowa, czyli wspólna historia oraz podobieństwo warunków życia. W skład kultury ludowej wchodzą, obok kultury wsi, również miejska i podmiejska oraz robotnicza i rzemieślnicza. Najczęściej termin ten jednak utożsamiany jest ze społecznością chłopską i charakterystycznymi dla niej obyczajami, tradycjami, wierzeniami, mową oraz sztuką. Pojęciem silnie związanym z tak rozumianą kulturą ludową jest ludowość. Wykorzystuje się je przede wszystkim w literaturze i ma ono dwa znaczenia. W szerokim rozumieniu ludowość przyjmuje charakter słowiański, pogański, rodzimy i swojski, a w węższym jest programem głoszącym konieczność nawiązania do kultury ludowej. Pojęcie to rozwinęli twórcy epoki romantyzmu, a później zainspirowali się nim również młodopolscy literaci. Zarówno jedni, jak i drudzy głosili zachwyt kulturą wsi oraz wykorzystywali ją w swoich dziełach.

Romantyzm jako prąd umysłowy i literacki rozwijał się w Europie od czasów Wielkiej Rewolucji Francuskiej, przypadającej na lata 1789-1799, do końca lat czterdziestych XIX wieku, a w wielu literaturach narodowych nieco dłużej. W Polsce rozpoczął się on około 1820 roku i wkroczył do literatury oraz sztuki w sposób przełomowy, w atmosferze sporu i konfliktu pokoleń. Nosił on nazwę walki klasyków z romantykami, która rozegrała się w latach trzydziestych XIX wieku, a kres jej położył wybuch powstania listopadowego. Sygnałem do kampanii polemicznej stała się skierowana przeciwko romantyzmowi rozprawa Jan Śniadeckiego O pismach klasycznych i romantycznych, wydana w 1819 r.. Był to początek sporu między starymi a młodymi literatami. Klasycy, tacy jak: Kajetan Koźmian, Jan Śniadecki, Salezy Dmochowski występowali przeciwko naruszeniu ponadczasowego, stałego i rozumianego bezwzględnie ideału piękna oraz zasobu reguł i norm pozwalających je zrealizować. Natomiast młodzi bronili prawa „każdego czasu do własnej poezji”, a więc pojęcia względności wszelkich przepisów i formuł oraz potrzeby swobodnej ekspresji artystycznej. Jednym z podstawowych elementów, tworzących literaturę romantyczną była ludowość i inspiracja kulturą wsi, a w szczególności jej wierzeniami oraz tradycjami.

Jednym z pierwszych propagatorów ludowego nurtu, ale jak się też później okazało, najwybitniejszym polskim wieszczem, był Adam Mickiewicz. To właśnie on rozpowszechnił modę na ludowość i prowincjonalizm, czego doskonałym przykładem jest II część Dziadów. W tym dramacie romantycznym ukazane zostają obrzędy, związane z uroczystościami, obchodzonymi ku czci zmarłych, które wywodzą się jeszcze z pogańskich tradycji ludowych. Tak zwana Uczta Kozła, odbywa się w nocy - 2 listopada – w opuszczonym kościele. Ludzie, w nim zebrani, pod przewodnictwem guślarza wzywają duchy przodków, zapraszają je do wspólnego posiłku, przepraszają za wyrządzone im krzywdy i proszą o opiekę. Najpierw wywoływane są lekkie duchy; Rózia i Józio – dzieci, które ze względu na przedwczesną śmierć, nie doznały w ziemskim życiu smutku i cierpienia, przez co nie trafiły do nieba. Następny w kolejności, w kościele pojawia się duch ciężki, czyli widmo złego pana – właściciela ziemskiego, który okrutnie i bezlitośnie traktował ludzi, towarzyszących mu pod postacią drapieżnych ptaków, szarpiących jego ciało. Brak człowieczeństwa na ziemi także spowodował to, że po śmierci nie zaznał spokoju. Ostatni ukazuje się ludziom średni duch, mający postać pasterki Zosi - dziewczyny, która za życia była obojętna wobec cudzych uczuć, lekkomyślna i niestała. Ten brak zainteresowania sprawami ziemskimi również zamknął jej drogę do nieba. Ukazane w tej części „Dziadów” obrzędy były typowym elementem kultury ludowej, a romantycy, zafascynowani mistycyzmem i magią, często się do nich odwoływali.

Z bogactwa ludowości korzystał także inny polski romantyk – Juliusz Słowacki. W 1834 roku napisał on dramat, który zatytułował Balladyna. Akcja tego utworu rozgrywa się w czasach prasłowiańskich, w których żył legendarny król Popiel, na terenach wokół jeziora Gopło. Pod płaszczem ironii zawarta w nim została problematyka etyczna i psychologiczna, związana ze zbrodnią i władzą. Tytułowa bohaterka dramatu pochodziła z biednej rodziny, nie mającej szlacheckich korzeni. Mieszkała wraz z matką – wdową – i siostrą Aliną w małej chatce. Kiedy zjawił się w niej książę Kirkor i postanowił poślubić jedną z sióstr, Balladyna obiecała sobie zrobić wszystko, aby to ją wybrał. Matka dziewczyn postanowiła, że żoną księcia zostanie ta, która przyniesie z lasu więcej malin. Niestety naszej bohaterce nie dopisywało szczęście - odwrotnie niż Alinie, która zebrała bardzo dużo owoców. Balladyna, w przypływie rozpaczy i determinacji, zabiła swoją siostrę i zabrała jej koszyk pełny malin. W ten sposób została księżną. Jednak to jej nie wystarczyło – pierwsza zbrodnia pociągnęła za sobą kolejne; rani śmiertelnie posłańca swego męża, zabija byłego ukochanego – Grabca oraz otruwa wspólnika – Kostryna. Przez nią ginie także Kirkor i Pustelnik – prawowity król Popiel III. Wtedy też marzenie Balladyny się spełnia – zostaje królową. Jednak okrucieństwo dziewczyny, nie pozostaje bez kary - ginie trafiona piorunem prosto w serce.

Obok głównego wątku i postaci realnych, w dramacie występują także bohaterowie fantastyczni, a wśród nich Goplana – nimfa wodna – oraz jej poddani – Skierka i Chochlik. To właśnie za ich przyczyną świat metafizyczny i ziemski przenikają się, a przed Balladyną otwierają się wielkie możliwości ujawnienia własnej, prawdziwej natury. Dramat ten to baśń o władzy, pełna okrucieństwa i refleksji moralnych, odsłaniająca prawdy o ludzkiej osobowości. W całości jest on inspirowany ludowością, co potwierdzają także słowa poety, skierowane do matki i wyjaśniające tytuł utworu: sztuka cała podobna do starej ballady, ułożona tak, jakby ją gmin układał, przeciwna zupełnie prawdzie historycznej, czasem przeciwna podobieństwu prawdy.

Zachwyt kulturą chłopską odnaleźć można również w twórczości romantycznego poety – Cypriana Kamila Norwida. Przykładem tego jest jego traktat o sztuce, zatytułowany Promethidion. Utwór ten stanowi refleksję autora nad estetyką i pojmowaniem sztuki w nawiązaniu do filozofii Platona. Składają się na niego dwie części: Bogumił. Dialog, w którym jest rzecz o sztuce i stanowisku sztuki oraz Wiesław. Dialog, w którym jest rzecz o prawdzie, jej promieniach i duchu. To właśnie w pierwszej z nich Norwid poucza czytelnika, że kultura ludowa jest solą ziemi, co wyraża się w jego słowach: I stąd największym prosty lud poetą, Co nuci z dłońmi ziemią brązowemi. Uważa on, że jej wspaniałość i popularność kryje się w prostocie, dzięki której potrafi ona oddziaływać nie tylko na znawców sztuki, ale i na zwykłego człowieka. Treść Promethidiona przekonuje, że ludowość powinna być podstawą kultury i sztuki, gdyż jest największym nośnikiem idei narodowościowych i patriotycznych. To ona powoduje w ludziach miłość do ojczyzny i wyzwala uczucia patriotyczne. Dlatego też, zdaniem poety sztuka, która chce być nazywana mianem narodowej, winna się skupić właśnie na wartościach polskich, które wywodzą się z tradycji chłopskich.

Wierszowany traktat Cypriana Kamila Norwida i przekazywane w nim prawdy, zostały docenione przez twórców okresu Młodej Polski. Ten prąd w poglądach, literaturze i sztuce zaistniał pod koniec XIX wieku, który to czas przyniósł bunt przeciw racjonalizmowi epoki pozytywizmu. Kultura ludowa ponownie stała się natchnieniem dla pisarzy. Jednak, w odróżnieniu od romantyków, których zachwycały wiejska magia i mistycyzm, młodopolszczan fascynowały realia chłopskiego bytu. Inspiracją było życie mieszkańców wsi, na których prostotę i ubogość chciano zwrócić uwagę. Zapomniana prowincja coraz głośniej i wyraźniej dawała znać o swoim istnieniu w utworach kolejnych młodopolskich twórców literackich.

Dowodem tego jest powieść „Chłopi”, autorstwa Władysława Reymonta, która w 1924 roku wyróżniona została Nagrodą Nobla. Dzieli się ona na cztery części, noszące tytuły poszczególnych pór roku. Razem tworzą one wielobarwny i panoramiczny obraz codziennego życia na wsi oraz jej mieszkańców, zaprezentowany na przykładzie miejscowości Lipce. Utwór prezentuje opisy prac polowych, obyczajów i obrzędów liturgicznych. Ukazują one społeczność wiejską jako odrębną formację kulturową, hołdującą odwiecznemu porządkowi natury i kultury. Autor eksponuje tu te elementy, które wyróżniają chłopów spośród innych warstw społecznych, na przykład ścinanie kapusty, przędzenie wełny i lnu, przygotowanie zasiewów, święcenie pól, targi, jarmarki, odpusty, zrękowiny czy oczepiny. Na tym tle przedstawione zostają losy poszczególnych bohaterów: Jagny Paczesiowej, Macieja Boryny, Antka Boryny i jego żony Hanki oraz Kuby Sochy. W ich perypetie wplecione są historie innych postaci – mieszkańców Lipiec – których łącznie jest około 90-ciu. Warstwę fabularną wypełniają konflikty natury społecznej, ekonomicznej i etycznej, wnoszące do niej elementy dramaturgii, a także dopełniające charakterystykę bohaterów. Do najważniejszych wśród nich należą:
spór miedzy mieszkańcami Lipiec a dworem o las, który odsłania realia wsi pouwłaszczeniowej
konflikty rodzinne o podłożu ekonomicznym, ukazane przez postacie Macieja Boryny z synem Antkiem i Dominikowej z Szymkiem. Polegały one na tym, że rodzice wzbraniali się przed przekazaniem ziemi dzieciom, obawiając się utraty pozycji społecznej, a także źródła utrzymania. Te z kolei pożądały własnego warsztatu pracy i niezależności.
konflikty na tle moralnym, których prowodyrką jest Jagna, łamiąc zasady etyki ustanowione przez wiejską społeczność, za co płaci poniżeniem i wygnaniem.

W powieści na zasadzie aluzji funkcjonuje także wiele odniesień o charakterze narodowym. Wzniosła przeszłość powstańcza określa Borynę, Kubę i pana Janka – brata Dziedzica - oraz staje się symbolem solidaryzmu społecznego. Problem narodowy wiąże się też z tajemniczą postacią Rocha - emisariusza, który snuje piękne opowieści o dawnych dziejach ojczyzny, chcąc rozbudzić wśród chłopstwa poczucie tożsamości narodowej. Utwór „Chłopi” wyrósł częściowo z osobistych doświadczeń Reymonta, który urodził się w rodzinie wiejskiego organisty, a przez pewien czas mieszkał w jednej izbie z rodziną chłopską. Był on wyjątkiem w epoce, którą zdominowała liryka, odwrócenie się od świata zewnętrznego i poszukiwanie tematów w tajemnicach ludzkiej psychiki. Stał się bowiem pisarzem, dążącym do wiernego odtworzenia rzeczywistości poznawanej za pomocą zmysłów.

Innym przykładem inspiracji ludowością oraz próbą zwrócenia uwagi na warstwę chłopską, jest dramat Stanisława Wyspiańskiego, zatytułowany „Wesele”. Bezpośrednim impulsem do jego napisania było autentyczna uroczystość weselna poety, Lucjana Rydla z Jadwigą Mikołajczykówną, młodszą siostrą żony Włodzimierza Tetmajera. Urządzono ją w podkrakowskiej wsi Bronowice Małe, 20 listopada 1900 roku. Ślub inteligenta z wiejską dziewczyną był jednym z serii związków zawieranych zgodnie z młodopolską chłopomanią, według której małżeństwo takie traktowano jako szansę odrodzenia społeczeństwa końca XIX wieku. To szczególne spotkanie pochodzących z różnych środowisk gości weselnych miało miejsce w miesiącu rocznicy powstania listopadowego. Kraków biesiadował z galicyjską biedotą, w której żyły tradycje chłopskiego udziału w zrywach zbrojnych. Właśnie to skłoniło Wyspiańskiego do napisania „Wesela”. Ten nastrojowo-symboliczny, pełen aluzji dramat składa się z trzech aktów podzielonych na 105 scen. Akcja rozgrywa się w Bronowicach, w wiejskiej izbie, w listopadową noc. Autor bardzo dokładnie prezentuje w didaskaliach scenerię zdarzeń. Akt I można określić jako komedię realistyczną, w której ukazane są relacje pomiędzy sferą miejską a wiejską oraz ich różnorodne, charakteryzujące je poglądy. Choć postaci literackich nie można całkowicie identyfikować z ich pierwowzorami, Wyspiański świadomie wykorzystał cechy i rysy autentycznych osób przy konstruowaniu bohaterów „Wesela”. Odnajdujemy wśród nich: Włodzimierza Tetmajera – Gospodarza, Annę Mikołajczykównę – Gospodynię, Kazimierza Przerwę- Tetmajera – Poetę, Rudolfa Starzewskiego – Dziennikarza. Obok 28 postaci realistycznych, w utworze umieszczonych zostało 7 osób dramatu, które kolejno pojawiają się w następnych dwóch aktach, nadając im charakter symboliczny i wizyjny. Są to: Chochoł, Widmo, Stańczyk, Hetman, Rycerz Zawisza Czarny, Upiór, Wernyhora. Mają one związek z poruszanymi wcześniej motywami i wątkami. Rozmowy z nimi ukazują w innym świetle bohaterów dramatu, odkrywają ich ukryte marzenia, lęki, kompleksy i przypominają bolesne wydarzenia z przeszłości. O północy przybycie nowych „gości” oznajmia Chochoł, którego Isia nazywa głupim śmieciem, a on sam o sobie mówi, że jest krzakiem róży, okrytym na zimę, żeby nie zmarzł. Od tego momentu na wesele przybywają kolejne duchy.

Pierwsze zjawia się Widmo – duch młodo zmarłego malarza, z którym zaręczona była jedna z sióstr Mikołajczykówien - ukazujące się Marysi. Dziennikarza nawiedza Stańczyk - błazen ostatnich Jagiellonów, uznany za symbol stronnictwa konserwatywnego skupionego wokół dziennika “Czas”. Do Poety przychodzi Rycerz - Zawisza Czarny; wzór minionej chwały. Pan Młody spotyka podczas wesela Hetmana Branickiego - symbol zdrady narodowej i szlacheckiej. Dziadowi - przedstawicielowi biedoty wiejskiej- pojawia się Upiór, którym jest Szela - chłopski przywódca krwawych rzezi galicyjskich z 1846 roku. Szczególną rolę odgrywa jednak ostatnie z widm, czyli Wernyhora. Legendarny Kozak, wróżbita z XVIII wieku, przybywa na wesele z rozkazem porywającym lud do powstania. Gospodarz otrzymuje od niego odpowiednie polecenie i złoty róg, którego głos ma być znakiem do ataku. Ten powierza go jednak Jaśkowi, który ma zwołać chłopów, który gubi go podczas podnoszenia weselnej czapki. Utwór kończy się wspólnym, mistycznym tańcem.

Pomimo, iż dramat ten oparty jest na autentycznych wydarzeniach i rezentuje bohaterów nie tylko posiadających swoje pierwowzory w rzeczywistości, ale i osadzonych w konkretnych realiach epoki, prezentuje on niepełny obraz społeczeństwa polskiego. Wyspiański ograniczył się bowiem do ukazania chłopów i inteligencji widzianych w kontekście walki narodowowyzwoleńczej oraz modnej w Młodej Polsce ludomanii. Inteligenci i artyści przedstawieni zostali jako grupa skłonna do wpadania w usypiające samozadowolenie, bierna, bezradna wobec rzeczywistości i narodowej niewoli, nie umiejąca podjąć wyznaczonego jej przez historię zadania - przewodzenia narodowi. Chłopi z kolei wykazują patriotyzm i szczery zapał do walki - brak im jednak przywództwa. Wyspiański w „Weselu” w pełni wykorzystuje nowe tendencje charakterystyczne dla sztuki przełomu wieków, czyli symbolizm i impresjonizm, zarazem jednak w sposób świadomy nawiązuje do romantycznej ideologii i poetyki. Wśród jej elementów na pierwszy plan znowu wysuwa się fascynacja ludowością i czerpanie z bogactwa kultury wiejskiej.

Ostatnim młodopolskim poetą, którego twórczość zaprezentuję jest Jan Kasprowicz. Jego inspiracja ludowością wiąże się, tak jak u Reymonta, z chłopskim pochodzeniem. Urodzony na wsi, dobrze znał ciężką sytuację jej mieszkańców i szybko stał się ich poetyckim obrońcą. Dowodem tego jest cykl sonetów, zatytułowanych Z chałupy. Są one w całości poświęcone ukazaniu dramatycznego życia chłopów, a brutalizm i prostota, jakimi się przy tym posługuje Kasprowicz, ma na celu jak najgłębsze dotarcie do czytelnika i uświadomienie mu, co tak naprawdę znaczy mieszkać na wsi. Niejako tytułowym sonetem tego cyklu, jest utwór W chałupie. Prezentuje on serię „obrazków”, które obnażają nędzę ludu i usiłują dotrzeć do sumienia czytelników. Pierwsze dwie strofy przedstawiają opis wsi. Jest on niezwykle realistyczny i naturalistyczny w drobiazgowości oraz eksponowaniu brzydoty. Z kolei zwrotki 3 i 4, są liryczną refleksją i wspomnieniem, które ujawniają podwójną tożsamość poety oraz jego chłopską przeszłość. Sonet ten, jak i cała reszta cyklu, sprawiły, że Kasprowicz zyskał sławę rzecznika skrzywdzonych i poniżanych.

Już od czasów antycznych, jak tylko nastąpił podział na miasto i wieś, prowincja była natchnieniem dla poetów. Początkowo kojarzono ją z beztroskim i szczęśliwym życiem, związanym z obcowaniem z naturą. Bardzo długo twórcy literaccy idealizowali wieś, bądź też krytykowali chłopskie niedoskonałości, nie dopuszczając do świadomości czytelników jej realiów. Przykładem tego są właśnie romantycy, którzy zachwycali się mistyczną kulturą ludową, jej obrzędami i wierzeniami, praktycznie zupełnie nie zwracając uwagi na tworzącą ją rzeczywistość. Dopiero poeci młodopolscy zaczęli odkrywać przed społeczeństwem prawdziwą polską wieś - pomimo bogactwa kulturowego, ubogą i zapomnianą. Niestety była to przysłowiowa „walka z wiatrakami”, bo dyskryminacja prowincjonalnej społeczności trwała i trwa do dnia dzisiejszego.

Praktycznie od zawsze byli oni dyskryminowani i uważani za gorszą, bo zacofaną, ubogą i nisko wykształconą, część społeczeństwa – zarówno w Polsce, jak i w całej Europie oraz wielu innych krajach pozostałych kontynentów. Pomimo tego, ich dorobek kulturowy ceniony jest bardzo wysoko, a jego specyfikę i odmienność zauważyć można w każdej dziedzinie. Ta grupa społeczna wytworzyła swój własny sposób mowy, ubierania i codziennej egzystencji. Bogactwo jej obrzędów i ceremonii, które towarzyszyły mieszkańcom wsi w każdym elemencie życia jest tak ogromna, jak ilość legend, bajkowych historii i wierzeń, przy tym powstałych. Wszystko to sprawiło, że kultura ludowa stała się natchnieniem dla wielu pisarzy i artystów różnych dziedzin sztuki na całym świecie.

Współcześnie mieszkańcy wsi nadal traktowani są jak niższa klasa społeczna, kojarzona z hodowlą krów i świń oraz PGR-ami. Pomimo konstytucjonalnej równości dostępu do kultury i nauki, dzieciom wiejskim ciężej jest osiągnąć wyższe wykształcenie, bo najczęściej nie posiadają ku temu środków finansowych albo edukacyjnych, takich jak biblioteki czy Internet. Nierzadko też, w wielu szkołach nadal piętnuje się ich pochodzenie, które przykleja im etykietki: bambra, pegeerusa czy wieśniaka. Z tych też względów coraz częściej młodzi ludzie uciekają od swych korzeni, wynajmując mieszkania w miastach i zapominając o swej kulturze. We współczesnej rzeczywistości polskiej nie ma już miejsca na typowe wiejski obrzędy, stroje czy mowę. Wszystko to bowiem, zamiast zachwycać, budzi śmiech i krytykę. Jest przecież niemodne i przestarzałe. I tak, zalewani przez wszechobecny amerykanizm i globalizm, zapominamy skąd pochodzimy i powoli tracimy własną tożsamość narodową. Pewnie więc niedługo kultura ludowa stanie się tylko abstrakcją i terminem literackim – czymś, czego będzie trzeba szukać w dziełach romantyków czy pisarzy Młodej Polski.

strona:    1    2    3    4    5    6    7  





Motyw wsi. Przedstaw różne jego ujęcia na przykładzie wybranych utworów

Ocena:
20/20
Teza: Literatura dostarcza nam wiele obrazów wsi - od renesansowych sielanek, po młodopolski realizm. Możemy jednak łatwo wychwycić różnice i podobieństwa poszczególnych wizji wsi

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja dojrzała, przemyślana konstrukcja, poprawny język, bogata bibliografia.

Różnorodność obrazów wsi i sposobów jej przedstawiania w literaturze polskiej i światowej

Ocena:
20/20
Teza: Literackie wizje wsi ścierają się ze sobą. Jaki jest jej prawdziwy obraz?

Ocena opisowa nauczyciela: Praca bardzo dobra. Temat potraktowany przekrojowo. Ewolucja obrazowania wsi celnie ukazana przez kolejne argumenty.

Porównaj literacką i malarską wizję wsi zaprezentowaną w „Chłopach” W. Reymonta i obrazach J. Chełmońskiego

Ocena:
20/20
Teza: Powieść Reymonta i obrazy Chełmońskiego we wnikliwy sposób przedstawiają obraz młodopolskiej wsi.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca wnikliwie porównuje oba obrazy wsi. Poprawna bibliografia i plan pracy. Dobry język wypowiedzi.

Na podstawie wybranych utworów przedstaw obraz wsi od renesansu do Młodej Polski

Ocena:
20/20
Teza:

Ocena opisowa nauczyciela: Przejrzysta prezentacja napisana sprawnym językiem. Poprawna konstrukcja i logiczny podział pracy.

Chłop, jego życie i praca. Zaprezentuj na podstawie wybranych utworów literackich

Ocena:
20/20
Teza: Najważniejszą rzeczą dla każdego mieszkańca wsi jest ziemia, z którą nieodłącznie związana jest praca.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca wyczerpująco realizuje temat. Poprawna bibliografia i ramowy plan pracy.

Sposób prezentacji wsi i chłopów w dziełach twórców Młodej Polski. Omów zagadnienie na podstawie analizy wybranych utworów z literatury i malarstwa

Ocena:
20/20
Teza: Zarówno poeci, pisarze, jak i malarze Młodej Polski w swych dziełach utrwalali różne oblicza wsi.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca bardzo dobrze skonstruowana, wizje malarskie i literackie przeplatają się. Ciekawy i bogaty opis młodopolskiej wsi.

Wyidealizowany i naturalistyczny obraz polskiej wsi. Omów różne sposoby ukazania wsi na podstawie wybranych utworów

Ocena:
20/20
Teza: Naturalizm i idealizm odmienne sposoby literackiego kreowania obrazu wsi.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przemyślana, bogata w treści.

Zbadaj sposób przedstawienia i funkcjonowania motywu wsi i jej mieszkańców, odwołując się do wybranych przykładów literatury polskiej XIX i XX wieku

Ocena:
20/20
Teza: Wiek XIX i XX skoncentrował się głównie na problemach trawiących polskich mieszkańców wsi, nie uniknął również bezkrytycznej fascynacji wiejskim życiem i kulturą.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni zgodna z tematem. Przejrzyste przykłady i argumenty, poprawne wnioski.

Wieś jako temat literacki w twórczości pisarzy Młodej Polski i dwudziestolecia międzywojennego. Przedstaw problem, odwołując się do wybranych utworów

Ocena:
20/20
Teza: Niedola i zacofanie cywilizacyjne wsi jako główne tematy utworów Młodej Polski i dwudziestolecia międzywojennego.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w szczegółowy sposób opisuje polską wieś. Spójne ujęcie tematu, zgodne z tezą.

Impresjonistyczne i realistyczne obrazy wsi na podstawie literatury i malarstwa

Ocena:
20/20
Teza: Impresjonizm i realizm znacznie różnią się, ze względu na używanie różnych środków artystycznej ekspresji.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni wyczerpuje temat. Ukazuje bogate przykłady, przede wszystkim literackie.

Różne ujęcia obrazu wsi polskiej w literaturze wybranych epok. Omów zagadnienie, dobierając odpowiednie przykłady

Ocena:
20/20
Teza: Dwa główne kierunki w ukazywaniu wsi: wieś jako Arkadia i miejsce idealne oraz wieś realna, z opisem prawdziwego życia chłopa.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja w pełni poprawna. Rozbudowana argumentacja.

Chłopi i życie wiejskie w twórczości S. Wyspiańskiego, W. Reymonta i S. Żeromskiego

Ocena:
20/20
Teza: Poszczególne literackie obrazy polskiej wsi wiele różni, ale dzięki temu uzyskujemy szeroką panoramę chłopskiej egzystencji.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja w pełni realizuje temat.

Wieś polska w ujęciu J. Kasprowicza, S. Wyspiańskiego, W. S. Reymonta. Omów temat na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Różnorodne kreacje wiejskiego życia na polskiej wsi.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przemyślana. W pełni ukazuje obrazy wsi i chłopów zaznaczone w temacie. Bogata bibliografia.

Wieś spokojna i wesoła czy ponura i przerażająca? Zaprezentuj różne spojrzenia na przestrzeń i społeczność wsi w dziełach literackich różnych epok.

Ocena:
20/20
Teza: Wieś polską opisuje się albo jako sielankową krainę, albo jako ponurą i smutną. Tymczasem wieś polska nie jest ani tak, ani taka – jest różnorodna i ciekawa.

Ocena opisowa nauczyciela: Bardzo przejrzysta prezentacja, oparta głównie na utworach poetyckich. Treść dokładnie odpowiada tezie.

Literacki portret chłopa. Ukaż różnorodne obrazy chłopa i wsi w oparciu o wybrane przykłady z polskiej literatury

Ocena:
19/20
Teza: Każdy z obrazów polskiej wsi prezentuje inną stronę wiejskiego życia.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja poprawna. Autor swobodnie porusza się po literaturze zarówno staropolskiej, jak i współczesnej.

Obraz wsi w literaturze wybranej epoki literackiej

Ocena:
19/20
Teza: Literatura młodopolska dostarcza nam wielu realistycznych obrazów wsi.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca dobra. Poprawny styl wypowiedzi, barwny język, konstrukcja prezentacji przemyślana. Obszerna treść.

Wieś jako temat literatury i sztuki. Zaprezentuj różne obrazy wsi na podstawie wybranych utworów literackich i dzieł malarskich

Ocena:
19/20
Teza: Dwa obrazy wsi w literaturze polskiego renesansu i działach sztuki późniejszych epok.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca bardzo dobra. Bogate słownictwo, dogłębna analiza. Dobór materiałów wskazuje na głęboką analizę literatury.

Nurt wiejski w literaturze okresu realizmu i naturalizmu. Analizując celowo wybrane utwory literatury polskiej omów stylistykę i funkcję tego nurtu.

Ocena:
19/20
Teza: Artyści pragnąc zwrócić uwagę na los chłopów, wykorzystali panujące w literaturze kierunki: naturalizm i realizm.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca wnikliwie analizuje temat. Poprawny język i styl wypowiedzi. Dobry konspekt prezentacji.

Analizując wybrane utwory literatury romantyzmu i Młodej Polski, omów inspirującą rolę kultury ludowej dla pisarzy tych epok.

Ocena:
19/20
Teza: Kultura ludowa była inspiracją dla pisarzy romantyzmu i Młodej Polski.

Ocena opisowa nauczyciela: Szczegółowa i rozbudowana praca. Ciekawe przykłady, logiczny wywód.

Ludowość i ludomania. Omów różne sposoby nawiązywania do folkloru i życia ludu w twórczości literackiej

Ocena:
19/20
Teza: W twórczości literackiej możemy odnaleźć wiele utworów, których tematyka skupia się na wsi, na życiu, tradycjach i obyczajach jej mieszkańców.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca konkretna, napisana poprawnym stylem.

Obraz wsi w literaturze i innych dziedzinach sztuki. Dokonaj analizy porównawczej wybranych dzieł

Ocena:
19/20
Teza: Wieś – kolebka kultury, oaza spokoju, miejsce kojarzące się z biedą, ubóstwem, ale także z tradycją, obyczajami.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca zwięzła, w pełni realizuje temat. Na uwagę zasługuje spójność wypowiedzi.

Na podstawie wybranych utworów literatury staropolskiej, zrekonstruuj różnorodne obrazy wsi i jej mieszkańców

Ocena:
19/20
Teza: Motyw wsi funkcjonuje w literaturze polskiej od jej początku jednak dość szczegółowo występuje dopiero od okresu renesansu.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawna, odnosi się głównie do renesansowych sielanek. Przedstawia zarówno sielskie obrazy wsi, jak i realistyczne.

Społeczność wiejska utrwalona w literaturze polskiej. Omów na trzech wybranych przykładach

Ocena:
19/20
Teza: Charakterystyka społeczności wiejskiej na przykładzie trzech wybranych utworów.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przedstawia bogatą panoramę polskiej wsi w utworach Młodej Polski.

Wieś w literaturze i sztuce. Omów na podstawie utworów i dzieł malarskich różnych epok

Ocena:
18/20
Teza: Wieś nie zawsze nadążała za postępem cywilizacyjnym. XIX i XX wiek, to okres ogromnych przemian na wsi.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja dobra. Autorka skupia się na bardzo barwnych obrazach polskiej wsi. Na uwagę zasługuje bogata bibliografia.

Porównaj różne wizje wsi, analizując wybrane przykłady literackie

Ocena:
18/20
Teza: Pomimo upływu lat możemy odnaleźć wiele elementów wspólnych w obrazowaniu wsi przez twórców literatury.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ma formę mocno rozbudowanego konspektu. Doskonała na powtórki. Argumenty przemyślane, odważne wnioski.

Różnorodne sposoby prezentacji wsi i chłopów w dziełach kultury wybranej epoki

Ocena:
18/20
Teza: Twórcy Młodej Polski nie oparli się zjawiskom chłopomanii, ich wizje wsi nie zawsze odpowiadały prawdzie.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja poprawna. Konstrukcja prezentacji prawidłowa. Na uwagę zasługują cytaty i ciekawe wnioski. Język wypowiedzi wymaga "wygładzenia".

Obraz wsi polskiej ukazany w literaturze i malarstwie różnych epok

Ocena:
17/20
Teza: Od sielanki do realizmu. Różne obrazy wsi ukazane w dziełach kultury różnych epok.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja przeciętna. Język wypowiedzi wymaga dopracowania. Na uwagę zasługuje dobór cytatów.