Pogotowie maturalne: Motywy literackie - Motyw śmierci


Danse macabre - motyw śmierci w literaturze i sztuce

Śmierć zawsze stanowiła dla człowieka tajemnicę. Ze śmiercią łączy się motyw tańca śmierci, czyli danse macabre przedstawiony jako korowód ludzi różnych stanów i zawodów prowadzonych przez śmierć. Choć pojawia się już w pod koniec XII wieku w pełni zostaje rozpowszechniony w XIV stuleciu. We Francji pod wpływem epidemii dżumy, a także kazań żebrzących mnichów idea procesji wszystkich stanów – od papieża i cesarza, poprzez kardynałów, przedstawicieli różnych zawodów do chłopa – prowadzonych w tańcu przez personifikację śmierci – stała się tematem alegorycznych moralitetów oraz malowideł ściennych. Taniec ten odzwierciedlał wszechobecność śmierci, która wszystkich ludzi traktuje tak samo. Ta alegoria ma uzmysłowić ludziom wzajemną równość w godzinie zakończenia życia, wywołać lęk i smutek. Motyw ten przetrwał do XIX wieku, ale również w czasach późniejszych w literaturze i sztuce możemy odnaleźć jego elementy. W swojej pracy przedstawię kilka dzieł, które nawiązują do motywu danse macabre.

Epoką, która przodowała we wpajaniu ludziom myśli o kruchości życia było bez wątpienia średniowiecze. Początkowo śmierć pojmowano jako wzniosłą i romantyczną, jednak od XIV stulecia, wskutek epidemii dżumy, nastąpiła zmiana w sposobie jej postrzegania. Pojawia się motyw danse macabre. Nieznany autor wykorzystał go w „Rozmowie mistrza Polikarpa ze śmiercią” pochodzącej z około 1440 roku. Mędrzec Polikarpus modli się, by móc ujrzeć śmierć. Pan Bóg spełnia jego życzenie. Przed jego oczami staje kobieta, której czaszkę pokrywa żółtawa skóra, z oczu kapie krew:
„Chuda, blada, żołte lice
Lści się jako miednica;
Upadł ci jej koniec nosa,
Z oczu płynie krwawa rosa;(…)
Nie było warg u jej gęby,
Poziewając skrzyta zęby;
Miece oczy zawracając,
Groźną kosę w ręku mając;”

Już sam obraz ohydnej kobiety ma na celu podkreślenie marności ludzkiego życia. Tradycyjnie śmierć dzierży w dłoni kosę, która pomaga jej w wypełnianiu powinności, jaką jest „pozbawianie ludzi żywota”. Polikarp, początkowo przerażony widokiem szkaradnej kobiety, decyduje się w końcu zadać jej kilka pytań od wieków nurtujących ludzkość. Pyta śmierć o jej pochodzenie, na co ta odpowiada, że pojawiła się, gdy rajska Ewa zerwała jabłko. Polikarp chce również poznać powód jej niechęci do ludzi oraz możliwości ułaskawienia. Odpowiedzi nie pozostawiają jednak złudzeń. Każdego człowieka spotyka ten sam los, ponieważ śmierć nie daje się przebłagać ani przekupić. Śmierć w tym utworze przedstawiona jest okrutna i groźna, przed którą nie ma ucieczki, bo dopadnie każdego:
„Nikt się przede mną nie skryje,
Wszytkiem żywem utnę szyje.”
Śmierć jest nieunikniona, nie znamy wprawdzie jej godziny, ale samego przyjścia możemy być pewni. Wobec niej wszyscy są równi: bogaci i biedni, ludzie prawi i grzesznicy. Takie rozumienie bezpośrednio nawiązuje do motywu danse macabre. Śmierć nikogo nie faworyzuje, nie uwzględnia ziemskich zasług. Szczególnie niechętnie odnosi się jednak do przekupnych sędziów i rozpustnych zakonników przywiązanych do mało istotnych spraw doczesnych. Z utworu płynie przesłanie: wobec śmieci wszyscy są równi, nie uwzględnia ona żadnych ziemskich zasług, każdy człowiek, który się narodził musi umrzeć.

Podobne myśli nasuwają się po obejrzeniu średniowiecznego obrazu anonimowego twórcy zatytułowanego „Danse macabre” przedstawiającego rytuał, w którym udział biorą ludzie różnych stanów. Korowód Śmierci nikogo nie oszczędza. Widzimy tam ubogie kobiety ubrane w zwykłe szaty a także te bogate, posiadające piękne suknie i okrycia głowy. Ukazane są w tańcu, mają ręce naprzemiennie splecione z kościotrupami. Tworzą koło, które symbolizuje ciągłość i wieczne powtarzanie się cyklu życia i śmierci. Dookoła obrazu artysta umieścił mężczyzn idących wraz ze śmiercią. Również tu widzimy równość w obliczu śmierci - są tam zarówno ubodzy chłopi jak i bogaci królowie a także duchowni. Każda ilustracja podpisana jest krótkim komentarzem przypominającym o nieuchronności losu każdego człowieka. Kluczowe dla zrozumienia obrazu są dwa wiersze, umieszczone u góry i na dole centralnego przedstawienia: „Różnych stanów piękne grono / gęstą śmiercią przepleciono / żyjąc wszystko tańcujemy / a że obok śmierć nie wiemy…”; „Szczęśliwy kto z tego tańcu / odpocznie w niebieskim szańcu / Nieszczęsny kto z tego koła / W piekło wpadłszy biada woła” - słowa te w pełni oddają istotę motywu danse macabre. W górnej części obrazu widzimy ukrzyżowanie Chrystusa a także Niebo, natomiast na dole scenę grzechu pierworodnego i Piekło, co wiąże się z Sądem Ostatecznym. Oprawę stanowi czternaście medalionów ze szkieletami pogrążonymi dyspucie z przedstawicielami różnych stanów. Treść owych dysput sugerują umieszczone pod każdym z nich nieudolne wiersze. Przyjrzyjmy się niektórym przedstawicielom poszczególnych stanów. Z duchownymi, zwłaszcza z papieżem, śmierć obchodzi się dość łagodnie, nie bawi się natomiast ze świeckimi: cesarza, włożywszy sobie kapelusz na jego głowę, ciągnie siłą za rękę. Księciu kostucha grozi pozbawieniem tytułu. Senatora zaś ściąga z krzesła wśród drwin z jego magnackiej pychy. To tylko kilka opisów medalionów.

Na pochodzących z 1500 r. drzeworytach Hansa Holbeina śmierć przedstawiona została w sposób groteskowy - ma postać szkieletu, który zaskakuje przedstawicieli różnych stanów. Po raz pierwszy zostały one opublikowane w 1538, ale duchem w pełni należą do średniowiecza. Jeden z drzeworytów przedstawia astronoma przy pracy, któremu śmierć, zamiast modelu wszechświata, podsuwa czaszkę, sugerując, że ona bardziej warta jest kontemplacji. Inne ukazują biskupów, papieża, starca, biedaka, księżną, pannę młodą... Słowem – wszystkich, bo nikogo śmierć nie ominie. Motyw korowodu został przez średniowiecznego artystę przetworzony w pojedyncze sceny. Na każdej z rycin dostrzegamy upiorny szkielet, który wyciąga rękę do żywej istoty. Celem artystycznym jest uchwycenie kontrastu pomiędzy ruchliwością martwych a bezwładem żywych. Celem moralnym - przypomnienie, że niewiadoma jest godzina śmierci i że wobec niej wszyscy są równi. Wśród postaci które porwał do tańca szkielet jest zajęty światowymi sprawami mnich, astrolog, kupiec i chłop pochłonięty pracą na roli. Śmierć nie zważa na obowiązki jakie mają jeszcze do wypełnienia ludzie. Nie bacząc na ich protesty i cierpienie bliskich, prowadzi ich do makabrycznego korowodu.

Drzeworyty są wykładnią moralności średniowiecznej, wyrastającej z myśli chrześcijańskiej. Taki obraz śmierci utrwalił się na długie epoki w świadomości europejskiej, często był powtarzany wręcz dosłownie, z niewielką jedynie zmianą atrybutów – pojawi się koń czy szata okrywająca Kostuchę. Ale zasady, którymi Śmierć się rządzi, pozostały takie same. Inne obrazy czy miniatury o tej tematyce przedstawiają zazwyczaj podobną grupę ludzi w tanecznym kręgu lub sznurze, trzymających się za ręce i wiedzionych przez personifikacje śmierci, podobne do tej omówionej przed chwilą. W grupie takiej znajdują się przedstawiciele obu płci i wszystkich stanów – chłopstwa, stanu kupieckiego, rycerzy i duchowieństwa. Nierzadko pojawiają się tam sylwetki ludzi w młodym wieku, którzy – wydawałoby się – nie mają powodów, by myśleć już o śmierci. Przesłanie tego typu dzieł przypomina jednak, że każdy powinien myśleć o końcu. Owo złowieszcze memento mori (pamiętaj o śmierci) staje się jednym z haseł epoki.

W niekonwencjonalny sposób taniec śmierci przedstawił Pieter Bruegel na obrazie „Triumf śmierci” z 1562 roku. Przedstawiony jest on jako armia tysiąca szkieletów z kosami na chudych koniach, czasami chytrze przebranych by oszukać swoje ofiary. Atakują każdego bez względu czy jest monarchą, szarym człowiekiem z ludu, czy będzie się bronił, podda się bez walki, czy jak błazen schowa się pod stół. W prawym dolnym rogu widzimy szkielet, który pokazuje królowi klepsydrę oznajmującą mu w ten sposób, że jego czas minął. Na obrazie widać dramat bezbronności ludzi w walce ze śmiercią, jej wszechwładzę. Los jednostki stapia się z losem zbiorowym. Widzimy w lewym dolnym rogu parę kochanków starających się udawać, że wszystko, co dzieje się wokół, ich nie dotyczy. Śmierć zapędza ludzi do wielkiego pudła, na którego klapie widnieje znak krzyża. Po bokach znajdują się armia szkieletów gotowa atakować ludzi. Śmierć triumfuje nad całym światem, nie ma przed nią ratunku.

Omawiając sposób wykorzystania motywu danse macabre warto zwrócić uwagę na twórcę swojego czasu niedocenianego, który temat śmierci ujął w sposób zaskakujący i niebanalny. Mam tu na myśli Józefa Bakę i jego „Uwagi śmierci niechybnej”. Utwór ten podzielony jest na części, z których każda opatrzona została tytułem - zwrotem. Zwrot ten wyjaśnia, do kogo adresowana jest dana zwrotka. Wyliczenie owych adresatów przywodzi na myśl tańce śmierci. Pojawiają się tu bowiem i starzy, i młodzi, bogacze i biedni, panowie i damy... Każdą z tych postaci podmiot mówiący ostrzega przed śmiercią. Starym przypomina się, że czas schodzić z tego świata, bo potomkowie czekają na dobra zapisane w testamencie. Damy ostrzega się, że „śmierć niemodna, kiedy głodna”, więc „na ząb bierze (...) panienki”.

Jest to więc ujęcie humorystyczne, obfitujące w przykłady absurdalnego humoru i groteskowego obrazowania. Przypomnienie o śmierci jest tu nie tyle groźbą, co piętnowaniem wad poszczególnych grup – pyszałkowatości, zbytniej ufności pokładanej w pieniądzu czy kultowi urody. Sama śmierć zostaje tu upostaciowiona, zyskuje formę antropomorficzną: mówi się o niej, że jest głodna, skacze i porywa. Mówi się też, że ma poczucie humoru (choć to raczej humor wisielczy), cechuje ją sprawiedliwość (zabiera wszystkich, niezależnie od majątku). Do jej atrybutów należy nieodłączna kosa.

We współczesnej literaturze motyw tańca śmierci możemy odnaleźć w „Dżumie” Alberta Camusa. Miasto Oran zostaje zaatakowane chorobą przynoszącą śmierć, zostaje odizolowane od świata. Dżuma zabiera po kolei wszystkich, nikt nie ma szans przed nią uciec. Ludzie różnej płci, różnego statusu społecznego, różnego wieku umierali, a ich ciała wrzucano zbiorowych mogił: „Ciała wrzucano pośpiesznie do dołów. Jeszcze nie doleciały do dna, gdy łopaty wapna spadały na twarze i ziemia pokrywała je anonimowo w owych jamach, które drążono coraz głębiej.” Autor podkreśla tym kruchość ludzkiego losu. Camus szczegółowo opisuje zachowania ludzi w obliczu nadchodzącej i nieuniknionej śmierci: Doktor Rieux to człowiek oddający się bez reszty walce z śmiercią, Paneloux traktuje dżumę jak karę za grzechy popełnione przez ludzkość, Tarrou jest osobą gotową poświęcać się w walce z dżumą, Cottard – korzysta na nieszczęściu innych. Autor w oryginalny sposób przedstawienia wszechwładzę śmierci i ludzi rozpaczliwie próbujących się przed nią uchronić.

Jak widać, mimo średniowiecznego pochodzenia motywu śmierci, głęboko wpisał się on w naszą kulturę. Wykorzystywany był nie tylko w literaturze i malarstwie, ale także w muzyce, o czym świadczą m.in. utwory Ferenca Liszta czy Gustava Mahlera. Najważniejsze w podkreśleniu tego motywu nie jest sam taniec i postacie kościotrupów, ale świadomość nieuchronności śmierci, niemożliwości ucieczki przed nią. Współcześnie możemy łączyć ten motyw z ogromnym rozwojem medycyny, która pragnie przedłużyć życie ludzkie, a także w marzeniu o nieśmiertelności i eksperymentach z hibernacją, które mają pozwolić uniknąć śmierci.

strona:    1    2    3    4    5  





Bo życie kruche jest... Motyw cierpienia i śmierci na podstawie wybranych utworów literackich i dzieł sztuki

Ocena:
20/20
Teza: Bohaterowie literaccy często staja w obliczu śmierci i cierpienia. Zjawiska te są wielowymiarowe i często nieuniknione.

Ocena opisowa nauczyciela: Temat trudny. Bardzo dobrze przeprowadzona argumentacja broni tezę prezentacji. Ciekawe wnioski uzupełniają całość. Brawo!

Symbol jako sposób nazywania niewyrażalnego. Interpretując wybrane utwory literackie i dzieła malarskie, określ rolę symbolu w komunikacji artystycznej

Ocena:
20/20
Teza: Śmierć, szczególnie u twórców modernistycznych ma często znaczenie symboliczne, jest nośnikiem pewnych głębszych przemyśleń i przeżyć autora

Ocena opisowa nauczyciela: Autor w umiejętny sposób porusza się po świecie literatury i sztuki. Na uwagę zasługuje bogata bibliografia.

Różne sposoby ukazywania śmierci i umierania w literaturze i malarstwie renesansu oraz przełomu XIX i XX wieku

Ocena:
20/20
Teza: Motyw życia i śmierci towarzyszy ludzkości od początku jej istnienia poprzez wszystkie epoki literackie i artystyczne.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca dojrzała, bardzo przejrzysta. Kolejne argumenty przedstawione są logicznie. Dobre wprowadzenie do tematu i wnioski.

Motyw śmierci w literaturze i sztukach plastycznych. Omów zagadnienie, odwołując się do wybranych dzieł

Ocena:
20/20
Teza: W zależności od epoki historycznej, kultury, światopoglądu i głoszonych idei człowiek próbował oswajać śmierć, pojąć jej zagadkę.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca bardzo obszerna i szczegółowa. Temat wnikliwie zanalizowany.

Śmierć jako motyw w literaturze i sztuce. Przeanalizuj zagadnienie na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Artyści, próbując przybliżyć innym tajemnicę śmierci, przedstawiali w swoich dziełach własne wyobrażenia umierania i życia pośmiertnego.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca bogata w różne wizje śmierci. Rozbudowana bibliografia, płynna i poprawna wypowiedź. Ciekawe ilustracje.

Analizując wybrane utwory literackie, omów funkcje śmierci i zła w baśniach, bajkach i mitach

Ocena:
20/20
Teza: Zło i śmierć podstawowymi elementami baśniowego, bajkowego i mitycznego świata.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni realizuje temat. Ciekawe przykłady literatury podmiotowej, przemyślana kompozycja.

Danse macabre - motyw śmierci w literaturze i sztuce

Ocena:
20/20
Teza: Taniec śmierci odzwierciedla wszechobecność śmierci, która wszystkich ludzi traktuje tak samo.

Ocena opisowa nauczyciela: Motyw bardzo poprawnie opracowany. Zawiera zarówno literackie, jak i plastyczne przykłady. Dobra bibliografia i plan prezentacji.

Czekając na śmierć, czyli jak i w czym odnaleźć sens życia kiedy brak już nadziei. Rozwiń temat w oparciu o wybrane utwory z różnych epok

Ocena:
20/20
Teza: Autorzy każdej epoki przedstawiali ludzi oczekujących na śmierć, świadomych jej nieuchronnego nadejścia.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca zawiera wszelkie niezbędne argumenty. Poprawna konstrukcja, ciekawy tok myślenia.

Ars moriendi - wielcy bohaterowie literaccy wobec śmierci. Zaprezentuj ich postawy i autorskie sposoby kreacji analizując wybrane dzieła

Ocena:
20/20
Teza: Główne utwory związane z ars moriendi powstały w średniowieczu, jednak i w późniejszej literaturze możemy odnaleźć przykłady godnej śmierci.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca wykorzystuje dostępne argumenty. Poprawna stylistyka, logiczna spójność.

Przedstaw funkcjonowanie motywu śmierci w literaturze i sztuce średniowiecza i baroku

Ocena:
20/20
Teza: Charakterystyka obrazów śmierci w średniowieczu i barok

Ocena opisowa nauczyciela: Praca szczegółowa, zawiera wiele ciekawych przykładów z literatury i sztuki. Poprawna kompozycja, teza i wnioski.

Człowiek wobec śmierci w literaturze i sztuce. Przedstaw zagadnienia na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Artyści często wykorzystywali motyw śmierci, by ukazać swój stosunek do niej lub stosunek swego pokolenia.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca zawiera wiele interesujących przykładów. Poprawna bibliografia i plan.

Miłość i śmierć w wybranych utworach literackich i w sztuce

Ocena:
20/20
Teza: Miłość i śmierć w literaturze i kulturze – popularność omawianych motywów.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja w pełni realizuje temat. Ciekawe przykłady oraz wnioski.

Literackie i malarskie sposoby heroizacji śmierci bohatera. Omów problem na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Heroizacja śmierci bohaterów najczęściej służyła zachowaniu pamięci i oddaniu hołdu nieprzeciętnym jednostkom.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ciekawa, oparta na przykładach z różnych epok literackich.

Przedstaw motyw poświęcenia życia w literaturze. Scharakteryzuj problem, analizując przykłady literackie z różnych epok

Ocena:
20/20
Teza: Ukazanie wyjątkowych postaci, które w imię szczytnej idei poświęciły własne życie.

Ocena opisowa nauczyciela: Temat ciekawie przedstawiony. Oparty na lekturach z różnych epok.

Wesela i pogrzeby w literaturze polskiej. Omów różnorodne ujęcia motywów, odwołując się do wybranych przykładów

Ocena:
20/20
Teza: Motyw wesela i pogrzebu w twórczości pisarzy polskich różnych epok.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja w pełni wyczerpuje temat - opisuje dwa wesela i dwie ceremonie pogrzebowe.

Przedstaw różne wyobrażenia ludzi dotyczące śmierci w oparciu o wybrane dzieła literackie

Ocena:
20/20
Teza: a) Uniwersalność i tajemniczość tematu śmierci widziana oczami twórców literatury.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja wnikliwie przedstawia wybrane utwory. Poprawny styl i kompozycja.

Motyw śmierci w literaturze i sztuce romantyzmu i Młodej Polski. Omów na wybranych przykładach.

Ocena:
20/20
Teza: Zaprezentowanie funkcjonowania motywu śmierci w literaturze i sztuce romantyzmu i Młodej Polski.

Ocena opisowa nauczyciela: Bogata bibliografia i szczegółowy plan prezentacji.

Przedstaw rolę motywu śmierci w wybranych utworach literackich

Ocena:
20/20
Teza: Pisarze i poeci w zależności od roli, jaką przypisywali motywowi śmierci opisywali różnorodne jej oblicza.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja przemyślana, pokazuje różnorodne wizje śmierci służące różnym celom autorskim.

In hora mortis. W jaki sposób poeci opisywali swoje przeżycia związane ze śmiercią ważnych dla nich osób?

Ocena:
20/20
Teza: Artyści przeżywając śmierć ważnych dla nich osób swoje refleksje przekazywali za pomocą języka poezji.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja w pełni realizuje temat. Mówi o poetyckich obrazach "godziny śmierci" w różnych epokach.

Wykorzystanie motywu śmierci w utworach literackich i malarskich XIX i XX wieku Omów, analizując wybrane dzieła

Ocena:
19/20
Teza: Literatura odbiega od przedstawiania śmierci wyłącznie w biologicznym wymiarze, nadając jej określony sens.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca logiczna, zawierająca bogatą literaturę podmiotową i przedmiotową. Wiele argumentów na udowodnienie tezy.

Motyw śmierci w literaturze i malarstwie. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
19/20
Teza: Temat śmierci jest ciągle aktualny i fascynuje wielu artystów, dlatego też powstało mnóstwo dzieł poruszających tę kwestię.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca napisana dobrym stylem. W pełni realizuje temat.

Obraz śmierci w malarstwie i literaturze. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
19/20
Teza: Myśl o śmierci towarzyszyła człowiekowi praktycznie od zawsze. Istnieją na to dowody w poezji, prozie, dramacie czy sztukach pięknych.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca napisana płynnym językiem. Ciekawe przykłady z malarstwa. Logiczna i przejrzysta kompozycja.

Motyw samobójstwa w literaturze. Przedstaw na wybranych przykładach pochodzących z różnych epok

Ocena:
19/20
Teza: W literaturze akt samobójstwa jest najczęściej potępiany i nie prowadzi do niczego pozytywnego.

Ocena opisowa nauczyciela: Temat zwięźle ukazany. Poszczególne argumenty sformułowane poprawnie. Jasne wnioski. Właściwy plan i bibliografia.

Śmierć i umieranie w literaturze dawnej oraz współczesnej. Omów na podstawie dwóch epok

Ocena:
19/20
Teza: Różnorodność sposobów ujęcia motywu śmierci i umierania jest ściśle uzależniona od okoliczności historycznych, światopoglądowych i epokowych.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca dojrzała, wnikliwie analizuje temat. Poprawnie dobrana literatura.

Motyw śmierci w literaturze. Dokonaj analizy wybranych utworów z różnych epok

Ocena:
19/20
Teza: Artyści, próbując przybliżyć innym tajemnicę śmierci przedstawiali w swoich dziełach własne wyobrażenia umierania i życia pośmiertnego.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca szeroko ukazuje motyw śmierci w literaturze. Szczegółowa bibliografia i plan pracy.

Przedstaw różne wyobrażenia ludzi dotyczące śmierci w oparciu o wybrane dzieła literackie

Ocena:
19/20
Teza: Przez wieki w literaturze śmierć przybierała różnorodne obrazy.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca na kilku przykładach pokazuje jak artyści przedstawiali śmierć. Poprawna bibliografia i język wypowiedzi.

Scharakteryzuj różne ujęcia motywu śmierci w literaturze i określ ich funkcje

Ocena:
19/20
Teza: Artyści odmiennie przedstawiali motyw śmierci w literaturze w zależności od funkcji jaką miał pełnić.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca pokazując różne ujęcia śmierci uwzględnia ich funkcję. Poprawny język, rozbudowana bibliografia i plan pracy.

Sposoby ukazywania bohaterskiej śmierci w literaturze. Scharakteryzuj je na podstawie wybranych utworów różnych epok literackich.

Ocena:
19/20
Teza: Mimo iż istota śmierci jest niezmienna, odmienne są sposoby prezentacji bohaterskiej śmierci w literaturze rożnych epok.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawna, bogata bibliografia.

Sceny śmierci w literaturze. Porównaj i omów ich funkcje w wybranych dziełach

Ocena:
19/20
Teza: Aby „oswoić” śmierć poszczególni twórcy próbowali przedstawić różnorodne sceny śmierci.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca zawiera wszystkie niezbędne elementy. Poprawny plan pracy oraz bibliografia.

Obraz śmierci w sztuce średniowiecza. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
19/20
Teza: Wyobrażenia śmierci w średniowieczu miały przede wszystkim charakter dydaktyczny – przypominały o kruchości ludzkiego żywota i zachowaniu pokory wobec Stwórcy.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ciekawa, ukazuje różnorodność wizerunków śmierci. Poprawna bibliografia.

Motyw śmierci i czasów ostatecznych w literaturze, sztuce i muzyce. Omów, analizując wybrane przykłady

Ocena:
19/20
Teza: Motyw śmierć i czasów ostatecznych ukazywany jest na obraz i podobieństwo wyobrażeń ludzi żyjących w danej epoce.

Ocena opisowa nauczyciela: Zwięzła praca w pełni realizująca temat.

Topos śmierci heroicznej w literaturze. Przedstaw jego źródła i udowodnij jego popularność w epoce romantyzmu i literaturze współczesnej

Ocena:
19/20
Teza: Popularność motywu śmierci heroicznej w romantyzmie i czasach współczesnych.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja w pełni poprawna, właściwy dobór lektur i ciekawe wnioski.

Motyw miłości i śmierci. Przedstaw na wybranych przykładach literackich

Ocena:
18/20
Teza: Miłość i śmierć w literaturze to nierozerwalne uczucia.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca na odpowiednio dobranych przykładach literackich ilustruje postawioną tezę. Poprawna bibliografia.

Bohaterska śmierć w literaturze. Przedstaw na wybranych przykładach literackich

Ocena:
18/20
Teza: W romantyzmie twórcy ukazywali śmierć bohaterów w celu ukazania właściwej postawy patriotycznej, jednak sposoby przedstawiania zgonu bohatera były różne.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawna, napisana dobrym językiem. Teza poprawnie uargumentowana.

Różne ujęcia śmierci w literaturze i sztuce. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
18/20
Teza: Pomimo licznych prób ukazania śmierci w literaturze i sztuce wciąż pozostaje ona tajemnicą.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawnie realizuje temat. Dobry język i styl wypowiedzi.

Samobójstwo jako temat utworów literackich różnych epok

Ocena:
18/20
Teza: Ucieczka przed realnym życiem, zagubienie w świecie wartości oraz niedojrzałość i nieodpowiedzialność jako źródła decyzji samobójczej wybranych bohaterów literackich.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca świetnie realizuje temat. Ciekawa kompozycja pracy.

Motyw umierania ukazany w literaturze. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
18/20
Teza: W literaturze problem śmierci jest podejmowany niezwykle często.

Ocena opisowa nauczyciela: Poprawna i przejrzysta praca. Ciekawa prezentacja pps.

Śmierć w literaturze różnych epok

Ocena:
18/20
Teza: Śmierć to jeden z najczęściej pojawiających się motywów w literaturze.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca bardzo zwięzła. Poprawna forma wypowiedzi i przytoczone argumenty.

Człowiek wobec śmierci w poznanych utworach literackich różnych epok. Przedstaw na wybranych przykładach

Ocena:
18/20
Teza: Wizerunek śmierci zmieniał się w zależności od czasu, w którym poruszano ten temat.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przeciętna. Dobra argumentacja. Poprawny język i styl wypowiedzi.

Motyw śmierci heroicznej w wybranych utworach

Ocena:
18/20
Teza: Literatura wskazuje bohaterów, którzy poświęcając swoje życie w dobrej sprawie, ukazali swe męstwo i odwagę.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja poprawna, analizuje podstawowe utwory dotyczące heroicznej śmierci.

Stosunek człowieka do śmierci. Przedstaw problem, opierając się na wybranych lekturach

Ocena:
17/20
Teza: Obraz śmierci w literaturze ukształtowany jest na obraz i podobieństwo ludzkich wyobrażeń danej epoki.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawna i przejrzysta. Śmierć została przedstawiona wieloaspektowo, na przykładzie lektur z różnych epok.

Funkcje motywu śmierci w literaturze i sztuce. Przedstaw na podstawie wybranych utworów

Ocena:
17/20
Teza: Śmierć jest zjawiskiem ponadczasowym, które na przestrzeni epok literackich zmienia swój wizerunek.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przeciętna. Poprawna bibliografia i plan wypowiedzi.

Wizerunek śmierci w utworach literackich i malarstwie. Zaprezentuj odwołując się do wybranych przykładów

Ocena:
17/20
Teza: We wszystkich epokach niemal każdy twórca podejmował temat śmierci.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawna, a temat przedstawiony na wielu przykładach.

Miłość, samotność i śmierć w literaturze. Przedstaw temat, odwołując się do wybranych przykładów

Ocena:
17/20
Teza: Zróżnicowanie kreacji miłości, śmierci i samotności na przestrzeni wieków.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przeciętna i tendencyjna. Poprawna bibliografia.