Pogotowie maturalne: Motywy literackie - Motyw wojny


Świat odwróconego dekalogu na wybranych przykładach literatury wojny i okupacji

Podstawowym kodeksem moralnym wspólnym zarówno dla kultury żydowskiej, jak i chrześcijańskiej jest Dekalog. Zbiór ten zawiera wskazówki na życie, dzięki którym można osiągnąć nie tylko ziemski spokój i szczęście, ale także i wieczność. Czas II wojny światowej to okres w którym zacierają się granice, czas gdzie zło nie ma dna, a dobro wydaje się nie istnieć, okres rozwianych marzeń, zdeptanej nadziei, zachwianej wiary i upadku człowieka. Czy respektowano wówczas te boże wskazówki? Wystarczy choćby wspomnieć:
Czwarte: „Czcij ojca swego i matkę swoją” - Ile dzieci w tym czasie posłało swych rodziców na pewną śmierć, kosztem własnego przeżycia?
Piąte: „Nie zabijaj” - Ilu ludzi zabiło swego bliźniego?
Ósme: „Nie mów fałszywego świadectwa przeciw bliźniemu swemu” - Ile osób przez owe świadectwo straciło swe cenne życie?
Dziewiąte: „Nie pożądaj żony bliźniego swego” - Ile kobiet zostało zgwałconych czy poniżonych? Próbę odpowiedzi na pytania związane z zachowaniem dekalogu w „czasach pogardy” daje literatura okresu wojny i okupacji.

Proza łagrowa, a wśród niej „Inny świat” Gustawa Herlinga-Grudzińskiego ukazuje zarówno Rosję katów i zwyrodnialców, jak i więźniów, na ogół niesprawiedliwie aresztowanych i osadzonych w łagrach. W ekstremalnych warunkach męki, upokorzenia i ciągłego zagrożenia życia trudno pozostać człowiekiem. Jednak niektórym do końca udaje się być sobą. Tak jak samemu autorowi udaje się im służyć innym i żyć w zgodzie z dekalogiem. Te surowe warunki, samotność i ciężka praca powodowały, że człowiek zamykał się w sobie. Świat, który go otaczał był okrutny, więc, aby przeżyć, więźniowie musieli się dostosować. I tak oto powstał nowy system moralny – system odwróconego dekalogu. Na porządku dziennym były więc przestępstwa na współwięźniach. Są one skutkiem wielu straszliwych przesłuchań, strachu, bólu, głodu i nadludzkiej pracy. Gustaw Herling- Grudziński pisze: „można poniżyć człowieka do tego stopnia, aby obudzić do niego nie litość, ale wstręt nawet wśród współwięźniów”. Jak mają się liczyć inni w świecie, gdzie brak jest litości i nie ma współczucia? Więźniowie donoszą na innych, by na nich nie doniesiono, stosują przemoc, bu samemu nie być katowanym. Jednak zła nie usprawiedliwiają żadne warunki. Stąd w książce przykłady ludzi którzy do końca nie poddali się systemowi - jak choćby Kostylew, który co jakiś czas wkładał rękę w ogień, by nie zapominać o ludzkich uczuciach, bólu, litości, a także o godności honorze i szacunku.

Świat lagrów to pewien system, w którym planowo zadaje się śmierć, wyniszcza narody. Ten świat, z perspektywy osoby badającej zbrodnię, przekazuje w formie surowego dokumentu Zofia Nałkowska w „Medalionach”. Fakty mówią same za siebie: wanny wypełnione ciałami ludzkimi, eksperymenty ze zwłokami i produkcja z nich mydeł. Nałkowska stwierdza, że „w ludzkiej podświadomości drzemie natura demoniczna skłonna do czynów przerażających i morderczych”. Wystarczy bowiem podejść odpowiednio do ludzkiej psychiki,ona jest bowiem wyjątkowo podatna na wszelkie zwyrodnienia i chore wartości.

Opowiadania Nałkowskiej można traktować jako wezwanie do rozważań nad ludzką naturą i zdolnością człowieka do popełniania najgorszych czynów, bo to właśnie: „ludzie ludziom zgotowali ten los”. System obozowy zamieniał więźnia w potwora jakim był jego oprawca. Lagier to miejsce eksperymentu, w którym chodziło o podsycenie i pielęgnowanie zbrodniczych instynktów: zabijania wrażliwości na cierpienie innych oraz nauka nienawiści. Funkcją moralności jest to, że jej istnienie ma powstrzymać ludzi od przekładania interesów egoistycznych nad dobro cudze bądź wspólne. Pisarka uświadamia nam, kim staje się jednostka, która zapomina o nadrzędnej pozycji norm etycznych, zdając się całkowicie na przełożonych, ślepo wykonując ich rozkazy.

Nieco inną perspektywę czasów zagłady stwarza relacja Żyda, Żołnierza ŻOB-u, lekarza Marka Edelmana, który w książce Hanny Krall - „Zdążyć przed Panem Bogiem” – opowiada swej rozmówczyni o dniach powstania. Walczyli tam ludzie, którzy zdawali sobie sprawę, że nie pokonają wroga, chcieli jednak godnie umierać. Podczas wywiadu pada pytanie: „Czy myślisz , że to może zrobić jeszcze wrażenie na kimś - jeden spalony chłopak po czterystu tys. spalonych?” Przypomnijmy sobie sytuację, gdy słyszymy w wiadomościach o śmierci jakiegoś pojedynczego człowieka, w momencie gdy mamy świadomość, iż w wyniku ataku terrorystycznego zginęły setki ludzi. Gdy ginie jeden człowiek wyczuwamy osobistą tragedię w pełni wykształconej istoty, gdy giną tysiące, tragedia ta przekształca się jedynie w statystki. Zauważmy jaką „wspaniałą” lekcję obojętności na życie drugiego człowieka daje los. I jak to wpływa na kształtowanie się moralności.

Wstrząsająca jest też historia młodej dziewczyny, która była gwałcona przez kilku mężczyzn. Sam fakt tego nie jest tak traumatyczny jak to, iż wszystko widział tłum ludzi i nikt nic nie zrobił by jej pomóc. Nikt z tych kilkuset osób nie poruszył się nawet. Normalny człowiek rzuciłby się na pomoc. Bo gdyby Ci wszyscy ludzie wstali- pomogli by jej. Oni zdolni byli bowiem tylko do „czekania na wagony”. Pogrążeni w apatii i milczeniu czekali jedynie na swoją własną śmierć.

Niemcy przyczynili się do ogromnego zła. Ale nie każdy z nich strzelał, nie każdy nienawidził. Właśnie takich uproszczeń obawia się Johan Mller – jeden z bohaterów „Początku” Andrzeja Szczypiorskiego - Niemiec mieszkający w Polsce. Mówi: „Jeśli woja potrwa, jeśli całe to świństwo potrwa Polacy zapomną, że są różni Niemcy”. A były też szczere i gorące serca pełne miłości nie tylko do swego narodu, ale także do drugiego człowieka, w którym nie ważne było jaka płynie krew. Wewnątrz buntowali się , ale zwyciężał strach. On paraliżował ich człowiek tak trwał zawieszony między miłością najbliższych a nienawiścią ogółu.

Wśród ofiar znaleźli się też tacy, którzy wierzyli, że śmieć nie jest najgorszym rozwiązaniem. Ona nie jest dnem w ludzkim cierpieniu, bo nie może nim być skoro jest spokojem i wyzwoleniem. A jeśli przynosi wybawienie to może wcale nie trzeba od niej uciekać? Taką postawę przyjęli powstańcy w getcie walczący o godność. W tłumie niespokojnych, sparaliżowanych byli to ludzie niezłomni, którzy nie chowali się przedśmiercią, ale szli ku niej z dumą. Oni bowiem do końca wierzyli w zasady etyczne i moralne. Bohaterowie w obliczu zła poszukiwali wartości, które stają się azylem bezpieczeństwa. Próbują nie stracić nadziei. Jej brak jest bowiem zamknięciem wszystkich horyzontów. Dlatego Marek Edelman mówi: „Każdy musiał wtedy mieć kogoś, wokół kogo kręciło się jego życie, dla kogo mógł działać. Bierność oznaczała pewną śmierć[...] Trzeba było coś robić, gdzieś iść...” Edelman przekonywał też: „Być z kimś to była w getcie jedyna możliwość życia. Człowiek zamykał się gdzieś z drugim człowiekiem: w łóżku w piwnicy- gdziekolwiek” bo „ oto właśnie chodziło- żeby był ktoś, kto gotów jest zasłonić twój brzuch własna ręka jeśli zajdzie taka potrzeba”. Żydzi umierali w milczeniu. „Wybrali śmierć, zanim jeszcze nadeszła. Wychodzili jej naprzeciw”.

Bolesnym zderzeniem jest zestawienie tych ideałów z okrutna prawdą o oprawcach odpowiedzialnych za eksterminację Żydów, jaką odsłania Kazimierz Moczarski w „Rozmowach z katem”. Utwór ten daje przerażające świadectwo tego, jak rodzą się kaci idealnie wypełniający zbrodnicze funkcje systemów totalitarnych. Oto na przykładzie Stroopa można dojść do wniosku, że rekrutują się oni wśród przeciętnych ludzi nastawionych na karierę, bezwzględnie trzymających się regulaminu i hasła: „Befehl ist Befehl”. Stroop wierzył, że Żydzi są gorsi od reszty narodów i bardziej tchórzliwi choć właśnie podczas likwidacji getta szczególnie doświadczył ich odwagi. Jego psychika stanowiła zlepek faszystowskich obłędnych ideologii, była nieuleczalnie chorym ludzkim umysłem kształtowanym przez genialnie przemyślany program morderców. Zawsze i wszędzie występują jacyś ludzie w stosunku do których normy nie obowiązują: barbarzyńcy, heretycy, podludzie. Problem polega na tym, że takie wykluczanie ułatwia i usprawiedliwia nie tylko wielkie zbrodnie, ale tyczy się tych codziennych najbłahszych spraw. Po tym wszystkim dochodzimy do wniosków, że nie strona po której się walczy określa człowieka, lecz jego własny wybór moralny – oparty lub nie na Dekalogu. Terenem najważniejszych zwycięstw i najboleśniejszych klęsk jest więc ludzkie sumienie. Tam toczy się walka o godność o ludzką tożsamość i o pamięć.

Świat moralnego zagubienia to świat w którym trzeba dokonywać wyborów. Jest to „czas pogardy”, „czas apokalibsy spełnionej”. Nie tylko skrajne ubóstwo, sytuacja rodzinna czy warunki społeczne każą dzieciom wyrastać z dzieciństwa. Tym czynnikiem są też lata wojny. Te doświadczenie przerasta niejednego, ciąży na nich obowiązek zadawania śmierci, trudno im narażać się, rezygnować z młodości, beztroski i piękna. Tym „małym” ofiarom wojna kazała „dorosnąć do trumny”. Taką postacią jest Krzysztof Kamil Baczyński. Gdy przyszło mu wybierać miał zaledwie 20 lat. Będąc tak młodym życie już go nauczyło, że nie ma litości, a poprzez okazywanie współczucia samemu można zginąć, nie ma też miłości czy pamięci. Dopiero tak przygotowane pokolenie gotowe jest do walki i zabijania. Baczyński czuje potrzebę walki za Polskę, ale z drugiej strony czy walka to dobra rzecz?!... Pokolenie do którego należał Baczyński przeżywa konflikt moralny, poprzez konieczność wyboru dokonania zbrodni a umiłowanymi przez siebie wartościami. Są świadomi tego, że zabijając mimowolnie stają po stronie zła. Nie wiedzą więc czy zasługują na chwałę czy na potępienie.

Niektórzy – tak jak Henio Fichtelbaum – bohater „Początku” Andrzeja Szczypiorskiego- postać głęboko tragiczna i głęboko dojrzała – mieli możliwość wyboru- pozostania bądź ucieczki z getta. Henio cierpiał winę niezawinioną. Rozważał nad swym losem: „Dlaczego mam umierać skoro nie mam jeszcze 19 lat. Czy to moja wina że urodziłem się Żydem? [...] Jakim prawem najpierw uczyniony zostałem Żydem by następnie być skazanym na śmierć za swoje Żydostwo?” W tym chłopcu było męstwo i determinacja. Dzieciństwo spierało się z dorosłością. Henio wybrał pewną śmierć, bo wolał umrzeć wśród swoich niż być narażonym na tułaczkę wśród nieprzyjaznych dusz. „Kamienie na szaniec” są świadectwem tragedii młodego pokolenia, ponieważ ukazują, jak młodzi ludzie musieli walczyć w obronie swojej ojczyzny. Przerażające jest to jak szybko wyzbyć się musieli niewinności. W duszy Rudego - gdy zabijał hitlerowca - wzrastał niepokój : „Krew... oczy umierającego” Andrzej Kamiński pisze: „Tylko wojna, wojna , której w Polsce tak okrutne formy nadali hitlerowcy, wytworzyć mogła tego rodzaju sytuację” Ta kwestia również i Alkowi odbierała spokój snu. Bo te lata udręki „to wszystko prawda, ale strzelić do niespodziewającego się niczego człowieka?” Zośka i jego przyjaciele tylko pewien czas służyli w dywersji, ale- powtarzając za autorem - „Broń i przeżycia związane z walką wywołały ogromne przemiany psychiczne. Inny był teraz błysk ich oczu”.

Antysemityzm występował nie tylko wśród Niemców ale i wśród Polaków. Żydzi ukrywający się po stronie aryjskiej dość często byli szantażowani i wyzyskiwani. Symbolem obojętności Polaków na losy żydowskie stała się słynna karuzela ustawiona pod murami getta w czasie powstania. Świat patrzył na zbrodnię i milczał- a przecież ten kto milczy - w obliczu zła- staje się jego wspólnikiem. Mamy więc tu kolejny dowód na nieobliczalność ludzkiej natury, na brak zasad moralnych, na nieludzkość tkwiąca w ludziach. Obok silnych charakterów występowały słabe i ułomne i dopiero na ich tle te pierwsze zyskiwały właściwy wymiar. Są oni świadectwem ,że istnieje w człowieku ta siła, która nadaje sens człowieczeństwu.

Początek wieku XX stworzył cywilizację zagłady i nie znajdą się chyba słowa, które mogą wyrazić tą hańbę. Nastąpił wówczas nie tylko kryzys wartości ale i często kryzys społeczeństwa. Ludzie w obliczu masowej zagłady zapominali o radości i szczęściu pogrążając się jedynie w rozpaczy. Zło nie zostaje ukarane, giną niewinni. Zło, przemoc, strach i tchórzostwo trzęsą światem i wywracają go do góry nogami. Człowiek zamyka się w sobie i tam się właśnie gubi, potyka się o własne myśli, kluczy w labiryncie wartości. Ta alienacja powoduje zatracenie człowieczeństwa. Woja degraduje psychikę człowieka, gdyż pod jej wpływem następuje proces zezwierzęcenia. Prowadzi to do zwyrodnień tak u prześladowanych jak i prześladujących. Są to lata, w których ludzie zamiast miłości karmieni są śmiercią,a zamiast przyjaźni i miłości króluje egoizm. Wszystkie te wydarzenia przerastają granicę percepcji każdego człowieka, jeśli sam tego nie przeżył. Wojna to czas dylematów moralnych. Człowiek był zdany sam na siebie i własną indywidualną zdolność odróżniania dobra i zła. Tylko od niego zależy czy będzie wyznawał do końca zasady Dekalogu, czy też odwróci się od nich.

strona:    1    2    3    4    5  





Obraz okrucieństw wojny na wybranych przykładach literatury lagrowej i łagrowej

Ocena:
20/20
Teza: Literatura łagrowa i lagrowa nie powinna jedynie uświadamiać o ogromie cierpienia, powinna również być przestrogą na przyszłość.

Ocena opisowa nauczyciela: Oryginalna kompozycja pracy, przemyślana i konsekwentnie poprowadzona. Dojrzałe przemyślenia.

Zmiany w przedstawianiu motywu wojny na przestrzeni epok. Przedstaw na przykładzie literatury i kultury.

Ocena:
20/20
Teza: Wojna ewoluuje i dojrzewa wraz z rozwojem cywilizacji, jednak zawsze, niezależnie od powodu przynosi cierpienie i śmierć.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca wykorzystuje wiele źródeł - zarówno literackich, jak i malarskich czy filmowych. Ukazuje, jak motyw wojny ewoluował od czasów najdawniejszych do dziś.

Wojna jako gloryfikacja bohaterstwa czy ukazanie okrucieństwa i cierpienia. Omów na wybranych przykładach z literatury i sztuki

Ocena:
20/20
Teza: Artyści różnorako przedstawiali sceny batalistyczne. Najczęściej można spotkać dwa ujęcia tego tematu: idealizację bohaterów oraz przedstawienie zła, chaosu i okrucieństwa bitwy.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przemyślana, odpowiednio poprowadzony wątek. Ciekawe przykłady z różnych epok oraz wnioski.

Obraz Syberii w literaturze i sztuce. Przedstaw zagadnienie na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Tragiczne losy Polaków wpłynęły na istotę występowania przestrzeni syberyjskiej w kulturze polskiej.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca dojrzała i przemyślana. Ukazuje obraz i motyw Syberii w sposób kompleksowy.

Epizody II wojny światowej w literaturze i filmie. Omów na podstawie wybranych przykładów

Ocena:
20/20
Teza: Przez cały wiek XX tematy związane z wojną poruszane były przez kolejnych twórców literatury, a także reżyserów filmowych.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca potraktowana poważnie. Bogate przykłady, obszerny materiał ilustrujący tezę.

Wojna jako romantyczna legenda i jako przerażająca prawda. Przedstaw, odwołując się do wybranych tekstów kultury

Ocena:
20/20
Teza: Zarówno w literaturze, malarstwie, jak i filmie możemy odnaleźć skrajnie różne wizje wojny. Jedne kładą nacisk na jej romantyczną legendę, inne pokazują pełnię okrucieństwa, moralne i fizyczne szkody jakie wyrządzają konflikty.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni kompletna. Bogate i różnorodne przykłady. Widać samodzielne myślenie ucznia.

Tragizm młodości w obliczu zagrożenia wojennego. Przedstaw młodych bohaterów zmagających się z wojenną rzeczywistością, odwołując się do wybranych utworów

Ocena:
20/20
Teza: Na pokolenia, których okres dorastania przypadła na czas konfliktu zbrojnego, wojna ma niebagatelny wpływ, który jest widoczny przez całe ich życie.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca świetnie realizuje temat, odwołując się do wielu przykładów. Przedstawia pełny obraz tragizmu młodych w związku z przeżyciami II wojny światowej.

Świat odwróconego dekalogu na wybranych przykładach literatury wojny i okupacji

Ocena:
20/20
Teza: Próbę odpowiedzi na pytania związane z zachowaniem dekalogu w „czasach pogardy” daje literatura okresu wojny i okupacji.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni realizuje temat i tezę prezentacji. Poprawne liczne przykłady, spójna konstrukcja.

Czy my jesteśmy ludzie dobrzy? Okres wojny to czasz zburzenia systemu wartości czy tylko zachwiania nimi? Rozważ problem odwołując się do wybranych utworów literackich.

Ocena:
20/20
Teza: Wojna jako przeżycie ekstremalne w życiu człowieka, które burzy świat wartości i chwieje emocjami człowieka.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca na szczegółowych przykładach realizuje temat. Barwna narracja, poprawny styl wypowiedzi.

Martyrologia Polaków w czasie II wojny światowej w literaturze i filmie. Omów zagadnienie na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Artyści wszystkich dziedzin włączyli się w dzieło upamiętniania grozy II wojny światowej.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ciekawa i barwna. Napisana płynnym językiem.

Kat i ofiara - przedstaw postawy moralne Polaków i Niemców w czasie II wojny światowej w literaturze

Ocena:
20/20
Teza: Różne spojrzenia autorów na problem stereotypowego określania Niemców jako katów, a Polaków jako ofiary.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni zgodna z tematem. Opisywane losy oddają założenia tematu. Poprawny plan i bibliografia.

Różne sposoby przedstawiania wojny w literaturze i filmie XX wieku. Omów zagadnienie, odwołując się do wybranych przykładów

Ocena:
20/20
Teza: Temat wojny był eksplorowany w XX wieku w literaturze i produkcjach filmowych w różnorodny sposób.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w szeroki sposób traktuje temat wojny. Ciekawe przykłady, dobrze rozwinięte wątki.

Człowiek zdeterminowany przez zło. Zanalizuj problem, charakteryzując wybrane postacie literackie z utworów o tematyce związanej z II wojną światową

Ocena:
20/20
Teza: Podczas wojny wszechobecne cierpienie, śmierć, pragnienie przeżycia za wszelką cenę determinowały przede wszystkim katów, ale nieraz i ofiary, które zatracały ludzkie odruchy, stając się podobnymi do zwierząt.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przemyślana, pokazuje jak w różny sposób wszechobecne podczas wojny zło może wpływać na człowieka.

Jaką prawdę o człowieku i kulturze europejskiej przynosi literatura poświęcona II wojnie światowej? Omów temat w oparciu o wybrane utwory

Ocena:
20/20
Teza: Refleksje literackie związane z człowiekiem i kulturą europejską w perspektywie II wojny światowej.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja próbuje odpowiedzieć na pytanie, na które nie ma właściwie odpowiedzi. Na jednostkowych przykładach ukazuje kondycję człowieka z czasów II wojny światowej.

Można stracić życie, ale ludzkiej godności stracić nie wolno. Ustosunkuj się do tego stwierdzenia, wykorzystując literaturę okresu wojny i okupacji

Ocena:
20/20
Teza: Literackie zapisy ludzkich wyborów podczas wojny i okupacji.

Ocena opisowa nauczyciela: Dojrzała i przemyślana prezentacja. Brawo za samodzielne myślenie.

Przeżycia wojenne w poezji K. K. Baczyńskiego i T. Różewicza. Porównaj postawy twórców, analizując wybrane teksty literackie.

Ocena:
20/20
Teza: Wpływ wojny na twórczość literacką – różne sposoby ukazywania trudnych przeżyć wojennych.

Ocena opisowa nauczyciela: Bardzo wyczerpująca, analityczna praca. Głębokie i trafne przemyślenia.

Człowiek jako ofiara wojny. Przedstaw na podstawie wybranych dzieł literatury współczesnej.

Ocena:
20/20
Teza: Zaprezentowanie, na podstawie wybranych dzieł literatury współczesnej motywu człowieka, który stał się ofiarą wojny.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przemyślana, bogata w literackie przykłady. Poprawna bibliografia i ramowy plan prezentacji.

Jak literatura opowiada o nieludzkiej rzeczywistości? Omów na wybranych przykładach różne rodzaje narracji i narratora w prozie przedstawiającej wojnę i okupację

Ocena:
20/20
Teza: Obowiązkiem pisarza jest danie literackiego świadectwa z „czasów pogardy”.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przemyślana, w pełni zasługuje na pochwałę.

Omów na wybranych przykładach stanowisko literatury i filmu wobec doświadczeń II wojny światowej

Ocena:
20/20
Teza: II wojna światowa widziana oczami pisarzy i filmowców.

Ocena opisowa nauczyciela: Przemyślana praca zawierająca pogłębioną analizę ukazanych utworów.

Dekalog człowieka w czasie wojny. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Omówienie dekalogu człowieka, obowiązującego w czasie wojny.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja opiera się na literaturze obozowej. Ciekawy sposób odniesienia dekalogu katolickiego do sytuacji panującej w łagrach i lagrach.

Obraz II wojny światowej w literaturze i filmie. Omów zjawisko na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: II wojna światowa w oczach pisarzy i filmowców.

Ocena opisowa nauczyciela: Bardzo ciekawa prezentacja pokazująca wojnę z różnorodnych perspektyw, oparta na polskiej literaturze i niemieckiej kinematografii.

Różne postawy ludzi w czasie II wojny światowej. Rozważ problem na wybranych przykładach z literatury polskiej

Ocena:
20/20
Teza: Bohaterowie literaccy, którym przyszło żyć podczas II wojny światowej, zajmowali wobec tego żywiołu różne stanowiska.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni realizuje temat.

Obrazy wojen, walk, powstań w literaturze i sztuce. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Poszczególne dzieła malarskie oraz utwory literackie mogą stanowić ciekawą historię polskich zmagań militarnych.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca bogata w treści, wszystkie elementy zawarte w tytule zostały przedstawione na odpowiednio dobranych przykładach.

Motyw żołnierza-tułacza, żołnierza-powstańca w literaturze polskiej. Przedstaw temat, odwołując się do utworów z różnych epok

Ocena:
20/20
Teza: Prozatorskie i poetyckie przykłady żołnierzy świadczą najczęściej o niezłomności i patriotyzmie walczących, a także dokumentują trudne karty z polskiej historii.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja konkretna i poprawna.

Omów sposoby ukazania realiów zaboru rosyjskiego w literaturze XIX wieku.

Ocena:
20/20
Teza: W literaturze XIX wieku różnie ukazywano realia życia pod zaborami, zależało to od panującej formacji literackiej (romantyzm, pozytywizm, Młoda Polska) oraz stopnia zaostrzenia cenzury.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja szczegółowo opisuje różne sposoby rusyfikacji Polaków i walki z polskością. Dobry język, przejrzysty styl.

Druga wojna światowa jako czynnik kształtujący twórczość pisarzy XX wieku. Zinterpretuj wybrane przykłady pod kątem wpływu wydarzeń wojennych na kształt artystyczny dzieł

Ocena:
20/20
Teza: Obowiązkiem pisarza jest danie literackiego świadectwa z „czasów pogardy”.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja dobrze zaplanowana, logiczna i spójna.

Literackie obrazy bitew. Przedstaw sposoby ich kreacji i określ ich rolę w wybranych utworach

Ocena:
20/20
Teza: W literaturze istnieją różne obrazy bitew, sposób ich przedstawiania oraz funkcje tego motywu zależą od światopoglądu i ideałów danej epoki.

Ocena opisowa nauczyciela: Przekrojowa praca w pełni spełniająca kryteria prezentacji maturalnej.

Wpływ wojny na psychikę dziecka. Omów problem na podstawie wybranych tekstów literatury polskiej i obcej

Ocena:
19/20
Teza: Na podstawie zaprezentowanych pozycji z literatury polskiej i obcej można zwrócić uwagę na bardzo istotny fakt, jakim jest wpływ wojennych doświadczeń dzieci na ich psychikę i dorosłe życie.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca oryginalna, ciekawy dobór lektur i ich charakterystyka.

Próby ocalenia człowieczeństwa na przykładzie literatury łagrowej i lagrowej. Przedstaw temat na podstawie wybranych utworów literackich

Ocena:
19/20
Teza: Przez obozy przewinęły się miliony ludzi, a każdy z nich przyjmował inną postawę wobec mechanizmu, z jakim przyszło mu się zmierzyć. Nie sposób ocenić rzeczywistości obozowej współczesną miarą.

Ocena opisowa nauczyciela: Bardzo ciekawie poprowadzona praca, oryginalna kompozycja, wiele przykładów literackich.

Próby zachowania moralności podczas wojny i okupacji. Omów problem, odwołując się do wybranych utworów

Ocena:
19/20
Teza: Żadne warunki nie zwalniają człowieka od jego obowiązków moralnych, nawet podczas wojny, a spełniając je wobec innych może osiągnąć szczęście.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przemyślana i dojrzała. Liczne przykłady literackie, ukazujące różnorodność przedstawionego problemu.

Obraz hitlerowskich obozów i sowieckich łagrów w literaturze XX wieku. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
19/20
Teza: Hitlerowskie obozy koncentracyjne i sowieckie łagry były konsekwencją systemu totalitarnego, miejscem cierpień milionów niewinnych ofiar i masowego ludobójstwa.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca szeroko opisuje sytuację w obozach i łagrach. Odnosi się do licznych pozycji literackich.

II wojna światowa w literaturze i sztuce

Ocena:
19/20
Teza: Wielość ujęć wojennego tematu, które wzajemnie się uzupełniają, świadczy o ponadczasowej randze tego problemu.

Ocena opisowa nauczyciela: Szeroki wachlarz literatury poświęconej okresowi wojny. Dobrze opracowana bibliografia i plan.

Hitlerowscy oprawcy podczas II wojny światowej

Ocena:
19/20
Teza: W literaturze odnajdujemy wiele postaci hitlerowskich zbrodniarzy. Nie ma jednego wzorca osobowości katów z II wojny światowej, choć wszystkich łączą podobne cechy.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca dojrzała, wyróżniająca się na tle innych. Oryginalne lektury.

Prawda o człowieku w czasach pogardy. Jakich wyborów moralnych dokonywali bohaterowie literatury wojennej?

Ocena:
19/20
Teza: Wojna często degraduje psychikę człowieka, to czas dylematów moralnych i przewartościowania wartości. Literatura powojenna stara się udzielić odpowiedzi na pytania kim był człowiek w "czasach pogardy"

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja poprawna. Na uwagę zasługuje dojrzały język i bogata argumentacja.

Motyw wojny na wybranych przykładach literatury dawnej i współczesnej

Ocena:
19/20
Teza: Mimo zmieniających się konwencji, sztuki wojennej oraz charakteru konfliktów zbrojnych, zasadniczy ich wpływ na postać człowieka pozostaje ten sam.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w skrócony sposób oddaje ideę tematu. Konkretne przykłady i konkretne wnioski.

Wpływ wojny na psychikę człowieka. Omów temat na wybranych przykładach

Ocena:
19/20
Teza: Wojna wywołuje niezatarte wrażenie na każdym, kto jest jej uczestnikiem. Szczególnie jeśli jako żołnierz walczy po jednej ze stron.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca oryginalna, podobnie jak zaprezentowane literackie przykłady. Przemyślana i niewątpliwie samodzielna.

Sceny batalistyczne w literaturze i sztuce różnych epok

Ocena:
19/20
Teza: Wizerunki wojny w poszczególnych okresach historycznych były odmienne, jednak zawsze inspirowały licznych twórców. Sceny batalistyczne to współcześnie źródło wiedzy o ludziach, narzędziach niszczenia i faktach historycznych.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawna, oparta na właściwych argumentach. Solidna bibliografia i wnioski.

Powstanie warszawskie w prozie i poezji. Omów temat, odwołując się do wybranych tekstów literackich

Ocena:
19/20
Teza: Powstanie warszawskie dla kolejnych pokoleń Polaków stało się symbolem męstwa i determinacji w walce o niepodległość.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ciekawa, zawiera bogatą bibliografię. Poprawny konspekt i poszczególne argumenty.

Młodzi ludzie i patriotyzm w czasach II wojny światowej. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
19/20
Teza: Dojrzałość i miłość do ojczyzny młodych bohaterów II wojny światowej na kartach utworów literackich.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja poprawna, w pełni ukazuje postawy młodych patriotów podczas II wojny światowej.

Obozowa codzienność na podstawie prozy lagrowej i łagrowej

Ocena:
18/20
Teza: Literatura obozowa stanowi ważne świadectwo życia i sposobów przetrwania w łagrach i lagrach.

Ocena opisowa nauczyciela: Temat przedstawiono zwięźle na podstawie odpowiednio dobranej tematyki. Ciekawa kompozycja.

Polska i Polacy podczas II wojny światowej. Zaprezentuj na podstawie wybranych utworów

Ocena:
18/20
Teza: Zbrodnie faszyzmu i stalinizmu na Polakach są w dalszym ciągu otwartą raną, co znalazło odzwierciedlenie w twórczości pisarzy i poetów okresu powojennego.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja poprawna, głęboka analiza problemu, rozsądnie dobrany zestaw argumentów. Można poprawić styl wypowiedzi

Chwała oręża polskiego w literaturze i sztuce krajowej. Przedstaw na wybranych przykładach

Ocena:
18/20
Teza: Twórcy różnych epok inspirowani bohaterskimi czynami, zasługami polskich jednostek, a także okropnością wojny tworzyli dzieła o różnej wymowie i przesłaniu.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca bogata w przykłady i treści, zawiera wiele przykładów z literatury malarstwa i filmu. Niedokładna bibliografia.

Apokalipsa II wojny światowej jako zagłada polskiej Arkadii. Przedstaw na przykładzie wybranych utworów literackich

Ocena:
18/20
Teza: Upadek ludzkości i zagłada świata były w ujęciu wszystkich autorów tak wielkie, że uważali oni za zasadne nazywanie rzeczywistości wojennej przejawem apokalipsy, która zniszczyła nie tylko Arkadię, ale i zwykłą codzienność.

Ocena opisowa nauczyciela: Oryginalny temat i wnikliwa analiza, głównie utworów poetyckich. Poprawny język i styl wypowiedzi.

Poetyckie obrazy II wojny światowej w polskiej poezji współczesnej. Przedstaw na wybranych przykładach

Ocena:
17/20
Teza: Wojna jest tak silnym wstrząsem dla artystów, że nie mogą o niej nie pisać.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca na wybranych przykładach ukazuje wojnę w polskich utworach poetyckich. Poprawna analiza i załączona antologia, brak samodzielnych wniosków.

Literacki obraz narodu polskiego podczas okupacji hitlerowskiej

Ocena:
17/20
Teza: Wojna stała się doświadczeniem zaprzeczającym wszelkim kategoriom humanizmu. Wśród Polaków i polskich Żydów znaleźli się tacy, którzy zachowali moralność, jak i ci paktujący z okupantem.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawna, standardowa. W prosty sposób opisuje zachowania Polaków i ich losy podczas wojny. Poprawny język.

Motywy batalistyczne w literaturze i sztuce. Przedstaw na wybranych przykładach

Ocena:
17/20
Teza: Batalistyka przemierzyła w ostatnich latach bardzo długą drogę. Od utworów nawołujących do walki o niepodległość, do sztuki współczesnej.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przeciętna, choć wykorzystuje ciekawe przykłady. Prawidłowe wnioski, różnorodna literatura.