Pogotowie maturalne: Motywy literackie - Motyw śmierci


Ars moriendi - wielcy bohaterowie literaccy wobec śmierci. Zaprezentuj ich postawy i autorskie sposoby kreacji analizując wybrane dzieła

Ars moriendi to łaciński zwrot oznaczający sztukę umierania. Zazwyczaj dotyczy dobrej, godnej, szlachetnej śmierci wybitnej postaci. W średniowieczu powstawały nawet podręczniki sztuki umierania, przygotowujące człowieka do godnego odejścia, a motyw ten kojarzony był z momentem odejścia człowieka ze świata ziemskiego i sądem nad jego duszą. Kościół katolicki w odpowiedzi na szalejącą w XIV i XV wieku czarna śmierć wprowadził konkretne obrzędy i zwyczaje mające odbywać się na łożu śmierci. Chrześcijański model nakazywał między innymi zamknięcie wszystkich ziemskich spraw, pożegnanie się z najbliższymi, wyznanie grzechów i pojednanie się z Bogiem. Główne utwory związane z ars moriendi powstały w średniowieczu, jednak i w późniejszej literaturze możemy odnaleźć przykłady godnej śmierci.

Różnorodne sposoby pojmowania motywu śmierci i sposobu umierania, ściśle uzależnione od uwarunkowań historycznych, światopoglądowych i epokowych. Niektóre epoki odwołują się do motywu śmierci i problematyki sposobu umierania szczególnie często, wspierając człowieka w próbach zgłębienia ich natury i istoty, kreując na gruncie utworów literackich różnorodne ujęcia, niosące za sobą niezwykle ważne przesłania i prawdy o człowieku i świecie. Twórczość średniowieczna, kształtowana w duchu uniwersalizmu teokratycznego świata, podporządkowana odkrywaniu i propagowaniu boskich prawd zajmowała szczególnie wyraziste i specyficzne stanowisko wobec problemu śmierci i sposobu umierania. Powstawały na jej gruncie przede wszystkim ujęcia o charakterze uniwersalnym, pełniące funkcje dydaktyczne. Takim dziełem stała się, pochodząca z XV wieku, anonimowa „Rozmowa Mistrza Polikarpa za Śmiercią.” Jako utwór dydaktyczno – moralizatorski, utrzymany w żartobliwym tonie, operujący groteską i komizmem, miała przede wszystkim oswajać człowieka ze sprawami ostatecznymi. Realizowała ona bowiem ideę preparatio ad mortem, wyrażającą się w przekonaniu, że życie ludzkie na ziemi jest jedynie drogą i szansą na należyte przygotowanie się do nieuchronnej śmierci oraz następującego po niej życia wiecznego. Takie właśnie nauki płyną z niezwykłego spotkania uczonego Polikarpa z tajemniczą, budząca grozę postacią, która jest ona spersonifikowanym wyobrażeniem śmierci. Budząca grozę, zamiłowana w swoim fachu, a jednocześnie nie pozbawiona słabości postać wyrasta bezpośrednio z konwencji danse macabre. Przybiera bowiem kształt rozkładającego się niewieściego trupa i snuje opowieść o swoistym tanecznym korowodzie śmierci, do którego porywa każdego, odbierając kolejno życie wszystkim ludziom, bez wyjątku i względu na ich stan społeczny czy zamożność. Nie powstrzymają jej, ani tym bardziej nie unikną sami wielcy mędrcy, lekarze, a nawet i duchowni. Upomina się ona w pierwszej kolejności o grzeszników, skąd płynie nauka, iż człowiek musi w swoim życiu postępować cnotliwie i winien służyć Bogu. Każdy bowiem pewnego dnia zostanie wciągnięty przez nieubłaganą śmierć do makabrycznego korowodu. Taki sposób ujmowania śmierci i sposobu umierania w literaturze średniowiecznej nie tylko zatem miał oswajać ludzi ze sprawami ostatecznymi, ale uczyć o konieczności cnotliwego życia i bycia przygotowanym na to, co nieuchronne.

Drugim z zasadniczych sposobów ujmowania motywu ars moriendi w literaturze średniowiecznej stało się kreowanie jej jako ostatniego etapu na drodze ascezy, prowadzącego człowieka do świętości. Z takim ujęciem spotykamy się w „Legendzie o świętym Aleksym” Tytułowy bohater postanowił pewnego dnia dobrowolnie oddać się cierpieniu, wyzbywając wszystkiego, co miał, w imię wyższych racji i wyznawanej przez siebie wiary. Zdecydował się na porzucenie wszystkich tych, których kochał, opuściwszy rodzinę, przyjaciół i piękną małżonkę w noc poślubną. Nierozpoznany przez nikogo, długie lata cierpiał głód, upodlenie oraz nędzę w progach własnego domu. Zrezygnował on z życia ziemskiego, uznając je jedynie za marny etap na drodze do życia wiecznego. Nie obawiał się on śmierci, świadomy iż jest ona koniecznym dopełnieniem jego losu. Była ona ostatnim etapem wędrówki do zrealizowania szczytnych ideałów oraz zbliżenia się do Boga i wzorca świętości. Śmierć, która w końcu nadeszła nie była dotkliwą dla bohatera, ponieważ stanowiła skutek jego świadomych decyzji i krok ku lepszemu życiu, a zarazem rekompensowana była rosnącą bliskością Wszechmogącego i świadomością jego stałej obecności w życiu bohatera.

Aleksy umierał godnie, pełen nadziei na lepszy świat, śmierć stała się zatem dla niego nie kresem, ale początkiem prawdziwego życia. Towarzyszyły jej nadzwyczajne okoliczności – rozdzwoniły się dzwony pobliskich kościołów, doszło do kilku cudownych uzdrowień. Dowodzą one, iż bohaterowi udało się osiągnąć obrany cel – dosięgnąć ideału świętości i dostąpić życia wiecznego. Śmierć w tym przypadku oznaczała zatem nie karę, ani nieszczęście ale środek konieczny do realizacji powziętych zamierzeń i osiągnięcia pełnej bliskości ze Stwórcą. Była przepustką do lepszego świata, stanowiąc wzór godnego, pełnego wiary i pogodzenia się ze światem i samym sobą umierania.

Literatura średniowieczna utrwaliła także, równie istotny model godnego umierania, wpisującego się w ideały rycerskiego etosu i śmierci na polu bitwy, zrealizowany między innymi w słynnej, wywodzącej się z nurtu chanson de geste „Pieśni o Rolandzie”. Ujęcie ostatnich chwil wielkiego hrabiego Rolanda, konającego w na polu bitwy w wąwozie Ronceval, wykreowane zostało za sprawą zastosowania heroizacji i sakralizacji wydarzeń. To właśnie za jego sprawą ujawnia się i krystalizuje w osobie Rolanda portret człowieka, umierającego śmiercią idealnego rycerza średniowiecznego. Rezygnuje on z wzywania posiłków, decydując się na podjecie samotnej, nierównej walki, świadomy rychłej śmierci - w imię honoru. W obliczu nieuchronnego końca często odwołuje się do Boga poprzez modlitwę za swoich towarzyszy oraz za własną duszę. Ukrywa róg i swój wspaniały miecz, by nie dostały się one w ręce pogan. W chwili śmierci dokonuje rachunku sumienia, żałując za swe winy i powierzając swoją duszę Stwórcy, dokonuje symbolicznego gestu wasalnego unosząc ku niebu swą rękawicę – oddaje tym samym Bogu swoje życie jako lenno. Jawi się zatem jako człowiek głęboko wierzący, zwłaszcza iż w imię swojej wiary walczy z poganami. Postawa Rolanda zostaje dodatkowo uświęcona poprzez wizję aniołów zabierających jego duszę do nieba w chwilę po śmierci. Rycerz odznacza się niebywałym męstwem – konając, ostatkiem sił powala jeszcze saraceńskiego przeciwnika. Jest dozgonnie oddany Francji, ku której w chwili śmierci zwraca twarz. Każdy szczegół umierania Rolanda został w utworze nacechowany niemalże symbolicznie, czyniąc tym samym portret wyodrębnionego z tła bohatera doskonałą i pełną realizacją założeń rycerskiego umierania. Tworzy ono niedościgniony ideał, do którego dążyć winni wszyscy inni. Roland oddaje bowiem życie na polu walki, z honorem, za ojczyznę, władcę, religię i współtowarzyszy. Takie ujęcie sposobu umierania, podobnie jak i śmierć prowadząca do świętości stanowi stały topos literatury.

Obraz ars moriendi – odnajdziemy w opisie ostatnich chwil życia Emilii Plater – przedstawionych w wierszu „Śmierć pułkownika” Adama Mickiewicza. Kiedy Emilia Plater usłyszała o rozprzestrzeniającym się powstaniu bez wahania ścięła włosy, ubrała się w męski strój i wyruszyła walczyć. Odniosła wiele zwycięstw w różnych potyczkach, ale na skutek choroby zmarła. Bohaterka umiera jak zwykły człowiek, leży w zwykłej chatce. Nie poniosła śmierci w walce, mimo to, jej bohaterskie czyny czynią z niej narodową bohaterkę i przykładną patriotkę. Umierającą żegnają wszyscy z okolicy – jej żołnierze oraz prosty lud. Przed śmiercią żegna się ze swoim koniem – towarzyszem wielu bitew – oraz ze swoją bronią. Emilia chce umrzeć jak bohater, autor porównuje ją nawet do Czarneckiego. Przed zgonem ksiądz zdążył odprawić ostatnią posługę i odmówić modlitwy. Żołnierze, którzy przyszli pożegnać wodza, ustawili straże przed wejściem do chatki, a kiedy pułkownik umarł płakali. Rano, gdy tylko dzwony ogłosiły śmierć walecznego przywódcy, lud przybył czuwać przy zwłokach.

Dopiero, kiedy powstaniec umiera podmiot liryczny zauważa, że ma delikatną twarz, a pod żołnierskim ubraniem zarysy piersi. Dochodzi do wniosku, że to kobieta:
„To Litwinka, dziewica-bohater,
Wódz Powstańców - Emilija Plater!”
Określa ją mianem dziewicy, czym podkreśla, że była ona osobą czystą i wolną od grzechu, szlachetną i dzielną. Fakt, że na posłaniu w chatce leżą zwłoki kobiety – powstańca nie umniejsza jej zasług, a ludzie, którzy tam przebywają żegnają ją z należytym szacunkiem i chwałą.

Poprzez postać Jacka Soplicy Adam Mickiewicz ukazał zmianę i odrodzenie człowieka, który z hulaki i zawadiaki zmienia się w patriotę zdolnego poświęcić życie dla ojczyzny i rodaków. Jacek Soplica – bohater „Pana Tadeusza” – jest typowym bohaterem romantycznym. W młodości przeżył zawód miłosny, który doprowadził go do rozpaczy i wielu błędnych decyzji. Jednak potrafił zmienić swoje życie. Przybrawszy habit przyjmuje imię Robak i jako mnich i emisariusz działa na rzecz ojczyzny. Kiedy zostaje ranny – własnym ciałem zasłonił Gerwazego – na łożu śmierci spowiada się ze swojego życia przed Sędzią i Klucznikiem. Swoje wyznanie zaczyna od słów: „Jam jest Jacek Soplica.” Następnie opowiada całą historię swojego życia.

Jako młody i szanowany szlachcic zakochał się w Ewie, córce Stolnika. Jednak jego status społeczny – niższy niż ukochanej – sprawił, że jego oświadczyny zostały odrzucone. Te wydarzenia spowodowały, że bohater podupadł moralnie – zaczął pić, za żonę wziął sobie pierwszą lepszą dziewczynę i nie szanował ani jej, ani ich dziecka. Kierowany gniewem przybył też pod dwór Horeszków w czasie ataku Moskali i zabił Stolnika. Jak wyznaje przed śmiercią wcale tego nie chciał, nawet nie celował, wziął jedynie broń do ręki, a on niemalże sama wypaliła. Posądzony o zdradę ucieka, zakłada habit bernardyński, a na znak pokory przyjmuje imię Ksiądz Robak. Od tej pory porywczy i pyszny Jacek zmienił się w opanowanego i pokornego mnicha, walczącego o kraj.

Wyznania Jacka sprawiają, że Gerwazy – kierujący się od śmierci Stolnika jedynie chęcią zemsty – zmienia się i wyznaje mu, że Stolnik przebaczył mu przed śmiercią. Jacek może odejść zrehabilitowany:
„zalał się ostatnich łez rozkosznych zdrojem:
„Teraz - rzekł - Panie, sługę Twego puść z pokojem!”
Wszyscy uklękli; a wtem ozwał się pod progiem
Dzwonek: znak, że przyjechał pleban z Panem Bogiem.
Właśnie już noc schodziła i przez niebo mleczne,
Różowe, biegą pierwsze promyki słoneczne;
Wpadły przez szyby jako strzały brylantowe,
Odbiły się na łożu o chorego głowę
I ubrały mu złotem oblicze i skronie,
Że błyszczał jako święty w ognistej koronie.”
Choć Jacek Soplica popełnił wiele błędów w młodości, jego późniejsze życie przyniosło mu wiele chwały i szacunku. Dzielnie walczył o wolność ojczyzny, a w czasie ataku moskali zasłonił własnym ciałem swego największego wroga. Nie bał się też wyznać Gerwazemu prawdy. Ostatnie chwile jego życia przyniosły mu w końcu odpuszczenie grzechów i spokojną, godną śmierć.

Motyw ars moriendi odnajdziemy również w młodopolskiej powieści „Chłopi” Władysława Stanisława Reymonta. Autor tłumaczy, iż śmierć dla mieszkańców Lipiec jest czymś zrozumiałym, koniecznym. Najpiękniej umiera stary Boryna. Najbogatszy gospodarz zostaje zabrany przez śmierć wprost z pola, w czasie siewu. Śmierć Boryny jest symboliczna – stała się zaślubinami z ziemią, a zarazem jej pożegnaniem. Boryna był człowiekiem, dla którego posiadana ziemia była najwyższą wartością. Nawet wtedy, gdy miał wiele problemów życiowych nie potrafił myśleć o niczym innym - jego myśli skupiały się wyłącznie na obowiązkach wynikających z pracy na roli. Dlatego właśnie można powiedzieć, że Boryna umarł jako człowiek szczęśliwy - śmierć przyszła po niego właśnie wtedy, gdy pracował w polu, do ostatnich chwil wypełniał swoją powinność. Jego wyjście na pole, dopełnia jego los jako Chłopa-Siewcy. Śmierć staje aktem ostatecznego zjednoczenia z ziemią-żywicielką.

Jak wynika z przedstawionych przykładów motyw ars moriendi to istotne zagadnienie ludzkiej egzystencji, które inspirowało twórców literatury. Zaprezentowane utwory, mimo wielu znaczących różnic, łączy cecha wspólna, którą jest uwypuklenie godnej śmierci postaci pogodzonych z ziemskim losem. Utwory te, pokazując dobrą i szlachetną śmierć, wskazują jednocześnie jakimi wartościami należy się kierować w życiu, by w obliczu chwili ostatecznej nie być zaskoczonym i z godnością przyjąć nieuchronną śmierć. Współcześnie śmierć i umieranie to tematy tabu, człowiek, ceniąc wygody i przyjemności życia, nie pragnie myśleć, ani tym bardziej przygotowywać się na śmierć, dlatego motyw ars moriendi jest mniej popularny niż w epoce średniowiecza.

strona:    1    2    3    4    5  





Bo życie kruche jest... Motyw cierpienia i śmierci na podstawie wybranych utworów literackich i dzieł sztuki

Ocena:
20/20
Teza: Bohaterowie literaccy często staja w obliczu śmierci i cierpienia. Zjawiska te są wielowymiarowe i często nieuniknione.

Ocena opisowa nauczyciela: Temat trudny. Bardzo dobrze przeprowadzona argumentacja broni tezę prezentacji. Ciekawe wnioski uzupełniają całość. Brawo!

Symbol jako sposób nazywania niewyrażalnego. Interpretując wybrane utwory literackie i dzieła malarskie, określ rolę symbolu w komunikacji artystycznej

Ocena:
20/20
Teza: Śmierć, szczególnie u twórców modernistycznych ma często znaczenie symboliczne, jest nośnikiem pewnych głębszych przemyśleń i przeżyć autora

Ocena opisowa nauczyciela: Autor w umiejętny sposób porusza się po świecie literatury i sztuki. Na uwagę zasługuje bogata bibliografia.

Różne sposoby ukazywania śmierci i umierania w literaturze i malarstwie renesansu oraz przełomu XIX i XX wieku

Ocena:
20/20
Teza: Motyw życia i śmierci towarzyszy ludzkości od początku jej istnienia poprzez wszystkie epoki literackie i artystyczne.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca dojrzała, bardzo przejrzysta. Kolejne argumenty przedstawione są logicznie. Dobre wprowadzenie do tematu i wnioski.

Motyw śmierci w literaturze i sztukach plastycznych. Omów zagadnienie, odwołując się do wybranych dzieł

Ocena:
20/20
Teza: W zależności od epoki historycznej, kultury, światopoglądu i głoszonych idei człowiek próbował oswajać śmierć, pojąć jej zagadkę.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca bardzo obszerna i szczegółowa. Temat wnikliwie zanalizowany.

Śmierć jako motyw w literaturze i sztuce. Przeanalizuj zagadnienie na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Artyści, próbując przybliżyć innym tajemnicę śmierci, przedstawiali w swoich dziełach własne wyobrażenia umierania i życia pośmiertnego.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca bogata w różne wizje śmierci. Rozbudowana bibliografia, płynna i poprawna wypowiedź. Ciekawe ilustracje.

Analizując wybrane utwory literackie, omów funkcje śmierci i zła w baśniach, bajkach i mitach

Ocena:
20/20
Teza: Zło i śmierć podstawowymi elementami baśniowego, bajkowego i mitycznego świata.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni realizuje temat. Ciekawe przykłady literatury podmiotowej, przemyślana kompozycja.

Danse macabre - motyw śmierci w literaturze i sztuce

Ocena:
20/20
Teza: Taniec śmierci odzwierciedla wszechobecność śmierci, która wszystkich ludzi traktuje tak samo.

Ocena opisowa nauczyciela: Motyw bardzo poprawnie opracowany. Zawiera zarówno literackie, jak i plastyczne przykłady. Dobra bibliografia i plan prezentacji.

Czekając na śmierć, czyli jak i w czym odnaleźć sens życia kiedy brak już nadziei. Rozwiń temat w oparciu o wybrane utwory z różnych epok

Ocena:
20/20
Teza: Autorzy każdej epoki przedstawiali ludzi oczekujących na śmierć, świadomych jej nieuchronnego nadejścia.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca zawiera wszelkie niezbędne argumenty. Poprawna konstrukcja, ciekawy tok myślenia.

Ars moriendi - wielcy bohaterowie literaccy wobec śmierci. Zaprezentuj ich postawy i autorskie sposoby kreacji analizując wybrane dzieła

Ocena:
20/20
Teza: Główne utwory związane z ars moriendi powstały w średniowieczu, jednak i w późniejszej literaturze możemy odnaleźć przykłady godnej śmierci.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca wykorzystuje dostępne argumenty. Poprawna stylistyka, logiczna spójność.

Przedstaw funkcjonowanie motywu śmierci w literaturze i sztuce średniowiecza i baroku

Ocena:
20/20
Teza: Charakterystyka obrazów śmierci w średniowieczu i barok

Ocena opisowa nauczyciela: Praca szczegółowa, zawiera wiele ciekawych przykładów z literatury i sztuki. Poprawna kompozycja, teza i wnioski.

Człowiek wobec śmierci w literaturze i sztuce. Przedstaw zagadnienia na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Artyści często wykorzystywali motyw śmierci, by ukazać swój stosunek do niej lub stosunek swego pokolenia.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca zawiera wiele interesujących przykładów. Poprawna bibliografia i plan.

Miłość i śmierć w wybranych utworach literackich i w sztuce

Ocena:
20/20
Teza: Miłość i śmierć w literaturze i kulturze – popularność omawianych motywów.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja w pełni realizuje temat. Ciekawe przykłady oraz wnioski.

Literackie i malarskie sposoby heroizacji śmierci bohatera. Omów problem na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Heroizacja śmierci bohaterów najczęściej służyła zachowaniu pamięci i oddaniu hołdu nieprzeciętnym jednostkom.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ciekawa, oparta na przykładach z różnych epok literackich.

Przedstaw motyw poświęcenia życia w literaturze. Scharakteryzuj problem, analizując przykłady literackie z różnych epok

Ocena:
20/20
Teza: Ukazanie wyjątkowych postaci, które w imię szczytnej idei poświęciły własne życie.

Ocena opisowa nauczyciela: Temat ciekawie przedstawiony. Oparty na lekturach z różnych epok.

Wesela i pogrzeby w literaturze polskiej. Omów różnorodne ujęcia motywów, odwołując się do wybranych przykładów

Ocena:
20/20
Teza: Motyw wesela i pogrzebu w twórczości pisarzy polskich różnych epok.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja w pełni wyczerpuje temat - opisuje dwa wesela i dwie ceremonie pogrzebowe.

Przedstaw różne wyobrażenia ludzi dotyczące śmierci w oparciu o wybrane dzieła literackie

Ocena:
20/20
Teza: a) Uniwersalność i tajemniczość tematu śmierci widziana oczami twórców literatury.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja wnikliwie przedstawia wybrane utwory. Poprawny styl i kompozycja.

Motyw śmierci w literaturze i sztuce romantyzmu i Młodej Polski. Omów na wybranych przykładach.

Ocena:
20/20
Teza: Zaprezentowanie funkcjonowania motywu śmierci w literaturze i sztuce romantyzmu i Młodej Polski.

Ocena opisowa nauczyciela: Bogata bibliografia i szczegółowy plan prezentacji.

Przedstaw rolę motywu śmierci w wybranych utworach literackich

Ocena:
20/20
Teza: Pisarze i poeci w zależności od roli, jaką przypisywali motywowi śmierci opisywali różnorodne jej oblicza.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja przemyślana, pokazuje różnorodne wizje śmierci służące różnym celom autorskim.

In hora mortis. W jaki sposób poeci opisywali swoje przeżycia związane ze śmiercią ważnych dla nich osób?

Ocena:
20/20
Teza: Artyści przeżywając śmierć ważnych dla nich osób swoje refleksje przekazywali za pomocą języka poezji.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja w pełni realizuje temat. Mówi o poetyckich obrazach "godziny śmierci" w różnych epokach.

Wykorzystanie motywu śmierci w utworach literackich i malarskich XIX i XX wieku Omów, analizując wybrane dzieła

Ocena:
19/20
Teza: Literatura odbiega od przedstawiania śmierci wyłącznie w biologicznym wymiarze, nadając jej określony sens.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca logiczna, zawierająca bogatą literaturę podmiotową i przedmiotową. Wiele argumentów na udowodnienie tezy.

Motyw śmierci w literaturze i malarstwie. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
19/20
Teza: Temat śmierci jest ciągle aktualny i fascynuje wielu artystów, dlatego też powstało mnóstwo dzieł poruszających tę kwestię.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca napisana dobrym stylem. W pełni realizuje temat.

Obraz śmierci w malarstwie i literaturze. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
19/20
Teza: Myśl o śmierci towarzyszyła człowiekowi praktycznie od zawsze. Istnieją na to dowody w poezji, prozie, dramacie czy sztukach pięknych.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca napisana płynnym językiem. Ciekawe przykłady z malarstwa. Logiczna i przejrzysta kompozycja.

Motyw samobójstwa w literaturze. Przedstaw na wybranych przykładach pochodzących z różnych epok

Ocena:
19/20
Teza: W literaturze akt samobójstwa jest najczęściej potępiany i nie prowadzi do niczego pozytywnego.

Ocena opisowa nauczyciela: Temat zwięźle ukazany. Poszczególne argumenty sformułowane poprawnie. Jasne wnioski. Właściwy plan i bibliografia.

Śmierć i umieranie w literaturze dawnej oraz współczesnej. Omów na podstawie dwóch epok

Ocena:
19/20
Teza: Różnorodność sposobów ujęcia motywu śmierci i umierania jest ściśle uzależniona od okoliczności historycznych, światopoglądowych i epokowych.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca dojrzała, wnikliwie analizuje temat. Poprawnie dobrana literatura.

Motyw śmierci w literaturze. Dokonaj analizy wybranych utworów z różnych epok

Ocena:
19/20
Teza: Artyści, próbując przybliżyć innym tajemnicę śmierci przedstawiali w swoich dziełach własne wyobrażenia umierania i życia pośmiertnego.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca szeroko ukazuje motyw śmierci w literaturze. Szczegółowa bibliografia i plan pracy.

Przedstaw różne wyobrażenia ludzi dotyczące śmierci w oparciu o wybrane dzieła literackie

Ocena:
19/20
Teza: Przez wieki w literaturze śmierć przybierała różnorodne obrazy.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca na kilku przykładach pokazuje jak artyści przedstawiali śmierć. Poprawna bibliografia i język wypowiedzi.

Scharakteryzuj różne ujęcia motywu śmierci w literaturze i określ ich funkcje

Ocena:
19/20
Teza: Artyści odmiennie przedstawiali motyw śmierci w literaturze w zależności od funkcji jaką miał pełnić.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca pokazując różne ujęcia śmierci uwzględnia ich funkcję. Poprawny język, rozbudowana bibliografia i plan pracy.

Sposoby ukazywania bohaterskiej śmierci w literaturze. Scharakteryzuj je na podstawie wybranych utworów różnych epok literackich.

Ocena:
19/20
Teza: Mimo iż istota śmierci jest niezmienna, odmienne są sposoby prezentacji bohaterskiej śmierci w literaturze rożnych epok.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawna, bogata bibliografia.

Sceny śmierci w literaturze. Porównaj i omów ich funkcje w wybranych dziełach

Ocena:
19/20
Teza: Aby „oswoić” śmierć poszczególni twórcy próbowali przedstawić różnorodne sceny śmierci.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca zawiera wszystkie niezbędne elementy. Poprawny plan pracy oraz bibliografia.

Obraz śmierci w sztuce średniowiecza. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
19/20
Teza: Wyobrażenia śmierci w średniowieczu miały przede wszystkim charakter dydaktyczny – przypominały o kruchości ludzkiego żywota i zachowaniu pokory wobec Stwórcy.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ciekawa, ukazuje różnorodność wizerunków śmierci. Poprawna bibliografia.

Motyw śmierci i czasów ostatecznych w literaturze, sztuce i muzyce. Omów, analizując wybrane przykłady

Ocena:
19/20
Teza: Motyw śmierć i czasów ostatecznych ukazywany jest na obraz i podobieństwo wyobrażeń ludzi żyjących w danej epoce.

Ocena opisowa nauczyciela: Zwięzła praca w pełni realizująca temat.

Topos śmierci heroicznej w literaturze. Przedstaw jego źródła i udowodnij jego popularność w epoce romantyzmu i literaturze współczesnej

Ocena:
19/20
Teza: Popularność motywu śmierci heroicznej w romantyzmie i czasach współczesnych.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja w pełni poprawna, właściwy dobór lektur i ciekawe wnioski.

Motyw miłości i śmierci. Przedstaw na wybranych przykładach literackich

Ocena:
18/20
Teza: Miłość i śmierć w literaturze to nierozerwalne uczucia.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca na odpowiednio dobranych przykładach literackich ilustruje postawioną tezę. Poprawna bibliografia.

Bohaterska śmierć w literaturze. Przedstaw na wybranych przykładach literackich

Ocena:
18/20
Teza: W romantyzmie twórcy ukazywali śmierć bohaterów w celu ukazania właściwej postawy patriotycznej, jednak sposoby przedstawiania zgonu bohatera były różne.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawna, napisana dobrym językiem. Teza poprawnie uargumentowana.

Różne ujęcia śmierci w literaturze i sztuce. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
18/20
Teza: Pomimo licznych prób ukazania śmierci w literaturze i sztuce wciąż pozostaje ona tajemnicą.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawnie realizuje temat. Dobry język i styl wypowiedzi.

Samobójstwo jako temat utworów literackich różnych epok

Ocena:
18/20
Teza: Ucieczka przed realnym życiem, zagubienie w świecie wartości oraz niedojrzałość i nieodpowiedzialność jako źródła decyzji samobójczej wybranych bohaterów literackich.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca świetnie realizuje temat. Ciekawa kompozycja pracy.

Motyw umierania ukazany w literaturze. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
18/20
Teza: W literaturze problem śmierci jest podejmowany niezwykle często.

Ocena opisowa nauczyciela: Poprawna i przejrzysta praca. Ciekawa prezentacja pps.

Śmierć w literaturze różnych epok

Ocena:
18/20
Teza: Śmierć to jeden z najczęściej pojawiających się motywów w literaturze.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca bardzo zwięzła. Poprawna forma wypowiedzi i przytoczone argumenty.

Człowiek wobec śmierci w poznanych utworach literackich różnych epok. Przedstaw na wybranych przykładach

Ocena:
18/20
Teza: Wizerunek śmierci zmieniał się w zależności od czasu, w którym poruszano ten temat.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przeciętna. Dobra argumentacja. Poprawny język i styl wypowiedzi.

Motyw śmierci heroicznej w wybranych utworach

Ocena:
18/20
Teza: Literatura wskazuje bohaterów, którzy poświęcając swoje życie w dobrej sprawie, ukazali swe męstwo i odwagę.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja poprawna, analizuje podstawowe utwory dotyczące heroicznej śmierci.

Stosunek człowieka do śmierci. Przedstaw problem, opierając się na wybranych lekturach

Ocena:
17/20
Teza: Obraz śmierci w literaturze ukształtowany jest na obraz i podobieństwo ludzkich wyobrażeń danej epoki.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawna i przejrzysta. Śmierć została przedstawiona wieloaspektowo, na przykładzie lektur z różnych epok.

Funkcje motywu śmierci w literaturze i sztuce. Przedstaw na podstawie wybranych utworów

Ocena:
17/20
Teza: Śmierć jest zjawiskiem ponadczasowym, które na przestrzeni epok literackich zmienia swój wizerunek.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przeciętna. Poprawna bibliografia i plan wypowiedzi.

Wizerunek śmierci w utworach literackich i malarstwie. Zaprezentuj odwołując się do wybranych przykładów

Ocena:
17/20
Teza: We wszystkich epokach niemal każdy twórca podejmował temat śmierci.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawna, a temat przedstawiony na wielu przykładach.

Miłość, samotność i śmierć w literaturze. Przedstaw temat, odwołując się do wybranych przykładów

Ocena:
17/20
Teza: Zróżnicowanie kreacji miłości, śmierci i samotności na przestrzeni wieków.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przeciętna i tendencyjna. Poprawna bibliografia.