Pogotowie maturalne: Motywy literackie - Motyw śmierci


Sceny śmierci w literaturze. Porównaj i omów ich funkcje w wybranych dziełach

Zapytany o istotę śmierci, lekarz odpowie, iż jest to całkowite i ostateczne zatrzymanie życiowych funkcji organizmu. Teolog zaś wyrazi opinię, że śmierć następuje w momencie, gdy nieśmiertelna dusza opuszcza swą cielesną powłokę. Osoba wyznająca hinduizm przyzna, iż jest to kolejny etap reinkarnacji; przejście do następnego stanu duchowego. Niezależnie od przyjętych definicji naukowych i światopoglądu, zgodzić się trzeba ze stwierdzeniem, że śmierć jest zjawiskiem, obok którego nie można przejść obojętnie, ponieważ dotyka uczuć najbardziej osobistych. Motyw śmierci towarzyszy ludzkości od początku jej istnienia poprzez wszystkie epoki literackie i artystyczne. Pojmowany jest jako jeden z podstawowych elementów egzystencji, który wpływa na świadomość każdego człowieka. Tajemnica życia i śmierci fascynuje artystów, naukowców, zwykłych ludzi. Snuli oni rozważania nad jej sensem oraz nad losami człowieka po śmierci. Aby „oswoić” śmierć ludzie próbowali przedstawić różnorodne sceny śmierci. Jedne gloryfikowały zmarłych, oddawały im pamięć i cześć, inne ukazywały bezsens i cierpienie związane z umieraniem. W swej prezentacji przedstawię kilka z najpopularniejszych ujęć śmierci w literaturze i omówię ich funkcje.

Twórczość średniowieczna, kształtowana w duchu uniwersalizmu teokratycznego świata, podporządkowana odkrywaniu i propagowaniu boskich prawd zajmowała szczególnie wyraziste i specyficzne stanowisko wobec problemu śmierci i sposobu umierania. Literatura średniowieczna utrwaliła istotny model umierania, wpisującego się w ideały rycerskiego etosu i śmierci na polu bitwy, zrealizowany między innymi w słynnej, wywodzącej się z nurtu chanson de geste „Pieśni o Rolandzie”. Ujęcie ostatnich chwil wielkiego hrabiego Rolanda, konającego w na polu bitwy w wąwozie Ronceval, wykreowane zostało za sprawą zastosowania heroizacji i sakralizacji wydarzeń. To właśnie za jego sprawą ujawnia się i krystalizuje w osobie Rolanda portret człowieka, umierającego śmiercią idealnego rycerza średniowiecznego. Rezygnuje on z wzywania posiłków, decydując się na podjecie samotnej, nierównej walki, świadomy rychłej śmierci - w imię honoru. W obliczu nieuchronnego końca często odwołuje się do Boga poprzez modlitwę za swoich towarzyszy oraz za własną duszę. Ukrywa róg i swój wspaniały miecz, by nie dostały się one w ręce pogan. W chwili śmierci dokonuje rachunku sumienia, żałując za swe winy i powierzając swoją duszę Stwórcy, dokonuje symbolicznego gestu wasalnego unosząc ku niebu swą rękawicę – oddaje tym samym Bogu swoje życie jako lenno. Jawi się zatem jako człowiek głęboko wierzący, zwłaszcza iż w imię swojej wiary walczy z poganami. Postawa Rolanda zostaje dodatkowo uświęcona poprzez wizję aniołów zabierających jego duszę do nieba w chwilę po śmierci. Rycerz odznacza się niebywałym męstwem – konając, ostatkiem sił powala jeszcze saraceńskiego przeciwnika. Jest dozgonnie oddany Francji, ku której w chwili śmierci zwraca twarz. Każdy szczegół umierania Rolanda został w utworze nacechowany niemalże symbolicznie, czyniąc tym samym portret wyodrębnionego z tła bohatera doskonałą i pełną realizacją założeń rycerskiego umierania. Tworzy ono niedościgniony ideał, do którego dążyć winni wszyscy inni. Roland oddaje bowiem życie na polu walki, z honorem, za ojczyznę, władcę, religię i współtowarzyszy. Takie ujęcie sposobu umierania, podobnie jak i śmierć prowadząca do świętości stanowi stały topos literatury. Ich funkcja to gloryfikacja bohaterskiego życia i czynów rycerskich, a także upamiętnienie wybitnych jednostek.

Epoka renesansu charakteryzowała się odejściem od średniowiecznego sposobu postrzegania śmierci oraz przypominania o jej nieuchronności. Istota ludzka, jej egzystencja a także śmierć ponownie znalazły się w kręgu zainteresowań naukowców, rzeźbiarzy i poetów. Snując refleksje na temat śmierci nie można pominąć najsłynniejszego w literaturze renesansu utworu funeralnego, jakim były „Treny” Jana Kochanowskiego. Ów monolog zbolałego poety skierowany do zmarłej córki, przepełniony jest refleksjami nad dotkliwą stratą oraz problematyką życia i śmierci. „Tren I” rozpoczyna rozbudowana inwokacja, po kolei są przywoływani: Heraklit, skargi Simonidowe, wszystkie żale i frasunki. Autor prosi owe zjawiska o pomoc w opłakiwaniu utraconej córki, zabranej przez śmierć niepobożną, czyli okrutną. Wers jedenasty zaczyna się od alegorii smoka pożerającego młode słowiki, które symbolizują Urszulkę. Potwór nastaje również na życie matki, która zmuszona jest patrzeć na śmierć potomstwa i rozpaczać, ledwo uszedłszy z życiem. Śmierć przedstawiona została jako budzące obawę, zagrożenie życia.

W „Trenie II” poeta uskarża się na bezwzględność mitycznej pani świata umarłych. Dla Jana z Czarnolasu Persefona jest niemal jednoznaczna z uosobieniem śmierci, której jest symbolem. „Tren IV” rozpoczyna apostrofa do śmierci: „Zgwałciłaś, niepobożna Śmierci, oczy moje,/Żem widział umierając miłe dziecię swoje!”. Wyraża to bezpośrednią reakcję człowieka patrzącego na umierające dziecko. W celu nadania śmierci cech dramatycznych Kochanowski posłużył się wyrazistą metaforą - oczy ojca zostały zgwałcone widokiem konającej córki. Poeta zrozumiał znaczenie cierpienia i żalu po utracie swego dziecka, dlatego nie dziwi się już historii Niobe, która z ogromnego żalu i goryczy, spowodowanej stratą wszystkich dzieci, zamieniła się w głaz. „Widziałem, kiedyś trzęsła owoc niedordzały,/A rodzicom nieszczęsnym serca się krajały” - fragment ten zawiera plastyczny obraz owocu niedojrzałego, strąconego przez śmierć, który odnosi się do przedwczesnego odejścia dziecka z tego świata. Metaforyka owocu użyta jest także w „Trenie V”, gdzie Urszulka przyrównana jest do małej oliwki, którą „sadownik podciął skwapliwy” oraz w „Trenie XII”, w którym przyrównana została do bujnego, lecz niedojrzałego kłosa, złamanego przed okresem żniwa. Owoc i kłos symbolizują niewinność, młodość, przynależność do rodziców. Przerażającą perspektywę śmierci w „Trenie VII” ukazanej jako sen wyrażają 3 epitety: żelazny, twardy, nieprzespany. Wyrażają one ogrom przerażenia śmiercią, która pojmowana jest jako więzienie (żelazne kajdany) lub wieczny sen, którym nie można się nasycić, nigdy nie przyniesie odpoczynku. „Treny” Jana Kochanowskiego mocno zakorzeniły się w polskiej świadomości narodowej, zmuszając zarówno do refleksji nad istota śmierci, jak i pozostając niedoścignionym wzorcem literackim.

Szczególnego wymiaru i znaczenia nabrały śmierć i sposób umierania w epoce współczesnej, gdzie wiązano je ściśle z burzliwymi dziejami ówczesnych wydarzeń. Zwłaszcza okrucieństwa historii II wojny światowej sprawiły, iż stały się jednym z głównych wyznaczników cywilizacji XX wieku, a śmierć przyjmowała wielokrotnie kształt masowej i okrutnej. Z takim ujęciem spotykamy się między innymi w utworze „Zdążyć przed Panem Bogiem” Hanny Krall, ukazującym autentyczne doświadczenia i losy Żydów związane z pobytem w warszawskim getcie i powstaniem w nim. Losy przedstawionych tu ludzi były niezwykle zróżnicowane, jednak wiązały się zawsze i nieustannie z wyborami pomiędzy życiem a wszechobecną śmiercią. Była ona nieludzka i upadlająca, jako wynik zbiorowych mordów, jednostkowych zabójstw, wycieńczenia, głodu czy chorób. W rzeczywistości, w której egzystencja ludzka nie miała żadnej wartości było o nią nadzwyczaj łatwo. Ludzie mieli okazję na co dzień oglądać jej straszliwe obrazy. Stała się ona wręcz przeznaczeniem uwięzionych i ich jedyną ucieczką przez utratą resztek człowieczeństwa, dlatego wielu decydowało się na samobójstwo. Żydzi zorganizowali powstanie, nie po to, by w nim zwyciężyć, gdyż świadomi byli oczywistej klęski. Postanowili w ten sposób zawalczyć o jedyną rzecz, dzięki której ocalić mogli resztki swoich ludzkich praw i godności, którą było decydowanie o własnym końcu i godnym umieraniu w karabinem w ręku czy poprzez samobójstwo, nie zaś w komorach gazowych, w poniżeniu, milczeniu i bezradności. Sami zatem wybrali śmierć i jej kształt, nie czekając na nią, chcąc tym samym uczynić moment jej przyjścia mniej tragicznym, w pewnym sensie kontrolować ją.

Grudziński w powieści „Inny świat” opisuje wszechobecną świadomość śmierci. Najbardziej objawiała się ona w nocy, gdy pośród snu słychać było krzyki będące objawem lęku przed śmiercią, która w obozie była anonimowa. Nikt nie wiedział co robiono ze zwłokami i czy ktokolwiek powiadamiał o śmierci rodziny, więźniowie czuli się bezradni. Często umawiano się, że kto przetrwa obóz, przekaże wieści rodzinom kolegów, którym się to nie udało. Bohaterem literackim, dla którego śmierć stała się wyzwoleniem był Kostylew. Mężczyzna ten został zakwalifikowany w obozie w Jarcewie do brygady „lesorobów” (najcięższa praca), jednak nigdy nie pracował. Codziennie wieczorem opalał sobie dłoń nad ogniem nie dopuszczając do jej zagojenia. Kiedy okazało się, że zostanie zabrany etapem na Kołymę, oblał się wrzątkiem w łaźni i umarł w straszliwych męczarniach. Tak bardzo nie chciał pracować dla Rosjan. W obozie w Jarcewie nie tylko Kostylew uważał, że samobójstwo jest jedynym sposobem wyzwolenia. Podobnego przekonania nabrał również sam Grudziński po przeczytaniu książki Dostojewskiego pt. „Zapiski z martwego domu”, którą otrzymał od Natalii Lwowej. Dziewczyna również czerpała z niej wiele wartości, a przede wszystkim nadzieję. Natalia próbowała popełnić samobójstwo, jednak została odratowana.

Motyw śmierci i umierania w obliczu okrutnej rzeczywistości wojny pojawiał się nadzwyczaj często także w twórczości Krzysztofa Kamila Baczyńskiego, między innymi w wierszu „Pokolenie”. Poprzez pryzmat losów całego pokolenia Kolumbów poznajemy kształt dramatów ludzi, których historia przeznaczyła na śmierć. W świecie, w którym równolegle obfitość natury i piękno świata skonfrontowane zostają z niszczycielskimi siłami kataklizmu wojny człowiek nie ma ucieczki przed nieuchronnym końcem. Życie jego wypełniają lęki, niepokoje, nieustająca obawa przez śmiercią oraz nieprzezwyciężony strach. Szczególnie przerażająco brzmi swoisty manifest pokolenia, który zamiast tradycyjnie i entuzjastycznie formułować pozytywny program na przyszłość w sposób nie pozostawiający złudzeń zaprzecza podstawowym wartościom, jakie od wieków wyznawał człowiek.

Cierpienie i śmierć dotykają najbliższych, zmuszając człowieka do oswajania się z jej tragicznymi obrazami. Wypełnia on moralny nakaz walki przeciwko złu, decydując się by pod osłoną nocy iść walczyć i ginąć wbrew nadziei. Świadomie zatem wybiera śmierć, choć nie wierzy w słuszność tego poświęcenia. Życie pokolenia staje się jedynie oczekiwaniem na zbliżającą się zagładę przy braku wiary w to, że przyszłość doceni ofiary złożone na ołtarzu okrutnej historii. Śmierć nie przynosi tu zbawienia, staje się jedynie kolejnym etapem wędrówki przez piekło wojny. Wykreowana przez Baczyńskiego wizja śmierci i umierania nabiera zatem kształtu dalece pesymistycznego, stając się świadectwem katastroficznego, okrutnego losu człowieka, którego szczęściu, młodości i egzystencji bezwzględnie kładzie kres. Staje się także świadectwem bezsensu i absolutnego zła, jakim jest wojna.

Jak wynika z przedstawionych przykładów sceny śmierci jako niebywale istotne części ludzkiego przeznaczenia od zawsze intrygowały i inspirowały twórców literatury. Łatwo zauważyć, iż istnieją różne sposoby postrzegania śmierci, zarówno przez poszczególnych artystów, jak i przez kolejne epoki historyczne: od lęku i obawy, poprzez pogodzenie się, aż do oczekiwania na nią. Zaprezentowane utwory, mimo wielu znaczących różnic, łączy cecha wspólna, którą jest uwypuklenie kruchości i przemijalności ludzkiego życia. Śmierć jest dla każdego człowieka przeżyciem dramatycznym, dla artystów zaś służy często jako bodziec do stworzenia dzieła ponadczasowego, upamiętniającego tragiczne wydarzenia. „Non omnis moriar” słynna sentencja wypowiedziana przez Horacego pozostawia nam jednak nadzieję na przezwyciężenie śmierci w wymiarze duchowym.

strona:    1    2    3    4  





Bo życie kruche jest... Motyw cierpienia i śmierci na podstawie wybranych utworów literackich i dzieł sztuki

Ocena:
20/20
Teza: Bohaterowie literaccy często staja w obliczu śmierci i cierpienia. Zjawiska te są wielowymiarowe i często nieuniknione.

Ocena opisowa nauczyciela: Temat trudny. Bardzo dobrze przeprowadzona argumentacja broni tezę prezentacji. Ciekawe wnioski uzupełniają całość. Brawo!

Symbol jako sposób nazywania niewyrażalnego. Interpretując wybrane utwory literackie i dzieła malarskie, określ rolę symbolu w komunikacji artystycznej

Ocena:
20/20
Teza: Śmierć, szczególnie u twórców modernistycznych ma często znaczenie symboliczne, jest nośnikiem pewnych głębszych przemyśleń i przeżyć autora

Ocena opisowa nauczyciela: Autor w umiejętny sposób porusza się po świecie literatury i sztuki. Na uwagę zasługuje bogata bibliografia.

Różne sposoby ukazywania śmierci i umierania w literaturze i malarstwie renesansu oraz przełomu XIX i XX wieku

Ocena:
20/20
Teza: Motyw życia i śmierci towarzyszy ludzkości od początku jej istnienia poprzez wszystkie epoki literackie i artystyczne.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca dojrzała, bardzo przejrzysta. Kolejne argumenty przedstawione są logicznie. Dobre wprowadzenie do tematu i wnioski.

Motyw śmierci w literaturze i sztukach plastycznych. Omów zagadnienie, odwołując się do wybranych dzieł

Ocena:
20/20
Teza: W zależności od epoki historycznej, kultury, światopoglądu i głoszonych idei człowiek próbował oswajać śmierć, pojąć jej zagadkę.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca bardzo obszerna i szczegółowa. Temat wnikliwie zanalizowany.

Śmierć jako motyw w literaturze i sztuce. Przeanalizuj zagadnienie na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Artyści, próbując przybliżyć innym tajemnicę śmierci, przedstawiali w swoich dziełach własne wyobrażenia umierania i życia pośmiertnego.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca bogata w różne wizje śmierci. Rozbudowana bibliografia, płynna i poprawna wypowiedź. Ciekawe ilustracje.

Analizując wybrane utwory literackie, omów funkcje śmierci i zła w baśniach, bajkach i mitach

Ocena:
20/20
Teza: Zło i śmierć podstawowymi elementami baśniowego, bajkowego i mitycznego świata.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni realizuje temat. Ciekawe przykłady literatury podmiotowej, przemyślana kompozycja.

Danse macabre - motyw śmierci w literaturze i sztuce

Ocena:
20/20
Teza: Taniec śmierci odzwierciedla wszechobecność śmierci, która wszystkich ludzi traktuje tak samo.

Ocena opisowa nauczyciela: Motyw bardzo poprawnie opracowany. Zawiera zarówno literackie, jak i plastyczne przykłady. Dobra bibliografia i plan prezentacji.

Czekając na śmierć, czyli jak i w czym odnaleźć sens życia kiedy brak już nadziei. Rozwiń temat w oparciu o wybrane utwory z różnych epok

Ocena:
20/20
Teza: Autorzy każdej epoki przedstawiali ludzi oczekujących na śmierć, świadomych jej nieuchronnego nadejścia.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca zawiera wszelkie niezbędne argumenty. Poprawna konstrukcja, ciekawy tok myślenia.

Ars moriendi - wielcy bohaterowie literaccy wobec śmierci. Zaprezentuj ich postawy i autorskie sposoby kreacji analizując wybrane dzieła

Ocena:
20/20
Teza: Główne utwory związane z ars moriendi powstały w średniowieczu, jednak i w późniejszej literaturze możemy odnaleźć przykłady godnej śmierci.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca wykorzystuje dostępne argumenty. Poprawna stylistyka, logiczna spójność.

Przedstaw funkcjonowanie motywu śmierci w literaturze i sztuce średniowiecza i baroku

Ocena:
20/20
Teza: Charakterystyka obrazów śmierci w średniowieczu i barok

Ocena opisowa nauczyciela: Praca szczegółowa, zawiera wiele ciekawych przykładów z literatury i sztuki. Poprawna kompozycja, teza i wnioski.

Człowiek wobec śmierci w literaturze i sztuce. Przedstaw zagadnienia na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Artyści często wykorzystywali motyw śmierci, by ukazać swój stosunek do niej lub stosunek swego pokolenia.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca zawiera wiele interesujących przykładów. Poprawna bibliografia i plan.

Miłość i śmierć w wybranych utworach literackich i w sztuce

Ocena:
20/20
Teza: Miłość i śmierć w literaturze i kulturze – popularność omawianych motywów.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja w pełni realizuje temat. Ciekawe przykłady oraz wnioski.

Literackie i malarskie sposoby heroizacji śmierci bohatera. Omów problem na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Heroizacja śmierci bohaterów najczęściej służyła zachowaniu pamięci i oddaniu hołdu nieprzeciętnym jednostkom.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ciekawa, oparta na przykładach z różnych epok literackich.

Przedstaw motyw poświęcenia życia w literaturze. Scharakteryzuj problem, analizując przykłady literackie z różnych epok

Ocena:
20/20
Teza: Ukazanie wyjątkowych postaci, które w imię szczytnej idei poświęciły własne życie.

Ocena opisowa nauczyciela: Temat ciekawie przedstawiony. Oparty na lekturach z różnych epok.

Wesela i pogrzeby w literaturze polskiej. Omów różnorodne ujęcia motywów, odwołując się do wybranych przykładów

Ocena:
20/20
Teza: Motyw wesela i pogrzebu w twórczości pisarzy polskich różnych epok.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja w pełni wyczerpuje temat - opisuje dwa wesela i dwie ceremonie pogrzebowe.

Przedstaw różne wyobrażenia ludzi dotyczące śmierci w oparciu o wybrane dzieła literackie

Ocena:
20/20
Teza: a) Uniwersalność i tajemniczość tematu śmierci widziana oczami twórców literatury.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja wnikliwie przedstawia wybrane utwory. Poprawny styl i kompozycja.

Motyw śmierci w literaturze i sztuce romantyzmu i Młodej Polski. Omów na wybranych przykładach.

Ocena:
20/20
Teza: Zaprezentowanie funkcjonowania motywu śmierci w literaturze i sztuce romantyzmu i Młodej Polski.

Ocena opisowa nauczyciela: Bogata bibliografia i szczegółowy plan prezentacji.

Przedstaw rolę motywu śmierci w wybranych utworach literackich

Ocena:
20/20
Teza: Pisarze i poeci w zależności od roli, jaką przypisywali motywowi śmierci opisywali różnorodne jej oblicza.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja przemyślana, pokazuje różnorodne wizje śmierci służące różnym celom autorskim.

In hora mortis. W jaki sposób poeci opisywali swoje przeżycia związane ze śmiercią ważnych dla nich osób?

Ocena:
20/20
Teza: Artyści przeżywając śmierć ważnych dla nich osób swoje refleksje przekazywali za pomocą języka poezji.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja w pełni realizuje temat. Mówi o poetyckich obrazach "godziny śmierci" w różnych epokach.

Wykorzystanie motywu śmierci w utworach literackich i malarskich XIX i XX wieku Omów, analizując wybrane dzieła

Ocena:
19/20
Teza: Literatura odbiega od przedstawiania śmierci wyłącznie w biologicznym wymiarze, nadając jej określony sens.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca logiczna, zawierająca bogatą literaturę podmiotową i przedmiotową. Wiele argumentów na udowodnienie tezy.

Motyw śmierci w literaturze i malarstwie. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
19/20
Teza: Temat śmierci jest ciągle aktualny i fascynuje wielu artystów, dlatego też powstało mnóstwo dzieł poruszających tę kwestię.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca napisana dobrym stylem. W pełni realizuje temat.

Obraz śmierci w malarstwie i literaturze. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
19/20
Teza: Myśl o śmierci towarzyszyła człowiekowi praktycznie od zawsze. Istnieją na to dowody w poezji, prozie, dramacie czy sztukach pięknych.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca napisana płynnym językiem. Ciekawe przykłady z malarstwa. Logiczna i przejrzysta kompozycja.

Motyw samobójstwa w literaturze. Przedstaw na wybranych przykładach pochodzących z różnych epok

Ocena:
19/20
Teza: W literaturze akt samobójstwa jest najczęściej potępiany i nie prowadzi do niczego pozytywnego.

Ocena opisowa nauczyciela: Temat zwięźle ukazany. Poszczególne argumenty sformułowane poprawnie. Jasne wnioski. Właściwy plan i bibliografia.

Śmierć i umieranie w literaturze dawnej oraz współczesnej. Omów na podstawie dwóch epok

Ocena:
19/20
Teza: Różnorodność sposobów ujęcia motywu śmierci i umierania jest ściśle uzależniona od okoliczności historycznych, światopoglądowych i epokowych.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca dojrzała, wnikliwie analizuje temat. Poprawnie dobrana literatura.

Motyw śmierci w literaturze. Dokonaj analizy wybranych utworów z różnych epok

Ocena:
19/20
Teza: Artyści, próbując przybliżyć innym tajemnicę śmierci przedstawiali w swoich dziełach własne wyobrażenia umierania i życia pośmiertnego.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca szeroko ukazuje motyw śmierci w literaturze. Szczegółowa bibliografia i plan pracy.

Przedstaw różne wyobrażenia ludzi dotyczące śmierci w oparciu o wybrane dzieła literackie

Ocena:
19/20
Teza: Przez wieki w literaturze śmierć przybierała różnorodne obrazy.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca na kilku przykładach pokazuje jak artyści przedstawiali śmierć. Poprawna bibliografia i język wypowiedzi.

Scharakteryzuj różne ujęcia motywu śmierci w literaturze i określ ich funkcje

Ocena:
19/20
Teza: Artyści odmiennie przedstawiali motyw śmierci w literaturze w zależności od funkcji jaką miał pełnić.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca pokazując różne ujęcia śmierci uwzględnia ich funkcję. Poprawny język, rozbudowana bibliografia i plan pracy.

Sposoby ukazywania bohaterskiej śmierci w literaturze. Scharakteryzuj je na podstawie wybranych utworów różnych epok literackich.

Ocena:
19/20
Teza: Mimo iż istota śmierci jest niezmienna, odmienne są sposoby prezentacji bohaterskiej śmierci w literaturze rożnych epok.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawna, bogata bibliografia.

Sceny śmierci w literaturze. Porównaj i omów ich funkcje w wybranych dziełach

Ocena:
19/20
Teza: Aby „oswoić” śmierć poszczególni twórcy próbowali przedstawić różnorodne sceny śmierci.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca zawiera wszystkie niezbędne elementy. Poprawny plan pracy oraz bibliografia.

Obraz śmierci w sztuce średniowiecza. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
19/20
Teza: Wyobrażenia śmierci w średniowieczu miały przede wszystkim charakter dydaktyczny – przypominały o kruchości ludzkiego żywota i zachowaniu pokory wobec Stwórcy.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ciekawa, ukazuje różnorodność wizerunków śmierci. Poprawna bibliografia.

Motyw śmierci i czasów ostatecznych w literaturze, sztuce i muzyce. Omów, analizując wybrane przykłady

Ocena:
19/20
Teza: Motyw śmierć i czasów ostatecznych ukazywany jest na obraz i podobieństwo wyobrażeń ludzi żyjących w danej epoce.

Ocena opisowa nauczyciela: Zwięzła praca w pełni realizująca temat.

Topos śmierci heroicznej w literaturze. Przedstaw jego źródła i udowodnij jego popularność w epoce romantyzmu i literaturze współczesnej

Ocena:
19/20
Teza: Popularność motywu śmierci heroicznej w romantyzmie i czasach współczesnych.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja w pełni poprawna, właściwy dobór lektur i ciekawe wnioski.

Motyw miłości i śmierci. Przedstaw na wybranych przykładach literackich

Ocena:
18/20
Teza: Miłość i śmierć w literaturze to nierozerwalne uczucia.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca na odpowiednio dobranych przykładach literackich ilustruje postawioną tezę. Poprawna bibliografia.

Bohaterska śmierć w literaturze. Przedstaw na wybranych przykładach literackich

Ocena:
18/20
Teza: W romantyzmie twórcy ukazywali śmierć bohaterów w celu ukazania właściwej postawy patriotycznej, jednak sposoby przedstawiania zgonu bohatera były różne.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawna, napisana dobrym językiem. Teza poprawnie uargumentowana.

Różne ujęcia śmierci w literaturze i sztuce. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
18/20
Teza: Pomimo licznych prób ukazania śmierci w literaturze i sztuce wciąż pozostaje ona tajemnicą.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawnie realizuje temat. Dobry język i styl wypowiedzi.

Samobójstwo jako temat utworów literackich różnych epok

Ocena:
18/20
Teza: Ucieczka przed realnym życiem, zagubienie w świecie wartości oraz niedojrzałość i nieodpowiedzialność jako źródła decyzji samobójczej wybranych bohaterów literackich.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca świetnie realizuje temat. Ciekawa kompozycja pracy.

Motyw umierania ukazany w literaturze. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
18/20
Teza: W literaturze problem śmierci jest podejmowany niezwykle często.

Ocena opisowa nauczyciela: Poprawna i przejrzysta praca. Ciekawa prezentacja pps.

Śmierć w literaturze różnych epok

Ocena:
18/20
Teza: Śmierć to jeden z najczęściej pojawiających się motywów w literaturze.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca bardzo zwięzła. Poprawna forma wypowiedzi i przytoczone argumenty.

Człowiek wobec śmierci w poznanych utworach literackich różnych epok. Przedstaw na wybranych przykładach

Ocena:
18/20
Teza: Wizerunek śmierci zmieniał się w zależności od czasu, w którym poruszano ten temat.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przeciętna. Dobra argumentacja. Poprawny język i styl wypowiedzi.

Motyw śmierci heroicznej w wybranych utworach

Ocena:
18/20
Teza: Literatura wskazuje bohaterów, którzy poświęcając swoje życie w dobrej sprawie, ukazali swe męstwo i odwagę.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja poprawna, analizuje podstawowe utwory dotyczące heroicznej śmierci.

Stosunek człowieka do śmierci. Przedstaw problem, opierając się na wybranych lekturach

Ocena:
17/20
Teza: Obraz śmierci w literaturze ukształtowany jest na obraz i podobieństwo ludzkich wyobrażeń danej epoki.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawna i przejrzysta. Śmierć została przedstawiona wieloaspektowo, na przykładzie lektur z różnych epok.

Funkcje motywu śmierci w literaturze i sztuce. Przedstaw na podstawie wybranych utworów

Ocena:
17/20
Teza: Śmierć jest zjawiskiem ponadczasowym, które na przestrzeni epok literackich zmienia swój wizerunek.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przeciętna. Poprawna bibliografia i plan wypowiedzi.

Wizerunek śmierci w utworach literackich i malarstwie. Zaprezentuj odwołując się do wybranych przykładów

Ocena:
17/20
Teza: We wszystkich epokach niemal każdy twórca podejmował temat śmierci.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawna, a temat przedstawiony na wielu przykładach.

Miłość, samotność i śmierć w literaturze. Przedstaw temat, odwołując się do wybranych przykładów

Ocena:
17/20
Teza: Zróżnicowanie kreacji miłości, śmierci i samotności na przestrzeni wieków.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przeciętna i tendencyjna. Poprawna bibliografia.