Pogotowie maturalne: Motywy literackie - Motyw Boga


Relacja między człowiekiem a Bogiem. Różne rozstrzygnięcia tego dylematu

„Jak trwoga, to do Boga” - powiedzenie to dotyczy praktycznie każdego człowieka i niejed¬nej sytuacji w jego życiu. Choć wcale nie wiemy jak on wygląda, skąd się wziął, gdzie go szukać, to wierzymy w niego i szukamy jego pomocy w najtrudniejszych chwilach. Różne były i są religie na świecie; w każdej inaczej tłumaczy się istnienie Boga, odmiennie się go czci i innych praw przestrzega. Jednak we wszystkich uważa się go za stworzyciela ludzko¬ści, którego dziełem jest świat oraz prawidłowości nim rządzące.
Stosunek do Boga, analizując go z historycznego punktu widzenia, zmieniał się wraz z roz¬wojem ludzkości. W czasach starożytnych, gdzie dominował politeizm, czyli inaczej wielo¬bóstwo, ludzie całkowicie uzależnieni byli od praw boskich – przestrzegali ich bardzo su¬miennie, kierując się strachem przed niebiańskimi władcami. Uważano bowiem, że wszyst¬ko, co dzieje się na ziemi zależne jest od bogów i ich nastrojów. Robiono więc wszystko, aby im się przypodobać. Nikt nie miałby odwagi negować ich istnienia, a prawa boskie trak¬towane były jako najwyższa wyrocznia.
Czasy nowożytne, kiedy to politeizm został wyparty przez chrześcijaństwo, również począt¬kowo wiązały się z bezgranicznym i niepodważalnym kultem Boga – jedynego władcy świata i ludzi. Niski poziom intelektualny społeczeństwa, które nie potrafiło czytać i pisać, powodował, że ślepo słuchano tych, którzy podawali się za wysłanników boskich. Kościół, bo o nim tu mowa, był najwyższym autorytetem i najwyższą władzą, a posłuszeństwo Bogu najważniejszą wartością. Jednak im bardziej do przodu posuwał się rozwój cywilizacyjny, tym samodzielniej ludzie zaczynali myśleć. Spowodowało to powstawanie coraz to nowych pytań dotyczących Boga, który stał się tematem iście problematycznym. Zanikać zaczęła ślepa wiara w słowa Kościoła – ludzie sami zastanawiali się nad rzeczywistym istnieniem Stwórcy, nad sprawiedliwością jego praw czy nad prawidłowością wyboru jego wysłanni¬ków, czyli kleru. W końcu każdy indywidualnie począł wybierać czy wierzyć w Boga czy nie, a Kościół, choć nadal potężny, powoli tracił swą nieograniczoną władzę. Z czasem też postawy w stosunku do Stwórcy zaczęły być bardziej różnorodne. Najprościej podzielić je można na dwa rodzaje: z wiarą lub przeciw wierze. Bowiem kiedy człowiek nauczył się sam kształtować swój światopogląd, opierający się na własnych przemyśleniach i akceptowa¬nych wartościach, wielu ludzi zaczęło negować istnienie Boga i krytykować Kościół. Pomi¬mo, że każdy rodzi się z przypisaną mu religią, w której wzrasta i rozwija się, kiedy dojrze¬je, ma prawo ją zmienić. Często dochodzi do tego na skutek jakiś trudnych przeżyć, które powodują zwątpienie, ale czasami wręcz odwrotnie – powodują one powrót do Boga i na¬wrócenie. Tak naprawdę każdy człowiek sam, zgodnie z własnym sumieniem, ukształtowuje swoje relacje z Bogiem i dlatego są one tak różnorodne.
W literaturze wszystkich epok bardzo wiele miejsca poświęcano zagadnieniu relacji między człowiekiem a Bogiem, które było analizowane z wielu stron zarówno w liryce, dramacie, jak i epice. W swojej prezentacji przedstawię tylko wybrane pozycje literackie, według mnie najlepiej oddające istotę omawianego problemu. Nawiążę tu zarówno do religii politeistycz¬nej, którą będą reprezentowały starożytne wierzenia greckie, jak i monoteistycznej, gdzie odwołam się do tej najbardziej powszechnej, czyli chrześcijaństwa. Przedstawiane utwory podzieliłem zgodnie z gatunkiem literackim, do którego należą. Najpierw więc zaprezentuję przykłady liryki, następnie dramatu, a na końcu epiki.
Bogowie greccy i relacje łączące ich z ludźmi zostały bardzo obrazowo przedstawio¬ne w wielkim antycznym dziele, najsłynniejszego z greckich poetów – Homera – zatytuło¬wanym „Odyseja”. Utwór ten jest poematem, opisującym 20-letnią tułaczkę głównego bo¬hatera, władcy Itaki – Odyseusza. Wracając spod Troi, naraził się on srogo bogowi mórz i oceanów – Posejdonowi – raniąc śmiertelnie jego syna – ludożercę, jednookiego Cyklopa (wbił mu w oko pal). Przez wiele długich lat bóg ten tak kierował losami Odysa, że nie mógł on wrócić do domu, gdzie czekała na niego żona Penelopa i syn Telemach. Podczas swej wodnej tułaczki przeżył on wiele przygód i kilka razy cudem uniknął śmierci, ale przy tym po kolei tracił swych towarzyszy. W końcu inni bogowie ulitowali się nad nim i przeko¬nali Posejdona, aby pozwolił rozbitkowi wrócić do swej ojczyzny i rodziny. Perypetie Ody¬seusza miały nauczyć go pokory względem boskich mocy i bezkrytycznego przyjmowania ich woli oraz przestrzegania nałożonych przez nich praw. Jak udowadnia przedstawiony utwór relacje człowieka z bogiem były dwustronne i przypominały trochę proces wychowa¬nia dziecka, w którym dobre zachowanie jest nagradzane, a złe – karane. Jednak bogowie byli surowymi i humorzastymi rodzicami, którzy w swym postępowaniu kierowali się ra¬czej egoistycznymi pobudkami.
Relacje między Bogiem a człowiekiem w chrześcijaństwie, ze strony liryki prezento¬wane były przede wszystkim w pieśniach. Na dowód tego przytoczę tu dwie z nich, stwo¬rzone na gruncie polskim.
Pierwszą jest „Bogurodzica” - najsłynniejsza, anonimowa polska pieśń średniowieczna. Pierwotnie miała ona dwie zwrotki, ale wraz ze wzrostem jej społecznej popularności, ich ilość znacznie się powiększyła. Tematem jej są prośby kierowane do trzech osób, mających być pośrednikami między ludźmi a Bogiem. Są nimi: Matka Boska, Jezus Chrystus i Jan Chrzciciel. Ludzie proszą ich w swej pieśni o to, aby wybłagali oni dla nich łaski u Pana Boga. Najważniejsze są tu dla nich: dar pobożności oraz życie wieczne. Pieśń ta sugeruje, jak bardzo jednostronne były relacje między człowiekiem a Bogiem. To człowiek pokornie zwracał się do Stwórcy, choć tak naprawdę nie mógł liczyć na jego odpowiedź. Szacunek ludzi do Boga był przy tym tak ogromny, że nie śmiali oni zwracać się do niego wprost, ale prosili o to osoby, które uważali, że są mu najbliższe. „Bogurodzica” to także obraz tego, jak wyglądało życie średniowiecznego społeczeństwa, którego świat zaczynał się i kończył na Bogu.
Pochwała działań boskich i oddanie mu czci to temat drugiej z wyróżnionych przeze mnie pieśni, której autorem jest polski renesansowy poeta – Jan Kochanowski. Pieśń XXV - Hymn (“Czego chcesz od nas, Panie, za Twe hojne dary...”) ma modlitewny charakter i wylicza przykłady potęgi i dobroci Boga. Jest on tu ukazany jako Wszechobecny, niezależnie od czasu, twórca doskonałego świata, życzliwy i łaskawy. Dzięki temu człowiek może czuć się bezpieczny i szczęśliwy oraz powinien być wdzięczny, pełen pokory, oddania i przywiązania w stosunku do Boga.
Liryczną krytyką działań boskich jest z kolei hymnie “Święty Boże”, autorstwa młodopolskiego poety – Jana Kasprowicza. Poeta przedstawia w nim straszliwą wędrówkę ludzi, zwierząt i roślin do “ostatniej mogiły”. Na czele tej procesji kroczy sam autor i błaga Boga o zmiłowanie nad ziemią. Jednak ten milczeniem zbywa prośby i błagania. Świat przedstawiony tu jest pełen grozy i katastrofizmu, tak jakby Bóg o nim zapomniał, a ludzie mają o to do niego żal.
Wśród utworów dramatycznych, relacje człowieka z Bogiem najlepiej według mnie ukazane są w dwóch utworach epoki Romantyzmu – w III części „Dziadów” Adama Mickiewicza i „Nie-Boskiej Komedii” Zygmunta Krasińskiego. W obu przyjmują one formę polemiki ze Stwórcą.
W pierwszym z utworów osobą, która podejmuje próbę dyskusji z Bogiem jest Konrad. Jego słowa wyrażają myśli Polaków, żyjących w czasach gdy ich ojczyzna utraciła niepodległość, a oni sami byli prześladowani przez okrutnych zaborców. W swej boleści zastanawiali się, czym zasłużyli sobie u Boga na taką karę. Bohater Inwokacji w przytaczanym utworze oskarża Stwórcę o brak uczuć. Zarzuca mu kłamstwo oraz zobojętnienie na losy Polaków. Chociaż poszukuje u niego pomocy, uzyskuje tylko milczenie. Ten brak reakcji wywołuje u Konrada wściekłość i skutkuje w końcu nazwaniem go carem, który był największym ciemiężycielem narodu polskiego. Bóg z III części „Dziadów” jest okrutny i bezlitosny. Jego zachowanie wzbudza w człowieku żal i złość, które powodują odwrócenie się od niego. Bardzo często ludzie obwiniają za swoje cierpienia Boga i szukają u niego pomocy. Kiedy jej jednak nie uzyskują, tracą wiarę. To jedna z typowych reakcji ludzkich na krzywdę, którą się im wyrządza.
W drugim utworze dyskusję z Bogiem podejmuje Pankracy, a dotyczy ona rewolucji, czyli buntu zbrojnego. Człowiek ten jest przywódcą grupy, która chce walczyć o sprawiedliwość klasową w ten sposób, że ma zamiar napaść na arystokrację i odebrać jej majątki. Prawa boskie zakazują krzywdzenia innych, a tym bardziej zabijania. Jednak Pankracy uważa, że motywy, które nim kierują są słuszne i Bóg powinien przyzwolić na jego czyny. Niestety tak się nie dzieje. Kiedy w końcu dochodzi do walki i większość bojowników po obu stronach ginie, umierający Pankracy zwraca się do Jezusa i w słowach: „zwyciężyłeś!” przyznaje mu rację, że rewolucja zbrojna nie prowadzi do niczego innego, niż tylko do niepotrzebnego rozlewu krwi. Bóg w „Nie-Boskiej Komedii” jest sprawiedliwy i mądry. Stara się odwieść Pankracego od jego zamiarów – jednak szatan jest silniejszy. W ostateczności jednak to dobro, które reprezentuje Jezus wygrywa z siłami zła. Bardzo często ludzie toczą takie walki wewnętrzne ze samym sobą; boskie prawa przeciwstawiają prawom szatańskim. W zależności, co jest przedmiotem walki, albo wygrywają żądze albo sumienie.
Wśród utworów epickich wierzenia Greków, ich Bogowie oraz relacje z ludźmi zostały utrwalone w naszej historii, przede wszystkim dzięki mitom. Na język polski przełożył je Jan Parandowski. Jego „Mitologia” to zbiór opowiadań o greckich bogach oraz perypetiach im towarzyszącym. Dzięki tej pozycji książkowej poznajemy także postawy, jaki przyjmowali wobec nich ludzie, a także relacje ich łączące. Dowiadujemy się dzięki nim, że bogowie greccy mieli cechy władców absolutnych. Ludzi traktowali raczej jak marionetki i na każdym kroku udowadniali im swoją wyższości. Wymagali też bezwzględnego posłuszeństwa oraz czci. Ludzie ze swojej strony starali się postępować zgodnie z ich nakazami. Powodował nimi strach, gdyż nie chcieli na własnej skórze odczuć boskiego gniewu. Wiedzieli również, że potrafią oni być łaskawi, jeśli tylko odpowiednio się z nimi postępuje i dlatego starali się jak najbardziej im dogodzić.
Podstawowym, w większości epickim dziełem literackim, który przedstawia boga i jego relacje z ludźmi w chrześcijaństwie jest Biblia. Składa się na nią zbiór 73 ksiąg religijnych : 46 Starego Testamentu i 27 Nowego Testamentu, tworzonych w ciągu wielu wieków przez różnych autorów. Najstarsze teksty Starego Testamentu powstały w XIII wieku p.n.e., a najmłodsze, pochodzące z wieku I p.n.e. Oryginalne teksty zostały spisane w trzech różnych językach: hebrajskim, aramejskim i greckim. “Stary Testament” to wydarzenia z doby poprzedzającej przyjście Chrystusa na świat. Zbiór ten zaczyna “Pięcioksiąg”, przypisywany Mojżeszowi, a w jego dalszy skład wchodzą Księgi: Rodzaju, Wyjścia, Kapłańska, Liczb, Powtórzonego Prawa. “Nowego Testamentu” opowiada dzieje Chrystusa i Rodziny Świętej, mówi o działalności Apostołów po śmierci Chrystusa oraz wykłada nauki Chrystusowe. Do kanonu należą: “Księgi historyczne”, na które składają się: — Ewangelie według: św. Mateusza, Marka i Łukasza oraz św. Jana, które zawierają opisy cudów Jezusa oraz historię jego męki. Zalicza się tu też Dzieje Apostolskie, przedstawiające apostolską działalność świętych Piotra i Pawła, które obrazują rozpowszechnianie się idei chrześcijaństwa, a spisane zostały prawdopodobnie przez św. Łukasza. Jest również 21 listów apostolskich, w tym aż 14 pisanych przez św. Pawła, a 7 przez innych Apostołów. Nowy Testament kończy Księga prorocza, czyli Apokalipsa (objawienie) napisana przez św. Jana. Biblii więc zawiera mnóstwo obrazów relacji bosko- ludzkich, ale do swojej prezentacji wybrałem tylko trzy z nich.
Pierwszy to historia wieży Babel. Opowiada ona o budowli, stawianej przez ludzi, która w ich założeniu miała sięgać nieba. Pomysł ten nie spodobał się Bogu, więc żeby nie doszło do jego realizacji, pomieszał on ludziom języki. Nie mogąc się zrozumieć, niemożliwością stała się wspólna praca – wieża Babel nie została więc zbudowana. O czym świadczy ta historia? Ma ona udowodnić człowiekowi, że jego miejsce jest na ziemi i nie wolno mu sięgać po to, co boskie. Do nieba ma dostęp tylko Bóg, bo on i tylko on jest wszechmocny oraz wszechpotężny. Człowiek musi wiedzieć, że nie sposób przechytrzyć Stwórcy, a złe pomysły będą surowo karane. W obrazie tym Bóg jest niedostępny – z daleka rządzi światem, a z człowiekiem ma kontakt tylko metafizyczny i duchowy.
Drugi obraz przedstawia wzór człowieka w pełni i bezgranicznie ufającego Bogu, który był gotowy poświęcić dla niego nawet własne dziecko. Osoba, o której mowa to Abraham. Bóg, żeby sprawdzić jego wierność wystawił go na próbę – kazał mu w ofierze złożyć ukochanego syna. Kiedy ten chciał spełnić jego nakaz, Stwórca pozwolił mu zostawić dziecko przy życiu i przyznał, że był to tylko sprawdzian. Historia ta z jednej strony obrazuje postawę człowieka prawdziwie oddanego Bogu i całkowicie mu posłusznego, a z drugiej przedstawia okrucieństwo Stwórcy, który bawi się życiem ludzkim, igrając z jego uczuciami.
Ciekawym przykładem relacji bosko- ludzkich jest także historia Jezusa – syna Stwórcy – który zostaje skazany na śmierć przez ukrzyżowanie, aby odkupić grzechy człowieka. Ze spokojem, ale i ze strachem przed bólem, Chrystus godzi się z boskim wyrokiem, a kieruje nim miłość do ojca i ludzi. Ten biblijny przykład dowodzi, że Bóg gotowy jest do naprawdę wielkich poświęceń dla dobra człowieka, ale wymaga w zamian od niego całkowitego posłuszeństwa. Poświęcając swego syna, z jednej strony pokazuje, jak wiele jest w stanie uczynić dla ludzi, ale z drugiej skazuje Jezusa na takie cierpienie, że wywołuje to zastanowienie, czy rzeczywiście jest on miłosierny. Dla jednych czyn ten będzie dowodem wielkiej miłości, a dla drugich szczytem okrucieństwa wobec własnego dziecka. Powstaje tu dylemat; ufać Bogu niezależnie od skali cierpień i prób na jakie on wystawia, czy szukać szczęścia na własną rękę, nie licząc się z jego nakazami?
Ostatnim utworem epickim, który chciałbym zaprezentować, jest pozytywistyczna powieść Henryka Sienkiewicza pt. „Quo Vadis”. Tłem historii miłości Ligii i Winicjusza jest tu obraz dwóch przeciwstawnych sobie religii. Starej – politeistycznej i nowej – monoteistycznej. Z jednej strony ukazany jest tu stosunek mieszkańców Rzymu do swych bogów. Dowiadujemy się, że czczono ich na wiele sposobów, że każdy z nich odgrywał w życiu ludzi inną rolę, ale też każdy był potrzebny. To dla nich urządzano uczty, budowano świątynie i posągi, w których i do których się modlono. Bogowie greccy i ich przykazania kształtowały cały świat Rzymian. Z drugiej strony, wierzeniom greckim przeciwstawiona zostaje nowa religia, która uznaje tylko jednego Boga i propaguje wstrzemięźliwość, dobroć oraz miłosierdzie. Jej wyznawcy nie boją się śmierci. Kiedy podczas igrzysk, obwiniani za podpalenie Rzymu, masowo są rozszarpywani przez dzikie zwierzęta i płoną jako żywe pochodnie, umierają z uśmiechem i śpiewem na ustach. Greków zastanawia i zadziwia tak wielka miłość oraz zaufanie do Boga, któremu nie trzeba stawiać posągów ani bogatych świątyń (jeszcze nie!). W „Quo Vadis” przeciwstawione zostają dwa różne rodzaje postaw ludzi wobec Boga. Jedne cechuje strach i żądza, którą można zaspokoić poprzez tzw. „podlizywanie się” bogom. Drugie charakteryzuje głęboka miłość i bezgraniczne zaufanie.
Człowiek to istota niezależna – samodzielnie myśląca i działająca, która nie lubi, gdy się jej coś odgórnie narzuca. Dlatego też relacje z Bogiem są bardzo różne, co udowodniły też przedstawione przeze mnie powyżej utwory. Pozostać wiernym Bogu i jego prawom, które nie zawsze są łatwe i przyjemne, czy może kierować się innymi, bardziej przyziemnymi wartościami? - To odwieczny dylemat, z którym każdy musi uporać się indywidualnie. Jest on szczególnie aktualny w dzisiejszych czasach, gdy na każdym kroku spotyka nas mnóstwo różnego rodzaju pokus. Bóg mówi: nie klnij, ale co zrobić skoro wszyscy wokół przeklinają? Bóg mówi: nie nadużywaj alkoholu, ale co zrobić skoro koledzy stawiają piwo i śmieją się, gdy nie chcesz wypić? Bóg mówi: chodź co niedzielę do kościoła, ale co zrobić, gdy koledzy w tym czasie namawiają na ryby? To tylko kilka z wielu przykładów współczesnych przyjemności życiowych, których pozbawiają nas prawa boskie. Trudno jest więc ich przestrzegać, szczególnie ludziom młodym. Religia bowiem nie jest w modzie. Teraz w modzie jest ateizm i obnoszenie się ze swoją niewiarą. Pogoń za pieniądzem i życie w ciągłym biegu zabijają takie wartości jak: miłość, dobroć czy uczciwość, które przecież wywodzą się z Dekalogu. Pytanie tylko: do czego w takim razie dąży nasz świat?

strona:    1    2    3    4    5    6  





Jak kształtowały się relacje między Bogiem, a człowiekiem w poszczególnych epokach

Ocena:
20/20
Teza: Biblia jako źródło wszelkich relacji Bóg - człowiek. Różne postawy człowieka wobec Boga w literaturze.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca bardzo dojrzała, ciekawa i bogata argumentacja, rozbudowane wnioski. Prezentacja wyczerpuje temat.

Wizerunek Boga, świata i człowieka w literaturze. Przedstaw zagadnienie na podstawie dwóch wybranych epok literackich

Ocena:
20/20
Teza: Literackie wizerunki,Boga, świata oraz człowieka zmieniają się w renesansie i romantyzmie.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przejrzysta, napisana płynnym językiem. Zawiera analizę omawianych utworów poetyckich.

Obraz Boga w literaturze i sztukach plastycznych. Przedstaw różne wizerunki i ich funkcję w dowolnie wybranych dziełach

Ocena:
20/20
Teza: Artyści w swych dziełach od wieków próbują przybliżyć naturę Boga.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca zawiera bogatą bibliografię. Temat został w pełni wyczerpany. Poprawny i płynny język wypowiedzi.

Wielkie literackie dyskusje z Bogiem na przykładzie znanych ci utworów Jana Kochanowskiego, Adama Mickiewicza i Jana Kasprowicza

Ocena:
20/20
Teza: W rozmowie z Bogiem artyści odwoływali się do poglądów epoki, sytuacji osobistej oraz społecznej.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca wyczerpująco podejmuje temat. Kolejne utwory świadczą o logice wywodu. Poprawna biografia i plan prezentacji.

Bóg jako kreator, dobroczyńca, sprawiedliwy sędzia... Porównaj różne wizerunki Boga ukazane w twórczości poetów i pisarzy renesansu, romantyzmu i Młodej Polski

Ocena:
20/20
Teza: Wizerunek Boga w danej epoce zależał przede wszystkim od jej głównych założeń.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ukazuje różne sposoby widzenia Boga w trzech epokach. Rozbudowana bibliografia, poprawna kompozycja.

Obraz Boga i jego relacje z człowiekiem. Przedstaw w oparciu o literaturę renesansu i oświecenia

Ocena:
20/20
Teza: Zainteresowanie obrazem Stwórcy ilustrują nam wizje literackie różnych epok.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca wyczerpująco realizuje temat. Opiera się na twórczości Kochanowskiego i Karpińskiego. Poprawna bibliografia.

Analiza porównawcza kreacji Boga w literaturze średniowiecznej i młodopolskiej

Ocena:
20/20
Teza: W literaturze średniowiecza i Młodej Polski odnaleźć możemy różne ujęcia Boga.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca opiera się na bogatej literaturze i w pełni realizuje temat. Poprawny język wypowiedzi.

Postawa człowieka wobec Boga. Zanalizuj różne ujęcia tego tematu w wybranych utworach literackich.

Ocena:
20/20
Teza: Menachem Mendel „Bóg mieszka wszędzie tam, gdzie się Go wpuści"

Ocena opisowa nauczyciela: Praca szczegółowa, napisana poprawnym językiem. Kolejne obrazy przemyślane prowadzące do jasnej puenty.

Relacja między człowiekiem a Bogiem. Różne rozstrzygnięcia tego dylematu

Ocena:
20/20
Teza: W literaturze wszystkich epok bardzo wiele miejsca poświęcano zagadnieniu relacji między człowiekiem a Bogiem, które było analizowane z wielu stron zarówno w liryce, dramacie, jak i epice.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca oparta o czytelny plan. Przywołuje najważniejsze utwory, ukazując różnorodność postaw człowieka wobec boga.

Bóg w literaturze polskiej różnych epok. Dokonaj analizy i interpretacji wybranych utworów oraz porównaj wizje Boga

Ocena:
20/20
Teza: Różnorodne wizerunki Boga występują w literaturze polskiej, która rozwijała się w kręgu kultury europejskiej i chrześcijańskiej.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca pokazuje jak zmieniał się wizerunek Boga na przestrzeni epok w literaturze polskiej. Prezentacja przekrojowa, napisana z zachowaniem logiki i dobrego stylu.

Zaprezentuj sposoby ujęcia niezawinionego cierpienia i buntu wobec Boga na podstawie wybranych utworów literackich

Ocena:
20/20
Teza: Nierozerwalny związek tematyki niezawinionego cierpienia i buntu wobec Boga.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przemyślana i spójna. Dobór lektur z różnych epok literackich. Poprawna konstrukcja

Bunt i pokora jako sposoby zachowań człowieka wobec Boga. Przedstaw ich literackie ujęcia, odwołując się do wybranych utworów

Ocena:
20/20
Teza: W literaturze odnajdujemy wiele obrazów zachowań buntowniczych i pokornych względem Boga.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca konsekwentnie realizuje temat. W pełni poprawna argumentacja.

Literackie rozmowy z Bogiem. Omów problem na wybranych przykładach z literatury różnych epok.

Ocena:
20/20
Teza: Charakter rozmów z Bogiem często zależy od okoliczności, splotu kilku wydarzeń i emocji człowieka.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca spójna, świadczy o bogatej wiedzy piszącego i samodzielnym myśleniu.

Jak kształtowały się relacje miedzy Bogiem, a człowiekiem w poszczególnych epokach. Zaprezentuj temat na wybranych tekstach kultury

Ocena:
20/20
Teza: Różnorodność artystycznych realizacji motywu relacji człowieka i Boga w literaturze, malarstwie oraz filmie.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja przemyślana, oparta na bogatej bibliografii.

Porównaj różne obrazy Boga, odwołując się do analizy wybranych przykładów z literatury i innych dziedzin sztuki.

Ocena:
20/20
Teza: Ludzkie wyobrażenia na temat Boga i ich odbicie w literaturze.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przejrzysta i dojrzała. W pełni zasługuje na maksymalną liczbę punktów.

Bóg w literaturze. Porównaj różne jego kreacje w wybranych utworach.

Ocena:
20/20
Teza: Człowiek stworzył rozmaite wizerunki Boga i czyni to nieprzerwanie, czego dowodem są dzieła literatury.

Ocena opisowa nauczyciela: Szczegółowa, logicznie skonstruowana praca. Właściwie dobrane przykłady z różnych epok.

Człowiek wobec Boga i wiary. Omów zagadnienie, odwołując się do wybranych utworów literackich z różnych epok

Ocena:
20/20
Teza: Literatura na przestrzeni wieków często odwoływała się do podejścia człowieka do Stwórcy, ukazując jak się ono zmieniało w zależności od nakazów czasów i kultury.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ciekawa. Pokazuje różnorodne postawy człowieka wobec Boga i wiary.

Funkcja i znaczenie wiary w utworach literackich. Przedstaw, analizując i interpretując dzieła reprezentujące różne epoki

Ocena:
20/20
Teza: Przedstawienie funkcji i znaczenia wiary w utworach literackich różnych epok.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca bardzo klarowna i wyważona. Właściwie dobrane argumenty.

Człowiek jako Boże igrzysko. Omów motyw ingerencji Boga w losy ludzkie na przykładzie wybranych tekstów literackich

Ocena:
20/20
Teza: Twórcy literaccy w oparciu o własne doświadczenia i poglądy różnie odnosili się do boskiej ingerencji w życie człowieka.

Ocena opisowa nauczyciela: Dojrzała i przemyślana prezentacja ukazująca ewolucje tematu boskiej interwencji w ludzkie życie.

Wizja Boga, świata i losu człowieka w literaturze średniowiecznej. Omów na wybranych przykładach literackich

Ocena:
20/20
Teza: Przedstawienie wizji Boga, świata i losu człowieka w literaturze średniowiecznej.

Ocena opisowa nauczyciela: Szczegółowa i przemyślana prezentacja ukazująca bogactwo średniowiecznej świadomości.

Literackie kreacje Boga w liryce Kochanowskiego, Szarzyńskiego i Karpińskiego. Przeprowadź analizę porównawczą wybranych utworów

Ocena:
20/20
Teza: Bóg jako istota najwyższa, Stwórca świata i ludzi, był częstym obiektem pochwał, próśb i skarg poetów.

Ocena opisowa nauczyciela: Ciekawa i inspirująca praca ukazująca różnorodne perspektywy literackiej eksploatacji motywu Boga.

Funkcja i znaczenie wiary w utworach literackich. Przedstaw, analizując i interpretując dzieła reprezentujące różne epoki.

Ocena:
20/20
Teza: Przedstawienie funkcji i znaczenia wiary w utworach literackich różnych epok.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja pokazuje jak przedstawiano wiarę w Boga w literaturze w różnych epokach. Poprawna bibliografia i plan.

Bunt wobec Boga jako postawa bohatera literackiego. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
19/20
Teza: Istota i sens buntu bohaterów literackich wobec Boga.

Ocena opisowa nauczyciela: Dobrze skonstruowana prezentacja, liczne odwołania do literatury, dogłębna analiza problemu. Język i styl wypowiedzi poprawny.

Jak artyści z różnych epok postrzegali Boga? Porównaj wybrane koncepcje.

Ocena:
19/20
Teza: Stosunek do Boga ewoluował na przestrzeni wieków. Wybór najważniejszych postaw artystów wobec Stwórcy.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja bardzo dobra. Trafne argumenty, celny wybór najważniejszych postaw artystów wobec Boga. Dopracowania wymaga jedynie wstęp.

Literackie rozmowy człowieka z Bogiem. Zanalizuj wybrane przykłady

Ocena:
19/20
Teza: Od adoracji po bunt. Literackie dialogi człowieka z Bogiem na podstawie utworów z różnych epok.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja przemyślana i dobrze skonstruowana. Przegląd literatury zapewnia wiarygodność sądów.

Różne postawy człowieka wobec Boga w poznanych utworach literackich. Omów temat, analizując wybrane przykłady różnych epok

Ocena:
19/20
Teza: Od bojaźni po lekceważenie, od uwielbienia, do buntu. Różne postawy człowieka wobec Boga w wybranych epokach.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja dojrzała, liczne odwołania do współczesności, ciekawe wnioski.

Porównaj literackie modele postaw człowieka wobec Boga, opierając się na analizie wybranych przykładów

Ocena:
19/20
Teza: W literaturze możemy odnaleźć skrajne postawy człowieka wobec Boga od pokory po bunt i lekceważenie.

Ocena opisowa nauczyciela: Ciekawe i bogate wnioski.

Różne obrazy Boga w literaturze. Prześledź problem na podstawie wybranego materiału literackiego

Ocena:
19/20
Teza: Kreacja postaci Boga w różnych epokach odbiciem światopoglądu człowieka danego czasu. Na podstawie dzieł literatury i filozofii.

Ocena opisowa nauczyciela: Autorka starła ze sobą kilka najbardziej utrwalonych obrazów Boga w literaturze. Płynnie przechodzi przez kolejne argumenty. Można rozbudować wnioski końcowe.

Charakterystyczne ujęcia Boga w literaturze renesansu, baroku i oświecenia. Przedstaw na wybranych przykladach

Ocena:
19/20
Teza: Lirycy pokazują zarówno miłość, szacunek i oddanie się człowieka Bogu, jak i postawy przeciwstawne: bunt czy lęk przed Stwórcą.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca kompletna. Zawiera wiele wartościowych przykładów. Bogata literatura przedmiotu.

Wyobrażenie człowieka o Bogu w dwóch wybranych epokach literackich

Ocena:
19/20
Teza: Literatura od najdawniejszych czasów zajmowała się wyobrażeniami Boga.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca skupia się na epoce renesansu i romantyzmu. Poprawne ujęcie tematu.

Kreacje Boga w wybranych utworach poetów różnych epok. Dokonaj analizy porównawczej sposobu kreowania postaci

Ocena:
19/20
Teza: Różne ukazywanie kreacji Boga na przestrzeni epok literackich.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca zwięzła. Ukazuje wiele różnych wizerunków Boga. Poprawna bibliografia.

Motywy Boga w literaturze i sztuce. Przedstaw jego funkcjonowanie na podstawie wybranych przykładów

Ocena:
19/20
Teza: Postać boga jest niejednoznaczna i trudna do wyobrażenia przez człowieka.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przejrzysta, daje przekrojowy obraz Boga w różnych epokach.

Bóg - dobry Ojciec, stworzyciel czy też srogi sędzia - przedstaw i porównaj wizerunki Boga w różnych epokach literackich, analizując wybrane utwory

Ocena:
19/20
Teza: Charakterystyczne wizerunki Najwyższego w określonych epokach literackich.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja poprawna. Ukazuje różnorodne wizerunki Boga na przestrzeni epok.

Relacje Bóg - człowiek w wybranych dziełach literatury średniowiecza i Młodej Polski. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
19/20
Teza: Różnorodność relacji między Stwórcą a człowiekiem w średniowieczu i Młodej Polsce.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni realizuje temat. Bogate przykłady, konsekwentne przedstawiane argumenty na poparcie tezy.

Rozmowy z Bogiem w literackim przekazie twórców

Ocena:
18/20
Teza: Ewolucja postaw człowieka wobec Boga na przestrzeni wieków.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ciekawa, wyczerpująca temat dialogu człowieka z Bogiem. Dobry styl i poprawny język wypowiedzi. Można rozbudować wnioski i pogłębić rozważania o tym, co jest przyczyną zmiany postaw wobec Boga.

Kim jest Bóg dla człowieka? Relacja między Bogiem a człowiekiem. Przedstaw zagadnienie na przykładach tekstów literackich z różnych epok

Ocena:
18/20
Teza: Relacje Bóg - człowiek są częstym motywem literackim różnych epok.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja dobra. Prawidłowy dobór literatury, bogata bibliografia.

Dialog artysty z Bogiem w literaturze różnych epok. Omów temat na wybranych przykładach

Ocena:
17/20
Teza: Twórcy wobec Boga - ewolucja dialogu i sporów z Bogiem na przykładzie utworów z różnych epok literackich.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja poprawna, bogata w argumenty, Wymaga jednak uporządkowania i bardziej ścisłego powiązania kolejnych wątków.

Motyw rozmowy człowieka z Bogiem

Ocena:
17/20
Teza: Różnorodne postawy wobec Boga w literaturze różnych epok.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja poprawna, dobry język i styl wypowiedzi. Dopracowania wymagają wnioski i omówienie znaczenia dialogów człowieka z Bogiem.