Pogotowie maturalne: Motywy literackie - Motyw wsi


Ludowość i ludomania. Omów różne sposoby nawiązywania do folkloru i życia ludu w twórczości literackiej

Tematem mojej prezentacji jest: ""Ludowość i ludomania. Omów różne sposoby nawiązywania do folkloru i życia ludu w twórczości literackiej.""
W twórczości literackiej możemy odnaleźć wiele utworów, których tematyka skupia się na wsi, na życiu, tradycjach i obyczajach jej mieszkańców. Mamy opisy idealizujące wieś i życie wiejskie, które kojarzą się z oazą spokoju , ale także możemy spotkać opisy, gdzie jest to miejsce zacofania, biedy. Autorzy w swych utworach przyjęli także ludową koncepcję świata, opartego na "wiedzy tajemnej" – czyli świata, gdzie współistnieją żywi i umarli, gdzie to, co realne, przenika się z tym, co metafizyczne. W wierzeniach i zwyczajach ludowych dostrzegli skarbnicę tradycji narodowej.
Chciałbym zacząć od analizy utworu idealizującego wieś, które pokazuje ją widzianą raczej oczami szlachcica, nie chłopa, który wylewał pot na pańskim polu. Na czym polega piękno życia na wsi? Pokazuje nam to utwór Mikołaja Reja „Żywot człowieka poczciwego”, który jest typowym przykładem renesansowej literatury. W utworze tym zamieścił on opis życia szlachcica - ziemianina, któremu gospodarowanie zapewnia dostatek i jest źródłem wielu radości i satysfakcji. Mikołaj Rej temat wiejski rozwinął w "żywocie człowieka poczciwego", nadając mu uniwersalny charakter. Tworzy on wzorzec godny naśladowania: dobrego człowieka i obywatela. Rejowy „człowiek poczciwy” żyje na wsi, skromnie, w harmonii z prawami natury, według cyklu zmian pór roku. Tak jak zmieniają się pory roku, tak zmieniają się prace i obowiązki gospodarza. Człowiek poczciwy czerpie zyski materialne i duchowe z własnej pracy. Według autora życie na wsi to nie tylko codzienny trud, ale także rozrywka i przyjemności. Wielką przyjemnością dla Reja jest możliwość spacerowania na wiosnę z żoną i dziećmi po sadach i ogrodach. Przyjemnością są także drobne prace gospodarskie takie jak: rozsadzanie drzewek, obcinanie niepotrzebnych gałązek.
Dla Reja, w rzeczywistości dobrego i mądrego gospodarza, wieś jest oaza dobrobytu i spokoju, mityczna Arkadią – krainą szczęśliwości, w której możliwe jest życie według określonych norm moralnych. Życie na wsi było dla Reja dużą wartości. Uważał, że tylko ono gwarantowało poczucie zgody z samym sobą.
Kolejnym utworem, który chciałabym omówić jest ballada Adama Mickiewicza „Romantyczność”, która została uznana utworem programowym polskiego romantyzmu. Ballada bardzo mocno związana jest z ludowymi wierszami i fantastyką. Jest to bowiem opowiedziana pokrótce historyjka, która ma swe korzenie w podaniach na temat wierzeń prostego, wiejskiego ludu.
Całość wyraźnie można podzielić na dwie części. Pierwsza z nich to krótkie opowiadanie o obłąkanej wiejskiej dziewczynie, Karusi, która przed laty straciła ukochanego. Natomiast część druga stanowi polemikę narratora ze starcem, czyli klasykiem odrzucającego wszystko to, czego nie da się dowieść rozumowo i naukowo uzasadnić.
Karusia po śmierci narzeczonego Jasia, popada w obłęd. Dziewczyna widzi swojego kochanka obok siebie, rozmawia z nim, śmieje się do niego i płacze. Wiara Karusi w to, że choć Jaś umarł i przestał należeć do świata ziemskiego, nadal może być z nią razem jest niezwykle istotna dla ludowego przekonania o związku między dwoma światami. Jest to wiara w to, że pomiędzy światem ludzi żywych i umarłych istnieje łączność, że te dwa światy współistnieją. Tak więc duchy mogą kontaktować się z żywymi, wierzy w to dziewczyna i także wiejski lud.
W drugiej części starzec wyśmiewa wiarę prostych ludzi, mówi o wyższości nauki i wiedzy nad rojeniami obłąkanej dziewczyny. Jest on symbolem klasyków, którzy do poezji romantycznej odnosili się drwiąco. Narrator, wyrażający poglądy samego Mickiewicza, podejmuje polemikę ze starcem, przeciwstawiając jego martwym prawdom żywe wierzenia ludu. .
Kończące utwór wezwanie „Miej serce i patrzaj w serce!” wyraża poglądy młodego Mickiewicza, jego rozumienie świata oraz otaczającej go rzeczywistości. Świat poznaje się nie przez zmysły, ale przez uczucia i duszę.
Adam Mickiewicz uważał, że twórca powinien szukać fascynacji w podaniach i wierzeniach ludowych, a także głosić wyższość uczucia nad rozumem.
Teraz chciałabym przedstawić wiersz Marii Konopnickiej pt. „Wolny Najmita”. Jest to utwór, który autorka zainteresowanie wsią i jej mieszkańcami przedstawia inaczej niż w omówionych wcześniej przeze mnie utworach. Jest to wiersz, który ukazuje wieś jako miejsce biedy, ubóstwa, zacofania, gdzie człowiek, nie ma warunków do godnego życia.
Wiersz M. Konopnickiej "Wolny najmita" prezentuje, tak chętnie podejmowaną przez twórców pozytywistycznych, problematykę dotyczącą sytuacji chłopstwa w II połowie XIX wieku. Wiersz ukazuje bardzo brutalny obraz wsi. Tytułowy wolny najmita jest określeniem biednego chłopa. Miał na uwolnieniu go spod pańszczyzny zyskać, a okazało się, że wpadł on w biedę. Ulewa zniszczyła wiosną wszystkie jego plony. Z głodu pomarły dzieci i żona. Chłop zmuszony był opuścić swoją chatę. Tłumiąc w sobie rozpacz wyruszył na tułaczkę, poniewierkę, jest wolny, niezależny od nikogo, jednak nikt nie przejmuje się jego losem. Został on pozostawiony sam sobie i tylko wyczuleni na krzywdy ubogich, poeci, tacy jak Konopnicka, potrafią się przejąć losem wolnego najmity. Konopnicka kreśli dość ponury obraz wsi, na którym dominującymi "barwami" są głód oraz krzywda ludzka.
Nawiązaniem do tego utworu jest wiersz Jana Kasprowicza „W chałupie”. Tak samo jak Konopnicka ukazuje on biedę i ubóstwo ludzi mieszkających na wsi, natomiast jego opisy są bardzo naturalistyczne. Kasprowicz dba o szczegóły, przedstawia świat w skrajnym obiektywizmie , ogranicza komentarz odautorski do minimum.
Utwór „W chałupie” należy do cyklu „Obrazki natury” z okresu Młodej Polski.
Autor bardzo dokładnie opisuje wiejską izbę, w zasadzie jest to beznamiętny spis znajdujących się w niej przedmiotów i opis dwóch kobiet. Beznamiętny…, bo poeta wyraźnie unika wyrażanie swojego stosunku uczuciowego do przedstawionej rzeczywistości. Już przy czytaniu pierwszych słów wiersza uderza brzydota każdego opisywanego szczegółu. Okno, przez które podmiot liryczny zagląda do środka, jest zapowiedzią tego, co znajduje się we wewnątrz – szyba jest stłuczona, otwór okienny zakryto szmatą. Wewnątrz chałupy ubóstwo jest jeszcze bardziej porażające – skromne statki są pokryte sadzą. Dopełnieniem tego obrazu nędzy są resztki bardzo skromnego posiłku, na który składały się kartofle i jakaś zgęstniała zupa. W izbie znajdują się dwie kobiety, najprawdopodobniej są to matka i córka. Starsza drzemie przy piecu, młodsza „pod strzępem kołdry nas łonie” śni o paniczu z fabryki, co stanowi tylko smutne zaakcentowanie nędzy, egzystencji i beznadziejności losu dziewczyny.
Kolejnym utworem, który chciałabym omówić jest dramat napisany w dobie Młodej Polski. Jego autorem jest Stanisław Wyspiański, a tytuł tego dzieła to „Wesele”.
Inspiracją do napisania tego dramatu było wesele poety Lucjana Rydla z chłopką Jadwigą Mikołajczykówną, na którym Wyspiański był obecny. Autor w swym dziele zachwyca się folklorem, pokazuje piękno obyczaju i tradycji polskiej wsi. Wśród zalet chłopów wspomina potęgę, zdrowie, prostotę, związek z naturą. Chociaż momentami wypomina chłopom chciwość i egoizm, to jednak przedstawiona przez niego wieś to: ”chata rozśpiewana”. Autor równocześnie krytykuje ludomanie. Ukazuje, że zachwyt inteligencji nad życiem wiejskim, nad obrzędami i pracą ludu jest powierzchowny. Pokazuje, że wieś to nie tylko oaza spokoju, ale również ciężka praca a mieszkańcy też mają swoje problemy. W dramacie Wyspiańskiego możemy dostrzec obraz różnic istniejących pomiędzy modelami życia i tendencjami panującymi w społeczeństwie polskim, podzielonym na chłopstwo i mieszczan. Chłopi mają świadomość swej przynależności i są gotowi podjąć walkę odzyskanie niepodległości. Brak im jednak odpowiedniego przywódcy . Natomiast inteligencja nie rozumie wsi, ma zakodowany bardzo sielankowy i nieprawdziwy jej obraz.
Ostatnim utworem, który chciałabym przedstawić jest powieść „Chłopi” autorstwa Władysława Stanisława Reymonta.
Reymont stworzył epopeję życia wiejskiego, przedstawiając panoramiczny obraz społeczności wiejskiej, ukazanej w całym jej rozwarstwieniu. Przedstawił dwa rodzaje bohaterów: indywidualnych, takich jak Maciej Boryna, Jagna czy Antek, których losy są uzależnione od pór roku i warunków pogodowych oraz bohatera zbiorowego, którym jest cała społeczność wiejska, mieszkaja we w Lipcach. Powieść jest niezgłębioną skarbnicą wiedzy dotyczącej ludowych obrzędów, tradycji zwyczajów. Tradycję wsi wyrażają nie tylko świąteczne ceremonie, ale i powszednia mądrość – przysłowia oraz pieśni i przyśpiewki ludowe. Pisarz ukazał ekonomiczne konflikty wsi z dworem - spór o serwituty, czyli prawo chłopów do korzystania z lasów i pastwisk zagarniętych przez ziemian po uwłaszczeniu - głód ziemi, codzienną, ciężką pracę, ciemnotę, zacofanie, pijaństwo. W przywiązaniu do ziemi doszukał się patriotyzmu, podkreślił religijność chłopów, ich szacunek dla rodziny, niechęć do wszystkiego, co obce czy nowe. Czynnikiem wyznaczającym pozycję danej osoby we wsi (której odzwierciedleniem było miejsce zajmowane w kościele) jest status majątkowy. Reymont opisuje najbogatszych chłopów (Boryna), średniozamożnych (Dominikowi), małorolnych (Kłębowie, Kozłowie), komorników (Jagustynka, Agata) i parobków (Kuba).
Dzieło to doczekało się licznych przekładów oraz trzech ekranizacji. Zagraniczna krytyka potraktowała „Chłopów” jako pełną prawdy epopeję z życia chłopskiego.
Podsumowując: Ludowość i ludomania była bardzo chętnie podejmowana przez pisarzy na przełomie wieków. W literaturze można odnaleźć bardzo wiele utworów, gdzie jest ona ukazywana przez twórców podobnie ale zawsze jest coś co powoduje, ze wiersze, utwory się od siebie różnią. Przez zafascynowanie wsią i jej mieszkańcami, ich obyczajami i tradycjami mamy tak naprawdę namiastkę historii. Możemy się dowiedzieć jak kiedyś wyglądała wieś i jej mieszkańcy, co robili, jakie mieli problemy, możemy poznać ich obyczaje, tradycje. Nic więc dziwnego, że ludowości ludomania staje się swego rodzaju nie wyczerpanym źródłem tematów, które potrafią nas fascynować, a czasem przerażać.

strona:    1    2    3    4  





Motyw wsi. Przedstaw różne jego ujęcia na przykładzie wybranych utworów

Ocena:
20/20
Teza: Literatura dostarcza nam wiele obrazów wsi - od renesansowych sielanek, po młodopolski realizm. Możemy jednak łatwo wychwycić różnice i podobieństwa poszczególnych wizji wsi

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja dojrzała, przemyślana konstrukcja, poprawny język, bogata bibliografia.

Różnorodność obrazów wsi i sposobów jej przedstawiania w literaturze polskiej i światowej

Ocena:
20/20
Teza: Literackie wizje wsi ścierają się ze sobą. Jaki jest jej prawdziwy obraz?

Ocena opisowa nauczyciela: Praca bardzo dobra. Temat potraktowany przekrojowo. Ewolucja obrazowania wsi celnie ukazana przez kolejne argumenty.

Porównaj literacką i malarską wizję wsi zaprezentowaną w „Chłopach” W. Reymonta i obrazach J. Chełmońskiego

Ocena:
20/20
Teza: Powieść Reymonta i obrazy Chełmońskiego we wnikliwy sposób przedstawiają obraz młodopolskiej wsi.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca wnikliwie porównuje oba obrazy wsi. Poprawna bibliografia i plan pracy. Dobry język wypowiedzi.

Na podstawie wybranych utworów przedstaw obraz wsi od renesansu do Młodej Polski

Ocena:
20/20
Teza:

Ocena opisowa nauczyciela: Przejrzysta prezentacja napisana sprawnym językiem. Poprawna konstrukcja i logiczny podział pracy.

Chłop, jego życie i praca. Zaprezentuj na podstawie wybranych utworów literackich

Ocena:
20/20
Teza: Najważniejszą rzeczą dla każdego mieszkańca wsi jest ziemia, z którą nieodłącznie związana jest praca.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca wyczerpująco realizuje temat. Poprawna bibliografia i ramowy plan pracy.

Sposób prezentacji wsi i chłopów w dziełach twórców Młodej Polski. Omów zagadnienie na podstawie analizy wybranych utworów z literatury i malarstwa

Ocena:
20/20
Teza: Zarówno poeci, pisarze, jak i malarze Młodej Polski w swych dziełach utrwalali różne oblicza wsi.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca bardzo dobrze skonstruowana, wizje malarskie i literackie przeplatają się. Ciekawy i bogaty opis młodopolskiej wsi.

Wyidealizowany i naturalistyczny obraz polskiej wsi. Omów różne sposoby ukazania wsi na podstawie wybranych utworów

Ocena:
20/20
Teza: Naturalizm i idealizm odmienne sposoby literackiego kreowania obrazu wsi.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przemyślana, bogata w treści.

Zbadaj sposób przedstawienia i funkcjonowania motywu wsi i jej mieszkańców, odwołując się do wybranych przykładów literatury polskiej XIX i XX wieku

Ocena:
20/20
Teza: Wiek XIX i XX skoncentrował się głównie na problemach trawiących polskich mieszkańców wsi, nie uniknął również bezkrytycznej fascynacji wiejskim życiem i kulturą.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni zgodna z tematem. Przejrzyste przykłady i argumenty, poprawne wnioski.

Wieś jako temat literacki w twórczości pisarzy Młodej Polski i dwudziestolecia międzywojennego. Przedstaw problem, odwołując się do wybranych utworów

Ocena:
20/20
Teza: Niedola i zacofanie cywilizacyjne wsi jako główne tematy utworów Młodej Polski i dwudziestolecia międzywojennego.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w szczegółowy sposób opisuje polską wieś. Spójne ujęcie tematu, zgodne z tezą.

Impresjonistyczne i realistyczne obrazy wsi na podstawie literatury i malarstwa

Ocena:
20/20
Teza: Impresjonizm i realizm znacznie różnią się, ze względu na używanie różnych środków artystycznej ekspresji.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni wyczerpuje temat. Ukazuje bogate przykłady, przede wszystkim literackie.

Różne ujęcia obrazu wsi polskiej w literaturze wybranych epok. Omów zagadnienie, dobierając odpowiednie przykłady

Ocena:
20/20
Teza: Dwa główne kierunki w ukazywaniu wsi: wieś jako Arkadia i miejsce idealne oraz wieś realna, z opisem prawdziwego życia chłopa.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja w pełni poprawna. Rozbudowana argumentacja.

Chłopi i życie wiejskie w twórczości S. Wyspiańskiego, W. Reymonta i S. Żeromskiego

Ocena:
20/20
Teza: Poszczególne literackie obrazy polskiej wsi wiele różni, ale dzięki temu uzyskujemy szeroką panoramę chłopskiej egzystencji.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja w pełni realizuje temat.

Wieś polska w ujęciu J. Kasprowicza, S. Wyspiańskiego, W. S. Reymonta. Omów temat na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Różnorodne kreacje wiejskiego życia na polskiej wsi.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przemyślana. W pełni ukazuje obrazy wsi i chłopów zaznaczone w temacie. Bogata bibliografia.

Wieś spokojna i wesoła czy ponura i przerażająca? Zaprezentuj różne spojrzenia na przestrzeń i społeczność wsi w dziełach literackich różnych epok.

Ocena:
20/20
Teza: Wieś polską opisuje się albo jako sielankową krainę, albo jako ponurą i smutną. Tymczasem wieś polska nie jest ani tak, ani taka – jest różnorodna i ciekawa.

Ocena opisowa nauczyciela: Bardzo przejrzysta prezentacja, oparta głównie na utworach poetyckich. Treść dokładnie odpowiada tezie.

Literacki portret chłopa. Ukaż różnorodne obrazy chłopa i wsi w oparciu o wybrane przykłady z polskiej literatury

Ocena:
19/20
Teza: Każdy z obrazów polskiej wsi prezentuje inną stronę wiejskiego życia.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja poprawna. Autor swobodnie porusza się po literaturze zarówno staropolskiej, jak i współczesnej.

Obraz wsi w literaturze wybranej epoki literackiej

Ocena:
19/20
Teza: Literatura młodopolska dostarcza nam wielu realistycznych obrazów wsi.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca dobra. Poprawny styl wypowiedzi, barwny język, konstrukcja prezentacji przemyślana. Obszerna treść.

Wieś jako temat literatury i sztuki. Zaprezentuj różne obrazy wsi na podstawie wybranych utworów literackich i dzieł malarskich

Ocena:
19/20
Teza: Dwa obrazy wsi w literaturze polskiego renesansu i działach sztuki późniejszych epok.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca bardzo dobra. Bogate słownictwo, dogłębna analiza. Dobór materiałów wskazuje na głęboką analizę literatury.

Nurt wiejski w literaturze okresu realizmu i naturalizmu. Analizując celowo wybrane utwory literatury polskiej omów stylistykę i funkcję tego nurtu.

Ocena:
19/20
Teza: Artyści pragnąc zwrócić uwagę na los chłopów, wykorzystali panujące w literaturze kierunki: naturalizm i realizm.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca wnikliwie analizuje temat. Poprawny język i styl wypowiedzi. Dobry konspekt prezentacji.

Analizując wybrane utwory literatury romantyzmu i Młodej Polski, omów inspirującą rolę kultury ludowej dla pisarzy tych epok.

Ocena:
19/20
Teza: Kultura ludowa była inspiracją dla pisarzy romantyzmu i Młodej Polski.

Ocena opisowa nauczyciela: Szczegółowa i rozbudowana praca. Ciekawe przykłady, logiczny wywód.

Ludowość i ludomania. Omów różne sposoby nawiązywania do folkloru i życia ludu w twórczości literackiej

Ocena:
19/20
Teza: W twórczości literackiej możemy odnaleźć wiele utworów, których tematyka skupia się na wsi, na życiu, tradycjach i obyczajach jej mieszkańców.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca konkretna, napisana poprawnym stylem.

Obraz wsi w literaturze i innych dziedzinach sztuki. Dokonaj analizy porównawczej wybranych dzieł

Ocena:
19/20
Teza: Wieś – kolebka kultury, oaza spokoju, miejsce kojarzące się z biedą, ubóstwem, ale także z tradycją, obyczajami.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca zwięzła, w pełni realizuje temat. Na uwagę zasługuje spójność wypowiedzi.

Na podstawie wybranych utworów literatury staropolskiej, zrekonstruuj różnorodne obrazy wsi i jej mieszkańców

Ocena:
19/20
Teza: Motyw wsi funkcjonuje w literaturze polskiej od jej początku jednak dość szczegółowo występuje dopiero od okresu renesansu.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawna, odnosi się głównie do renesansowych sielanek. Przedstawia zarówno sielskie obrazy wsi, jak i realistyczne.

Społeczność wiejska utrwalona w literaturze polskiej. Omów na trzech wybranych przykładach

Ocena:
19/20
Teza: Charakterystyka społeczności wiejskiej na przykładzie trzech wybranych utworów.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przedstawia bogatą panoramę polskiej wsi w utworach Młodej Polski.

Wieś w literaturze i sztuce. Omów na podstawie utworów i dzieł malarskich różnych epok

Ocena:
18/20
Teza: Wieś nie zawsze nadążała za postępem cywilizacyjnym. XIX i XX wiek, to okres ogromnych przemian na wsi.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja dobra. Autorka skupia się na bardzo barwnych obrazach polskiej wsi. Na uwagę zasługuje bogata bibliografia.

Porównaj różne wizje wsi, analizując wybrane przykłady literackie

Ocena:
18/20
Teza: Pomimo upływu lat możemy odnaleźć wiele elementów wspólnych w obrazowaniu wsi przez twórców literatury.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ma formę mocno rozbudowanego konspektu. Doskonała na powtórki. Argumenty przemyślane, odważne wnioski.

Różnorodne sposoby prezentacji wsi i chłopów w dziełach kultury wybranej epoki

Ocena:
18/20
Teza: Twórcy Młodej Polski nie oparli się zjawiskom chłopomanii, ich wizje wsi nie zawsze odpowiadały prawdzie.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja poprawna. Konstrukcja prezentacji prawidłowa. Na uwagę zasługują cytaty i ciekawe wnioski. Język wypowiedzi wymaga "wygładzenia".

Obraz wsi polskiej ukazany w literaturze i malarstwie różnych epok

Ocena:
17/20
Teza: Od sielanki do realizmu. Różne obrazy wsi ukazane w dziełach kultury różnych epok.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja przeciętna. Język wypowiedzi wymaga dopracowania. Na uwagę zasługuje dobór cytatów.