Dlaczego się buntują? Omów przyczyny buntu bohaterów literackich
Pogotowie maturalne: Motywy literackie - Motyw buntu


Dlaczego się buntują? Omów przyczyny buntu bohaterów literackich

Truizmem jest twierdzenie Alberta Camusa „Żeby istnieć człowiek musi się buntować”. Literatura, obok prezentowania postaw oportunistycznych dostarcza wielu przykładów nonkonformizmu. Na przestrzeni dziejów ukształtował się obraz samotnika, indywidualisty obdarzonego charyzmą, który wbrew wszelkim konwencjom przeciwstawia się panującemu porządkowi. Jednostka taka budzi kontrowersje, jej historia często osnuta jest legendą. W dzisiejszych czasach, kiedy silne przekonanie o własnej wyjątkowości mają niemalże wszystkie gwiazdy show biznesu, a udział w programie nastawionym na masowego odbiorcę ma świadczyć o łamaniu tabu, paradoksalnie, największym przejawem buntu jest jego brak. Kwestiami być może najistotniejszymi podczas rozważania zagadnień związanych z buntem są jego źródła. Już pierwszym znanym ludzkości dziele o wartości literackiej możemy dostrzec przejaw nonkonformizmu. Adam i Ewa – pierwsi buntownicy dotkliwie odczuli konsekwencje swojego sprzeciwu wymierzonego w Stwórcę. Ich zachowanie zapoczątkowało szereg podobnych postaw i stało się natchnieniem dla wielu twórców.

Jednym z pierwszych polskich poetów-buntowników była wbrew powszechnym wyobrażeniom osoba niemłoda. Jan Kochanowski - twórca dojrzały, o ukształtowanych poglądach w obliczu osobistej tragedii-śmierci ukochanej córki Urszulki daje wyraz swemu nonkonformizmowi. Cykl Trenów staje się pretekstem do postawienia kluczowych pytań egzystencjalnych. Postawa silnego sprzeciwu osiąga apogeum w trenach IX, X, XI. Janowi z Czarnolasu nieobca jest poetyka krzyku. W trenie IX poeta buntuje się przeciwko dotychczas wyznawanym wartościom. Następnie kryzys światopoglądowy narasta. Ojciec Urszulki występuje przeciwko filozofii stoickiej, gdyż wszelkie ideały z nią związane muszą ulec dewaluacji w obliczu śmierci dziecka. W trenie X przez szereg pytań natury eschatologicznej wyraża bunt wobec Boga i wszechwładzy śmierci. Kolejne hipotezy odpowiadają różnorodnym systemom religijnym. Postawione pytania stanowią eklektyczny zbiór wyobrażeń życia pozagrobowego, a zarazem wyznaczają rozmiar rozterki poety. Żaden ze znanych systemów nie daje pewności. Pełen wyrzutu mówi: „Gdziekolwiek jest, jeśliś jest, lituj mej żałości…” Poeta ma poczucie bezsensu istnienia. W kolejnym utworze wartość cnoty, w słowach: „Fraszka cnota! –powiedział Brutus porażony. Fraszka, kto się przypatrzy, fraszka z każdej strony” Kochanowski wyraża swój bunt nie tylko w warstwie interpretacyjnej cyklu. Poeta polemizuje z tradycją funeralną. Zamiast skomponować jeden utwór zawierający tradycyjne części, Kochanowski stworzył cały cykl. Ponadto poświęcił go dziewczynce niespełna trzyletniej, podczas gdy bohaterami trenów mogły być tylko osoby dostojne. Ukojenie znajduje dopiero w ostatnim utworze cyklu, jednak osobista tragedia, będąca źródłem buntu na zawsze zmieniła życie twórcy, a jedyne co ocalało po przeżytym kryzysie to wiara w Boga.

Inną postawę ukształtował romantyzm - epoka określana mianem „czasów burzy i naporu”, w której bunt był nie tylko obowiązkiem, z czasem stał się również modą. Źródeł buntu Konrada z III części „Dziadów” należy szukać w kontekście wydarzeń historycznych i politycznych, jakimi były upadek powstania listopadowego i związane z nim szerzenie się aparatu terroru. Nonkonformizm wieszcza przekłada się na kreację romantycznego bohatera i z całą siłą ujawnia się w „Wielkiej Improwizacji”. Konrad-poeta zamknięty w więziennej celi podejmuje prometejską walkę z Bogiem, za swój naród, będący w niewoli. Buntuje się przeciwko martyrologii Polaków i ich zniewoleniu przez carski aparat terroru. Przeciwstawia się jednostkom przeciętnym, pełen pychy i egoizmu mówi: „Ja chcę mieć władzę, jaką Ty posiadasz, Ja chcę duszami władać, jak Ty nimi władasz”. Jego bunt zrodził się więc również z przekonania o własnej niezwykłości. Pełen egzaltacji monolog mógłby zakończyć się bluźnierstwem, gdyby nie omdlenie bohatera. Konrad to indywidualista i samotnik, a jego bunt ma charakter zarówno mistyczny jak i przyziemny. O uniwersalności dzieła Mickiewicza świadczy fakt, iż zakaz jego wystawiania na deskach teatru spotkał się w 1968r. z silnym oporem społeczeństwa i zapoczątkował tzw. wydarzenia marcowe, będące przejawem buntu wobec komunistycznej władzy.

Osiemnaście lat wcześniej w Waszyngtonie powstał wiersz Czesława Miłosza „Który skrzywdziłeś”. Jest on wyrazem buntu wobec tyrana, krzywdzącego zwykłych obywateli. Ze względu na kontekst historyczny można skonkretyzować bohatera lirycznego. Jest nim Stalin. Skupił wokół siebie „gromadę błaznów” czyli bezgranicznie oddanych pochlebców. Podmiot liryczny przeciwstawia się także zatraceniu norm moralnych. Uważa, iż postawa nonkonformizmu jest obowiązkiem poety: „Nie bądź bezpieczny. Poeta pamięta. Możesz go zabić. Narodzi się nowy.” Dzięki stylizacji biblijnej podmiot pełni rolę proroka broniącego prawdy. Przeciwstawia się złu, uosabianemu przez reżim totalitarny. Poprzez lirykę apelu poeta obarcza tyrana moralną odpowiedzialnością za popełnione zbrodnie. Miłosz wyrażał bezkompromisowe sądy i dobitnie dał wyraz swego buntu, ponieważ w 1950r. przebywał na emigracji, więc nie podlegał wpływom totalitaryzmu. Poeta utożsamia się jednak z rodakami, nękanymi prześladowaniami. Należy zwrócić również uwagę na ponadczasowość refleksji poetyckiej. Miłosz nie wyraża jedynie sprzeciwu wobec rządów konkretnego tyrana. Wskazuje on na ponadczasowość aparatu ucisku. Wzniosłym ideałom przeciwstawia antywartości. Jego bunt zrodził się więc z refleksji nad złem odwiecznie wyrządzanym ludzkości przez zbrodniarzy, do których skierowany jest ostatni dystych: „Lepszy dla ciebie byłby świt zimowy I sznur i gałąź pod ciężarem zgięta.”

Kolejny przykład buntu wynika z faktu, iż trudno jest zachować tożsamość w konformistycznym, zmaterializowanym świecie. Holden Caufield- bohater powieści Davida Salingera pt. „Buszujący w zbożu” to postać niezwykła. Czytelnik poznaje go kiedy po raz kolejny zostaje wyrzucony ze szkoły. Nastolatek nie potrafi przystosować się do otaczającej go rzeczywistości. Jest osobą bardzo inteligentną, choć nie lubi się uczyć. Chłopak buntuje się wobec schematycznych wzorów, narzuconych przez rodziców. Nie chce realizować marzeń ojca- prawnika i studiować na prestiżowej uczelni Yale. Holden podejmuje spontaniczną decyzję o ucieczce ze szkoły i kilka dni błąka się po ulicach Nowego Jorku. Paradoksalnie, będąc częścią skomercjalizowanego miasta, buntuje się przeciwko zasadom tam panującym. Wyraża pogardę dla tzw. ”wyścigu szczurów”: „Większość ludzi ma bzika na punkcie samochodów. Martwią się najlżejszym zadrapaniem lakieru, ustawicznie gadają o tym, ile mil przejechali na jednym galonie benzyny, a ledwie kupią sobie nowiuteńki wóz, już zaczynają myśleć, jak by tu go zamienić na jeszcze nowszy. To wreszcie wcale nie znaczy, żebym przepadał za starymi wozami. W ogóle samochody mnie guzik obchodzą. Wolałbym mieć konia. Koń ma w sobie przynajmniej coś ludzkiego.” Przeciwstawia się wszechobecnej konsumpcji: „Cholerne pieniądze. Zawsze w końcu człowiekowi ością w gardle staną.” Jego bunt przeciwko światu dorosłych, obłudzie, zakłamaniu stanowi przejaw heroizmu i nie jest typowym buntem okresu dorastania. Siedemnastolatek przebywając z prostytutkami, stara się zrozumieć dlaczego nie akceptuje go konformistyczne społeczeństwo. Chłopak chce przed nim ochronić również siostrę- małą Pheobe. Ważną sceną, podkreślającą dojrzałość bohatera jest rozmowa z siostrą na temat przyszłości. Holden zwierza się jej, iż chciałby zostać buszującym w zbożu i chronić dzieci przed upadkiem z urwiska. Bunt Holdena został zapoczątkowany przez obserwację rzeczywistości, w której nie ma miejsca na indywidualizm: „Vinson wciąż tylko napominał, żeby „ujednolicać” i „upraszczać”. A przecież nie ze wszystkim tak można. Chcę przez to powiedzieć, że pewnych spraw człowiek nie może ujednolicić, uprościć, i tylko dlatego, że ktoś mu tak nakazuje.”

Podsumowując moje rozważania, źródeł buntu jest niemalże tyle ilu buntowników. Przykłady literackie przeze mnie ukazane wskazują na ich różnorodność. Silny sprzeciw może mieć swój początek w wydarzeniach osobistych, ale także może być rozpatrywany w kontekście historycznym. Często postawę nonkonformistyczną kształtuje również otoczenie. Stworzone przeze mnie portrety buntowników są oczywiście uproszczone, gdyż bunt to zjawisko złożone, które z założenia nie podlega usystematyzowaniu. Dowiodłam również, iż nie jest on wyłącznie domeną ludzi młodych. Wokół tematów z nim związanych panuje wiele stereotypów, a każda epoka literacka dostarcza nowych powodów do sprzeciwu. Jednak czynnikiem łączącym wszystkie postawy jest fakt, iż bunt to podstawa do rozwoju nie tylko społeczeństwa, ale przede wszystkim jednostki. Buntownicy XXI w. mają utrudnione zadanie. Muszą szukać nowych sposobów na wyrażanie swoich poglądów aby móc uchodzić za ekscentryków. Pytania co będzie dla nich źródłem buntu i kto tak naprawdę może za podmiotem lirycznym z wiersza St. Grochowiaka „Święty Szymon Słupnik” powiedzieć „Powołał mnie Pan na bunt” pozostają wciąż otwarte.

strona:    1    2    3    4  





Niepogodzeni ze światem. Zanalizuj źródła i formy buntu bohaterów literackich odwołując się do wybranych utworów

Ocena:
20/20
Teza: Bunt jest zjawiskiem złożonym, ma różne przyczyny i przyjmuje różne formy.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca bardzo dobra. Prezentowane argumenty potwierdzają tok myślenia autora. Utwory dobrane z rozmysłem. Styl wypowiedzi poprawny

Różne kreacje bohatera zbuntowanego w literaturze. Omów zagadnienie analizując wybrane teksty

Ocena:
20/20
Teza: Próba odnalezienia różnic i cech wspólnych bohaterów zbuntowanych na przykładzie literatury różnych epok.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja bardzo dobra. Autor odnalazł w literaturze najbardziej charakterystyczne obrazy bohaterów zbuntowanych, a zderzenie tych postaci prowadzi do interesujących wniosków.

Buntownicy w literaturze różnych epok i filmie

Ocena:
20/20
Teza: W historii filmu i literatury możemy odnaleźć różnorodne obrazy buntowników. Wszystkich ich łączy niezgoda na zastaną rzeczywistość, a dzieli forma i źródła buntu.

Ocena opisowa nauczyciela: 20 punktów - prezentacja poprawnie skonstruowana. Ciekawy dobór argumentów, rozbudowane wnioski. Na uwagę zasługują starannie dobrane cytaty.

Młodzi gniewni. Czy są światu potrzebni? Rozważania oprzyj na tekstach literackich i zjawiskach kulturowych

Ocena:
20/20
Teza: Buntownicy zmieniając przestrzeń wokół siebie, zmieniają świat. Są światu bardzo potrzebni.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja bardzo dojrzała. Argumentacja przeprowadzona wzorowo. Zapadające w pamięć wnioski. Brawo. 20 punktów.

Motyw buntu w literaturze. Przedstaw na podstawie postaci Giaura, Cezarego Baryki i Wertera.

Ocena:
20/20
Teza: Trzech bohaterów – Werter, Giaur i Baryka – daje odmienne ujście swojej niezgodzie na otaczającą rzeczywistość.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni realizuje temat. Poprawna konstrukcja i wnioski.

Bunt jako przykład aktywnej postawy wobec świata. Rozwiń temat na przykładzie wybranych utworów literackich.

Ocena:
20/20
Teza: „ A ludzie mych wierszy słuchając powstają I wilki wychodzą żenującą zgrają...Powołał mnie Pan. Na bunt”

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawna. W pełni realizuje założenia.

Bunt i ofiara - świadectwo wrażliwości, konieczność, przejaw szaleństwa. Mój sąd o wybranych bohaterach literackich

Ocena:
20/20
Teza: Buntownicy są jednymi z nielicznych ludzi, którzy potrafią iść pod wiatr życiowych problemów i uparcie dążyć do postawionych sobie celów, często płacąc za to wysoką cenę.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca kompletna, ciekawie ukazane argumenty i wnioski.

Bunt i pokora jako sposoby zachowań człowieka wobec Boga. Przedstaw ich literackie ujęcia, odwołując się do wybranych utworów

Ocena:
20/20
Teza: W literaturze odnajdujemy wiele obrazów zachowań buntowniczych i pokornych względem Boga.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca konsekwentnie realizuje temat. W pełni poprawna argumentacja.

Niepogodzeni ze światem. Przedstaw wybrane sylwetki bohaterów zbuntowanych i wyobcowanych na podstawie analizy utworów z dwóch epok literackich

Ocena:
20/20
Teza: W wyniku odmienności bohaterowie niepogodzeni ze światem często są niezrozumiani i odrzucani.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca oparta jest na epoce romantyzmu i dwudziestolecia międzywojennego. Pokazuje złożoność i różnorodność wykorzystania motywu buntu.

Bunt jako odwieczne pragnienie wolności. Omów na przykładach literackich

Ocena:
20/20
Teza: Bunt jest naturalną reakcją na próbę ograniczenia lub odebrania wolności.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w ciekawy sposób pokazuje złożoność problemu wolnosci i różne jej aspekty.

Bunt wielkiego indywidualisty. Analizując postawy różnych bohaterów literackich z różnych epok, porównaj portrety buntowników

Ocena:
20/20
Teza: Losy wielkich indywidualności literackich, które stać było na przeciwstawienie się innym, zamanifestowanie swej niezgody na otaczającą rzeczywistość.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca pokazuje kilku ciekawych, odmiennych bohaterów, którzy nie bali się powiedzieć - nie. Poprawny plan i bibliografia.

Różne źródła i formy buntu. Omów zagadnienia, poddając analizie odpowiednio wybrane przykłady literackie z dwóch/trzech wybranych epok. Uwzględnij kontekst historyczny i literacki.

Ocena:
20/20
Teza: Bunt jako jedna z najgwałtowniejszych reakcji na rzeczywistość. Zaprezentowanie różnych rodzajów buntu, poddając analizie odpowiednio wybrane przykłady literackie z dwóch/trzech wybranych epok literackich.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca wyczerpująco realizuje temat. Poprawnie dobrane argumenty i czytelnie przedstawione wnioski.

Przedstaw jak postać buntownika jest kreowana w literaturze i innych dziedzinach sztuki

Ocena:
20/20
Teza: Literatura i sztuka od wieków fascynowały się postaciami buntowników i często przestawiały ich portrety.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w ciekawy sposób realizuje temat. Ukazuje bardzo różnorodne formy buntu.

Bunt młodych w różnych epokach literackich. Omów jego przyczyny i konsekwencje na wybranych przykładach literackich

Ocena:
20/20
Teza: Przykłady literackie pokazują, że chociaż bunt wynika często ze szlachetnych pobudek, zazwyczaj kończy się klęską bohatera.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja napisana w przystępny sposób, oparta na lekturach z rożnych epok. Konsekwentna argumentacja i wnioski.

Bunt wobec Boga jako postawa bohatera literackiego. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
19/20
Teza: Istota i sens buntu bohaterów literackich wobec Boga.

Ocena opisowa nauczyciela: Dobrze skonstruowana prezentacja, liczne odwołania do literatury, dogłębna analiza problemu. Język i styl wypowiedzi poprawny.

Dlaczego się buntują? Przedstaw literackie portrety bohaterów niepokornych i niepogodzonych ze światem.

Ocena:
19/20
Teza: Bunt jako podstawa egzystencji wielu bohaterów literackich.

Ocena opisowa nauczyciela: Dobrze dobrana bibliografia, ciekawy wybór argumentów. Język i styl wypowiedzi wymaga dopracowania

Aby istnieć, człowiek musi się buntować (A. Camus). Omów źródła i sens buntu na wybranych przykładach

Ocena:
19/20
Teza: Bunt jest niezgodą na zastaną rzeczywistość. Tylko jednostki silne, a jednocześnie wrażliwe są zdolne do buntu.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja dojrzała, ciekawe wnioski, rozbudowane argumenty. Język i styl wypowiedzi poprawny.

Czy młodzi buntownicy są światu potrzebni? Omów problem na wybranych przykładach z literatury

Ocena:
19/20
Teza: Przyczyną buntu bohaterów literackich jest ich sprzeciw na zastaną rzeczywistość. Młodzi buntownicy są światu bardzo potrzebni, gdyż to oni dają sygnał do zmian.

Ocena opisowa nauczyciela: Wypowiedź rozbudowana, dogłębna analiza problemu. Można popracować nad ciekawszym wstępem.

Dlaczego się buntują? Omów przyczyny buntu bohaterów literackich

Ocena:
19/20
Teza: Przyczyn buntu jest tak wiele, jak wielu jest buntowników.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja bardzo dobra. Trafne argumenty, umiejętnie dobrane cytaty, ciekawe podsumowanie

Prometeusz i szatan. Motyw buntu w literaturze różnych epok

Ocena:
19/20
Teza: Motyw buntu był często wykorzystywany przez pisarzy różnych epok.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca bardzo obszerna. Szczegółowo omawia poszczególne utwory. Bogata bibliografia.

Literackie sposoby kreowania bohaterów zbuntowanych. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
19/20
Teza: Portrety bohaterów zbuntowanych, których sprzeciw miał głębsze znaczenie.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przejrzysta, ciekawa literatura przedmiotu. Płynny język wypowiedzi.

Różne źródła buntu w literaturze romantycznej

Ocena:
19/20
Teza: Romantyczny bunt miał wiele źródeł i wiele różnorodnych konsekwencji.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca obszernie ukazuje różne źródła buntu w literaturze romantycznej. Poprawny konspekt pracy.

Bunt jako forma sprzeciwu na panującą rzeczywistość, omów na przykładach.

Ocena:
19/20
Teza: Bohaterowie, którzy mieli odwagę zbuntować się przeciwko otaczającej ich rzeczywistości.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w zwięzły i logiczny sposób ukazuje wybrane przykłady buntowników.

Przedstaw różne formy manifestacji buntu romantycznego w wybranych utworach

Ocena:
19/20
Teza: Poszczególni bohaterowie romantyczni buntowali się przeciw Bogu, światu, uczuciom, zaborcy czy niesprawiedliwości zastanej rzeczywistości.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja przedstawia różne rodzaje romantycznego buntu.

Niepogodzeni ze światem. Przedstaw literackie portrety bohaterów zbuntowanych i wyobcowanych

Ocena:
18/20
Teza: Buntownik jako silny indywidualista.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja poprawna. Szczegółowo opisane losy wybranych buntowników uzupełniają ciekawe cytaty.

Buntownik z wyboru. Różne kreacje bohatera zbuntowanego w literaturze różnych epok

Ocena:
18/20
Teza: Buntownik, który walczy w słusznej sprawie, jest zawsze zwycięzcą.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja dobra. Koncepcja pracy przemyślana. Na uwagę zasługuje duża liczba trafnych cytatów.

Na wybranych przykładach literackich przedstaw problem konfliktu pokoleń

Ocena:
18/20
Teza: Bunt sprzyja toczeniu nieustannej wojny miedzy młodością i starością, ale to także prowadzi do rozwoju i postępu ludzkości.

Ocena opisowa nauczyciela: Poprawna i przejrzysta praca. Dobrze dobrana literatura przedmiotu i podmiotu.

Bohater cierpiący, zbuntowany, niezgadzający się na otaczający go świat. Przedstaw temat na wybranych przykładach literackich.

Ocena:
18/20
Teza: Bohater cierpiący, zbuntowany i niezgadzający się na otaczający świat jest zdeterminowany, a pomimo tego, nie zawsze wygrywa.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawna, dobrze skonstruowana. Momentami można popracować nad stylem, pogłębić zawarte argumenty.

Bohater zbuntowany. Przedstaw i porównaj literackie portrety bohaterów zbuntowanych i wyobcowanych odwołując się do wybranych przykładów z literatury

Ocena:
17/20
Teza: Bunt jest jednym z ważniejszych motywów w literaturze. Można odnaleźć wiele cech wspólnych niepogodzonych ze światem bohaterów literackich.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja poprawna. Dobra analiza wybranych postaci literackich, udana próba porównania ich najważniejszych cech. Język wypowiedzi wymaga wygładzenia.

Bunt jako wyraz aktywnej postawy wobec świata. Przedstaw na wybranych przykładach literackie portrety bohaterów zbuntowanych iwyalienowanych

Ocena:
17/20
Teza: Bunt wynika z potrzeby zmiany, udoskonalenia siebie i świata.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja poprawna, dobry dobór argumentów. Pogłębienia wymaga jedynie zakończenie.