Pogotowie maturalne: Motywy literackie - Motyw wsi


Obraz wsi w literaturze i innych dziedzinach sztuki. Dokonaj analizy porównawczej wybranych dzieł

Tematem mojej prezentacji jest „Obraz wsi w literaturze i innych dziedzinach sztuki”. Dokonaj analizy porównawczej wybranych dzieł.
Wieś jako podmiot literacki inspirował artystów nie tylko w literaturze, ale także i w sztuce. Jest ona bowiem kolebką naszej kultury i cywilizacji, jest spichlerzem kraju, bo przecież na wsi rozwija się rolnictwo i hodowla. Dla każdego człowieka jest ona czymś innym. Dla niektórych Ziemską Arkadią, w której czas płynie spokojnie, radośnie. Wieś kojarzy się im z oaza spokoju, ciszą, pięknem przyrody. Dla innych wieś jest miejscem zacofania, biedy, ubóstwa, a dla jeszcze innych wieś kojarzy się z tradycją, folklorem, obyczajami. Takie właśnie obrazy możemy często odnaleźć w literaturze i w sztuce. I właśnie na nich postaram się skupić i je porównać.
Chciałbym zacząć od analizy i porównania utworów idealizujących wieś, które pokazują ją widzianą raczej oczami szlachcica, nie chłopa, który wylewał pot na pańskim polu. Na czym polega piękno życia na wsi? Pokazuje nam to zarówno utwór Mikołaja Reja „Żywot człowieka poczciwego”, jak i „Pieśń świętojańska o sobótce” Jana Kochanowskiego.
Utwór Mikołaja Reja „Żywot człowieka poczciwego” jest typowym przykładem renesansowej literatury. W utworze tym zamieścił on opis życia szlachcica - ziemianina, któremu gospodarowanie zapewnia dostatek i jest źródłem wielu radości i satysfakcji. Mikołaj Rej temat wiejski rozwinął w "żywocie człowieka poczciwego", nadając mu uniwersalny charakter. Tworzy on wzorzec godny naśladowania: dobrego człowieka i obywatela. Rejowy „człowiek poczciwy” żyje na wsi, skromnie, w harmonii z prawami natury, według cyklu zmian pór roku. Tak jak zmieniają się pory roku, tak zmieniają się prace i obowiązki gospodarza. Człowiek poczciwy czerpie zyski materialne i duchowe z własnej pracy. Według autora życie na wsi to nie tylko codzienny trud, ale także rozrywka i przyjemności. Wielką przyjemnością dla Reja jest możliwość spacerowania na wiosnę z żoną i dziećmi po sadach i ogrodach. Przyjemnością są także drobne prace gospodarskie takie jak: rozsadzanie drzewek, obcinanie niepotrzebnych gałązek. Ten fragment utworu obfituje także w rozmaite porady gospodarskie.
Dla Reja, w rzeczywistości dobrego i mądrego gospodarza, wieś jest oaza dobrobytu i spokoju, mityczna Arkadią – krainą szczęśliwości, w której możliwe jest życie według określonych norm moralnych. Życie na wsi było dla Reja dużą wartości. Uważał, że tylko ono gwarantowało poczucie zgody z samym sobą.
Odmienną tematykę podejmuje "Pieśń świętojańska o Sobótce" Jana Kochanowskiego. Jej odmienność wyraża się już w zakresie gatunkowym. O ile pisany prozą "Żywot człowieka poczciwego" Reja nawiązuje do form parenetycznych, o tyle Cykl poetycki twórcy z Czarnolasu mieści się w pełni w rodzaju lirycznym i korzysta z doświadczeń poezji pastoralno-sielankowej. Natomiast oby dwaj autorzy nawiązują do motywu arkadyjskiego (Arkadia - kraina wiecznej szczęśliwości).
"Pieśń świętojańska o Sobótce” to cykl dwunastu pieśni wkomponowanych w obrzęd obchodu tzw. Sobótki przypadającej na wigilie św. Jana(23 czerwca). Pieśni te – śpiewane przez dwanaście panien – zawierają opisy i pochwałę życia na wsi. Poruszają one głównie tematykę ludyczną (zabawową)i miłosną.
Pieśń Panny VI stanowi przykład sielanki, czyli utworu przedstawiającego wieś jako wyidealizowaną krainę dostatku ,szczęścia i wzajemnej miłości jej mieszkańców.
Panna XII wygłasza pochwałę życia wiejskiego: [cytuję] „Wsi spokojna, wsi wesoła. Który głos twej chwale zdoła? Kto twe wczasy, kto pożytki Może wspomnieć za raz wszytki?”. Człowiek żyje na wsi w sposób uczciwy ,pobożnie i bezpiecznie dlatego ,że trzyma się z dala od dworu, żeglugi.
Praca na roli daje człowiekowi stałe i pewne utrzymanie oraz dostatek. Po pracy można tam odpocząć wesoło, śpiewając i tańcząc. Przyroda dla gospodarza jest tam przyjazna i pożyteczna: może bowiem upolować w lesie jakąś zwierzynę, łowić w rzece ryby, słuchać śpiewu ptaków. Natomiast młodzież na wsi uczy się szacunku do starszych i oraz pielęgnowania cnoty.
Kolejnym obrazem jaki możemy dostrzec m.in. w utworze Marii Konopnickiej „Wolny Najmita” a także w wierszu Jana Kasprowicza pt: „W chałupie” jest to wieś opisywana jako miejsce biedy, zacofania, trudnych warunków egzystencji człowieka.
Wiersz M. Konopnickiej "Wolny najmita" prezentuje, tak chętnie podejmowaną przez twórców pozytywistycznych, problematykę dotyczącą sytuacji chłopstwa w II połowie XIX wieku. Wiersz ukazuje bardzo brutalny obraz wsi. Tytułowy wolny najmita jest określeniem biednego chłopa. Miał na uwolnieniu go spod pańszczyzny zyskać, a okazało się, że wpadł on w biedę. Ulewa zniszczyła wiosną wszystkie jego plony. Z głodu pomarły dzieci i żona. Chłop zmuszony był opuścić swoją chatę. Tłumiąc w sobie rozpacz wyruszył na tułaczkę, poniewierkę, jest wolny, niezależny od nikogo, jednak nikt nie przejmuje się jego losem. Został on pozostawiony sam sobie i tylko wyczuleni na krzywdy ubogich, poeci, tacy jak Konopnicka, potrafią się przejąć losem wolnego najmity. Konopnicka kreśli dość ponury obraz wsi, na którym dominującymi "barwami" są głód oraz krzywda ludzka.
Jan Kasprowicz w wierszu „W chałupie” tak samo jak Konopnicka ukazuje biedę i ubóstwo ludzi mieszkających na wsi, natomiast jego opis wsi jest bardzo naturalistyczny. Kasprowicz dba o szczegóły, przedstawia świat w skrajnym obiektywizmie , ogranicza komentarz odautorski do minimum.
Utwór „W chałupie” należy do cyklu „Obrazki natury” z okresu Młodej Polski.
Autor bardzo dokładnie opisuje wiejską izbę, w zasadzie jest to beznamiętny spis znajdujących się w niej przedmiotów i opis dwóch kobiet. Beznamiętny…, bo poeta wyraźnie unika wyrażanie swojego stosunku uczuciowego do przedstawionej rzeczywistości. Już przy czytaniu pierwszych słów wiersza uderza brzydota każdego opisywanego szczegółu. Okno, przez które podmiot liryczny zagląda do środka, jest zapowiedzią tego, co znajduje się we wewnątrz – szyba jest stłuczona, otwór okienny zakryto szmatą. Wewnątrz chałupy ubóstwo jest jeszcze bardziej porażające – skromne statki są pokryte sadzą. Dopełnieniem tego obrazu nędzy są resztki bardzo skromnego posiłku, na który składały się kartofle i jakaś zgęstniała zupa. W izbie znajdują się dwie kobiety, najprawdopodobniej są to matka i córka. Starsza drzemie przy piecu, młodsza „pod strzępem kołdry nas łonie” śni o paniczu z fabryki, co stanowi tylko smutne zaakcentowanie nędzy, egzystencji i beznadziejności losu dziewczyny.
Teraz chciałbym przedstawić obraz wsi kojarzącą się z tradycją, obyczajami, obrzędami ludowymi. Twórców (nie tylko malarzy) cechowała chłopomania, czyli fascynacja rodzimym folklorem. I tu chciałbym porównać obraz Włodzimierza Tetmajera „Tańce w karczmie” oraz obraz Teodora Axentowicza
pt. „ Kołomyjka”. Oba obrazy przedstawiają taniec ludzi ubranych w stroje ludowe, ale każdy z tych z nich jest ukazany troszeczkę inaczej.
Jako pierwszy omówię obraz W. Tetmajera „ Tańce…”
Obraz "Tańce w karczmie" stworzony w epoce Młodej Polski realistycznie ukazuje scenę z życia codziennego, podkrakowskiego chłopstwa. Został namalowany farbą olejną, czyli techniką typową dla tego twórcy. Kompozycja dzieła jest asymetryczna - po lewej stronie widzimy tańczące pary w kompozycji dynamicznej, po prawej- osoby w układzie statycznym, stojące w miejscu i prowadzące rozmowy. Na pierwszym planie występują trzy osoby: tańczący - kobieta i mężczyzna oraz kobieta stojąca z boku, przyglądająca się czemuś (lub też komuś). Drugi plan przedstawia inne osoby przebywające w karczmie. Ciemne wnętrze karczmy stanowi tło obrazu. Światło i barwy użyte przez malarza podkreślają najważniejsze elementy obrazu. Ciepłe, kontrastowe względem tła kolory skupiają uwagę na pierwszym i częściowo drugim planie. Dzięki temu widz zwraca swą uwagę na relacje, które panują między uczestnikami zabawy w karczmie.

Natomiast Teodor Axentowicz na obrazie „Kołomyjka” przedstawił ludzi tańczących kołomyjkę przed wiejską chatą. Nie ma nic bardziej wdzięcznego jak radość płynąca z zabawy po ciężkiej pracy. Właśnie po trudzie chłopi ubrani w stroje ludowe, tańczą kołomyjkę, taniec ludowy, ciesząc się pełnią życia – wirują wstążki, kolorowe chusty, Uśmiecha się do nas kobieta trzymająca tamburyn. Nie ma tu wymyślnych póz, czuje się naturalność a także radość płynącą z wiejskiej zabawy. Spontaniczność, energia, wigor i prostota zostały zręcznie ujęte w tym radosnym momencie życia wieśniaków. Żywiołowy taniec i wirowy ruch par sugestywnie oddaje szybki i spontaniczny dukt pędzla, szkicowo wydobywający formy o zatartych konturach, podporządkowane kolorystycznemu trójdźwiękowi bieli, brązów i czerwieni. Jest to obraz malowany olejem na płótnie. Obecnie znajduje sie w Muzeum Narodowym w Warszawie.
Podsumowując: W literaturze i w sztuce można odnaleźć bardzo wiele utworów, dzieł podejmujących tematykę wsi. Jest ona ukazywana przez twórców i artystów podobnie ale zawsze jest coś co powoduje, ze wiersze, utwory i obrazy się od siebie różnią. Mamy opisy wsi jako mityczną Arkadię, oazę spokoju i szczęścia, ale także nie brakuje opisów wsi, gdzie człowiek żyje bardzo biednie, w ubóstwie, gdzie właśnie to bieda i zacofanie ogranicza jego marzenia i plany na przyszłość. Ale także literatura i sztuka dostarcza nam opisów i obrazów gdzie wieś jest miejscem pełnym tradycji, obyczajów, obrzędów, zabaw ludowych, co po dziś dzień jest doceniane i podziwiane. Nic więc dziwnego, że wieś staje się swego rodzaju nie wyczerpanym źródłem tematów, które potrafią nas fascynować, a czasem przerażać.

strona:    1    2    3    4  





Motyw wsi. Przedstaw różne jego ujęcia na przykładzie wybranych utworów

Ocena:
20/20
Teza: Literatura dostarcza nam wiele obrazów wsi - od renesansowych sielanek, po młodopolski realizm. Możemy jednak łatwo wychwycić różnice i podobieństwa poszczególnych wizji wsi

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja dojrzała, przemyślana konstrukcja, poprawny język, bogata bibliografia.

Różnorodność obrazów wsi i sposobów jej przedstawiania w literaturze polskiej i światowej

Ocena:
20/20
Teza: Literackie wizje wsi ścierają się ze sobą. Jaki jest jej prawdziwy obraz?

Ocena opisowa nauczyciela: Praca bardzo dobra. Temat potraktowany przekrojowo. Ewolucja obrazowania wsi celnie ukazana przez kolejne argumenty.

Porównaj literacką i malarską wizję wsi zaprezentowaną w „Chłopach” W. Reymonta i obrazach J. Chełmońskiego

Ocena:
20/20
Teza: Powieść Reymonta i obrazy Chełmońskiego we wnikliwy sposób przedstawiają obraz młodopolskiej wsi.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca wnikliwie porównuje oba obrazy wsi. Poprawna bibliografia i plan pracy. Dobry język wypowiedzi.

Na podstawie wybranych utworów przedstaw obraz wsi od renesansu do Młodej Polski

Ocena:
20/20
Teza:

Ocena opisowa nauczyciela: Przejrzysta prezentacja napisana sprawnym językiem. Poprawna konstrukcja i logiczny podział pracy.

Chłop, jego życie i praca. Zaprezentuj na podstawie wybranych utworów literackich

Ocena:
20/20
Teza: Najważniejszą rzeczą dla każdego mieszkańca wsi jest ziemia, z którą nieodłącznie związana jest praca.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca wyczerpująco realizuje temat. Poprawna bibliografia i ramowy plan pracy.

Sposób prezentacji wsi i chłopów w dziełach twórców Młodej Polski. Omów zagadnienie na podstawie analizy wybranych utworów z literatury i malarstwa

Ocena:
20/20
Teza: Zarówno poeci, pisarze, jak i malarze Młodej Polski w swych dziełach utrwalali różne oblicza wsi.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca bardzo dobrze skonstruowana, wizje malarskie i literackie przeplatają się. Ciekawy i bogaty opis młodopolskiej wsi.

Wyidealizowany i naturalistyczny obraz polskiej wsi. Omów różne sposoby ukazania wsi na podstawie wybranych utworów

Ocena:
20/20
Teza: Naturalizm i idealizm odmienne sposoby literackiego kreowania obrazu wsi.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przemyślana, bogata w treści.

Zbadaj sposób przedstawienia i funkcjonowania motywu wsi i jej mieszkańców, odwołując się do wybranych przykładów literatury polskiej XIX i XX wieku

Ocena:
20/20
Teza: Wiek XIX i XX skoncentrował się głównie na problemach trawiących polskich mieszkańców wsi, nie uniknął również bezkrytycznej fascynacji wiejskim życiem i kulturą.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni zgodna z tematem. Przejrzyste przykłady i argumenty, poprawne wnioski.

Wieś jako temat literacki w twórczości pisarzy Młodej Polski i dwudziestolecia międzywojennego. Przedstaw problem, odwołując się do wybranych utworów

Ocena:
20/20
Teza: Niedola i zacofanie cywilizacyjne wsi jako główne tematy utworów Młodej Polski i dwudziestolecia międzywojennego.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w szczegółowy sposób opisuje polską wieś. Spójne ujęcie tematu, zgodne z tezą.

Impresjonistyczne i realistyczne obrazy wsi na podstawie literatury i malarstwa

Ocena:
20/20
Teza: Impresjonizm i realizm znacznie różnią się, ze względu na używanie różnych środków artystycznej ekspresji.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni wyczerpuje temat. Ukazuje bogate przykłady, przede wszystkim literackie.

Różne ujęcia obrazu wsi polskiej w literaturze wybranych epok. Omów zagadnienie, dobierając odpowiednie przykłady

Ocena:
20/20
Teza: Dwa główne kierunki w ukazywaniu wsi: wieś jako Arkadia i miejsce idealne oraz wieś realna, z opisem prawdziwego życia chłopa.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja w pełni poprawna. Rozbudowana argumentacja.

Chłopi i życie wiejskie w twórczości S. Wyspiańskiego, W. Reymonta i S. Żeromskiego

Ocena:
20/20
Teza: Poszczególne literackie obrazy polskiej wsi wiele różni, ale dzięki temu uzyskujemy szeroką panoramę chłopskiej egzystencji.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja w pełni realizuje temat.

Wieś polska w ujęciu J. Kasprowicza, S. Wyspiańskiego, W. S. Reymonta. Omów temat na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Różnorodne kreacje wiejskiego życia na polskiej wsi.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przemyślana. W pełni ukazuje obrazy wsi i chłopów zaznaczone w temacie. Bogata bibliografia.

Wieś spokojna i wesoła czy ponura i przerażająca? Zaprezentuj różne spojrzenia na przestrzeń i społeczność wsi w dziełach literackich różnych epok.

Ocena:
20/20
Teza: Wieś polską opisuje się albo jako sielankową krainę, albo jako ponurą i smutną. Tymczasem wieś polska nie jest ani tak, ani taka – jest różnorodna i ciekawa.

Ocena opisowa nauczyciela: Bardzo przejrzysta prezentacja, oparta głównie na utworach poetyckich. Treść dokładnie odpowiada tezie.

Literacki portret chłopa. Ukaż różnorodne obrazy chłopa i wsi w oparciu o wybrane przykłady z polskiej literatury

Ocena:
19/20
Teza: Każdy z obrazów polskiej wsi prezentuje inną stronę wiejskiego życia.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja poprawna. Autor swobodnie porusza się po literaturze zarówno staropolskiej, jak i współczesnej.

Obraz wsi w literaturze wybranej epoki literackiej

Ocena:
19/20
Teza: Literatura młodopolska dostarcza nam wielu realistycznych obrazów wsi.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca dobra. Poprawny styl wypowiedzi, barwny język, konstrukcja prezentacji przemyślana. Obszerna treść.

Wieś jako temat literatury i sztuki. Zaprezentuj różne obrazy wsi na podstawie wybranych utworów literackich i dzieł malarskich

Ocena:
19/20
Teza: Dwa obrazy wsi w literaturze polskiego renesansu i działach sztuki późniejszych epok.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca bardzo dobra. Bogate słownictwo, dogłębna analiza. Dobór materiałów wskazuje na głęboką analizę literatury.

Nurt wiejski w literaturze okresu realizmu i naturalizmu. Analizując celowo wybrane utwory literatury polskiej omów stylistykę i funkcję tego nurtu.

Ocena:
19/20
Teza: Artyści pragnąc zwrócić uwagę na los chłopów, wykorzystali panujące w literaturze kierunki: naturalizm i realizm.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca wnikliwie analizuje temat. Poprawny język i styl wypowiedzi. Dobry konspekt prezentacji.

Analizując wybrane utwory literatury romantyzmu i Młodej Polski, omów inspirującą rolę kultury ludowej dla pisarzy tych epok.

Ocena:
19/20
Teza: Kultura ludowa była inspiracją dla pisarzy romantyzmu i Młodej Polski.

Ocena opisowa nauczyciela: Szczegółowa i rozbudowana praca. Ciekawe przykłady, logiczny wywód.

Ludowość i ludomania. Omów różne sposoby nawiązywania do folkloru i życia ludu w twórczości literackiej

Ocena:
19/20
Teza: W twórczości literackiej możemy odnaleźć wiele utworów, których tematyka skupia się na wsi, na życiu, tradycjach i obyczajach jej mieszkańców.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca konkretna, napisana poprawnym stylem.

Obraz wsi w literaturze i innych dziedzinach sztuki. Dokonaj analizy porównawczej wybranych dzieł

Ocena:
19/20
Teza: Wieś – kolebka kultury, oaza spokoju, miejsce kojarzące się z biedą, ubóstwem, ale także z tradycją, obyczajami.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca zwięzła, w pełni realizuje temat. Na uwagę zasługuje spójność wypowiedzi.

Na podstawie wybranych utworów literatury staropolskiej, zrekonstruuj różnorodne obrazy wsi i jej mieszkańców

Ocena:
19/20
Teza: Motyw wsi funkcjonuje w literaturze polskiej od jej początku jednak dość szczegółowo występuje dopiero od okresu renesansu.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawna, odnosi się głównie do renesansowych sielanek. Przedstawia zarówno sielskie obrazy wsi, jak i realistyczne.

Społeczność wiejska utrwalona w literaturze polskiej. Omów na trzech wybranych przykładach

Ocena:
19/20
Teza: Charakterystyka społeczności wiejskiej na przykładzie trzech wybranych utworów.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przedstawia bogatą panoramę polskiej wsi w utworach Młodej Polski.

Wieś w literaturze i sztuce. Omów na podstawie utworów i dzieł malarskich różnych epok

Ocena:
18/20
Teza: Wieś nie zawsze nadążała za postępem cywilizacyjnym. XIX i XX wiek, to okres ogromnych przemian na wsi.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja dobra. Autorka skupia się na bardzo barwnych obrazach polskiej wsi. Na uwagę zasługuje bogata bibliografia.

Porównaj różne wizje wsi, analizując wybrane przykłady literackie

Ocena:
18/20
Teza: Pomimo upływu lat możemy odnaleźć wiele elementów wspólnych w obrazowaniu wsi przez twórców literatury.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ma formę mocno rozbudowanego konspektu. Doskonała na powtórki. Argumenty przemyślane, odważne wnioski.

Różnorodne sposoby prezentacji wsi i chłopów w dziełach kultury wybranej epoki

Ocena:
18/20
Teza: Twórcy Młodej Polski nie oparli się zjawiskom chłopomanii, ich wizje wsi nie zawsze odpowiadały prawdzie.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja poprawna. Konstrukcja prezentacji prawidłowa. Na uwagę zasługują cytaty i ciekawe wnioski. Język wypowiedzi wymaga "wygładzenia".

Obraz wsi polskiej ukazany w literaturze i malarstwie różnych epok

Ocena:
17/20
Teza: Od sielanki do realizmu. Różne obrazy wsi ukazane w dziełach kultury różnych epok.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja przeciętna. Język wypowiedzi wymaga dopracowania. Na uwagę zasługuje dobór cytatów.