Pogotowie maturalne: Motywy literackie - Motyw rodziny


Motyw cierpienia rodzicielskiego. Omów wybrane teksty literackie i przykłady z innych dziedzin sztuki

Motyw to powtarzający się wątek kulturowy, który jest uniwersalny we wszystkich epokach literackich. Przykładem jest motyw cierpienia rodzicielskiego, który stał się bardzo popularny zarówno w literaturze jak i malarstwie. Najtragiczniejszym powodem cierpienia matki i ojca jest śmierć lub tragedia ich dziecka, dlatego skupię się na tekstach kultury o takiej tematyce. Uważam, że motyw rodzicielskiego cierpienia jest stały, ponieważ więź rodziców z dzieckiem jest najbliższym pokrewieństwem, jakie może łączyć ludzi i mimo upływu lat, zmian epok ta więź jest taka sama, a cierpienie po stracie dziecka jest tak samo ogromne. Literatura od najdawniejszych czasów obsadzała wśród swoich bohaterek postaci rodziców. Najczęściej spotykamy kochające matki i oddanych dzieciom ojców. Ich najbardziej wyraziste kreacje możemy zaobserwować w obliczu śmierci dziecka i takie właśnie ukażę w swej prezentacji.

„Posłuchajcie, bracia miła...” jest to utwór, który pochodzi z ok. 1470 roku i należy do najstarszych zabytków polskiej poezji religijnej. Nazywa się go również „Lamentem świętokrzyskim”, „Żalami Matki Bożej pod krzyżem”, „Planktem świętokrzyskim” lub po prostu, „Planktem”. Podmiotem lirycznym w utworze jest Matka Boża. Utwór ma formę monologu Maryi stojącej pod krzyżem, na którym wisi jej syn, Jezus. Utwór rozpoczyna się apostrofą Maryi do wszystkich ludzi, w której wyraża ona żal, rozpacz. Matka Chrystusa chce się poskarżyć na niesprawiedliwe zabójstwo jej syna i chce, aby ludzie wysłuchali jej historii. Cierpiąca kobieta podkreśla, że Chrystus był jej jedynym synem, tym większa jest jej strata. Prosi słuchaczy o współcierpienie z nią. W kolejnej strofie nie pojawiają się już żadni adresaci, jest to liryka pośrednia. Podmiot liryczny opisuje scenę ostatnich chwil Jezusa, zwraca uwagę, że Jego śmierci towarzyszyły ból i męka. W kolejnych dwóch zwrotkach bohaterka zwraca się bezpośrednio do swego syna. Maryja wyraża swoją miłość do Chrystusa. Chciałaby ulżyć mu w niedoli - podeprzeć jego opadającą głowę, wytrzeć krew na ciele, dać pić, pomóc Mu w cierpieniu - ale nie może. Jest bezradna w chwili Jego skonania. Oprócz tego używa zdrobnień - synku, główka - powołuje się na swoje macierzyństwo, syna nazywa nadzieją. On był dla niej najważniejszy, dlatego Jego śmierć jest dla niej utratą nadziei życiowej. Matka błaga go, aby przemówił do niej i dodał jej otuchy w tym cierpieniu. Szósta zwrotka rozpoczyna się apostrofą do Anioła Gabryjela. Maryja odwołuje się do sceny Zwiastowania, w której anioł obiecywał jej szczęście. Matka czuje żal do anioła, ponieważ Syn miał być dla niej radością, a tymczasem jest przyczyną jej cierpienia, smutku. Anioł nie spełnił obietnicy. W następnej strofie podmiot liryczny zwraca się do wszystkich matek, ponieważ jedynie one mogą zrozumieć, wyobrazić sobie ból i cierpienie matki spowodowane śmiercią dziecka. Następnie kobieta utożsamia się z nimi i życzy im, aby nigdy nie spotkało je takie cierpienie, jakiego ona doznała. Utwór kończy się kolejną apostrofą do Syna. „Żale Matki Boskiej pod krzyżem” to plankt,czyli gatunek obejmujący utwory, które wyrażają żal po zmarłym, wzywają wszystkich do wspólnoty w cierpieniu, o czym świadczą częste apostrofy. W tym wierszu dostrzegalny jest motyw cierpiącej matki. Autor uczynił podmiotem Maryję, która mimo swej boskości jest także matką i posiada wszystkie emocje ludzkie, takie jak żal, poczucie straty, nieszczęścia, smutku i w tym utworze je wyraża. Pokazuje wszystkim jak bardzo cierpi, bo straciła dziecko, które nosiła pod sercem i które kochała najbardziej na świecie. W tym momencie cierpi ona tak samo jak każda inna matka, która przeżywa śmierć swego dziecka.

Cierpienie Maryi starali się także ukazać malarze. Widać to na przykładzie obrazu Giovanniego Belliniego „Pieta”, który powstał w ok. 1460 roku. Prawie całą powierzchnię płótna zajmują postaci: Chrystus jest w centrum, po jego prawej stronie Matka Boska, a po lewej św. Jan, nieco oddalony. Chrystus przedstawiony jest w pozycji pionowej, co sprawia wrażenie, jakby jeszcze żył. Jezus ma ciemnobrązowe włosy i nieco ciemniejszą cierniowa koronę. Nagi tors Chrystusa został skontrastowany z czerwonymi ranami. Uwagę zwracają jego przepięknie namalowane dłonie, z widocznymi żyłami i ranami. Natomiast blada twarz Chrystusa z zamkniętymi oczami wyraża raczej rezygnacje i zmęczenie niż ból. Zwrócona jest w stronę matki. Blade nagie ciało Jezusa autor skontrastował z kolorem szat otaczających go ludzi. Matka Boska podtrzymuje syna i przytula jego głowę. Kobieta pomimo wieńczących ją cierni, wpatruje się w swoje dziecko wzrokiem pełnym rozpaczy i bezradności. Kobieta jedną ręką podtrzymuje zranioną dłoń syna. Mistrzostwo Belliniego można dostrzec w rysunku i kolorycie tych dwóch rąk. Dłoń Matki Boskiej została namalowana żywszymi barwami i sprawia wrażenie, że żyje, natomiast skrwawiona ręka Jezusa jest blada i bezwładna, przez co wygląda jakby pochodziła już nie z tego świata. Maria ma na sobie czerwoną suknie, jej głowę okrywa czarna tkanina, a wokół twarzy widać kremowy materiału. Twarz świętego Jana jest odwrócona od Jezusa, on patrzy gdzieś w przestrzeń, a jego oczy zdają się wyrażać zdumienie zaistniałą sytuacją. Jan ma na sobie ciemnozielone szaty, które kontrastują z bladym ciałem Chrystusa. Postać apostoła wydaje się najmniej tragiczną. Postaci zajmują prawie całą powierzchnię płótna, pozostawiając jedynie niewielkie fragmenty przestrzeni, które malarz wypełnia pejzażem. Jest on schematyczny, ponieważ malarz chciał, by uwaga widza skupiała się lecz na trzech centralnych postaciach. Na obrazie matka jest ukazana jako najbliższa osoba zmarłego, która kocha swoje dziecko ponad wszystko, jest gotowa poświęcić się za niego, cierpieć jego cierpieniem, ale niestety jest bezradna, nie może ulżyć Jezusowi w bólu. Może jedynie rozpaczać nad ciałem Chrystusa i być przy nim w tych ostatnich chwilach. Autor wyraźnie wykorzystał motyw matki cierpiącej, który bezpośrednio łączy się z postacią Marii, to właśnie ona jest określana Mater Dolorosa.

A czym jest cierpienie Jana Kochanowskiego? Treny to cykl dziewiętnastu utworów (cykl trenologiczny) napisanych przez poetę po śmierci córki. Są wyrazem bólu spowodowanego utratą najbliższej osoby. Tragedia ta spowodowała złamanie zasad stoicyzmu, według której osiągnięcie szczęścia jest uwarunkowane uniezależnieniem się od okoliczności zewnętrznych panowaniem nad sobą. Stoicy dążyli do osiągnięcia stanu ataraksji, czyli wyzbycia się pokus, zachowania niewzruszonego spokoju, uniezależnienia się do radości i smutku świata zewnętrznego, panowania nad sobą i równowagi duchowej. Kochanowski po śmierci córki Urszulki uświadamia sobie, że humanistyczna filozofia człowieka staje się jedynie pustymi formułkami, z których poeta drwi boleśnie, bo przecież są to prawdy, którym poświecił całe swoje życie. W jego życiu cierpienie dokonało kryzysu wiary, światopoglądu., Od momentu śmierci córki jego życie się diametralnie zmienia, zmieniają się jego poglądy na świat i to, co dla człowieka najważniejsze.

„Tren VIII” jest bezpośrednim zwrotem do Urszulki, w którym podkreślona zostaje niedająca się niczym wypełnić pustka powstała po jej śmierci. Ojciec mając na celu okazanie jak wielką stratą jest dla niego śmierć córki w opisie domu stosuje kontrast: w pierwszej części ukazuje dom przepełniony jej osobą, a w drugiej obraz pustkii szarości. Pojawia się tam także antyteza: „Pełno nas, a jakoby nikogo nie było” służy podkreśleniu kontrastu między domem rodzinnym bez małej dziewczynki, a tym, jaki był kiedyś. Pustka spowodowana stratą dziecka jest przede wszystkim uczuciowa, emocjonalna — nikt nie może zastąpić ukochanej córeczki.

„Tren IX” jest wyrazem zmagania się z bólem oraz dręczącymi wątpliwościami, traktuje o kryzysie światopoglądowym poety. Kochanowski podejmuje gorzką polemikę ze swoja życiową filozofią, stawia bolesne pytania o naturę Boga i świata, pyta o sens ludzkiego istnienia oraz o życie pośmiertne. Poeta poczuł się oszukany, gdyż wszystkie dogmaty wiary, nauki i filozofie, w które wierzył, które rzekomo miały się okazać barierą ochronną przed cierpieniem, stały się nagle złudzeniem. Kochanowski mimo tak wszechstronnego wykształcenia w obliczu bólu stał się zwykłym człowiekiem.

W „Trenie X” zadaje dziecku pytanie: „Urszulo moja wdzięczna, dzieś mi się podziała?” i sam stara się na to pytanie odpowiedzieć, z rozpaczą poszukuje śladów obecności córki. Wreszcie zastanawia się czy dusza Urszulki w ogóle gdzieś się znajduje. W „Trenie X” przeważają pytania, odpowiedzi zaś jest niewiele. Gdzie są ci, którzy zmarli? – pyta Kochanowski. A może nie ma pozagrobowego bytu i nie zostaje po nas nic? Artysta w swej rozpaczy zaczyna wątpić w życie wieczne „Gdzieśkolwiek jest, jeśliś jest, lituj mej żałości!” Humanizm „Trenów” jest trudny, by nie powiedzieć tragiczny, naznaczony już przeświadczeniem o słabości człowieka. Mądrość jest wartością pozorną, a poezja nie chroni przed cierpieniem.

Również Jan Matejko wykorzystał w swoim obrazie „Jan Kochanowski nad zwłokami Urszulki” motyw cierpienia rodzicielskiego zamieszczony w „Trenach”. Obraz przedstawia poetę z Czarnolasu przeżywającego wielką tragedię spowodowaną śmiercią ukochanej córeczki. Na pierwszym planie widnieje trumna ze zwłokami dziecka. Urszula ubrana jest w białą, powiewną, lekką sukienkę. Na niej leży czarny krzyż. Rączki położone ma na brzuszku. Twarz przykrywają jasne, blond włosy. Na głowie założony na wianek. U jej stóp leży lutnia, która jest symbolem poezji. Na drugim planie widnieje ojciec pochylony nad zwłokami dziecka. Obejmuje on ciało dziewczynki, chcąc złożyć ostatni pocałunek. Ubrany jest w czarny żupan z kołnierzem. W głębi widać obraz na ścianie i zapalone świece. Po przeciwnej stronie ujawnia się biały regał z książkami. Panuje to nastrój zwątpienia, oczekiwania. Ojciec oczekuje, że może dziecko „ożyje”. Wątpi, iż może się to stać, ale chce zobaczyć dziecko żywe. Myślę, że ten obraz bardzo dobrze odzwierciedla ból, żal i ojcowską miłość.

Kolejnym utworem, który dotyczy motywu cierpiącego rodzica jest III części „Dziadów” Adama Mickiewicza. Jest to część dramatu opublikowana w 1832 roku. W tym utworze interesuje mnie głównie historia Jana Rollisona i jego cierpiącej matki. Rollison był uczniem gimnazjum, który został aresztowany jako uczestnik antycarskiego spisku, znajdował się w więzieniu i był w bardzo ciężkim stanie po bolesnych przesłuchaniach. Podczas, gdy Nowosilcow, Bajkow, Pelikan i Doktor zastanawiają się, co zrobić z młodym więźniem, lokaj oznajmia przybycie pani Rollison. Senator oburza się, że ją wpuszczono, ale - czytając list, w którym Księżna wstawia się za biedną niewidomą matką - pozwala wprowadzić ową niewiastę. Wraz z panią Rollison wchodzą Kmitowa i ks. Piotr. Pani Rollison skarży się, że uwięziono i katowano jej syna, który jest jej jedyną podporą i żywicielem. Senator próbuje zaprzeczyć, jednak kobieta nalega i prosi o widzenie z synem lub, chociaż o to, aby wpuszczono do niego księdza, Senator zgadza się na wizytę księdza. Odchodząc pani Rollison zwraca się do Panny z balu, która podeszła do rozmawiających o poparcie. Wdowa skarży się młodej kobiecie, że jej syn już rok przebywa w więzieniu. Panna wyraża swe zdziwienie, Senator pragnąc ukryć przed nią swe winy, udaję, że o niczym nie wie i że się tym zajmie. Pani Rollison jest uradowana. Senator prosi, aby przyszła o godzinie 7, a następnie uprzejmie ją odprawia. Zatrzymuje jednak przy sobie ks. Piotra. Chwilę po odejściu Panny, Senator odmienia swe oblicze: nakazuje wpuścić wdowę do syna, a następnie zamknąć ją w więzieniu. Natomiast Doktor opowiada, że chłopak jest zmęczony i załamany psychicznie po przesłuchaniach, od wielu dni zachowuje się jak szalony i chce popełnić samobójstwo, rzucając się na zamknięte okna. Pelikan stwierdza, że więzień jest chory na płuca i dlatego należy zalecić, by otworzono okna w jego celi. Chcą w ten sposób umożliwić Rollisonowi samobójstwo, co wybawi ich z kłopotów. Następnie udają się na bal, na którym później niespodziewanie pojawia się Rollisonowa. Kobieta krzyczy, że jej syn został wyrzucony z okna więzienia, a senatora nazywa tyranem. Ksiądz Piotr uspokaja kobietę, mówiąc, że chłopak żyje. Kobieta mówi o niesprawiedliwości, cierpi i w końcu mdleje z tej rozpaczy. Mickiewicz pokazuje tutaj ogromną miłość matki do syna oraz jej wielkie cierpienie, spowodowane tragedią jej syna, który jest w śmiertelnym niebezpieczeństwie. Kobieta wie, że zdrowie i życie jej dziecka jest zagrożone, dlatego pragnie go uchronić przed okrucieństwem świata, nie chce pozostać bierna w tej sytuacji, ale jej starania nie pomogły. Teraz kobieta cierpi jeszcze bardziej, bo jej dziecko jest ledwo żywe, ciężko ranne i nie wiadomo czy w ogóle przeżyje.

Obrazem, który także nie ma tematyki religijnej jest obraz Artura Grottgera „Na pobojowisku”, który powstał w 1863 r i pochodzi z cyklu „Polonia”. Na wspomnianym obrazie autor przedstawił oddział powstańczy osaczony w lesie, któremu zabrakło amunicji. W centrum obrazu znajduje się starsza kobieta klęcząca nad ciałem swojego syna, który wraz z innymi powstańcami zginął podczas walki. Kobieta jest ubrana na czarno, na jej piersiach widać krzyż, a jej wzrok jest skierowany do góry, do Boga, w ręku trzyma chusteczkę, którą ociera łzy. W tle widać wiele ciał młodych mężczyzn i bliskich, którzy stoją nad nimi i rozpaczają. Za kobietą stoją dwie postacie – młoda dziewczyna, która także ma krzyż i prawdopodobnie jest jej córką i mężczyzna w białej koszuli z kilofem, który jest powstańcem i zapewne znał zmarłego. Wszyscy są smutni, zamyśleni. Kompozycja grupy postaci jest teatralna, lecz statyczna, wyrażają oni cierpienie i ból po stracie bliskich, którzy oddali życie za nich, za ojczyznę. Autor zobrazował tutaj matkę jako osobę, która cierpi po stracie syna, który zginął podczas bitwy. Rozpaczająca matka powstańca z tego obrazu została określona przez krytyków jako świecka pieta.

Kolejnym utworem, który zawiera motyw cierpiącego rodzica jest nowela „Dym” Marii Konopnickiej, która została opublikowana w 1893 roku. Bohaterami są matka-wdowa i jej syn, Marcyś, który pracował jako kotłowy w fabryce niedaleko ich domu. Każdego ranka, po wyjściu syna, kobieta zajmowała się domowymi pracami. Lubiła także patrzeć przez okno na dym unoszący się nad fabryką, który przybierał rozmaite kształty, kolory i miał dla niej ogromne znaczenie. Dzięki temu, że fabryka była blisko chłopiec mógł przychodzić do domu na obiad przygotowywany prze matkę. Kobieta bardzo kochała swoje dziecko, dlatego, mimo iż sama była głodna, mówiła, że obiad jej nie smakuje i oddawała swoją część Marcysiowi. Rodzicielka zawsze chciała dogodzić jedynakowi, on był najważniejszy, robiła wszystko, aby on był szczęśliwy i najedzony. Po posiłku, chłopiec szybko wracał do pracy, a kobieta zjadała resztki jedzenia, jeśli zostały. Potem sprzątała, cały czas patrząc na dym z fabryki i czekając na syna. Wraz z jego powrotem wstępowały do mieszkania śmiech i radość. Przy kolacji, Marcyś opowiadał mamie o minionym dniu, a potem szedł spać. Kobieta rano wstawała wcześniej, aby obudzić syna do pracy i przygotować mu śniadanie. Tak płynęły im dni i miesiące. Aż pewnej nocy Marcyś obudził się z krzykiem. Śniło mu się, że uderzył w niego piorun. Kobieta była przerażona, ale nie dała po sobie tego poznać, przytuliła go i tłumaczyła mu, że gdy się kawalerowi lub pannie śnią pioruny to oznaczają wesele. Chłopiec się uspokoił i od rana był w dobrym humorze i radosny wyszedł do pracy. Po jego wyjściu kobietę ogarnął paniczny strach, wyjrzała przez okno za synem, który także spojrzał w jej stronę, potem wdowa zajęła się swoimi sprawami. Tak mijały godziny, gdy nagle rozległ się straszliwy huk, w fabryce doszło do ogromnego wybuchu. Kobieta stała skamieniała przed oknem, nie wydając żadnego dźwięku, była przepełniona grozą. Marcyś zginął… Od dnia wypadku, staruszka jeszcze przez długie lata spoglądała na unoszący się z fabrycznego komina dym, który nie przybierał już tak fantazyjnych kształtów jak niegdyś. Teraz przypominał o tragedii i o jej najdroższym synku Marcysiu. Dla matki śmierć jej dziecka jest najtragiczniejszą rzeczą na świecie, ponieważ więź, która ich łączy jest najbliższą z możliwych – ciało z ciała, dlatego z takim losem nie można się pogodzić nigdy, matka już przez całe swoje życie cierpi z tego powodu, nie może się z tym pogodzić, a ogrom tego bólu nie jest porównywalny z niczym innym.

Obraz Andrzeja Wróblewskiego „Matka z zabitym dzieckiem”, który powstał w 1949 roku jest ostatnim obrazem, który zaprezentuję. Przedstawia matkę, do której tuli się dziecko. Gdyby nie tytuł to zapewne nikt nie pomyślałby, że syn kobiety jest martwy i wymowa obrazu jest bardzo smutna, ponieważ nasze pierwsze wrażenie jest zupełnie odmienne. Postacie wyglądają na spokojne, nie dostrzegamy tragedii. Siedząca kobieta ma zieloną suknię i barwy, którymi namalowane zostało jej ciało są żywe. Widać, że ona żyje. Jednak to wrażenie zaburza ciało chłopca, które jest niebieskie. Wróblewski zastosował tutaj symbolikę błękitu, która oznacza nieśmiertelność. Oprócz tego jest nagi. Gdy się dokładniej przyjrzymy obrazowi widzimy, że chłopiec ma w plecach dziurkę i prawdopodobnie został zastrzelony. Teraz można już zrozumieć tytuł i ogrom tragedii. Twarzy matki prawie nie widać, dostrzegamy jedynie, że ma zamknięte oczy. Możemy się domyślać, że płacze po stracie dziecka, cierpi. Jej ból jest ogromny, bo kobieta zdaje sobie sprawę, że po raz ostatni trzyma swoje dziecko w ramionach, które, mimo iż jest już martwe czule tuli się do niej. Główne postacie nie pozują do obrazu, chłopiec jest tyłem i swoim ciałem zasłania kobietę. Autor chciał zwrócić uwagę na nieśmiertelność chłopca, który, mimo iż został zabity, będzie żył w sercach i pamięci najbliższych. Na obrazie widać więź matki z dzieckiem – to właśnie do niej chłopiec się przytula oraz cierpienie kobiety, która przeżyła śmierć własnego dziecka. Chciałaby płakać i krzyczeć, wyrazić ogrom swego bólu, ale nie może się załamać przy synku, przy nim i dla niego musi być silna.

Jak widać w zaprezentowanych przeze mnie utworach, życie rodziców nie zawsze jest usłane różami, często obfituje w ból, cierpienie, rozpacz. Wiele literackich rodzicieli żegnało po raz ostatni swoje tragicznie zmarłe dziecko. W takiej chwili ich ból jest niewyobrażalny i zrozumieć go może jedynie osoba, która przeżyła podobną tragedię. Każdy prawdziwy opiekun, który kocha swoje dzieci, cierpi także ich cierpieniem i jest gotowy nawet do największych poświęceń w imię ich dobra i szczęścia. Literatura i sztuka utrwaliły wiele portretów cierpiących rodziców. Przede wszystkim spotykamy motyw cierpiącej matki (topos Mater Dolorosa), ale możemy odnaleźć również wizerunki cierpiących ojców, wśród których w literaturze polskiej najbardziej popularne stworzyli wspomniany Jan Kochanowski oraz Władysław Broniewski (cykl „Anka”). Niezależnie od rodzaju relacji z dzieckiem jego śmierć zawsze jest niesprawiedliwa i powoduje niewyobrażalne cierpienie.

strona:    1    2    3    4    5    6  





Scharakteryzuj różne ujęcia motywu rodziny w wybranych utworach XIX wieku

Ocena:
20/20
Teza: W literaturze spotykamy bardzo różnorodne modele rodziny.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przejrzysta. Napisana poprawnym językiem. Właściwa kolejność argumentów i wnioski.

Przedstaw, scharakteryzuj i oceń różne portrety małżeństw ukazane w literaturze

Ocena:
20/20
Teza: Istnieje duża różnorodność konstruowania portretów małżeństw i ich roli w utworach literackich.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przejrzysta, zawiera bogatą bibliografię, dzięki czemu ukazana zostaje różnorodność związków małżeńskich. Autorka odwołuje się do kilku epok. Sprawny literacki język.

Obrazy małżeństw i rodzin w literaturze. Omów różnorodne ujęcia motywu na podstawie wybranych tekstów literackich trzech epok.

Ocena:
20/20
Teza: Podobieństwa i różnice w ujęciu motywu małżeństwa i rodziny w trzech epokach literackich.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca szczegółowo opisuje relacje rodzinne i wzory małżeństw w trzech epokach literackich. Poprawny styl wypowiedzi.

Rodzice i dzieci. Przedstaw relacje między rodzicami i dziećmi na wybranych przykładach literackich i filmowych.

Ocena:
20/20
Teza: Głównym tematem literackim i filmowym jest sztuka dobrego wychowania.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca wnikliwa, ciekawe przykłady literackie i filmowe. Bogata argumentacja i konsekwentna konstrukcja treści.

Rodzina i jej społeczne funkcje. Zaprezentuj temat, odwołując się do wybranych przykładów z literatury

Ocena:
20/20
Teza: Obok rodzin szczęśliwych, w których poszczególni członkowie szanują się i darzą miłością spotykamy rodziny pozbawione tych wartości, które nie spełniają swoich funkcji.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca bogata w przykłady, przemyślana i godna polecenia. Płynny język wypowiedzi, poprawna kompozycja.

Rodzina dawniej i dziś. Porównaj modele rodzin, odwołując się do dzieł literackich i filmowych.

Ocena:
20/20
Teza: Czy dawna i współczesna rodzina wygląda tak samo?

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni realizuje temat. Poprawna bibliografia, bogaty plan pracy.

Rodzice i dzieci w utworach literackich różnych epok. Na wybranych przykładach przedstaw związki uczuciowe i konflikty postaw

Ocena:
20/20
Teza: Relacje rodzinne powinny opierać się na wzajemnej miłości, trosce, szacunku i wyrozumiałości, jednak, jak pokazują wybrane przeze mnie teksty, często braknie w domach tych wartości, rodzą się konflikty, a życie rodzinne staje się piekłem.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca kompletna, napisana płynnym stylem, oparta na bogatych przykładach.

Motyw cierpienia rodzicielskiego. Omów wybrane teksty literackie i przykłady z innych dziedzin sztuki

Ocena:
20/20
Teza: Literatura od najdawniejszych czasów obsadzała wśród swoich bohaterek postaci rodziców.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca obszerna. Szczegółowo ukazuje temat, koncentrując się na portretach rodziców w obliczu śmierci ich dziecka.

Motyw nieszczęśliwej rodziny w literaturze. Omów przyczyny i skutki nieszczęścia

Ocena:
20/20
Teza: Mimo iż podstawowy model rodziny przetrwał wieki, to jednak w różnych epokach występowały odmienne problemy, które dzieliły poszczególnych członków rodziny.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca konkretna, ukazująca różne wizerunki nieszczęśliwych rodzin. Poprawna bibliografia i styl wypowiedzi.

Ewolucja modelu życia rodzinnego w odwołaniu do wybranych dzieł literackich

Ocena:
20/20
Teza: Podstawowe funkcje rodziny nie uległy przez lata zmianom, które utrwalała na swoich kartach literatura.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni realizuje temat, ukazując jak zmieniało się przez wieki postrzeganie rodziny. Poprawny plan i bibliografia.

Wizerunki ojców w literaturze. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Opiekuńcza oraz wychowawcza funkcja ojca, przedmiotem zainteresowania polskiej i światowej literatury.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca rzetelnie przygotowana, odwołująca się do wielu różnych wizerunków ojca. Przemyślane zakończenie.

Motyw rodziny w literaturze polskiej i światowej. Analizując wybrane teksty, porównaj różne ujęcia motywu rodziny

Ocena:
20/20
Teza: Jak pokazują przykłady literackie, więcej jest obrazów rodzin z problemami.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca konkretna, przedstawiona teza dogłębnie udowodniona.

Dom i rodzina jako motyw literacki. Omów różne sposoby jego ujęcia na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Twórcy literatury, świadomi, jak wielką rolę w egzystencji każdego odgrywa dom i rodzina, często sięgali po związane z nimi motywy.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni wyczerpuje temat. Poprawna bibliografia i ramowy plan pracy.

Jakie znaczenie ma dom i rodzina w życiu człowieka? Zaprezentuj funkcjonowanie tego motywu, odnosząc się do utworów różnych epok literackich

Ocena:
20/20
Teza: Autorzy, analizując mechanizmy tworzące rodzinny dom, szeroko opisywali jego znaczenie.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca konkretna, na temat, zawiera właściwą analizę poprawnie dobranych dzieł.

Literatura XX wieku o domu i rodzinie - serio i prześmiesznie. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Zarówno śmieszne, jak i poważne obrazy rodzinnego domu wiele mówią o świadomości i wartościach wyznawanych przez ich mieszkańców.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca napisana płynnym językiem. Ciekawe przykłady, w pełni zrealizowany temat.

Przedstaw dramat rodziców po utracie dziecka na podstawie wybranych utworów literackich

Ocena:
20/20
Teza: Różne literackie ujęcia rozpaczy po stracie dziecka.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawnie skonstruowana, poszczególne wątki konsekwentnie zrealizowane.

Różne ujęcia motywu rodziny w literaturze. Omów je, odwołując się do wybranych tekstów literackich

Ocena:
20/20
Teza: Literackie kreacje rodzin dostarczają czytelnikom bogatych wzorców.

Ocena opisowa nauczyciela: Bardzo przejrzysta i przekrojowa praca.

Motyw cierpienia rodziców po stracie dziecka. Omów na wybranych przykładach.

Ocena:
20/20
Teza: Przedstawienie literackich portretów rodziców cierpiących po utracie dziecka.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca obszernie i przekrojowo ukazuje literackie zapisy rozpaczy rodziców w obliczu utraty swych potomków.

Archetyp uczuć rodzicielskich w literaturze różnych epok

Ocena:
20/20
Teza: Archetyp uczuć rodzicielskich silnie zmieniał się od antyku po czasy współczesne.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w ciekawy sposób pokazuje jak zmieniał się archetyp uczuć rodzicielskich od przykładów wyidealizowanych po współczesne utwory skupiające się na zerwaniu więzów w rodzinie.

Wizerunek rodzica cierpiącego po stracie dziecka

Ocena:
20/20
Teza: Przedstawienie literackich przykładów rodziców cierpiących po stracie dziecka.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca bardzo obszerna i szczegółowa, oparta na bogatej i ciekawej literaturze. Poprawna prezentacja pps.

Życie rodzinne w Nocach i dniach Marii Dąbrowskiej i telenowelach współczesnych

Ocena:
20/20
Teza: Przedstawienie życia rodzinnego w „Nocach i dniach” Marii Dąbrowskiej i telenowelach współczesnych.

Ocena opisowa nauczyciela: Ciekawy temat, trafna analiza problemu. Oryginalna teza i wnioski.

Porównanie ujęcia motywu domu rodzinnego w serialu telewizyjnym, filmie i literaturze

Ocena:
20/20
Teza: Dzieła literackie i filmowe dokumentują najważniejsze procesy i zmieniające się relacje jakie zachodzą w przestrzeni rodzinnego domu.

Ocena opisowa nauczyciela: Świetna praca oparta na bogatym materiale. Przemyślana i konsekwentna kompozycja.

Różne sposoby kreowania obrazu rodziny i ich funkcje w utworach literackich

Ocena:
20/20
Teza: Literackie typowe, choć odmienne modele rodzin i ich rola w poszczególnych utworach.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja zgrabnie napisana, ukazuje różnorodność funkcji jakie pełni motyw rodziny.

Tęsknota za szczęściem rodzinnym – odwieczny motyw literacki. Omów motyw na przykładach wybranych utworów literackich

Ocena:
20/20
Teza: W literaturze ukazane zostały pozytywne rodziny, w których panowało szczęście, jak i takie, w których bohaterowie mogli jedynie za szczęściem rodzinnym tęsknić.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja bogata w literackie przykłady z różnych epok. Poprawna kompozycja i ramowy plan pracy.

Obraz rodziny w literaturze. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
19/20
Teza: Literatura dostarcza nam różnorodne modele rodzin.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja dobra. Temat potraktowany przekrojowo. Autor skupia się na wybranych modelach rodziny, prezentując ich wady i zalety.

Motyw rodziny w literaturze. Omów różne modele relacji rodzinnych na wybranych przykładach z literatury krajowej i światowej

Ocena:
19/20
Teza: Relacje rodzinne nie są łatwe do zbudowania, więc w literaturze nie ma wiele przykładów wyidealizowanych rodzin.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja przemyślana. Poprawny język i styl wypowiedzi. Do dopracowania wnioski.

Motyw nieudanych małżeństw w literaturze. Rozwiń problem na wybranych przykładach

Ocena:
19/20
Teza: Na przestrzeni kolejnych epok literackich małżeństwo było realizowane zgodnie z panującym światopoglądem.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca wnikliwa i przemyślana. Bogata bibliografia.

Wpływ domu rodzinnego na kształtowanie osobowości człowieka. Omów na wybranych przykładach literackich i własnych doświadczeniach

Ocena:
19/20
Teza: Występująca w domu rodzinnym miłość jest warunkiem przekazania młodym ludziom określonego systemu wartości oraz tradycji kształtujących osobowość.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawna, w pełni zrealizowany temat i uargumentowana teza.

Obraz domu rodzinnego w literaturze. Przedstaw, opierając się na wybranych przykładach z rożnych epok

Ocena:
19/20
Teza: Relacje pomiędzy członkami domostw są często wykorzystywane do przedstawienia mentalności przedstawicieli danej epoki, a także ich sposobu postrzegania świata.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ukazuje na właściwie dobranych przykładach jak różnie może zostać wykorzystany motyw rodzinnego domu. Poprawny język, dobrze uargumentowana teza.

Konflikty rodzinne w wybranych dramatach. Przedstaw, odwołując się do wybranych utworów z różnych epok

Ocena:
19/20
Teza: Dramat poprzez swoją szczególną formę i dialogowość stanowi od wieków niewyczerpany sposób na ukazanie rodzinnych konfliktów.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przejrzysta, logiczny wstęp i zakończenie. Poprawny styl wypowiedzi.

Omów rolę domu rodzinnego w życiu bohaterów wybranych dzieł literackich

Ocena:
19/20
Teza: We wszystkich odwołujących się do motywu rodzinnego domu utworach podkreślana jest waga stosunków panujących w rodzinie i mich wpływu na samopoczucie jej członków.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja w pełni realizuje temat.

Model polskiej rodziny w świetle wybranych utworów literackich

Ocena:
19/20
Teza: Choć model polskiej rodziny zmieniał się w zależności od epoki historycznej zazwyczaj dominowała w nim tradycja i wzajemny szacunek.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca oparta na polskiej literaturze. Pokazuje jak w zależności od czasów historycznych rodzina postrzegana była przez wybranych autorów.

Czy dom i rodzina mogą stać się przewodnią ideą w życiu człowieka? Rozważ zagadnienie, odwołując się do wybranych lektur

Ocena:
19/20
Teza: Czy rzeczywiście dla każdego dom i rodzina to najważniejsze elementy w życiu?

Ocena opisowa nauczyciela: Poprawna, przemyślana prezentacja.

Zaprezentuj relacje między ojcami i synami na wybranych przykładach z literatury

Ocena:
18/20
Teza: Zdrowe relacje między rodzicami a dziećmi są możliwe niezależnie od czasu, w jakim przyszło żyć bohaterom literackim.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja poprawna. Ciekawe podejście, dobrze dobrane argumenty. Na uwagę zasługuje poprawna bibliografia.

Piekło rodzinnego życia. Przedstaw problem na wybranych przykładach literackich

Ocena:
18/20
Teza: Literatura często odnosi się do motywu nieszczęśliwych i tragicznych rodzin.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ukazuje różne powody dla których rodzinny dom przypomina piekło. Poprawnie dobrane argumenty. Dobrze zbudowany konspekt pracy.

Rodzina jako miejsce ludzkich dramatów. Omów temat, wykorzystując współczesne utwory literackie i filmowe

Ocena:
18/20
Teza: Współcześnie dominują obrazy patologicznych rodzin.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca zwięzła i spójna.

Portrety rodziców i dzieci w utworach literackich różnych epok

Ocena:
17/20
Teza: Wzajemne stosunki między rodzicami i ich potomkami, cechują się na tyle rozbudowaną gamą tworzących je odczuć i emocji, że stały się częstym tematem utworów literackich.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawna, logicznie uargumentowana teza.

Porównanie różnych wizerunków życia rodzinnego w literaturze i sztuce

Ocena:
17/20
Teza: Dobre relacje rodzinne są trudne do zbudowania, jednak są podstawą szczęścia każdego człowieka.

Ocena opisowa nauczyciela: Pomysł dobry, wykonanie nieco słabsze. Poprawna bibliografia i plan pracy.