Pogotowie maturalne: Motywy literackie - Motyw człowieka


Czyny ludzkie i ich moralne konsekwencje. Omów na przykładach wybranych utworów literackich

„Człowiek zbudowany jest z przeciwności,
w tym całe jego dramatyczne bogactwo i urok”.
/J. Kurek/

Człowiek jest bardzo skomplikowaną istotą, której nie można ująć w sztywne ramy i zaszufladkować. Ma nie odkrytą i nie zbadaną do końca psychikę, trudno jednoznacznie zaopiniować, co w danej chwili zrobi, jaką podejmie decyzję, czy jak zachowa się w sytuacji ekstremalnej. Wiadomo natomiast, że w godzinie próby zawsze odkrywa swoje człowieczeństwo lub nieludzkość. Uzależnione jest to od jego moralności, etyki i wpojonego mu systemu wartości. Czyny ludzkie od zawsze były niezgodą na panujące zasady, czy światopogląd epoki. Były wyrazem buntu przeciwko regułom gry, które narzucał ktoś, kto górował nad społeczeństwem. Karl Jaspers powiedział kiedyś, że ,,Świat stworzony jako dobry uległ zaciemnieniu na skutek wolnych aktów stworzonych istot. Obecnie jest miejscem próby, którą przechodzą ludzkie dusze.” Te ludzkie dusze, bez względu na to, czego oczekują od życia, zawsze muszą ponosić moralne konsekwencje swoich czynów i życiowych wyborów, bo być człowiekiem, to znaczy być odpowiedzialnym. W swojej prezentacji przedstawię sylwetki bohaterów, którzy musieli zapłacić za swoje decyzje i czyny.
Już w antyku pisarze stawiali swoich bohaterów w trudnych sytuacjach i kazali decydować, co będzie dla nich lepsze. Wybór czynu miał niejednokrotnie wymiar tragiczny, polegająca na starciu równorzędnych racji moralnych, które przynoszą nieustanną klęskę jednostki szlachetnej, splocie nieszczęśliwych okoliczności w stworzeniu sytuacji bez wyjścia oraz na dysproporcji między winą i karą. Tak było w przypadku Antygony, tytułowej bohaterki tragedii Sofoklesa. Była ona buntowniczką. Sprzeciwiła się władzy państwowej, za co została surowo ukarana. Antygona postawiona została przed bardzo trudnym wyborem: przestrzegania praw ludzkich, które zabraniały pochowania zwłok zdrajcy, albo boskich, które wręcz nakazywały pochować z godnością każdego śmiertelnika. Sumienie i moralność nie pozwalały jej na to, aby zostawić zwłoki brata i skazać je na sponiewieranie. Z drugiej strony nie chciała sprzeciwiać się woli władcy, gdyż groziło to śmiercią. Rozterki wewnętrzne potęgowała jeszcze samotność bohaterki, której nikt nie wspierał w wyborze. Z tak trudnej sytuacji, w której została postawiona Antygona, nie było jednoznacznie pozytywnego wyjścia. Jakąkolwiek decyzję by podjęła i tak z góry skazana była na klęskę. Przyjęła postawę pokory i oddania religii, jednocześnie buntując się przeciwko królewskiej władzy i panującym społecznym prawom. Przeżywała katusze psychiczne, ponieważ musiała wybierać pomiędzy równorzędnymi racjami. W rezultacie skazana na śmierć, wcześniej popełniła samobójstwo. Za swoją decyzję zapłaciła najwyższą cenę. Antygona działała w imię dobra ważniejszego niż to ziemskie. Niestety w epoce, w której prawo państwa było najważniejsze, musiała ponieść osobistą, moralną klęskę.
Bohaterem, który za swoje czyny zapłacił nieustającymi wyrzutami sumienia, paraliżującym strachem i obłędem, był Makbet, bohater tragedii Szekspira. Uwikłany w mechanizmy władzy za swoje decyzje poniósł karę zarówno fizyczną i jak i klęskę moralną. Poznajemy go jako oddanego królowi rycerza, który powrócił z wojny w glorii zwycięstwa. Zbliżony w ten sposób do tronu sięgnął po władzę. Wspierany przez żonę zabił goszczonego przez siebie monarchę. To pierwsze morderstwo popełnił kierowany przepowiednią czarownic. Postąpił wbrew wszelkim regułom, normom i świętym prawom. Dunkan był przecież jego gościem, a stare przysłowie mówi: „Gość w dom – Bóg w dom”. Był również krewnym, starcem i bezbronnym – w trakcie zabójstwa spał. Makbet był przekonany, że zbrodnia otworzy mu drogę do władzy i nie pociągnie za sobą kolejnych oraz że pomimo wszystko będzie dobrym władcą. Stało się zupełnie inaczej. Po pierwszej zbrodni przyszły kolejne. Z jego polecenia zginęła Lady Makduf, jej syn i słudzy. W duszy i psychice Makbeta toczyła się nieustanna walka pomiędzy dobrem i złem. Jego słaba psychika, uległy charakter i podatność na sugestię nie pozwalały mu racjonalnie myśleć. Po pierwszej zbrodni targały nim okrutne wyrzuty sumienia, nie mógł sobie znaleźć miejsca, próbował odpowiedzieć na pytanie:

„Mógłżebym cały ocean
Te krwawe ślady spłukać z mojej ręki?
Nie, nigdy!”

Bezpośrednim bodźcem pchającym bohatera do popełnienia tych haniebnych czynów była jego żona – kobieta o bardzo silnym charakterze, sprytna, przebiegła, która w umiejętny sposób wykorzystała najsłabsze strony swojego małżonka. Omamiona wizją wspaniałego życia, namówiła Makbeta do zbrodni wbrew jego sumieniu. Oboje za swoje czyny zostali surowo ukarani. Ona – popadła w obłęd, chorobę psychiczną, w rezultacie czego popełniła samobójstwo. On – zginął z rąk Makdufa i nie został królem Szkocji. Cena władzy i moralne konsekwencje jego czynów okazały się wysokie: zyskawszy władzę, stracił wszystko inne. Do swojej ostatniej walki stanął całkowicie osamotniony do końca łudząc się, że jest wybrańcem losu, choć nad wiarą w moc przepowiedni czarownic górowała w nim świadomość nieuchronnej klęski i poczucie bezsensu istnienia.
Problem moralnej odpowiedzialności za swoje czyny poruszył również znany dziewiętnastowieczny rosyjski pisarz F. Dostojewski w swoim dziele Zbrodnia i kara. Udowodnił on, że niewłaściwe wybory, a co za tym idzie – czyny, doprowadzają bardzo często do nieoczekiwanych konsekwencji, a człowiek nie może tworzyć własnej moralności, ponieważ przez to krzywdzi innych i doprowadza do degradacji własnej osobowości. W myśl tej teorii stworzył sylwetkę 23 letniego byłego studenta wydziału prawa uniwersytetu petersburskiego. Byłego, ponieważ bohater ze względu na brak funduszy nie mógł kontynuować nauki. Raskolnikow zafascynowany filozofią Nietzsego, filozofią buntu przeciwko zastanym wartościom, przeciętności i słabości, głoszącą kult nadczłowieka – jednostki silnej, pełnej energii, uprawnionej do władzy nad rzeszą słabych, sam zbudował sobie teorię, która dzieliła ludzi na jednostki zwykłe i wybitne. Sam siebie uważał za wybitnego, który ma prawo działać poza dobrem i złem, odrzucać normy i wartości. W takim przekonaniu utwierdzały go najbliższe osoby – matka i siostra, które twierdziły, że Rodion zrobi zawrotną karierę. Główną przeszkodą był brak pieniędzy. Bohater dokładnie zaplanował swoją zbrodnię, jego celem było ukraść pieniądze i oddać je biednym, takim, jakim on sam był. Uważał, że zabijając przyczyni się dla dobra ludzkości W myśl tej zasady naruszył reguły chrześcijańskiego dekalogu - zamordował stara lichwiarkę. Wskutek nieprzewidzianego zbiegu okoliczności zabił również jej siostrę Lizawietę. Podwójna zbrodnia uświadomiła mu, że nie jest kimś wyjątkowym, nadczłowiekiem, za którego się uważał, ale maluczkim człowiekiem, który drży, traci zmysły i nie wie, co zrobić. Cudem udało mu się uciec z miejsca zbrodni, zrabowanych pieniędzy nie zostawił ani sobie, ani biednym potrzebującym rodzinom, tylko ukrył je pod skałą w odludnym miejscu. Po dokonaniu podwójnego mordu bohater przeżywał katusze psychiczne, które doprowadziły do tego, że ludzie uważali go za chorego psychicznie. Głęboka potrzeba wyznania winy popchnęła go w ręce nowo poznanej Soni, która prostytucją zarabiała na utrzymanie siebie i swojej rodziny. To ona nakłoniła bohatera, aby przyznał się do winy. Został skazany na wieloletnie zesłanie na Syberię.
Początkowo Raskolnikow nie dostrzegał etycznego wymiaru zbrodni, mówił:

„zabiłem tylko wesz […] bezużyteczną, plugawą, szkodliwą”.

W jego duchowej przemianie również katorga nie odegrała żadnej roli, największą kara okazały się męki psychiczne, które sprawiły, że bohater sam dla siebie stał się katem.
Fundamentalnym bodźcem pchającym Rodiona ku odkupieniu była właśnie Sonia. To dzięki jej wytrwałości, cierpliwości i miłości bohater mógł się moralnie odrodzić.
Kolejny bohater - Lord Jim, z powieści J. Conrada zdradził swoje zasady, zapomniał o odpowiedzialności wobec innych za co również został surowo ukarany. Jego największymi wartościami były honor i godność, a największą zbrodnią sprzeniewierzenie się tym wartościom. Wybujały egoizm bohatera, którego idealne wyobrażenie o własnej osobowości doprowadziło go do zguby. Nadmiernie przerysowana tęsknota do niezwykle heroicznych czynów była motorem jego działania i popchnęła go do tego, aby zaciągnąć się na „Patnę”. W obliczu tragedii spanikował, ogarnął go paraliżujący strach i jako pierwszy oficer opuścił tonący statek zapominając o obowiązku ratowania pasażerów, którzy byli pod jego opieką. Zadziałał impulsywnie, instynktownie, nie racjonalizował swojego czynu. Później był przygnębiony myślą, że przepadła świadomość bohaterstwa. Po tym zdarzeniu całemu dowództwu „Patny” wytoczono proces. Lord Jim próbował zmazać swoje piętno w sądzie, dlatego przyznał się do winy. Liczył na to, że ludzie zauważą jego lojalność i wybaczą. W rezultacie odebrano mu patent oficerski, a wieść o jego czynie rozeszła się po portach. Bohater nie mógł pogodzić się z etykietką, jaka do niego przylgnęła. Największą karą okazała się hańba, niska samoocena i wyrzuty sumienia, które dręczyły bohatera całe życie. Silne poczucie winy, które prześladowało Jima prowokowało go do odkupienia swoich błędów. W końcu dostał taka szansę. Wyjechał do egzotycznego kraju Patusanu, gdzie objął władzę. Otoczono go tam szacunkiem, miłością, czuł się doceniony i ważny. Niestety i tutaj, choć nieumyślnie, przyczynił się do śmierci ludzi, za co został ukarany wyrokiem śmierci. J. Conrad udowodnił, że zasady moralne są świętością, a złamanie ich grozi poważnymi konsekwencjami. Każdy człowiek musi być bezwzględnie odpowiedzialny za swoje czyny. Po raz kolejny zbrodnia została ukarana.
Człowiek ma wolną wolę, dlatego sam świadomie może decydować, które jego czyny są dobre, a które złe, a samo pojęcie dobra i zła zależy od stopnia świadomości i wolności człowieka. Odpowiedzialność moralna pojawia się zatem wszędzie tam, gdzie człowiek podejmuje swoje działania w sposób świadomy i dobrowolny. Arystoteles powiedział kiedyś, że „Człowiek bez poczucia moralnego jest najniegodziwszym i najdzikszym stworzeniem”. Trudno się z tym nie zgodzić, chociaż wybrani przeze mnie bohaterowie bardzo dotkliwie ponieśli moralne konsekwencje swoich czynów. Dzisiaj, w naszych czasach, granice moralności są bardzo często przekraczane, wielu z nas wyznaje relatywizm moralny i nie zawsze ponosi moralną odpowiedzialność za to, co robi. Zawsze łatwiej oceniać innych niż siebie, ale wcześniej warto się zastanowić, idąc za słowami naszej noblistki Wisławy Szymborskiej:

,, A czy w błędach przyjaciół
twej winy nie było?”.

I dopiero później oceniać czyny innych i ich moralne konsekwencje.

strona:    1    2    3    4  





Wizerunek Boga, świata i człowieka w literaturze. Przedstaw zagadnienie na podstawie dwóch wybranych epok literackich

Ocena:
20/20
Teza: Literackie wizerunki,Boga, świata oraz człowieka zmieniają się w renesansie i romantyzmie.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przejrzysta, napisana płynnym językiem. Zawiera analizę omawianych utworów poetyckich.

Motyw heroicznego sukcesu człowieka w literaturze różnych epok. Przedstaw na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Nietypowy sukces człowieka – heroizm w walce ze złem, cierpieniem, własnymi słabościami.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca dojrzała, oparta na dobrze dobranych lekturach.

Człowiek i jego zmaganie z losem. Przedstaw problem, odwołując się do wybranych utworów literackich

Ocena:
20/20
Teza: Zmagania z losem jako główny motor kształtowania światopoglądu i charakteru człowieka.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca wyczerpująco przedstawia zmagania człowieka z losem. Przejrzysta kompozycja, ciekawe wnioski.

Czyny ludzkie i ich moralne konsekwencje. Omów na przykładach wybranych utworów literackich

Ocena:
20/20
Teza: „Człowiek zbudowany jest z przeciwności, w tym całe jego dramatyczne bogactwo i urok” - Jalu Kurek

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni odpowiada tematowi. Ciekawe przykłady literackie, dobry styl wypowiedzi.

Relacja między człowiekiem a Bogiem. Różne rozstrzygnięcia tego dylematu

Ocena:
20/20
Teza: W literaturze wszystkich epok bardzo wiele miejsca poświęcano zagadnieniu relacji między człowiekiem a Bogiem, które było analizowane z wielu stron zarówno w liryce, dramacie, jak i epice.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca oparta o czytelny plan. Przywołuje najważniejsze utwory, ukazując różnorodność postaw człowieka wobec boga.

Walka człowieka z przeciwnościami losu. Omów temat, odwołując się do wybranych dzieł literackich i filmowych

Ocena:
20/20
Teza: Różnorodność bohaterów literackich i filmowych, którym los nie oszczędził przykrych doświadczeń.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca świetnie napisana, oparta na niebanalnych przykładach filmowych. Pozostałe lektury przedstawione zostały poprawnie.

Jakiej wiedzy o człowieku dostarczyły ci poznane utwory literackie? Odpowiedz na podstawie wybranych przykładów z literatury XX wieku

Ocena:
20/20
Teza: Poszczególni pisarze odkrywają przed czytelnikiem ponadczasowe prawdy o człowieku i jego człowieczeństwie.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w interesujący sposób odkrywa literackie prawdy o człowieku. Bogata bibliografia.

Ludzie godni i nikczemni w literaturze. Scharakteryzuj postawy, odwołując się do wybranych przykładów z literatury

Ocena:
20/20
Teza: Mimo iż większość czytelników pragnie w życiu postępować tak jak godni bohaterowie, często intrygują i przyciągają ich złe postacie.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca zawiera ciekawe wnioski. Poprawny styl i sposób prowadzenia argumentacji.

Indywidualizm - wyraz dumy i wielkości człowieka, przejaw jego pychy, manifestacja inności... Oceń postawę wybranych bohaterów literackich różnych epok

Ocena:
20/20
Teza: Różne przyczyny indywidualizmu na podstawie losów wybranych bohaterów.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca wzorcowa, w pełni realizuje temat, odnosząc się do wszelkich rodzajów indywidualizmu.

Tragizm człowieka uwikłanego w swój czas historyczny. Omów temat na podstawie utworów wybranej epoki literackiej

Ocena:
20/20
Teza: W literaturze współczesnej ważnym tematem są przeżycia jednostki uwarunkowane określonym momentem dziejowym.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca dojrzała, zawierająca ważne wnioski. Przemyślana kompozycja i adekwatność w stosunku do tematu.

Jednostka wobec historii. Przedstaw zmagania się poszczególnych bohaterów z ich historycznym czasem

Ocena:
20/20
Teza: Jednostka wobec biegu dziejów może czuć się bezradna lub może próbować przeciwstawić się mu.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ambitna, oparta na poprawnie dobranych lekturach.

Przedstaw i omów portret człowieka współczesnego, odwołując się do wybranych przykładów literackich

Ocena:
20/20
Teza: Współczesna literatura ukazuje zdecydowanie negatywny obraz jednostki ludzkiej.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca bardzo dojrzała i wielowątkowa.

Zanalizuj postawy człowieka w sytuacji ekstremalnej na przykładzie literatury obozowej

Ocena:
20/20
Teza: Na zmiany w zachowaniu i postawy w sytuacji ekstremalnej ma wpływ trwanie sytuacji stresogennej.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca wnikliwie i szczegółowo opisuje postawy człowieka w ekstremalnych sytuacjach. Poprawnie dobrana literatura obozowa, czytelny wstęp i zakończenie.

Pan i sługa w literaturze. Przedstaw różne realizacje tego motywu, odwołując się do wybranych utworów.

Ocena:
20/20
Teza: Pan i sługa mogą mieć różne oblicza, ale najważniejszą ich cechą jest wzajemna więź i wierność sługi.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przemyślana i dopracowana. Umiejętnie wyciągnięte wnioski.

Odkrywanie tajemnic ludzkiej psychiki w literaturze i sztuce okresu schyłku XIX i początku XX w. Przybliż temat, analizując wybrane dzieła.

Ocena:
20/20
Teza: Literatura i sztuka są zwierciadłem epoki, mogą odkrywać przed odbiorcą tajemnice ludzkiej psychiki. Bez wątpienia literatura i sztuka przełomu wieków XIX i XX skupiają w sobie dwa powyższe twierdzenia.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca dojrzała, oparta na nietuzinkowych lekturach. Przemyślana kompozycja i wnioski.

Człowiek w poszukiwaniu innych światów. Na podstawie wybranych tekstów literackich, malarskich i filmowych scharakteryzuj wykreowaną rzeczywistość i ukaż jej funkcje.

Ocena:
20/20
Teza: Ludzie od zarania dziejów wierzyli, że ich pobyt na ziemi nie jest jedyną i ostateczną formą egzystencji. Wierzyli, że jest gdzieś furtka prowadząca w nikomu nieznane, tajemnicze miejsca – inne światy.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w wyczerpujący sposób realizuje temat. Różnorodne przykłady. Ciekawa prezentacja multimedialna.

Człowiek kowalem swego losu. Na przykładzie wybranych bohaterów literackich rozważ słuszność tej tezy

Ocena:
20/20
Teza: Bohaterowie literaccy świadomie podejmują wybory życiowe lub są zdeterminowani czynnikami zewnętrznymi.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni przemyślana. Ciekawy dobór przykładów, poprawna argumentacja.

Literatura wyrazem pesymistycznego, czy optymistycznego widzenia natury człowieka. Omów w oparciu o przykłady z różnych epok

Ocena:
20/20
Teza: W każdym człowieku znajdują się pokłady dobra, ale silne są także zasoby zła.

Ocena opisowa nauczyciela: Przemyślana prezentacja oparta na ciekawych przykładach. Trafne wnioski.

Ofiary własnych ambicji na przykładzie bohaterów różnych epok literackich. Omów, analizując wybrane utwory

Ocena:
20/20
Teza: Przedstawienie kreacji bohaterów literackich, którzy stali się ofiarami własnych ambicji.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca świadczy o samodzielnym myśleniu autora. Poprawna literatura i plan prezentacji.

Portret psychologiczny bohaterów. Omów na podstawie wybranych utworów

Ocena:
20/20
Teza: Psychologiczne portrety trojga bohaterów prozy XIX i XX wieku.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca świetnie charakteryzuje troje bohaterów literackich. Dojrzały wstęp oraz wnioski.

Jednostka wobec zbiorowości w ujęciu twórców dwóch wybranych epok. Rozważ problem na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Jednostki wyróżniające się na tle społeczeństwa w twórczości romantycznej i młodopolskiej.

Ocena opisowa nauczyciela: Obszerna praca ukazująca szczególne jednostki w społeczeństwie. poprawna bibliografia i plan prezentacji.

Społecznik a indywidualista. Wykaż różnice na podstawie wybranych lektur

Ocena:
20/20
Teza: Podstawowe różnice, które dzielą postawy społecznikowskie i indywidualistyczne.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni realizuje temat pokazując złożoność problemu.

Wizja Boga, świata i losu człowieka w literaturze średniowiecznej. Omów na wybranych przykładach literackich

Ocena:
20/20
Teza: Przedstawienie wizji Boga, świata i losu człowieka w literaturze średniowiecznej.

Ocena opisowa nauczyciela: Szczegółowa i przemyślana prezentacja ukazująca bogactwo średniowiecznej świadomości.

Zachowanie człowieka w sytuacjach ekstremalnych. Przedstaw na wybranych przykładach literackich.

Ocena:
19/20
Teza: Nie jest możliwa obiektywna ocena zachowań człowieka w sytuacji zagrożenia życia. Gdy nasze podstawowe potrzeby fizjologiczne i psychiczne nie są zaspokojone nie potrafimy normalnie funkcjonować i odzywają się w nas instynkty zwierzęce.

Ocena opisowa nauczyciela: Temat potraktowany poważnie. Przytoczone argumenty udowadniają w pełni tezę.

Poszukiwanie przez bohaterów literackich prawdy o życiu i sobie samym. Przedstaw na podstawie wybranych lektur

Ocena:
19/20
Teza: Doświadczenia życiowe są siłą sprawczą wielkich zmian w życiu nie tylko w odniesieniu do postaci wykreowanych na kartach powieści, ale także do autorów poszczególnych dzieł.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przemyślana, dokładnie realizuje założenia tematu. Poprawny styl i język wypowiedzi.

W poszukiwaniu odpowiedzi na pytanie - jak żyć? Odwołaj się do wybranych utworów literackich

Ocena:
19/20
Teza: Literatura XIX i XX wieku dostarcza nam coraz więcej postaci walczących z przeciwnościami losu, zmagających się z samym sobą, rozdartych, „szukających własnego ja”.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przemyślana, doskonale łączy z sobą poszczególne lektury. Poprawny język.

Bohaterowie wierni swoim ideałom. Przedstaw na wybranych przykładach literackich

Ocena:
19/20
Teza: Patrząc na dorobek literacki twórców na przestrzeni epok, nie pozwala on na nadmierny optymizm, bowiem autorzy wskazują na szereg czynników, które raczej ograniczają jednostkę, nie pozwalając na indywidualizm i swobodny rozwój.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca świadczy o dojrzałości autora. Lekkość poruszania się po obszarze kultury. Ciekawe lektury.

Walka człowieka z samym sobą. Przedstaw na literackich przykładach

Ocena:
19/20
Teza: Twórcy literaccy w swych dziełach prócz fabuły poruszali wątki psychologiczne bohaterów. Poprzez zachowania postaci możemy dokonać oceny motywacji ich często kontrowersyjnych czynów.

Ocena opisowa nauczyciela: Mądra i przemyślana praca. Standardowe odwołania do literatury. Poprawna kompozycja.

Motyw człowieka upokorzonego. Omów zagadnienie, odwołując się do literatury różnych epok

Ocena:
19/20
Teza: W literaturze możemy odnaleźć różne oblicza upokorzenia człowieka.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca dobrze skonstruowana, odwołuje się do wielu przykładów.

Jednostka wobec zbiorowości. Rozważ problem, odwołując się do przykładów z dwóch różnych epok

Ocena:
19/20
Teza: Różne postrzeganie misji społecznych i narodowych przez bohaterów dwóch kontrastujących ze sobą epok – magicznego romantyzmu i racjonalnego pozytywizmu.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca odzwierciedla temat. Zawiera pełną bibliografię i plan pracy.

Koncepcja człowieka w literaturze średniowiecza i renesansie. Przeanalizuj na przykładzie wybranych tekstów wyżej wspomnianych epok

Ocena:
19/20
Teza: Odmienność pojmowania koncepcji człowieczeństwa w średniowieczu i renesansie.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni odzwierciedla temat. Poprawna bibliografia i ramowy plan pracy.

Scharakteryzuj różne postawy człowieka w obliczu nieszczęścia. Odwołaj się do wybranych utworów

Ocena:
19/20
Teza: W literaturze często możemy odnaleźć jednostkowe reakcje człowieka na nieszczęście.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja w pełni poprawna - ciekawe i niejednorodne przykłady odbierania przez człowieka nieszczęścia.

Uprzedmiotowienie człowieka jako problem w literaturze. Omów i zinterpretuj zjawisko na wybranych utworach współczesnych

Ocena:
19/20
Teza: Sprowadzenia człowieka do przedmiotu na przykładzie literatury wojennej oraz „Kartoteki” Tadeusza Różewicza.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca porusza trudny i niejednoznaczny problem. Poprawna bibliografia i ramowy plan.

Synteza losu polskiego XIX wieku. Omów zagadnienie, odwołując się do wybranych utworów literackich

Ocena:
19/20
Teza: Cechy wspólne poszczególnych postaci, a typowy polski los bohatera XIX wieku.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ukazuje bogactwo losów Polaków istniejących w XIX wieku na kartach literatury oraz udowadnia niemożliwość przedstawienia syntezy polskiego losu.

Jaki wpływ mają negatywne przeżycia na losy człowieka? Odpowiedz na pytanie na podstawie wybranych utworów literackich

Ocena:
18/20
Teza: Cierpienie jest nieodłącznym towarzyszem człowieka. Bohaterowie literaccy starają odnaleźć sens w jego przeżywaniu.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja poprawna, oryginalne lektury. Na uwagę zasługuje rozbudowana bibliografia i dobry styl wypowiedzi. Można pogłębić argumentację, aby zdobyć maksymalną liczbę punktów.

Rola doświadczeń życiowych w kształtowaniu człowieka. Przestaw na przykładzie wybranych utworów literackich i filmów

Ocena:
18/20
Teza: Drzewo nie smagane wiatrem, rzadko kiedy wyrasta na silne i zdrowe.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawna. Ciekawa teza uargumentowana na przykładach literackich i filmowym.

Zawiłości psychiki ludzkiej ukazane w literaturze polskiej i obcej

Ocena:
18/20
Teza: Zarówno psychologia, jak i literatura próbują zgłębić psychikę człowieka. Jednak nigdy nie będzie poznana w pełni.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca szeroko opisuje temat. Kolejne argumenty dobrana poprawnie. Ciekawa literatura.

Błędne decyzje, niewłaściwe wybory. Omów jak pod ich wpływem zmieniło się życie bohaterów literackich

Ocena:
18/20
Teza: Bohaterowie utworów literackich stają przed wieloma dylematami. Często zdarza się tak, że dokonują niewłaściwych wyborów i nie zawsze są na tyle dojrzali aby ponieść ich konsekwencje.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w ciekawy sposób opisuje drogi różnych bohaterów literackich. Poprawna bibliografia i rozbudowany ramowy plan wypowiedzi.

Najciemniejsze oblicza człowieczeństwa. Przedstaw na wybranych utworach literackich.

Ocena:
17/20
Teza: Ciemne strony natury człowieka: podłość, chciwość, egoizm, okrucieństwo. Czasem te mroczne strony natury człowieka, zaczynają przewyższać dobre cechy.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ciekawa, opisująca kilka z wielu negatywnych cech człowieka. Poprawna bibliografia.

Trudne decyzje bohaterów literackich. Pokaż na wybranych przykładach z różnych epok literackich

Ocena:
17/20
Teza: Bohaterowie literaccy stają przed traumatycznymi wyborami, czasem dużo cięższymi niż rzeczywiste życiowe problemy.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni realizuje temat. Poprawny język i styl wypowiedzi.

Moralność człowieka poddana próbie. Przedstaw problem na wybranych przykładach.

Ocena:
16/20
Teza: We wszystkich utworach można znaleźć motyw moralności. Niekiedy bohaterowie stają przed wyborem i tylko od ich etycznego kodeksu zależy, jaką drogą pójdą.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przeciętna. Zawiera kilka usterek językowych. Teza poprawnie uargumentowana.

Kondycja ludzka ukazana w literaturze rożnych epok.

Ocena:
16/20
Teza: Literatura różnych epok ukazuje w sposób indywidualny postawy swych bohaterów, a poprzez to kondycję sobie współczesnych.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca zwięzła. Zawiera niezbędne argumenty do udowodnienia tezy. Poprawna bibliografia.