Pogotowie maturalne: Motywy literackie - Motyw dziecka


Motyw dziecka w literaturze i sztukach plastycznych. Przedstaw różne sposoby jego ujęcia na wybranych przykładach

Z różnorodnych sposobów ukazywania dziecka w malarstwie i tekstach literackich wynika pewna prawda - dziecko to mały człowiek, który ma swoje własne prawa, potrzeby i pragnienia oraz, że należy go szanować, traktować jak istotę ludzką, a nie miniaturę dorosłego człowieka. I właśnie tę prawdę przedstawię.

Dzieci w malarstwie początkowo interpretowane były jako osoby dorosłe, a jedynie niewielkich rozmiarów. Z tego powodu były ubierane tak samo jak ich rodzice, a bardzo często ubiór nie wyróżniał płci. Zarówno chłopcy, jak i dziewczęta nosili stroje przypominające sukienki, będące wiernymi kopiami kreacji ludzi dorosłych, takie jak te, w które ubrani są synowie Zbigniewa Ossolińskiego na portrecie rodzinnym (Portret Zbigniewa Ossolińskiego z synami). Nie tylko stroje, ale również fryzura oraz wyraz twarzy dalekie były od dziecięcej rzeczywistości, co widać w portrecie Marii Róży i Róży Marii Karoliny Kronenberg z psem Józefa Simmlera.

Decydujący przełom nastąpił za sprawą Piotra Michałowskiego. Był to pierwszy polski malarz, który potrafił dostrzec w dziecku istotę obdarzoną indywidualną osobowością, reagującą w sobie tylko właściwy sposób na otaczający ją świat. Jednym z jego obrazów jest „Studium chłopca wiejskiego”, na którym tenże chłopiec został przedstawiony w sposób jak najbardziej naturalny. W jego postawie nie ma nic sztucznego. Brak uśmiechu na twarzy, zmarszczone brwi sprawiają, że odnosimy wrażenie, iż to dziecko ma własne problemy, zastanawia się nad czymś. Jednak to, o czym myśli, nie przekracza możliwości jego wieku. Piotr Michałowski odrzucał drobiazgowość, upraszczał swoje obrazy, zwężał skalę barw do tonów czerni, brązów i szarości, czego przykładem może być między innymi dzieło ukazujące jego syna na kucu („Syn artysty na kucu”). Technika ta pozwoliła malarzowi na przedstawienie w postaci anonimowego chłopca („Studium chłopca wiejskiego”) najważniejszych cech dzieci takich jak: naiwność, czystość myśli, szczerość uczuć, prostotę oraz naturalność zachowania.

Drugą artystką, która zerwała z obowiązująca w XIX wieku konwencją przedstawiania dzieci w salonowych wnętrzach, w dekoracyjnych i bogatych sukienkach, była Olga Boznańska. Przykładem jej twórczości może być dzieło ukazujące dwójkę dzieci siedzących na schodach („Portret dwojga dzieci na schodach”). Portrety dziecięce malowała przez całe życie. Jednak pierwszym obrazem, w którym malarka sprzeciwiła się panującym tendencjom było dzieło „Dziewczynka z chryzantemami”. Przedstawia on wizerunek samotnej, nieznanej dziewczynki. Ubrana w szarą sukienkę, pozbawioną jakichkolwiek ozdób jest doskonałym przykładem naturalności i spontaniczności, jaką cechują się dzieci. Na tle jasnej twarzy przykuwają uwagę czarne jak węgle, szeroko otwarte oczy. Jej tajemnicze, przestraszone spojrzenie wzbudza uczucie, że dziewczynka przyparta do muru przeżywa, doświadcza czegoś, co nie jest dziecięce, czego prawdopodobnie nie rozumie, nie jest w stanie pojąć. Świat dzieci ukazany w obrazach Boznańskiej jest niepokojący i tajemniczy, ale właśnie dzięki temu uwydatnione zostają ich szczere odczucia i myśli.

Literatura, w przeciwieństwie do malarstwa, nie ukazywała postaci dziecka tak często. Motyw ten stał się popularny w pozytywizmie, jako sposób na przedstawienie pewnych idei jak praca u podstaw czy też praca organiczna. Jednym z twórców tego okresu, który podjął tematykę dziecięcą był Bolesław Prus. To pierwszy polski pisarz, który analizował zagadnienia normalnego, zwyczajnego dzieciństwa z tak mocnym przekonaniem, że warto je poznawać, rozumieć i doceniać, tak samo jak problemy każdej innej fazy życia ludzkiego. Napisał wiele dzieł takich jak: „Antek”, „Omyłka”, „Katarynka” czy tez „Grzechy dzieciństwa”, w których bohaterami są dzieci. Przedstawię dwa z nich. Pierwsze, o którym mam zamiar powiedzieć nosi tytuł „Katarynka”. Wprawdzie w tej noweli głównym bohaterem nie jest dziecko, tylko dorosły mężczyzna, jednakże jedną z postaci występujących jest mała dziewczynka, która nie widzi. Za pomocą dotyku i słuchu stara się poznawać nowe rzeczy i cieszyć nimi. Przedmiotem, który łączy te dwie postaci jest katarynka. Pan Tomasz nie znosi tych urządzeń i nie pozwala ich wpuszczać na teren kamienicy, w której mieszka on i dziewczynka. Natomiast dla niej jest to jakby jedyny sposób na urozmaicenie dnia. Nowela ta pokazuje dziecko, które ma niewiele potrzeb. Chce jedynie by coś się działo, więc gdy przez przypadek na teren domu zostaje wpuszczona katarynka i zaczyna grać, staje się rzecz niezwykła. Dotąd pochmurna, mało ruchliwa osóbka zaczyna tańczyć, a na jej twarzy pojawia się nigdy wcześniej nie widziany przez pana Tomasza uśmiech. Cała historia widziana oczami mężczyzny ukazuje nam spontaniczność dzieci, w chwilach, gdy w ich życiu nagle coś się zmienia. W tym wypadku jest to zmiana na lepsze. Nagła radość i zadowolenie to rzecz tak charakterystyczna dla tych małych istot. Dorośli nie reagują w ten sposób, więc jak można traktować dziecko jako kopię dorosłego człowieka.

Warto spojrzeć również na inne dzieło Bolesława Prus pt. „Sieroca dola”. Jest to opowieść o chłopcu – Jasiu, który mimo wszelkich przeciwności losu, w końcu odnajduje szczęście. Jego życie nie jest sielanką. Po pewnych przykrościach ze strony krewnych trafia wraz z matką do rodziny mecenasa Anzelma. Jest to jedyne miejsce, w którym Jaś może swobodnie rozwijać się, nie będąc karconym, ani posądzanym o rzeczy, których nie zrobił. Jest po prostu szczęśliwy, nie wie, co go czeka w przyszłości, która ukaże mu brutalność ludzi. Interesuje się tylko tym, co dzieje się w danej chwili, nie wybiega myślami w przyszłość. Czyż nie jest to rzecz normalna dla jego wieku? Czy zwykłe dziecko planuje, co będzie robić za tydzień, za miesiąc, za rok? W całym tym braku zainteresowania są jednak i minusy. Gdy umiera mu matka i zostaje sam, przygarnięty przez państwo Karolów nie spodziewa się tego, że jego życie stanie się cięższe. Kształcony przez synów pana Karola, których nauki raczej nie przynoszą efektów, zważywszy na niewielką wiedzę nauczających, Jaś coraz mniej podoba się swoim właścicielom. Tak, właśnie „właścicielom”, bo sytuacja tego chłopca podobna jest do historii upragnionego psa, który z początku budzi zachwyt i zainteresowanie, by w końcu stać się niepotrzebnym, do tego stopnia, by go porzucić. Jaś ma swoje potrzeby, chce tylko być szczęśliwy, móc bawić się tak jak jego rówieśnicy. Nie jest mu to jednak dane. Wprawdzie nie zostaje porzucony, jednak pan Karol oddaje go jako pomocnika do zakładu majstra Kalesantego Durskiego. Dopiero wtedy okazuje się jak bardzo chłopiec nie zna życia, czy też zwyczajów pewnych ludzi takich, jak składanie się wraz z innymi pomocnikami na alkohol czy też służalcze przymilanie się majstrowej. Wszystko to doprowadza Jasia do sytuacji, że zostaje oskarżony o kradzież pieniędzy. Z obawy zakucia w kajdany ucieka. Na ulicy, jak to dziecko, daje się w łatwy sposób oszukać. Wyzyskiwany przez łobuza Antka, mało co nie dostaje batów za przewinienia tego pierwszego. W końcu jednak zostaje odnaleziony przez pana Anzelma, który zabiera go do siebie. To, co spotkało Jasia pokazuje, że dzieci to istoty, które nie rozumieją dorosłego życia, żyją w swoim świecie. Ich pragnienia są inne niż dorosłych, ale to nie znaczy, że nie mają do nich prawa.

Podobnie życie ułożyło się również bohaterowi powieści Charlesa Dickensa pt.: „Dawid Copperfield”. Dawid, rodzi się półsierotą. Po kilku latach, na nieszczęście chłopca, jego matka wychodzi powtórnie za mąż. Ojczym nie kocha małego, ani też nie stara się tego robić, w dodatku wywiera na matce presję, by ta również nie okazywała swoich uczuć. A czego bardziej pragnie dziecko jak nie miłości rodzica? Dawid myśli, że skoro jego matka nie okazuje mu jej, to go już nie kocha. Wszystkie te wątpliwości potęgują się, gdy bez słowa sprzeciwu pozwala ona wysłać go do szkoły, gdzie będzie maltretowany przez nauczycieli. Po śmierci matki ojczym wysyła go do fabryki. Przez pewien czas chłopiec robi to, co do niego należy. Jednak w końcu zrozumie, że pragnie w życiu czegoś innego. Jego stać jest na coś więcej niż tylko oklejanie i pieczętowanie butelek z winami. Chce uczyć się, zdobywać wiedzę, by stać się kimś. Dorosły człowiek wie, że trzeba się uczyć, ale nie rozumie skąd ten mały chłopiec może to wiedzieć. Pragnienie Dawida sprawia, że udaje się on do swojej ciotki Betsey Trootwood, osoby bardzo surowej, ale o dobrym sercu. Mimo że ciotka nie była zadowolona z tego, iż Dawid urodził się chłopcem, jednak to właśnie ona pomaga mu dostać się do dobrej szkoły, to ona finansuje jego naukę, a później jego własne mieszkanie. W całej tej historii ważne jest to, że dziecko może pragnąć nie tylko się bawić, ale również i uczyć. Zarówno jednej jak i drugiej rzeczy nie powinno się zabraniać. Bo nie można tłumić w dziecku jego marzeń, zmuszać go do robienia czegoś, czego nie chce lub nie jest w stanie zrobić. I to właśnie staram się pokazać – prawo dziecka do niezależności jego potrzeb od dorosłych.

Ostatnią postacią, którą chciałabym omówić jest chłopiec o imieniu Dżek z powieści „Bankructwo małego Dżeka”. Autorem tego dzieła jest Janusz Korczak, wybitny pedagog i człowiek, który obserwował dzieci jak żaden inny pisarz. Jego doświadczenie z małymi istotami pozwalało mu w sposób jak najbardziej prawdziwy i bliski rzeczywistości ukazywać ich charaktery i to, jak przyjmują otaczający ich świat. I taka jest opowieść o Dżeku, chłopcu, który w klasie najpierw prowadzi bibliotekę, a następnie kooperatywę. Pochłonięty tą sprawą poprowadzi ją bardzo umiejętnie, ucząc się tajników handlu. Jednocześnie, będąc przecież dzieckiem, bywa roztargniony, popełnia błędy, zaniedbuje się w nauce. Chłopiec jest doskonałym przykładem, że dzieci często bywają oceniane przez dorosłych błędnie. Wydawać by się mogło, że porażka – mam na myśli kradzież rowerów należących do kooperatywy – stanie się przyczyną załamania chłopca. Jednak dzieje się odwrotnie. Niepowodzenie wyzwala jedynie większą energię do działania. Wzbudza w Dżeku chęć naprawy tego, co się stało, udowodnienia, że mimo wszystko jest silny i nie poddaje się, stara się coś zrobić. Jest to rzecz typowo dorosła, a jednak chłopiec wyznaczając sobie pewne cele dąży do nich w sposób na pół dorosły, na pół dziecięcy. Jego pragnienia, by wszystko szło idealnie, są marzeniami dziecka. Bo człowiek dorosły wie, że życie nie układa się nigdy idealnie, ma w sobie ten pesymizm, którego brakuje małym istotom.

Kończąc swoją prezentację, zacytuję fragment z podręcznika Józefa Bachórza: „Janusz Korczak [...] napisał w 1919 roku w książce Jak kochać dziecko: „Nie ma dzieci, są ludzie”. Prus zapewne przystałby na tę aforystyczną przenośnię. Zawiera się w niej bliski mu nakaz poszanowania osobowości dziecka i autonomii dzieciństwa. Rozmówcy, który by się żachnął na tę metaforę, powiedziałby: oczywiście – są dzieci. Są – i nie pojmują tysięcy rzeczy, których muszą się stopniowo nauczyć. Jednakże nie wynika stąd, że dziecięce satysfakcje i rozczarowania, zwycięstwa i porażki, radości i smutki – to tylko miniatury prawdziwych ludzkich problemów, czy niby-problemy. Pewne, że dzieci uczą się dla przyszłości, ale zarazem żyją swoją własną teraźniejszością i mają do jej przeżywania prawo, nie gorsze niż dorośli do przeżywania swojej.”

strona:    1    2    3    4    5  





Przedstaw i porównaj różne kreacje dzieci w literaturze

Ocena:
20/20
Teza: Dzieciństwo nie jest jedynie przygotowaniem do życia, jak często uważamy myśląc o naszych dzieciach, lecz jest już prawdziwym życiem.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przemyślana i dojrzała. Własne propozycje lektur spoza kanonu. Poprawny język i styl.

Dziecięcy bohater w literaturze. Przedstaw na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Literatura prezentuje różnorodne kreacje bohaterów literackich. Ich głównym celem jest terapia wstrząsowa dla czytelnika w ukazywaniu świata pozbawionego ludzkiej uczuciowości i wrażliwości, pouczenie i skłonienie do refleksji.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca dojrzała, opierająca się głównie na literaturze spoza kanonu. Bogata bibliografia i głęboka analiza tematu. Rozbudowany plan.

Obraz dziecka w literaturze polskiej. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Literatura polska obok naiwnych dzieci przedstawia dojrzałe kreacje małych bohaterów.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przejrzysta. Bogata bibliografia i plan pracy. Dobry język wypowiedzi.

Wpływ dzieciństwa na dalsze losy bohatera literackiego. Wykaż na podanych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Autorzy często tłumaczą zachowanie swych bohaterów wychowaniem i nauką wyniesioną z dzieciństwa.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przemyślana, bogata w różnorodne przykłady i właściwie odzwierciedlająca tezę.

Rodzice i dzieci. Przedstaw relacje między rodzicami i dziećmi na wybranych przykładach literackich i filmowych.

Ocena:
20/20
Teza: Głównym tematem literackim i filmowym jest sztuka dobrego wychowania.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca wnikliwa, ciekawe przykłady literackie i filmowe. Bogata argumentacja i konsekwentna konstrukcja treści.

Portret dziecka w literaturze i sztuce XIX wieku. Scharakteryzuj na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Dziecko zawsze było ważnym motywem literackim, choć to właśnie XIX wiek pozwolił mu na stałe zagościć na kartach literatury oraz działach malarskich i uczynił z nich pełnoprawnych bohaterów.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni realizuje temat. Napisana została płynnym językiem, a kolejne argumenty przekonują.

Dzieciństwo jako motyw literacki. Omów wybrane aspekty zagadnienia na kilku przykładach

Ocena:
20/20
Teza: W literaturze możemy odnaleźć zarówno szczęśliwe obrazy najmłodszych lat, jak i trudne, a czasem nawet tragiczne epizody dzieciństwa.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca doskonale realizuje temat, pokazując wiele różnych jego ujęć. Poprawna bibliografia i ramowy plan.

Świat oczami dziecka. Omów, odwołując się do wybranych przykładów

Ocena:
20/20
Teza: Dziecięce światy są równie bogate i intrygujące, a czasem także równie przerażające, jak światy dorosłych.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca zdecydowanie realizuje temat, pokazując bogactwo dziecięcych światów.

Motyw dziecka i jego funkcja w literaturze. Omów, interpretując odpowiednie teksty literackie

Ocena:
20/20
Teza: Motyw dziecka spełniał w literaturze dla dorosłych ważne i wyjątkowe funkcje.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca szeroko kreśli funkcje najmłodszych. Poprawna bibliografia i plan ramowy.

Dziecko w literaturze romantycznej i pozytywistycznej. Dokonaj porównania, odwołując się do wybranych utworów literatury polskiej.

Ocena:
20/20
Teza: Dziecko jest bohaterem niezwykle popularnym w literaturze romantyzmu i pozytywizmu.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przejrzyście realizuje temat. Poszczególne wizerunki w pełni realizuję tezę zawartą we wstępie.

Motyw skrzywdzonego dziecka i jego funkcje w dziele literackim. Omów problem, analizując wybrane przykłady

Ocena:
20/20
Teza: Literatura, kreśląc portrety skrzywdzonych i nieszczęśliwych najmłodszych, pragnęła zwrócić uwagę na istotne problemy dziecka i próbować przestrzec przed ich powstawaniem w przyszłości.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca bogata w treści, spójna. W pełni odzwierciedla temat i tezę.

Portret dziecka w literaturze. Omów na wybranych przykładach.

Ocena:
20/20
Teza: „Mały dorosły” to najczęstszy obraz dziecka w literaturze.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ukazuje różnorodność dziecięcych kreacji i odmienne podejścia twórców do portretowania najmłodszych.

Powroty do lat dzieciństwa w literaturze. Omów zagadnienie, analizując funkcję tego motywu w wybranych utworach

Ocena:
20/20
Teza: Dzieciństwo ma wpływ na dalsze życie człowieka, wiec warto do niego wracać we wspomnieniach.

Ocena opisowa nauczyciela: Zwięzła praca oparta na trafnie dobranych przykładach.

Świat XIX i XX wieku widziany oczami dziecka. Omów zagadnienie na wybranych przykładach literackich

Ocena:
20/20
Teza: Zainteresowanie tematyką dziecięcą w wieku XIX i XX. Bohater dziecięcy uwikłany w mechanizmy historii.

Ocena opisowa nauczyciela: Poprawna i bogata w literackie przykłady prezentacja.

Powroty do lat dzieciństwa. Omów zagadnienie, analizując funkcje tego motywu w wybranych utworach

Ocena:
20/20
Teza: Funkcje jakie pełni powrót do krainy dzieciństwa w twórczości wybranych autorów.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja w pełni realizuje tezę odwołując się do prozy Schulza, Gombrowicza i Miłosza.

Wpływ wojny na psychikę dziecka. Omów problem na podstawie wybranych tekstów literatury polskiej i obcej

Ocena:
19/20
Teza: Na podstawie zaprezentowanych pozycji z literatury polskiej i obcej można zwrócić uwagę na bardzo istotny fakt, jakim jest wpływ wojennych doświadczeń dzieci na ich psychikę i dorosłe życie.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca oryginalna, ciekawy dobór lektur i ich charakterystyka.

Dziecko w sztuce. Przedstaw zagadnienie na podstawie literatury i wybranej dziedziny sztuki

Ocena:
19/20
Teza: Ukazywanie bohaterów dziecięcych w literaturze i sztuce służy najczęściej wyeksponowaniu zła dorosłych i wzbudzeniu silnych emocji u odbiorcy.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w interesujący sposób przedstawia kreacje dzieci w sztuce, jako wyraz sprzeciwu wobec ich krzywdy. Trafnie dobrana, nietuzinkowa literatura. Bogata prezentacja PowerPoint.

Motyw dziecka w literaturze i sztukach plastycznych. Przedstaw różne sposoby jego ujęcia na wybranych przykładach

Ocena:
19/20
Teza: Dziecko podobnie jak dorosły człowiek ma swoje pragnienia i potrzeby. Artyści przedstawiając dziecięce kreacje pragną zwrócić uwagę na prawa najmłodszych.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w ciekawy sposób na malarskich i literackich przykładach ukazuje problem dziecięcej indywidualności. Poprawna biografia i plan wypowiedzi.

Dziecko jako ofiara Holocaustu. Omów problem analizując wybrane przykłady literackie i filmowe

Ocena:
19/20
Teza: Literatura i sztuka stanowią świadectwo makabrycznych zbrodni hitlerowskich wobec dzieci. Śmierć czy ratunek od niej jednakowo wyznaczał tragizm niewinnych, młodych istnień ludzkich.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca, mimo poważnego tematu, dojrzała. Bogata bibliografia pozwala szeroko przedstawić problem dzieci - ofiar Holocaustu. Na wyobraźnię działają zdjęcia dzieci z obozów koncentracyjnych.

Sposoby ukazywania kraju lat dziecinnych w polskiej literaturze XX wieku. Przedstaw na wybranych przykładach

Ocena:
19/20
Teza: Kraj lat dziecinnych to mityczny zakątek świata, pełen spokoju i bezpieczeństwa, miejsce, do którego wraca się nie tylko wspomnieniami.

Ocena opisowa nauczyciela: Logiczna, dobrze zaplanowana prac, sprawny, literacki język, ciekawe, samodzielne sądy.

Dziecko jako bohater literacki. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
19/20
Teza: „Kiedy dziecko się rodzi i na świat przychodzi jest jak Bóg, co powietrzem nagle się zakrztusił i poczuł, że ma ciało, że w ciemnościach brodzi, że boi się człowiekiem być. I że być musi” - Ernest Bryll

Ocena opisowa nauczyciela: Praca bogata w literackie przykłady z różnych epok. Poprawny styl wypowiedzi oraz plan i bibliografia.

Na przykładzie wybranych utworów z różnych epok przedstaw obrazy dziecka w literaturze.

Ocena:
19/20
Teza: Dziecko jako przedmiot literatury, które w zależności od epoki, przedstawiane było w różnych ujęciach i z różnymi problemami.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca bogata w przykłady, przekrojowa i właściwie uargumentowana.

Przedstaw różne sposoby kreacji dziecka w literaturze i malarstwie

Ocena:
18/20
Teza: Dziecko stało się jednym z głównych motywów literackich i było wykorzystywane na przestrzeni wielu epok, a dziecięce kreacje zostały bardzo zróżnicowane.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ciekawa, bogata literatura przedmiotowa. Docenić należy samodzielne myślenie.

Dziecko w świecie dorosłych. Omów, odwołując się do XIX-wiecznej literatury

Ocena:
18/20
Teza: Dziecko pojawiło się jako pełnoprawny bohater w epoce pozytywizmu. Twórcy pragnęli poprzez swoje utwory zwrócić uwagę czytelników na los krzywdzonych i zaniedbanych dzieci.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawna. Teza uargumentowana za pomocą licznych pozytywistycznych utworów.

Kraj lat dzieciństwa i młodości w literaturze. Omów na wybranych przykładach.

Ocena:
18/20
Teza: W literaturze, nawet gdy mamy do czynienia z bohaterami już dojrzałymi, spora część opowieści o ich losach poświęcona jest młodości, która na ogół miała olbrzymi wpływ ich dorosłe życie.

Ocena opisowa nauczyciela: Bogate przykłady, dobrze omówione, chociaż pewne myśli powtarzają się. Praca świadczy o wrażliwości i pewnej liryczności autora.

Przedstaw różne sposoby kreowania bohatera dziecięcego w literaturzei malarstwie

Ocena:
17/20
Teza: Literatura i malarstwo ukazują zarówno dzieci szczęśliwe i beztroskie, jak i opuszczone i zaniedbane.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ciekawie przeplata motywy dziecka ukazane w malarstwie i literaturze. Literatura podmiotowa skupia się głównie na epoce pozytywizmu.

Portrety rodziców i dzieci w utworach literackich różnych epok

Ocena:
17/20
Teza: Wzajemne stosunki między rodzicami i ich potomkami, cechują się na tyle rozbudowaną gamą tworzących je odczuć i emocji, że stały się częstym tematem utworów literackich.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawna, logicznie uargumentowana teza.

Różne kreacje dziecka w literaturze i sztukach plastycznych. Przedstaw na wybranych przykładach

Ocena:
17/20
Teza: W literaturze i sztuce możemy spotykać się z wieloma porterami najmłodszych. Wśród nich na uwagę zasługują obrazy dziecka cierpiącego i zmuszonego do wejścia w rolę dorosłego.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przeciętna. Na uwagę zasługuje kompozycja - przeplatanie obrazów literackich i malarskich.

Kreacje dziecka w literaturze i sztuce. Porównaj różne ujęcia na wybranych przykładach

Ocena:
17/20
Teza: Twórcy różnie postrzegają dzieci i dzieciństwo. Najczęściej spotykamy wizerunki dziecka tragicznego, beztroskiego oraz naiwnego.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przekrojowa. Teza dobrze uargumentowana. Można poszerzyć o więcej przykładów ze sztuki.