Koncepcja człowieka w literaturze średniowiecza i renesansie. Przeanalizuj na przykładzie wybranych tekstów wyżej wspomnianych epok
Pogotowie maturalne: Motywy literackie - Motyw człowieka


Koncepcja człowieka w literaturze średniowiecza i renesansie. Przeanalizuj na przykładzie wybranych tekstów wyżej wspomnianych epok

W zainteresowaniu wszelkich dziedzin sztuki, we wszystkich epokach zawsze pojawiał się człowiek. Twórcy w swych dziełach dyskutowali o jego miejscu i roli w świecie. Kolejne okresy literackie przynosiły często odmienne spojrzenie na człowieka. Raz, tak jak w średniowieczu, całkowicie podległy był Bogu, podkreślano kruchość jego życia i marginalną rolę (teocentryzm), innym razem człowiek stawał w centrum zainteresowania artystów (antropocentryzm). Drugie spojrzenie rozpowszechniło się w renesansie wraz z rozwojem idei humanizmu. W swojej pracy odwołam się właśnie do dwóch wspomnianych wyżej epok, podkreślając odmienność pojmowania koncepcji człowieczeństwa.

Epoka średniowiecza rozpoczęła się w roku 476 wraz z upadkiem cesarstwa zachodniorzymskiego, a zakończyła w II połowie XV wieku. Charakterystyczną cechą dla średniowiecza był uniwersalizm. Oznaczał on, że we wszystkich krajach europejskich istniały te same założenia epoki, ta sama religia – chrześcijaństwo i obowiązywał jeden język – łacina. Obok uniwersalizmu rozwinął się teocentryzm. Jest to pogląd, który w centrum zainteresowania stawia Boga. Ponadto głosi, że celem wszystkich działań i myśli człowieka powinien być Bóg, a życie ziemskie jest jedynie drogą do osiągnięcia życia wiecznego. To właśnie w tej epoce powstało wiele utworów, tak i w sztuce jak i w literaturze, które pozostały aż do dziś anonimowe, gdyż wszystko tworzono na chwałę Boga i ku głoszeniu religii. Kościół chrześcijański miał w średniowieczu ogromny wpływ na filozofię, politykę, a także kulturę i kształtowanie wzorców osobowych. Wśród nich najbardziej rozpowszechnionymi były: wzorzec świętego i wzorzec rycerza.

Twórcy literaccy i filozofowie przekonują, że nie ma jednej drogi ku świętości. Jest ich wiele, tak wiele – ile jest ludzi dążących do bycia świętymi. Za wzorce świętości bez wątpienia należy uznać św. Aleksego oraz św. Franciszka. Każdy z nich wybrał inną metodę, by dążyć ku doskonałemu życiu. W swej prezentacji skupię się na drodze pierwszej z wymienionych postaci. Św. Aleksy wybrał ascetyzm. Jest to postawa, która polega na wyrzeczeniu się wszelkich dóbr doczesnych i materialnych oraz doskonaleniu się w cnocie poprzez umartwianie się, medytację, modlitwę i gromadzenie dobra duchowego. Dodatkowo ważnym elementem ascezy jest maksymalizm postawy czyli całkowite poświęcenie się wybranemu celowi.

Św. Aleksy był wymodlonym i długo oczekiwanym synem Aglijas i Eufamijana – bogatego pana mieszkającego w Rzymie. Jego majątek był ogromny i jak przystało na dobrego chrześcijanina razem z małżonką wspierał ubogich i dzielił się z nimi własnym dobrem. Gdy młodzieniec ukończył 24 lata, ojciec polecił mu wybranie kobiety, która zostanie jego żoną. Ślub nie przeszkodził jednak przyszłemu świętemu w realizacji swoich planów i w noc poślubną zrezygnował z pożycia małżeńskiego i oświadczył, że opuszcza wybrankę. Opuścił rodzinę i udał się w długą podróż, rozdając po drodze ubogim swój majątek, który zdołał zabrać. Wtedy wszystko się zmieniło, syn bogatego Rzymianina rozpoczął realizację własnego życiowego planu. Potem dokonało się kilka cudów: z obrazu zstąpiła Matka Boska, by klucznik otworzył Aleksemu bramy do kościoła oraz statek, na którym płynął niespodziewanie zmienił zamierzony kurs i zawiózł go do rodzinnej miejscowości. Nadal jednak pozostał anonimowy i spędził szesnaście lat pełnych upokorzeń pod schodami własnego domu. Po jego śmierci rozdzwoniły się wszystkie dzwony, a ludzi o zejściu Aleksego z tego świata, poinformowało dziecko. Rozpoczęły się pielgrzymki do miejsca, gdzie leżał święty, a chorzy w jego obecności doznawali uzdrowienia. Bohater przed śmiercią spisał swoje dzieje, które odczytać mogła tylko jego czysta małżonka. Z tego testamentu dowiedziano się dopiero o jego pochodzeniu.

Św. Aleksy pragnie by człowiek, porzucając życie w dostatku, dodatkowo ćwiczył swoją duszę w pobożności, umartwianiu się, znoszeniu upokorzeń i utwierdzaniu się w cnotach. Jest to wizerunek nacechowany powagą, dystansem i bezkompromisowością. Bóg jawi mu się jako idea najwyższa, gwarant życia wiecznego i doskonałość. Jego życie to samotna pielgrzymka do Boga. Dąży on do doskonałości i ku wiecznemu zbawieniu starając się wypełniać wszelkie ewangeliczne zasady. Jest introwertykiem zamkniętym w sobie, skupionym w wierze i skoncentrowany na dążeniu do celu. Nie dba o rozgłos – wręcz go unika. Odrzuca wolę ojca, miłość żony i tradycje rodzinne i w imię miłości do Boga wyrusza w samotną podróż, gdyż czuje powołanie do wyższych rzeczy i idei. Aleksy jest w pewnym sensie przykładem pobożnej bierności, ponieważ skupia się przede wszystkim na sobie. Bohater dąży do świętości „za wszelką cenę” nie licząc się zbytnio z uczuciami najbliższych, a wręcz - sprawiając im ból. Rodzice wytrwale go poszukują, mając nadzieję na jego odnalezienie, a jego małżonka skazana jest na dozgonną samotność i tęsknotę. Z perspektywy etyki chrześcijańskiej, jego postawa jest dość naganna. Natomiast z punktu widzenia Aleksego, który kieruje się „odmienną wiarą” – radykalnym, bezkompromisowym ascetyzmem, to zachowanie jest jakby wytłumaczone.

Innym wzorcem średniowiecznego człowieka był rycerz. Jednym z najbardziej znanych jest Roland, bohater „Pieśni o Rolandzie”. Bohater był siostrzeńcem króla Franków - Karola Wielkiego. W 778 roku uczestniczył w wyprawie do Hiszpanii przeciwko Saracenom. Dowodził tylną strażą wojsk, zaatakowanych przez baskijskich górali. Jednak w pieśni przeciwnikami Rolanda nie są górale, lecz niewierni Saraceni. Zasadzkę na Rolanda przygotował jego ojczym - Galeon. Roland nie chce zadąć w róg, by przywołać na pomoc wojska króla. Czyni wszystko, aby nie splamić swego honoru. Jest wzorem pięknego i idealnego rycerza.

Cechuje go szlachetność i odwaga: „Jedzie Roland na swym rączym rumaku. Przebrał się w zbroję, która go pięknie zdobi (...) szlachetne jest jego ciało, twarz jasna i roześmiana”. Bohater cenił sobie przyjaźń. Jego atrybutem był miecz Durendal. Zgodnie z ideą średniowiecza był oddany nie tylko królowi i ojczyźnie, ale także Bogu. Gotów był oddać życie za wiarę i ideały. Roland był mistrzem w dziedzinie rzemiosła rycerskiego. Cechował go nie tylko dumna, ale też wrażliwość. Ubolewa nad śmiercią swoich dzielnych towarzyszy, patrząc na pole walki pokryte ich ciałami: „Tylu Francuzów widzi leżących bez życia. Zapłakał nad nimi”. „Pieśń o Rolandzie” ukazuje średniowieczną sztukę umierania. Nawet w chwili śmierci Roland nie zapomina o swoich rycerskich powinnościach. Chroni miecz i róg, gdyż stanowią dla niego sacrum. Umiera na wzgórzu, w pozie zwycięzcy. Umierając, myśli o pośmiertnej sławie oraz o słodkiej Francji i królu, który go wychował. Jest chrześcijaninem. Śmierć na wzgórzu przywołuje Golgotę. Roland na znak pokory i pokuty kładzie się na ziemi i prosi Boga o odpuszczenie grzechów. Gest wyciągniętej rękawicy symbolizuje oddanie się Bogu. Modli się za duszę swych podległych przyjaciół.

Roland to średniowieczny, chrześcijański heros, wielki wojownik i męczennik. Walczył o słuszną sprawę, czyli o wartości, które wyznawał. Omawiając postać Rolanda, trzeba jednak pamiętać, że w obronie wartości chrześcijańskich w sposób okrutny mordował wszystkich, którzy wyznawali inne religie. Aby nie splamić swojego honoru, naraził na śmierć współtowarzyszy. „Pieśń o Rolandzie” ma charakter parenetyczny, czyli pouczający. Uczyła ludzi średniowiecza wierności władcy i Bogu.

O koncepcji człowieka i „marności” jego egzystencji świadczy również utwór nieznanego polskiego autora „Rozmowa mistrza Polikarpa ze śmiercią” pochodzący z około 1440 roku. Mędrzec Polikarpus modli się, by móc ujrzeć śmierć. Pan Bóg spełnia jego życzenie. Przed jego oczami staje kobieta, której czaszkę pokrywa żółtawa skóra, z oczu kapie krew. Już sam obraz ohydnej kobiety ma na celu podkreślenie marności ludzkiego życia. Tradycyjnie śmierć dzierży w dłoni kosę, która pomaga jej w wypełnianiu powinności, jaką jest „pozbawianie ludzi żywota”. Polikarp, początkowo przerażony widokiem szkaradnej kobiety, decyduje się w końcu zadać jej kilka pytań od wieków nurtujących ludzkość. Pyta śmierć o jej pochodzenie, na co ta odpowiada, że pojawiła się, gdy rajska Ewa zerwała jabłko. Polikarp chce również poznać powód jej niechęci do ludzi oraz możliwości ułaskawienia. Odpowiedzi nie pozostawiają jednak złudzeń. Każdego człowieka spotyka ten sam los, ponieważ śmierć nie daje się przebłagać ani przekupić. Wobec śmierci wszyscy są równi: bogaci i biedni, ludzie prawi i grzesznicy. Śmierć nikogo nie faworyzuje, nie uwzględnia ziemskich zasług. Szczególnie niechętnie odnosi się jednak do przekupnych sędziów i rozpustnych zakonników przywiązanych do mało istotnych spraw doczesnych. Z utworu płynie przesłanie: wobec śmieci wszyscy są równi, nie uwzględnia ona żadnych ziemskich zasług, każdy człowiek, który się narodził musi umrzeć.

W przeciwieństwie do średniowiecza, które w centrum stawiało Boga, renesans kierował swoją uwagę ku człowiekowi, jego duchowości i sprawom materialnym. Tak rozumiana antropologia zajmowała się człowiekiem jako podmiotem jednostkowym oraz bytem społecznym, badając jego uwarunkowania i przeżycia. Taką perspektywę nazywamy antropocentryczną.

Najwybitniejszym przedstawicielem renesansu w Polsce był Jan Kochanowski. W jego „Hymnie”, funkcjonującym także pod tytułem „Czego chcesz od nas Panie” mimo iż jest to utw ór stworzony na chwałę Boga, człowiek nie ma tak podrzędnej pozycji, jak w poprzedniej epoce. Harmonijne współistnienie człowieka z naturą jest zasługą Stwórcy. Utwór zaliczamy do liryki inwokacyjnej o tematyce religijno-filozoficznej. Świat w wierszu jest uporządkowany, panuje w nim harmonia i równowaga np. „biały dzień, a noc ciemna swoje czasy znają”. Poza tym świat jest piękny, urokliwy, podmiot liryczny mówi: „Tyś niebo zbudował i złotymi gwiazdami ślicznieś uhawtował”, świat jest ogromny. Piękno otaczające człowieka ukazane zostało w plastycznych obrazach dzięki malarskim środkom stylistycznym. W tak ukazanym świecie nie ma rozdźwięku między człowiekiem, a Bogiem, człowiek czuje akceptację Boga dla swoich planów. Człowiek czuje jego dobroć, jego łaskę, jego opatrznościowe skrzydła. Może więc czuć się szczęśliwy, jest szczęśliwy, a jego powinnością jest chwalić Boga.

Podobnie obraz człowieka i świata został ukazany przez Kochanowskiego we fraszce pod tytułem „Na dom w Czarnolesie”. Podmiot liryczny poprzez apostrofę zwraca się do Boga z prośbą o błogosławieństwo. Pragnie, by jego małżeństwo i życie rodzinne układało się szczęśliwie. Mówi, że nie chce zabiegać o dobra materialne: „inszy niechaj pałace marmurowe mają i szczerym złotogłowem ściany obijają”. Dla poety najwyższą wartością jest przyjazna rodzinna atmosfera, zgoda z sąsiadami oraz spokojne życie wiejskie w zdrowiu i bożej opiece. Podmiot liryczny przekonuje, że tylko to da mu poczucie godności, równowagi ducha i nadziei. Ten krótki utwór wierszowany jest doskonałą receptą na życie szczęśliwe, w dostatku i zdrowiu w „gniaździe ojczystym”. Utwór daje współczesnemu człowiekowi odpowiedź na pytania natury egzystencjalnej. Renesansowy rozum nakazuje przyjęcie postawy stoickiej, zgodnej z nakazami sumienia i serca.

Obraz człowieka odnajdziemy także w renesansowym utworze „Żywot człowieka poczciwego” Mikołaja Reja. Utwór jest dowodem zainteresowania się człowiekiem i sprawami ludzkimi. To człowiek jest w centrum Bożego świata. Ma on poznawać piękno i dobro Ziemi oraz nauki Kościoła tylko po to, aby samemu osiągnąć szczęście, aby zostawić po sobie wielkie dzieło życia. Życie ludzkie ma największą wartość. Szlachcic nie żałuje niczego, co uczynił, ponieważ postępował w zgodzie ze swoim sumieniem, zdobył cnoty i może uczciwie stanąć przed Bogiem na końcu życia. Wybitny poeta kreśli portret szlachcica - ziemianina wiodącego spokojne i unormowane życie na wsi. „Człowiek poczciwy” to dobry gospodarz, który dogląda prac w polu i w ogrodzie, troszczy się o gospodarstwo i rodzinę, jest oddanym mężem i ojcem. Rej przedstawia w swoim utworze obraz zgodnej rodziny, w życiu, której dominują: praca, wzajemna miłość i troska o potomstwo. Utwór pokazuje obraz wzorowego małżeństwa i szczęśliwego życia rodzinnego „człowieka poczciwego”. Małżonkowie darzą się szacunkiem, wspierają się w pracy, przeżywają wspólne smutki i radości. Z radością goszczą przyjaciół i sąsiadów, którzy chętnie zaglądają do ich domu, pełnego ciepła rodzinnego i miłości. Autor z radością wraca do zacisza domowego, do żony i „dziatek”, o czym świadczyć może fragment: „wiosną azaź owo nie rozkosz z żonką, z czeladką po sadkach, po ogródkach sobie chodzić,(...). Rej kreśli, więc portret człowieka szczęśliwego, wiodącego pomyślne, spokojne i radosne życie.

Jak widać przedstawione koncepcje człowieka w pełni odpowiadały filozofiom panującym w danej epoce. Średniowiecze postać ludzką kreowały w odniesieniu do Boga. Nie stała ona w centrum świata, a wszystkie jej czyny i decyzje podporządkowane były Stwórcy. Renesans zmienił to postrzeganie, choć wciąż rola Boga była istotna w życiu każdej jednostki. Jednak ważne było osiągnięcie szczęścia i spokoju w zgodzie z rozumem i cnotami. Założenia tych dwóch epok miały wielkie znaczenie dla epok późniejszych, z których każda zadawała sobie pytanie o miejsce człowieka na Ziemi, jego rolę i znaczenie.

strona:    1    2    3    4    5  





Wizerunek Boga, świata i człowieka w literaturze. Przedstaw zagadnienie na podstawie dwóch wybranych epok literackich

Ocena:
20/20
Teza: Literackie wizerunki,Boga, świata oraz człowieka zmieniają się w renesansie i romantyzmie.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przejrzysta, napisana płynnym językiem. Zawiera analizę omawianych utworów poetyckich.

Motyw heroicznego sukcesu człowieka w literaturze różnych epok. Przedstaw na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Nietypowy sukces człowieka – heroizm w walce ze złem, cierpieniem, własnymi słabościami.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca dojrzała, oparta na dobrze dobranych lekturach.

Człowiek i jego zmaganie z losem. Przedstaw problem, odwołując się do wybranych utworów literackich

Ocena:
20/20
Teza: Zmagania z losem jako główny motor kształtowania światopoglądu i charakteru człowieka.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca wyczerpująco przedstawia zmagania człowieka z losem. Przejrzysta kompozycja, ciekawe wnioski.

Czyny ludzkie i ich moralne konsekwencje. Omów na przykładach wybranych utworów literackich

Ocena:
20/20
Teza: „Człowiek zbudowany jest z przeciwności, w tym całe jego dramatyczne bogactwo i urok” - Jalu Kurek

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni odpowiada tematowi. Ciekawe przykłady literackie, dobry styl wypowiedzi.

Relacja między człowiekiem a Bogiem. Różne rozstrzygnięcia tego dylematu

Ocena:
20/20
Teza: W literaturze wszystkich epok bardzo wiele miejsca poświęcano zagadnieniu relacji między człowiekiem a Bogiem, które było analizowane z wielu stron zarówno w liryce, dramacie, jak i epice.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca oparta o czytelny plan. Przywołuje najważniejsze utwory, ukazując różnorodność postaw człowieka wobec boga.

Walka człowieka z przeciwnościami losu. Omów temat, odwołując się do wybranych dzieł literackich i filmowych

Ocena:
20/20
Teza: Różnorodność bohaterów literackich i filmowych, którym los nie oszczędził przykrych doświadczeń.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca świetnie napisana, oparta na niebanalnych przykładach filmowych. Pozostałe lektury przedstawione zostały poprawnie.

Jakiej wiedzy o człowieku dostarczyły ci poznane utwory literackie? Odpowiedz na podstawie wybranych przykładów z literatury XX wieku

Ocena:
20/20
Teza: Poszczególni pisarze odkrywają przed czytelnikiem ponadczasowe prawdy o człowieku i jego człowieczeństwie.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w interesujący sposób odkrywa literackie prawdy o człowieku. Bogata bibliografia.

Ludzie godni i nikczemni w literaturze. Scharakteryzuj postawy, odwołując się do wybranych przykładów z literatury

Ocena:
20/20
Teza: Mimo iż większość czytelników pragnie w życiu postępować tak jak godni bohaterowie, często intrygują i przyciągają ich złe postacie.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca zawiera ciekawe wnioski. Poprawny styl i sposób prowadzenia argumentacji.

Indywidualizm - wyraz dumy i wielkości człowieka, przejaw jego pychy, manifestacja inności... Oceń postawę wybranych bohaterów literackich różnych epok

Ocena:
20/20
Teza: Różne przyczyny indywidualizmu na podstawie losów wybranych bohaterów.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca wzorcowa, w pełni realizuje temat, odnosząc się do wszelkich rodzajów indywidualizmu.

Tragizm człowieka uwikłanego w swój czas historyczny. Omów temat na podstawie utworów wybranej epoki literackiej

Ocena:
20/20
Teza: W literaturze współczesnej ważnym tematem są przeżycia jednostki uwarunkowane określonym momentem dziejowym.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca dojrzała, zawierająca ważne wnioski. Przemyślana kompozycja i adekwatność w stosunku do tematu.

Jednostka wobec historii. Przedstaw zmagania się poszczególnych bohaterów z ich historycznym czasem

Ocena:
20/20
Teza: Jednostka wobec biegu dziejów może czuć się bezradna lub może próbować przeciwstawić się mu.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ambitna, oparta na poprawnie dobranych lekturach.

Przedstaw i omów portret człowieka współczesnego, odwołując się do wybranych przykładów literackich

Ocena:
20/20
Teza: Współczesna literatura ukazuje zdecydowanie negatywny obraz jednostki ludzkiej.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca bardzo dojrzała i wielowątkowa.

Zanalizuj postawy człowieka w sytuacji ekstremalnej na przykładzie literatury obozowej

Ocena:
20/20
Teza: Na zmiany w zachowaniu i postawy w sytuacji ekstremalnej ma wpływ trwanie sytuacji stresogennej.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca wnikliwie i szczegółowo opisuje postawy człowieka w ekstremalnych sytuacjach. Poprawnie dobrana literatura obozowa, czytelny wstęp i zakończenie.

Pan i sługa w literaturze. Przedstaw różne realizacje tego motywu, odwołując się do wybranych utworów.

Ocena:
20/20
Teza: Pan i sługa mogą mieć różne oblicza, ale najważniejszą ich cechą jest wzajemna więź i wierność sługi.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przemyślana i dopracowana. Umiejętnie wyciągnięte wnioski.

Odkrywanie tajemnic ludzkiej psychiki w literaturze i sztuce okresu schyłku XIX i początku XX w. Przybliż temat, analizując wybrane dzieła.

Ocena:
20/20
Teza: Literatura i sztuka są zwierciadłem epoki, mogą odkrywać przed odbiorcą tajemnice ludzkiej psychiki. Bez wątpienia literatura i sztuka przełomu wieków XIX i XX skupiają w sobie dwa powyższe twierdzenia.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca dojrzała, oparta na nietuzinkowych lekturach. Przemyślana kompozycja i wnioski.

Człowiek w poszukiwaniu innych światów. Na podstawie wybranych tekstów literackich, malarskich i filmowych scharakteryzuj wykreowaną rzeczywistość i ukaż jej funkcje.

Ocena:
20/20
Teza: Ludzie od zarania dziejów wierzyli, że ich pobyt na ziemi nie jest jedyną i ostateczną formą egzystencji. Wierzyli, że jest gdzieś furtka prowadząca w nikomu nieznane, tajemnicze miejsca – inne światy.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w wyczerpujący sposób realizuje temat. Różnorodne przykłady. Ciekawa prezentacja multimedialna.

Człowiek kowalem swego losu. Na przykładzie wybranych bohaterów literackich rozważ słuszność tej tezy

Ocena:
20/20
Teza: Bohaterowie literaccy świadomie podejmują wybory życiowe lub są zdeterminowani czynnikami zewnętrznymi.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni przemyślana. Ciekawy dobór przykładów, poprawna argumentacja.

Literatura wyrazem pesymistycznego, czy optymistycznego widzenia natury człowieka. Omów w oparciu o przykłady z różnych epok

Ocena:
20/20
Teza: W każdym człowieku znajdują się pokłady dobra, ale silne są także zasoby zła.

Ocena opisowa nauczyciela: Przemyślana prezentacja oparta na ciekawych przykładach. Trafne wnioski.

Ofiary własnych ambicji na przykładzie bohaterów różnych epok literackich. Omów, analizując wybrane utwory

Ocena:
20/20
Teza: Przedstawienie kreacji bohaterów literackich, którzy stali się ofiarami własnych ambicji.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca świadczy o samodzielnym myśleniu autora. Poprawna literatura i plan prezentacji.

Portret psychologiczny bohaterów. Omów na podstawie wybranych utworów

Ocena:
20/20
Teza: Psychologiczne portrety trojga bohaterów prozy XIX i XX wieku.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca świetnie charakteryzuje troje bohaterów literackich. Dojrzały wstęp oraz wnioski.

Jednostka wobec zbiorowości w ujęciu twórców dwóch wybranych epok. Rozważ problem na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Jednostki wyróżniające się na tle społeczeństwa w twórczości romantycznej i młodopolskiej.

Ocena opisowa nauczyciela: Obszerna praca ukazująca szczególne jednostki w społeczeństwie. poprawna bibliografia i plan prezentacji.

Społecznik a indywidualista. Wykaż różnice na podstawie wybranych lektur

Ocena:
20/20
Teza: Podstawowe różnice, które dzielą postawy społecznikowskie i indywidualistyczne.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni realizuje temat pokazując złożoność problemu.

Wizja Boga, świata i losu człowieka w literaturze średniowiecznej. Omów na wybranych przykładach literackich

Ocena:
20/20
Teza: Przedstawienie wizji Boga, świata i losu człowieka w literaturze średniowiecznej.

Ocena opisowa nauczyciela: Szczegółowa i przemyślana prezentacja ukazująca bogactwo średniowiecznej świadomości.

Zachowanie człowieka w sytuacjach ekstremalnych. Przedstaw na wybranych przykładach literackich.

Ocena:
19/20
Teza: Nie jest możliwa obiektywna ocena zachowań człowieka w sytuacji zagrożenia życia. Gdy nasze podstawowe potrzeby fizjologiczne i psychiczne nie są zaspokojone nie potrafimy normalnie funkcjonować i odzywają się w nas instynkty zwierzęce.

Ocena opisowa nauczyciela: Temat potraktowany poważnie. Przytoczone argumenty udowadniają w pełni tezę.

Poszukiwanie przez bohaterów literackich prawdy o życiu i sobie samym. Przedstaw na podstawie wybranych lektur

Ocena:
19/20
Teza: Doświadczenia życiowe są siłą sprawczą wielkich zmian w życiu nie tylko w odniesieniu do postaci wykreowanych na kartach powieści, ale także do autorów poszczególnych dzieł.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przemyślana, dokładnie realizuje założenia tematu. Poprawny styl i język wypowiedzi.

W poszukiwaniu odpowiedzi na pytanie - jak żyć? Odwołaj się do wybranych utworów literackich

Ocena:
19/20
Teza: Literatura XIX i XX wieku dostarcza nam coraz więcej postaci walczących z przeciwnościami losu, zmagających się z samym sobą, rozdartych, „szukających własnego ja”.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przemyślana, doskonale łączy z sobą poszczególne lektury. Poprawny język.

Bohaterowie wierni swoim ideałom. Przedstaw na wybranych przykładach literackich

Ocena:
19/20
Teza: Patrząc na dorobek literacki twórców na przestrzeni epok, nie pozwala on na nadmierny optymizm, bowiem autorzy wskazują na szereg czynników, które raczej ograniczają jednostkę, nie pozwalając na indywidualizm i swobodny rozwój.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca świadczy o dojrzałości autora. Lekkość poruszania się po obszarze kultury. Ciekawe lektury.

Walka człowieka z samym sobą. Przedstaw na literackich przykładach

Ocena:
19/20
Teza: Twórcy literaccy w swych dziełach prócz fabuły poruszali wątki psychologiczne bohaterów. Poprzez zachowania postaci możemy dokonać oceny motywacji ich często kontrowersyjnych czynów.

Ocena opisowa nauczyciela: Mądra i przemyślana praca. Standardowe odwołania do literatury. Poprawna kompozycja.

Motyw człowieka upokorzonego. Omów zagadnienie, odwołując się do literatury różnych epok

Ocena:
19/20
Teza: W literaturze możemy odnaleźć różne oblicza upokorzenia człowieka.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca dobrze skonstruowana, odwołuje się do wielu przykładów.

Jednostka wobec zbiorowości. Rozważ problem, odwołując się do przykładów z dwóch różnych epok

Ocena:
19/20
Teza: Różne postrzeganie misji społecznych i narodowych przez bohaterów dwóch kontrastujących ze sobą epok – magicznego romantyzmu i racjonalnego pozytywizmu.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca odzwierciedla temat. Zawiera pełną bibliografię i plan pracy.

Koncepcja człowieka w literaturze średniowiecza i renesansie. Przeanalizuj na przykładzie wybranych tekstów wyżej wspomnianych epok

Ocena:
19/20
Teza: Odmienność pojmowania koncepcji człowieczeństwa w średniowieczu i renesansie.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni odzwierciedla temat. Poprawna bibliografia i ramowy plan pracy.

Scharakteryzuj różne postawy człowieka w obliczu nieszczęścia. Odwołaj się do wybranych utworów

Ocena:
19/20
Teza: W literaturze często możemy odnaleźć jednostkowe reakcje człowieka na nieszczęście.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja w pełni poprawna - ciekawe i niejednorodne przykłady odbierania przez człowieka nieszczęścia.

Uprzedmiotowienie człowieka jako problem w literaturze. Omów i zinterpretuj zjawisko na wybranych utworach współczesnych

Ocena:
19/20
Teza: Sprowadzenia człowieka do przedmiotu na przykładzie literatury wojennej oraz „Kartoteki” Tadeusza Różewicza.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca porusza trudny i niejednoznaczny problem. Poprawna bibliografia i ramowy plan.

Synteza losu polskiego XIX wieku. Omów zagadnienie, odwołując się do wybranych utworów literackich

Ocena:
19/20
Teza: Cechy wspólne poszczególnych postaci, a typowy polski los bohatera XIX wieku.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ukazuje bogactwo losów Polaków istniejących w XIX wieku na kartach literatury oraz udowadnia niemożliwość przedstawienia syntezy polskiego losu.

Jaki wpływ mają negatywne przeżycia na losy człowieka? Odpowiedz na pytanie na podstawie wybranych utworów literackich

Ocena:
18/20
Teza: Cierpienie jest nieodłącznym towarzyszem człowieka. Bohaterowie literaccy starają odnaleźć sens w jego przeżywaniu.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja poprawna, oryginalne lektury. Na uwagę zasługuje rozbudowana bibliografia i dobry styl wypowiedzi. Można pogłębić argumentację, aby zdobyć maksymalną liczbę punktów.

Rola doświadczeń życiowych w kształtowaniu człowieka. Przestaw na przykładzie wybranych utworów literackich i filmów

Ocena:
18/20
Teza: Drzewo nie smagane wiatrem, rzadko kiedy wyrasta na silne i zdrowe.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawna. Ciekawa teza uargumentowana na przykładach literackich i filmowym.

Zawiłości psychiki ludzkiej ukazane w literaturze polskiej i obcej

Ocena:
18/20
Teza: Zarówno psychologia, jak i literatura próbują zgłębić psychikę człowieka. Jednak nigdy nie będzie poznana w pełni.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca szeroko opisuje temat. Kolejne argumenty dobrana poprawnie. Ciekawa literatura.

Błędne decyzje, niewłaściwe wybory. Omów jak pod ich wpływem zmieniło się życie bohaterów literackich

Ocena:
18/20
Teza: Bohaterowie utworów literackich stają przed wieloma dylematami. Często zdarza się tak, że dokonują niewłaściwych wyborów i nie zawsze są na tyle dojrzali aby ponieść ich konsekwencje.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w ciekawy sposób opisuje drogi różnych bohaterów literackich. Poprawna bibliografia i rozbudowany ramowy plan wypowiedzi.

Najciemniejsze oblicza człowieczeństwa. Przedstaw na wybranych utworach literackich.

Ocena:
17/20
Teza: Ciemne strony natury człowieka: podłość, chciwość, egoizm, okrucieństwo. Czasem te mroczne strony natury człowieka, zaczynają przewyższać dobre cechy.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ciekawa, opisująca kilka z wielu negatywnych cech człowieka. Poprawna bibliografia.

Trudne decyzje bohaterów literackich. Pokaż na wybranych przykładach z różnych epok literackich

Ocena:
17/20
Teza: Bohaterowie literaccy stają przed traumatycznymi wyborami, czasem dużo cięższymi niż rzeczywiste życiowe problemy.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni realizuje temat. Poprawny język i styl wypowiedzi.

Moralność człowieka poddana próbie. Przedstaw problem na wybranych przykładach.

Ocena:
16/20
Teza: We wszystkich utworach można znaleźć motyw moralności. Niekiedy bohaterowie stają przed wyborem i tylko od ich etycznego kodeksu zależy, jaką drogą pójdą.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przeciętna. Zawiera kilka usterek językowych. Teza poprawnie uargumentowana.

Kondycja ludzka ukazana w literaturze rożnych epok.

Ocena:
16/20
Teza: Literatura różnych epok ukazuje w sposób indywidualny postawy swych bohaterów, a poprzez to kondycję sobie współczesnych.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca zwięzła. Zawiera niezbędne argumenty do udowodnienia tezy. Poprawna bibliografia.