Jednostka wobec zbiorowości. Rozważ problem, odwołując się do przykładów z dwóch różnych epok
Pogotowie maturalne: Motywy literackie - Motyw człowieka


Jednostka wobec zbiorowości. Rozważ problem, odwołując się do przykładów z dwóch różnych epok

Każda epoka literacka, począwszy od antyku, była niepowtarzalna i oryginalna. Miała swoją duszę, nastrój, założenia i światopogląd, który był już ukształtowany lub dopiero się kształtował. Niezwykłą rolę odgrywała w niej jednostka, bohater literacki, który, albo zgadzał się z panującą rzeczywistością, albo buntował się przeciwko niej, walczył z obecną niesprawiedliwością, biegiem historii, czy własnymi słabościami. Swoje przemyślenia i dążenia konfrontował z realiami i opinią zbiorowości. W każdej epoce walka jednostki o lepsze jutro miała inny wymiar, często kontrastowała z epoką poprzednią lub następną. Według mnie najciekawsze są pod tym względem magiczny romantyzm i racjonalny pozytywizm, dlatego swoją prezentację postanowiłem oprzeć na lekturach, które doskonale odzwierciedlają panujące wtedy realia, w których jednostka walczyła o dobro zbiorowości.
Romantyzm to: „Kręta ścieżka albo raczej podróż, wśród której, jak się komu bliżej zdaje, wolno zbaczać albo też nasycać się widokami natury i swobodnie płoty przeskakiwać”. Była to epoka mistyczna, przepełniona jednostkami, dla których najważniejsza była dusza, przeżycia wewnętrzne i ojczyzna. Często wyrzekali się osobistego szczęścia w imię szczęścia ogółu. Jak wiadomo, romantyzm przypadł na bardzo trudny dla Polaków czas. Wszyscy byli zmęczeni rozbiorami i marzyli o prawdziwej wolności. Pojawiały się pytania o rolę Boga, sens historii i przyszłość narodu, który był podbity, podzielony i pozbawiony własnego państwa. Ta tragiczna sytuacja historyczna motywowała jednostki do walki o dobro ogółu. Taką walkę podjął Konrad z III cz. Dziadów A. Mickiewicza. Cały utwór zrodził się z bezgranicznej rozpaczy, ponieważ powstał kilka miesięcy po klęsce powstania listopadowego. Główny bohater przeszedł długą wędrówkę, której celem było poznanie i spełnienie szczególnej misji – przewodzenia narodowi oraz zrozumienie mesjanistycznej wizji historii. Wcielił się on w rolę Prometeusza, który chciał ocalić ludzkość, dlatego podjął walkę z Bogiem o „rząd dusz”. Zbuntował się i zanegował autorytet w imię dobra ludzkości. Uznał siebie za wybrańca narodu, który miał prawo walczyć w jego imieniu i o jego dobro. Konrad był poetą i uważał, że moc twórcza, którą posiadał stawiała go na równi ze Stwórcą. Wyzwoliła w nim również pychę. Mickiewiczowski bohater bezinteresownie chciał walczyć o szczęście ludzkości. Nie miał pomysłu na to, co jej ofiarować, więc prosił Boga, aby ten dał mu część swojej władzy. Dążył do sprowokowania Boga do dyskusji, a gdy ten się nie odzywał, bluźnił. Mówił:
„ Ja czuję nieśmiertelność, nieśmiertelność tworzę,
Cóż ty większego mogłeś zrobić – Boże?”.
Bóg był nieugięty, więc Konrad doszedł do wniosku, że istotą Najwyższego nie jest miłość, lecz rozum. Ośmieliło to poetę do ukazania Bogu świata, który On stworzył, a który według Konrada jest pełen chaosu, niesprawiedliwości, cierpienia i bezprawia. Wytknął Mu też, iż uczynił człowieka śmiertelnym i z tego wynika jego zagubienie, rozpacz. Agresywnie i ironicznie podważał wielkość i wszechmoc Boga, by następnie ujawnić prawdę o Jego istocie. Zdaniem Konrada jest On tyranem, nie ma miłosierdzia nad światem, o czym świadczy to, że pozwala na obecność zła, tragedię ludzi. Bohaterem kierowała pycha i buta. Twierdził, iż jest lepszy od innych, wyrażał poczucie własnej wartości, negował cały dorobek wszystkich myślicieli każdej z epok. Miał świadomość wyjątkowości siebie, wyjątkowości chwili, w której „walczył” z Bogiem, bo mówił:
„Nie czuliby własnego szczęścia, własnej mocy
Jak ja dziś czuję w tej samotnej nocy:
Kiedy sam śpiewam w sobie, śpiewam samemu sobie”.
Konrad był jednostką nieprzeciętną, uzurpował sobie analizę Boga, co było bluźniercze. Bohater uosabiał się z narodem, z jego cierpieniami:
„Nazywam się Milijon, bo za miliony
Kocham i cierpię katusze”.
„Ja i ojczyzna to jedno”.
Oskarżył Stwórcę o zło w historii i cierpienie narodu. W rezultacie przegrał swoją walkę z Bogiem. Bóg okazał się nieugięty, nie odpowiedział Konradowi na jego zarzuty. W momencie, gdy ten chciał nazwać Boga carem, został ukarany za swoją pychę, dumę, butę i zarozumiałość. Po jego duszę przyszedł Szatan, od którego później został uwolniony dzięki egzorcyzmom księdza Piotra. Konrad był niewątpliwie jednostką nieprzeciętną, tragiczną, rozdartą pomiędzy ogromnym pragnieniem zbawienia ludzkości, a własnymi ludzkimi możliwościami. Uświadamiał sobie tragedię narodu zniewolonego przez wroga i chciał go oswobodzić.
Innym bohaterem, dla którego również liczyło się dobro zbiorowości był Kordian – bohater utworu J. Słowackiego. Aby dorosnąć do chwalebnej misji służenia narodowi, bohater musiał najpierw odnaleźć swoje miejsce w rzeczywistości po oświeceniu oraz w Polsce po kongresie wiedeńskim. Poszukiwał idei, która nadałaby sens jego życiu. Odnalazł go na szczycie góry Mont Blanc, gdzie została mu objawiona idea winkelridyzmu. Postanowił sam walczyć o dobro innych i zabić cara. Podobnie jak Konrad, był on bohaterem tragicznym, którego tragizm wynikał z samej koncepcji jednostki jako wybitnej indywidualności oraz z rozdźwięku pomiędzy ideałami a praktyką życiową, niezależnością, a obowiązkiem wobec ojczyzny. Bohater jako młody chłopiec próbował popełnić samobójstwo, ponieważ nie radził sobie z uczuciami do starszej od siebie Laury. Te uczuciowe rozterki nie były jednak jedyną ani najważniejszą przyczyną tak desperackiego kroku. Kordian cierpiał na panującą wtedy chorobę wieku i przeżywał, jak większość romantyków, ból istnienia. W końcu bohater wyruszył w podróż, aby skonfrontować swoje młodzieńcze wyobrażenia o świecie z rzeczywistością. Zwiedzając kolejne miasta Europy poszukiwał celu dalszego życia. Odwiedził Londyn i przekonał się, że Anglia to kraj, gdzie wszystko można kupić za pieniądze. Romans z włoską pięknością Wiolettą uświadomił mu, że nawet miłość jest na sprzedaż. W czasie rozmowy z papieżem upadła jego dziecinna wiara w sprawiedliwość, bowiem następca św. Piotra był koniunkturalistą, trzymał z silniejszym, z carem. Wędrówkę, będącą poszukiwaniem sensu życia, zakończył monolog na szczycie góry Mont Blanc, gdzie Kordianowi została objawiona idea winkelrydyzmu. Wrócił do kraju znając cel swojego istnienia, podróż nadała sens jego życiu. Wędrówka była dla niego duchowym wzrastaniem. Ostatecznie jego zamierzeniem była walka o wolność i niepodległość kraju. Kordian od tego momentu chciał być przywódcą innych i mścicielem w walce przeciwko niesprawiedliwemu porządkowi dziejów. W podziemiach Katedry św. Jana proponował zgromadzonym spiskowcom zabicie cara. Nie zyskał jednak poparcia Prezesa, Księdza, ani większości uczestników spotkania, nie był ich w stanie przekonać do słuszności swoich założeń. Ostatecznie zdecydował się na samotne działanie. Kordian, jako dumny indywidualista, nie potrafił przewidzieć straszliwych konsekwencji zbrodniczych czynów. Zostały mu zresztą one oszczędzone, ponieważ nie sprzeniewierzył się etycznym nakazom i nie zabił cara. W drodze do jego komnaty stoczył prawdziwą walkę z „szatanem, światem i ciałem”. Nękany straszliwymi wizjami budowanymi przez wyobraźnię i strach ocalił w sobie to, co ludzkie, jednocześnie gubiąc szansę odwrócenia biegu historii. Był ofiarą własnej słabości – zemdlał na progu sypialni cara. Heroizm Kordiana okazał się nadaremny, a on sam stał się bohaterem tragicznym. Jego starania o dobro zbiorowości okazały się nadaremne, ponieważ on sam nie był na tyle odpowiedzialny, żeby przyjąć na siebie ciężar uzdrowienia rzeczywistości.
Całkiem inną epoką niż romantyzm był pozytywizm. Literatura tego okresu wyrosła ze sprzeciwu wobec ideałów i konwencji literackich romantyzmu, które zmuszały bohatera do specyficznego pojmowania rzeczywistości. Pozytywiści byli na ogół trzeźwymi racjonalistami, chcieli stworzyć konstruktywny i praktyczny program naprawy polskiej gospodarki i społeczeństwa. Pojawiły się hasła pracy organicznej i pracy u podstaw, które miały na celu przysposobienie chłopów do świadomego współuczestnictwa w kształtowaniu oblicza przyszłego narodu polskiego oraz wewnętrzną reorganizację narodu i pomnożenie jej zasobów gospodarczych poprzez uprzemysłowienie kraju i podniesienie kultury rolnej. Człowiek pozytywizmu to działacz, społecznik, gotowy poświęcać własną aktywność na rzecz odbudowy lub poprawy bytowej społeczeństwa, a praca stała się podstawowym miernikiem oceny człowieka tego okresu. Również w tej racjonalnej epoce były jednostki, które oddawały się misjom społecznym, pracowały nie tylko, aby wzbogacić siebie, ale również swój kraj. Przykładem takiego wzorcowego pozytywisty był Wokulski, bohater powieści B. Prusa Lalka. Stanisław to człowiek inteligentny, wykształcony, potrafił pracować i działać, był bardzo wrażliwym na kwestie społeczne filantropem i altruistą. Nie chodziło mu wyłącznie o własne dobro, ale również dbał o materialne podniesienie społeczeństwa, dlatego założył spółkę handlową zatrudniając setki osób, pomagał upadłej Mariannie, Węgiełkowi, czy braciom Wysockim. Nie potrafił przejść obojętnie obok ludzkiej krzywdy i ubóstwa. Każdy dostrzegał w nim energię i wolę działania. Wokulski fascynował się nauką. Jej początki zabawnie relacjonował Rzecki opisując kolejne wynalazki młodego studenta Szkoły Głównej. Po upadku powstania i zesłaniu na Syberię Wokulski kontynuował swoje przyrodnicze zainteresowania zdobywając spore uznanie w środowisku uczonych rosyjskich. Naukowcem próbował być również po powrocie do Warszawy, ale w kraju „nie było naukowej atmosfery”. Pieniądze dla Wokulskiego nie były celem, lecz środkiem. Potrafił się nimi dzielić, odrzucał bezmyślne groszoróbstwo, charakterystyczne dla ówczesnego mieszczaństwa. Był człowiekiem praktycznym, skutecznym, idealnym realizatorem haseł organicznikowskich, skromnym, potrafiącym używać kapitału dla dobra wspólnego. Bohater Prusa umiał krytycznie ocenić zastaną rzeczywistość społeczną oraz wybiegać myślami w przyszłość. Wydawał się być naturalnym przywódcą prowadzącym naród drogą koniecznych przemian cywilizacyjnych. Niestety nie chciał tego naród, ponieważ jedni uważali go za głupca, inni za szaleńca oraz nie pozwoliła mu na to druga, romantyczna strona jego osobowości. Wokulski był również patriotą, o czym świadczy chociażby fakt, że brał udział w powstaniu. Reprezentował on nowy typ patriotyzmu – wyzbyty schematów i stereotypów myślowych. Poza abstrakcyjną ojczyzną dostrzegał on również pojedynczego człowieka, który żył w skrajnej nędzy i potrzebował pomocy. Patriotyzm słów zamienił w patriotyzm czynów. Ważna była dla niego zbiorowość, wiedział, że tworzą ją jednostki, dlatego im pomagał. Nie wydawał bezmyślnie zarobionych pieniędzy, ale używał ich dla wspólnego dobra. Wiedział, że w panujących realiach najbardziej liczyła się uparta praca u podstaw nad fundamentami bytu narodowego. Społeczeństwo, które chciał zbudować Wokulski, oparłoby się presji rusyfikacyjnej, czy germanizacyjnej, ponieważ miałoby solidne fundamenty cywilizacyjne. Wokulskiego można nazwać buntownikiem, który złożył daninę w niezłomnym boju o przeobrażenie rzeczywistości.
Kolejnym dziełem, w którym jednostka walczyła dla dobra zbiorowości, był Potop H. Sienkiewicza. Jego historyczna tematyka związana była z dramatycznym momentem z dziejów Polski. Zawiera przesłanie dla społeczeństwa XIX wieku dając mu nadzieję na odzyskanie niepodległości ukazując ideał postawy patriotycznej. Aby dorosnąć do swojej misji służenia społeczeństwu Kmicic musiał przejść metamorfozę. Na początku liczyły się dla niego tylko dwie rzeczy: honor i przyjaciele. Bohater spędzał bowiem czas na ucztowaniu i zabawach ze swymi pobratymcami, a gdy honor któregoś z nich został podważony, bez zastanowienia walczył o jego dobre imię. Awanturniczy tryb życia Kmicica był również przeszkodą na drodze miłości. Jednak Oleńka nie poddawała się i próbowała doprowadzić do przemiany ukochanego. Dopiero okrutna zemsta Kmicica na Butrymach, za zabicie jego pobratymców, stała się przysłowiową kroplą, która przepełniła kielich. Oleńka wyrzuciła wtedy ukochanego i mówiła, że wybaczy mu dopiero wtedy, gdy uzyska przebaczenie tych, których skrzywdził. Kmicic postanowił zawalczyć o miłość Billewiczówny siłą. Bohater nie był bowiem jeszcze dojrzałym mężczyzną, by wiedzieć, że o miłość walczy się nie tyle siłą, co uporem i dobrymi uczynkami. Porwał zatem Oleńkę, by zmusić ją w ten sposób do zmiany swojej decyzji. Musiał jednak wypuścić ukochaną po sławnym pojedynku z Michałem Wołodyjowskim, w wyniku którego został poważnie ranny. Powoli do bohatera Potopu dotarła myśl, że jego obecne postępowanie oddalało go od szczęścia, jakim jest Oleńka. Kmicic z biegiem czasu zdawał sobie sprawę, że jeżeli dalej będzie kierował się pychą i zuchwalstwem, to na zawsze straci swoją oblubienicę. Na ostateczną decyzję o całkowitej przemianie i ofiarnej walce o miłość Billewiczówny zaważył jeszcze jeden aspekt. Podczas uczty w zamku kiejdańskim Kmicic wraz z innymi szlachcicami ślubował wierność hetmanowi Radziwiłłowi. Jak okazało się chwilę później, ów hetman popierał króla szwedzkiego i wznosił za jego zdrowie toast. Podczas gdy inni szlachcice rzucali po kolei swoje buławy pod nogi Radziwiłła, pokazując w ten sposób wzgardę dla jego czynu, Andrzej Kmicic wierny honorowi i raz danemu słowu, pozostał przy hetmanie. Dopiero później, gdy nasz bohater przekonał się na własne oczy o obłudzie i niewierności Radziwiłła, postanowił całkowicie się odmienić. Bohater zdał sobie bowiem sprawę z tego, że postępując tak jak dotychczas straci wszystko, co nadaje jego egzystencji jakikolwiek sens – Oleńkę, honor i Ojczyznę. Miłość dodała zatem sił Kmicicowi i ten stał się dzięki temu innym człowiekiem. Symboliczna na kartach literatury polskiej jest już scena, kiedy Andrzej Kmicic zmienia swoje nazwisko na Babinicz. Od tego momentu postanowił walczyć tylko o to, co jego serce uzna za ważne i godne poświecenia się. To właśnie dla miłości bohater Potopu próbował się zmienić. Dawny awanturnik, ceniący ponad wszystko honor i dobrą zabawę, pod wpływem uczucia przeszedł całkowitą metamorfozę. Nie tylko stał się patriotą i walczył u boku wojsk polskich z najazdem wojsk szwedzkich, ale przede wszystkim przestał być egoistą myślącym tylko o sobie i swojej sławie. Dla Oleńki gotów był zrezygnować z dawnego stylu życia i rozpocząć wszystko od nowa. Kmicic z brawurowego, pełnego namiętności i egoistycznego zawadiaki stał się zdyscyplinowanym żołnierzem, patriotą przedkładającym dobro ogółu nad dobro własne.
Romantyzm i pozytywizm to dwie bardzo różne światopoglądowo i ideowo epoki. Każda na swój sposób chciała ratować społeczeństwo. Zarówno romantycy jak i pozytywiści poświęcali się dla niego kosztem własnego szczęścia. Tak, jak mówiłem wcześniej, literatura pozytywizmu sprzeciwiała się ideałom romantycznym. Pozytywiści krytykowali romantyków za rozbudzanie wielkich nadziei w narodzie i popychanie Polaków do straceńczych walk narodowo – wyzwoleńczych. Pozytywiści byli racjonalistami, nie ulegali porywom serca i trzeźwo oceniali rzeczywistość. Wybrali metodę małych kroczków przy odbudowie społeczeństwa, tymczasem romantycy hołdowali wielkim zrywom. Pozytywiści uważali, że romantycy wiele mówili o budzeniu ducha narodowego, powołując się na wieszczów narodowych, a nie potrafili obiektywnie ocenić wad narodowych ani z nimi walczyć. Pozytywiści nie chcieli być wieszczami. Wystarczyła im rola obywatela, który pracuje dla społeczeństwa i podlega społecznej krytyce i ocenie. W tych dwóch różnych światach jednostki na swój sposób walczyły i dbały o dobro ogółu. Faktem jest, że bohaterów romantycznych i pozytywistycznych różni bardzo wiele, ale łączy m. in. chęć przekroczenia granicy ludzkich możliwości i osiągnięcia rzeczy nierealnych w czasach, w których żyli.

strona:    1    2    3    4    5  





Wizerunek Boga, świata i człowieka w literaturze. Przedstaw zagadnienie na podstawie dwóch wybranych epok literackich

Ocena:
20/20
Teza: Literackie wizerunki,Boga, świata oraz człowieka zmieniają się w renesansie i romantyzmie.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przejrzysta, napisana płynnym językiem. Zawiera analizę omawianych utworów poetyckich.

Motyw heroicznego sukcesu człowieka w literaturze różnych epok. Przedstaw na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Nietypowy sukces człowieka – heroizm w walce ze złem, cierpieniem, własnymi słabościami.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca dojrzała, oparta na dobrze dobranych lekturach.

Człowiek i jego zmaganie z losem. Przedstaw problem, odwołując się do wybranych utworów literackich

Ocena:
20/20
Teza: Zmagania z losem jako główny motor kształtowania światopoglądu i charakteru człowieka.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca wyczerpująco przedstawia zmagania człowieka z losem. Przejrzysta kompozycja, ciekawe wnioski.

Czyny ludzkie i ich moralne konsekwencje. Omów na przykładach wybranych utworów literackich

Ocena:
20/20
Teza: „Człowiek zbudowany jest z przeciwności, w tym całe jego dramatyczne bogactwo i urok” - Jalu Kurek

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni odpowiada tematowi. Ciekawe przykłady literackie, dobry styl wypowiedzi.

Relacja między człowiekiem a Bogiem. Różne rozstrzygnięcia tego dylematu

Ocena:
20/20
Teza: W literaturze wszystkich epok bardzo wiele miejsca poświęcano zagadnieniu relacji między człowiekiem a Bogiem, które było analizowane z wielu stron zarówno w liryce, dramacie, jak i epice.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca oparta o czytelny plan. Przywołuje najważniejsze utwory, ukazując różnorodność postaw człowieka wobec boga.

Walka człowieka z przeciwnościami losu. Omów temat, odwołując się do wybranych dzieł literackich i filmowych

Ocena:
20/20
Teza: Różnorodność bohaterów literackich i filmowych, którym los nie oszczędził przykrych doświadczeń.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca świetnie napisana, oparta na niebanalnych przykładach filmowych. Pozostałe lektury przedstawione zostały poprawnie.

Jakiej wiedzy o człowieku dostarczyły ci poznane utwory literackie? Odpowiedz na podstawie wybranych przykładów z literatury XX wieku

Ocena:
20/20
Teza: Poszczególni pisarze odkrywają przed czytelnikiem ponadczasowe prawdy o człowieku i jego człowieczeństwie.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w interesujący sposób odkrywa literackie prawdy o człowieku. Bogata bibliografia.

Ludzie godni i nikczemni w literaturze. Scharakteryzuj postawy, odwołując się do wybranych przykładów z literatury

Ocena:
20/20
Teza: Mimo iż większość czytelników pragnie w życiu postępować tak jak godni bohaterowie, często intrygują i przyciągają ich złe postacie.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca zawiera ciekawe wnioski. Poprawny styl i sposób prowadzenia argumentacji.

Indywidualizm - wyraz dumy i wielkości człowieka, przejaw jego pychy, manifestacja inności... Oceń postawę wybranych bohaterów literackich różnych epok

Ocena:
20/20
Teza: Różne przyczyny indywidualizmu na podstawie losów wybranych bohaterów.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca wzorcowa, w pełni realizuje temat, odnosząc się do wszelkich rodzajów indywidualizmu.

Tragizm człowieka uwikłanego w swój czas historyczny. Omów temat na podstawie utworów wybranej epoki literackiej

Ocena:
20/20
Teza: W literaturze współczesnej ważnym tematem są przeżycia jednostki uwarunkowane określonym momentem dziejowym.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca dojrzała, zawierająca ważne wnioski. Przemyślana kompozycja i adekwatność w stosunku do tematu.

Jednostka wobec historii. Przedstaw zmagania się poszczególnych bohaterów z ich historycznym czasem

Ocena:
20/20
Teza: Jednostka wobec biegu dziejów może czuć się bezradna lub może próbować przeciwstawić się mu.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ambitna, oparta na poprawnie dobranych lekturach.

Przedstaw i omów portret człowieka współczesnego, odwołując się do wybranych przykładów literackich

Ocena:
20/20
Teza: Współczesna literatura ukazuje zdecydowanie negatywny obraz jednostki ludzkiej.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca bardzo dojrzała i wielowątkowa.

Zanalizuj postawy człowieka w sytuacji ekstremalnej na przykładzie literatury obozowej

Ocena:
20/20
Teza: Na zmiany w zachowaniu i postawy w sytuacji ekstremalnej ma wpływ trwanie sytuacji stresogennej.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca wnikliwie i szczegółowo opisuje postawy człowieka w ekstremalnych sytuacjach. Poprawnie dobrana literatura obozowa, czytelny wstęp i zakończenie.

Pan i sługa w literaturze. Przedstaw różne realizacje tego motywu, odwołując się do wybranych utworów.

Ocena:
20/20
Teza: Pan i sługa mogą mieć różne oblicza, ale najważniejszą ich cechą jest wzajemna więź i wierność sługi.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przemyślana i dopracowana. Umiejętnie wyciągnięte wnioski.

Odkrywanie tajemnic ludzkiej psychiki w literaturze i sztuce okresu schyłku XIX i początku XX w. Przybliż temat, analizując wybrane dzieła.

Ocena:
20/20
Teza: Literatura i sztuka są zwierciadłem epoki, mogą odkrywać przed odbiorcą tajemnice ludzkiej psychiki. Bez wątpienia literatura i sztuka przełomu wieków XIX i XX skupiają w sobie dwa powyższe twierdzenia.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca dojrzała, oparta na nietuzinkowych lekturach. Przemyślana kompozycja i wnioski.

Człowiek w poszukiwaniu innych światów. Na podstawie wybranych tekstów literackich, malarskich i filmowych scharakteryzuj wykreowaną rzeczywistość i ukaż jej funkcje.

Ocena:
20/20
Teza: Ludzie od zarania dziejów wierzyli, że ich pobyt na ziemi nie jest jedyną i ostateczną formą egzystencji. Wierzyli, że jest gdzieś furtka prowadząca w nikomu nieznane, tajemnicze miejsca – inne światy.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w wyczerpujący sposób realizuje temat. Różnorodne przykłady. Ciekawa prezentacja multimedialna.

Człowiek kowalem swego losu. Na przykładzie wybranych bohaterów literackich rozważ słuszność tej tezy

Ocena:
20/20
Teza: Bohaterowie literaccy świadomie podejmują wybory życiowe lub są zdeterminowani czynnikami zewnętrznymi.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni przemyślana. Ciekawy dobór przykładów, poprawna argumentacja.

Literatura wyrazem pesymistycznego, czy optymistycznego widzenia natury człowieka. Omów w oparciu o przykłady z różnych epok

Ocena:
20/20
Teza: W każdym człowieku znajdują się pokłady dobra, ale silne są także zasoby zła.

Ocena opisowa nauczyciela: Przemyślana prezentacja oparta na ciekawych przykładach. Trafne wnioski.

Ofiary własnych ambicji na przykładzie bohaterów różnych epok literackich. Omów, analizując wybrane utwory

Ocena:
20/20
Teza: Przedstawienie kreacji bohaterów literackich, którzy stali się ofiarami własnych ambicji.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca świadczy o samodzielnym myśleniu autora. Poprawna literatura i plan prezentacji.

Portret psychologiczny bohaterów. Omów na podstawie wybranych utworów

Ocena:
20/20
Teza: Psychologiczne portrety trojga bohaterów prozy XIX i XX wieku.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca świetnie charakteryzuje troje bohaterów literackich. Dojrzały wstęp oraz wnioski.

Jednostka wobec zbiorowości w ujęciu twórców dwóch wybranych epok. Rozważ problem na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Jednostki wyróżniające się na tle społeczeństwa w twórczości romantycznej i młodopolskiej.

Ocena opisowa nauczyciela: Obszerna praca ukazująca szczególne jednostki w społeczeństwie. poprawna bibliografia i plan prezentacji.

Społecznik a indywidualista. Wykaż różnice na podstawie wybranych lektur

Ocena:
20/20
Teza: Podstawowe różnice, które dzielą postawy społecznikowskie i indywidualistyczne.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni realizuje temat pokazując złożoność problemu.

Wizja Boga, świata i losu człowieka w literaturze średniowiecznej. Omów na wybranych przykładach literackich

Ocena:
20/20
Teza: Przedstawienie wizji Boga, świata i losu człowieka w literaturze średniowiecznej.

Ocena opisowa nauczyciela: Szczegółowa i przemyślana prezentacja ukazująca bogactwo średniowiecznej świadomości.

Zachowanie człowieka w sytuacjach ekstremalnych. Przedstaw na wybranych przykładach literackich.

Ocena:
19/20
Teza: Nie jest możliwa obiektywna ocena zachowań człowieka w sytuacji zagrożenia życia. Gdy nasze podstawowe potrzeby fizjologiczne i psychiczne nie są zaspokojone nie potrafimy normalnie funkcjonować i odzywają się w nas instynkty zwierzęce.

Ocena opisowa nauczyciela: Temat potraktowany poważnie. Przytoczone argumenty udowadniają w pełni tezę.

Poszukiwanie przez bohaterów literackich prawdy o życiu i sobie samym. Przedstaw na podstawie wybranych lektur

Ocena:
19/20
Teza: Doświadczenia życiowe są siłą sprawczą wielkich zmian w życiu nie tylko w odniesieniu do postaci wykreowanych na kartach powieści, ale także do autorów poszczególnych dzieł.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przemyślana, dokładnie realizuje założenia tematu. Poprawny styl i język wypowiedzi.

W poszukiwaniu odpowiedzi na pytanie - jak żyć? Odwołaj się do wybranych utworów literackich

Ocena:
19/20
Teza: Literatura XIX i XX wieku dostarcza nam coraz więcej postaci walczących z przeciwnościami losu, zmagających się z samym sobą, rozdartych, „szukających własnego ja”.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przemyślana, doskonale łączy z sobą poszczególne lektury. Poprawny język.

Bohaterowie wierni swoim ideałom. Przedstaw na wybranych przykładach literackich

Ocena:
19/20
Teza: Patrząc na dorobek literacki twórców na przestrzeni epok, nie pozwala on na nadmierny optymizm, bowiem autorzy wskazują na szereg czynników, które raczej ograniczają jednostkę, nie pozwalając na indywidualizm i swobodny rozwój.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca świadczy o dojrzałości autora. Lekkość poruszania się po obszarze kultury. Ciekawe lektury.

Walka człowieka z samym sobą. Przedstaw na literackich przykładach

Ocena:
19/20
Teza: Twórcy literaccy w swych dziełach prócz fabuły poruszali wątki psychologiczne bohaterów. Poprzez zachowania postaci możemy dokonać oceny motywacji ich często kontrowersyjnych czynów.

Ocena opisowa nauczyciela: Mądra i przemyślana praca. Standardowe odwołania do literatury. Poprawna kompozycja.

Motyw człowieka upokorzonego. Omów zagadnienie, odwołując się do literatury różnych epok

Ocena:
19/20
Teza: W literaturze możemy odnaleźć różne oblicza upokorzenia człowieka.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca dobrze skonstruowana, odwołuje się do wielu przykładów.

Jednostka wobec zbiorowości. Rozważ problem, odwołując się do przykładów z dwóch różnych epok

Ocena:
19/20
Teza: Różne postrzeganie misji społecznych i narodowych przez bohaterów dwóch kontrastujących ze sobą epok – magicznego romantyzmu i racjonalnego pozytywizmu.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca odzwierciedla temat. Zawiera pełną bibliografię i plan pracy.

Koncepcja człowieka w literaturze średniowiecza i renesansie. Przeanalizuj na przykładzie wybranych tekstów wyżej wspomnianych epok

Ocena:
19/20
Teza: Odmienność pojmowania koncepcji człowieczeństwa w średniowieczu i renesansie.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni odzwierciedla temat. Poprawna bibliografia i ramowy plan pracy.

Scharakteryzuj różne postawy człowieka w obliczu nieszczęścia. Odwołaj się do wybranych utworów

Ocena:
19/20
Teza: W literaturze często możemy odnaleźć jednostkowe reakcje człowieka na nieszczęście.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja w pełni poprawna - ciekawe i niejednorodne przykłady odbierania przez człowieka nieszczęścia.

Uprzedmiotowienie człowieka jako problem w literaturze. Omów i zinterpretuj zjawisko na wybranych utworach współczesnych

Ocena:
19/20
Teza: Sprowadzenia człowieka do przedmiotu na przykładzie literatury wojennej oraz „Kartoteki” Tadeusza Różewicza.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca porusza trudny i niejednoznaczny problem. Poprawna bibliografia i ramowy plan.

Synteza losu polskiego XIX wieku. Omów zagadnienie, odwołując się do wybranych utworów literackich

Ocena:
19/20
Teza: Cechy wspólne poszczególnych postaci, a typowy polski los bohatera XIX wieku.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ukazuje bogactwo losów Polaków istniejących w XIX wieku na kartach literatury oraz udowadnia niemożliwość przedstawienia syntezy polskiego losu.

Jaki wpływ mają negatywne przeżycia na losy człowieka? Odpowiedz na pytanie na podstawie wybranych utworów literackich

Ocena:
18/20
Teza: Cierpienie jest nieodłącznym towarzyszem człowieka. Bohaterowie literaccy starają odnaleźć sens w jego przeżywaniu.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja poprawna, oryginalne lektury. Na uwagę zasługuje rozbudowana bibliografia i dobry styl wypowiedzi. Można pogłębić argumentację, aby zdobyć maksymalną liczbę punktów.

Rola doświadczeń życiowych w kształtowaniu człowieka. Przestaw na przykładzie wybranych utworów literackich i filmów

Ocena:
18/20
Teza: Drzewo nie smagane wiatrem, rzadko kiedy wyrasta na silne i zdrowe.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawna. Ciekawa teza uargumentowana na przykładach literackich i filmowym.

Zawiłości psychiki ludzkiej ukazane w literaturze polskiej i obcej

Ocena:
18/20
Teza: Zarówno psychologia, jak i literatura próbują zgłębić psychikę człowieka. Jednak nigdy nie będzie poznana w pełni.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca szeroko opisuje temat. Kolejne argumenty dobrana poprawnie. Ciekawa literatura.

Błędne decyzje, niewłaściwe wybory. Omów jak pod ich wpływem zmieniło się życie bohaterów literackich

Ocena:
18/20
Teza: Bohaterowie utworów literackich stają przed wieloma dylematami. Często zdarza się tak, że dokonują niewłaściwych wyborów i nie zawsze są na tyle dojrzali aby ponieść ich konsekwencje.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w ciekawy sposób opisuje drogi różnych bohaterów literackich. Poprawna bibliografia i rozbudowany ramowy plan wypowiedzi.

Najciemniejsze oblicza człowieczeństwa. Przedstaw na wybranych utworach literackich.

Ocena:
17/20
Teza: Ciemne strony natury człowieka: podłość, chciwość, egoizm, okrucieństwo. Czasem te mroczne strony natury człowieka, zaczynają przewyższać dobre cechy.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ciekawa, opisująca kilka z wielu negatywnych cech człowieka. Poprawna bibliografia.

Trudne decyzje bohaterów literackich. Pokaż na wybranych przykładach z różnych epok literackich

Ocena:
17/20
Teza: Bohaterowie literaccy stają przed traumatycznymi wyborami, czasem dużo cięższymi niż rzeczywiste życiowe problemy.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni realizuje temat. Poprawny język i styl wypowiedzi.

Moralność człowieka poddana próbie. Przedstaw problem na wybranych przykładach.

Ocena:
16/20
Teza: We wszystkich utworach można znaleźć motyw moralności. Niekiedy bohaterowie stają przed wyborem i tylko od ich etycznego kodeksu zależy, jaką drogą pójdą.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przeciętna. Zawiera kilka usterek językowych. Teza poprawnie uargumentowana.

Kondycja ludzka ukazana w literaturze rożnych epok.

Ocena:
16/20
Teza: Literatura różnych epok ukazuje w sposób indywidualny postawy swych bohaterów, a poprzez to kondycję sobie współczesnych.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca zwięzła. Zawiera niezbędne argumenty do udowodnienia tezy. Poprawna bibliografia.