Pogotowie maturalne: Motywy literackie - Inne


Średniowieczny asceta, renesansowy humanista i barokowy Sarmata. Omów na wybranych przykładach wzorce osobowe kreowane przez twórców epoki staropolskiej

W zainteresowaniu wszelkich dziedzin sztuki, we wszystkich epokach zawsze pojawiał się człowiek. Twórcy w swych dziełach dyskutowali o jego miejscu i roli w świecie. Kolejne staropolskie okresy literackie przynosiły często odmienne spojrzenie na człowieka i różnorodne wzorce osobowe. W średniowieczu obok ideału rycerza możemy odnaleźć wzór ascety – człowieka wyrzekającego się przyjemności w imię umiłowania i wielbienia Boga. Renesans z kolei zmienił światopogląd twórców, stawiając w centrum wszechstronnie wykształconego humanistę. Kolejna epoka w Polsce za wzór stawiała szlachcica – Sarmatę. Wymienione ideały i postawy życiowe zaprezentują w swojej prezentacji.

Epoka średniowiecza rozpoczęła się w roku 476 wraz z upadkiem cesarstwa zachodniorzymskiego, a zakończyła w II połowie XV wieku. Charakterystyczną cechą dla średniowiecza był uniwersalizm. Oznaczał on, że we wszystkich krajach europejskich istniały te same założenia epoki, ta sama religia – chrześcijaństwo i obowiązywał jeden język – łacina. Obok uniwersalizmu rozwinął się teocentryzm. Jest to pogląd, który w centrum zainteresowania stawia Boga. Ponadto głosi, że celem wszystkich działań i myśli człowieka powinien być Bóg, a życie ziemskie jest jedynie drogą do osiągnięcia życia wiecznego. Kościół chrześcijański miał w średniowieczu ogromny wpływ na filozofię, politykę, a także kulturę i kształtowanie wzorców osobowych. Wśród nich najbardziej rozpowszechnionymi był wzorzec świętego – ascety.

Asceza to postawa, która polega na wyrzeczeniu się wszelkich dóbr doczesnych i materialnych oraz doskonaleniu się w cnocie poprzez umartwianie się, medytację, modlitwę i gromadzenie dobra duchowego. Dodatkowo ważnym elementem ascezy jest maksymalizm postawy czyli całkowite poświęcenie się wybranemu celowi. Przykład ascety możemy odnaleźć w anonimowym utworze - „Legenda o świętym Aleksym”.

Św. Aleksy był wymodlonym i długo oczekiwanym synem Aglijas i Eufamijana – bogatego pana mieszkającego w Rzymie. Jego majątek był ogromny i jak przystało na dobrego chrześcijanina razem z małżonką wspierał ubogich i dzielił się z nimi własnym dobrem. Gdy młodzieniec ukończył 24 lata, ojciec polecił mu wybranie kobiety, która zostanie jego żoną. Ślub nie przeszkodził jednak przyszłemu świętemu w realizacji swoich planów i w noc poślubną zrezygnował z pożycia małżeńskiego i oświadczył, że opuszcza wybrankę. Opuścił rodzinę i udał się w długą podróż, rozdając po drodze ubogim swój majątek, który zdołał zabrać. Wtedy wszystko się zmieniło, syn bogatego Rzymianina rozpoczął realizację własnego życiowego planu. Potem dokonało się kilka cudów: z obrazu zstąpiła Matka Boska, by klucznik otworzył Aleksemu bramy do kościoła oraz statek, na którym płynął niespodziewanie zmienił zamierzony kurs i zawiózł go do rodzinnej miejscowości. Nadal jednak pozostał anonimowy i spędził szesnaście lat pełnych upokorzeń pod schodami własnego domu. Po jego śmierci rozdzwoniły się wszystkie dzwony, a ludzi o zejściu Aleksego z tego świata, poinformowało dziecko. Rozpoczęły się pielgrzymki do miejsca, gdzie leżał święty, a chorzy w jego obecności doznawali uzdrowienia. Bohater przed śmiercią spisał swoje dzieje, które odczytać mogła tylko jego czysta małżonka. Z tego testamentu dowiedziano się dopiero o jego pochodzeniu.

Św. Aleksy pragnie by człowiek, porzucając życie w dostatku, dodatkowo ćwiczył swoją duszę w pobożności, umartwianiu się, znoszeniu upokorzeń i utwierdzaniu się w cnotach. Jest to wizerunek nacechowany powagą, dystansem i bezkompromisowością. Bóg jawi mu się jako idea najwyższa, gwarant życia wiecznego i doskonałość. Jego życie to samotna pielgrzymka do Boga. Dąży on do doskonałości i ku wiecznemu zbawieniu starając się wypełniać wszelkie ewangeliczne zasady. Jest introwertykiem zamkniętym w sobie, skupionym w wierze i skoncentrowany na dążeniu do celu. Nie dba o rozgłos – wręcz go unika. Odrzuca wolę ojca, miłość żony i tradycje rodzinne i w imię miłości do Boga wyrusza w samotną podróż, gdyż czuje powołanie do wyższych rzeczy i idei. Aleksy jest w pewnym sensie przykładem pobożnej bierności, ponieważ skupia się przede wszystkim na sobie. Bohater dąży do świętości „za wszelką cenę” nie licząc się zbytnio z uczuciami najbliższych, a wręcz - sprawiając im ból. Rodzice wytrwale go poszukują, mając nadzieję na jego odnalezienie, a jego małżonka skazana jest na dozgonną samotność i tęsknotę. Z perspektywy etyki chrześcijańskiej, jego postawa jest dość naganna. Natomiast z punktu widzenia Aleksego, który kieruje się „odmienną wiarą” – radykalnym, bezkompromisowym ascetyzmem, to zachowanie jest jakby wytłumaczone.

W przeciwieństwie do średniowiecza, które w centrum stawiało Boga, renesans kierował swoją uwagę ku człowiekowi, jego duchowości i sprawom materialnym. Tak rozumiana antropologia zajmowała się człowiekiem jako podmiotem jednostkowym oraz bytem społecznym, badając jego uwarunkowania i przeżycia. Taka filozofia doprowadziła do stworzenia wzorca renesansowego humanisty.

Najwybitniejszym przedstawicielem renesansu w Polsce był Jan Kochanowski. W jego „Hymnie”, funkcjonującym także pod tytułem „Czego chcesz od nas Panie”, mimo iż jest to utwór stworzony na chwałę Boga, człowiek nie ma tak podrzędnej pozycji, jak w poprzedniej epoce. Harmonijne współistnienie człowieka z naturą jest zasługą Stwórcy. W ukazanym świecie nie ma rozdźwięku między człowiekiem, a Bogiem, człowiek czuje akceptację Boga dla swoich planów. Człowiek czuje jego dobroć, jego łaskę, jego opatrznościowe skrzydła. Może więc czuć się szczęśliwy, jest szczęśliwy, a jego powinnością jest chwalić Boga. Renesansowego humanistę możemy odnaleźć we fraszce „Na dom w Czarnolesie”. Podmiot liryczny poprzez apostrofę zwraca się do Boga z prośbą o błogosławieństwo. Pragnie, by jego małżeństwo i życie rodzinne układało się szczęśliwie. Mówi, że nie chce zabiegać o dobra materialne: „inszy niechaj pałace marmurowe mają i szczerym złotogłowem ściany obijają”. Dla poety najwyższą wartością jest przyjazna rodzinna atmosfera, zgoda z sąsiadami oraz spokojne życie wiejskie w zdrowiu i bożej opiece. Podmiot liryczny przekonuje, że tylko to da mu poczucie godności, równowagi ducha i nadziei. Ten krótki utwór wierszowany jest doskonałą receptą na życie szczęśliwe, w dostatku i zdrowiu w „gniaździe ojczystym”. Utwór daje współczesnemu człowiekowi odpowiedź na pytania natury egzystencjalnej. Renesansowy rozum nakazuje przyjęcie postawy stoickiej, zgodnej z nakazami sumienia i serca.

O prawdziwej i głębokiej wartości humanistycznych ideałów możemy przekonać się z „Trenów” Kochanowskiego. Cykl mówi stracie ukochanego dziecka – Urszulki, stanowi niezwykle poruszające studium ludzkiego cierpienia spowodowanego zetknięciem ze śmiercią. „Treny” miały być literackim pomnikiem wystawionym zmarłej dziecinie, jednak to nie Urszulka jest główną postacią cyklu, lecz bolejący, zrozpaczony ojciec. W początkowych utworach zrozpaczony Kochanowski wspomina wygląd i zachowanie zmarłej córki, zaś pretekstem do smutnych rozmyślań jest oglądanie ubrań Urszuli. Poeta opisuje dom, w którym zabrakło ukochanego dziecka, pustkę, jaka zapanowała po jego odejściu. „Tren IX” rozpoczyna się apostrofą do Mądrości, czyli filozofii stoickiej, która miała ochronić Kochanowskiego przed złem świata, napełnić spokojem oraz nauczyć znosić szczęście i ból z jednakowym dystansem. W obliczu śmierci ukochanej osoby Mądrość go zawiodła. Poeta cierpi nie jak mędrzec, lecz jak zwykły, nieuczony człowiek. Kochanowski stawia również bolesne pytania o sens ludzkiego istnienia i życie pozagrobowe. Ostatni tren, który nosi tytuł „Sen”, to próba pogodzenia się ze śmiercią córki. Matka, która ukazała się Kochanowskiemu we śnie proponuje mu filozofię „trudnego optymizmu” wyrażającą się w słowach „ludzkie przygody ludzkie noś”. Cykl utworów pokazuje przemianę podmiotu lirycznego – od zwątpienia w humanistyczne wartości, po próbę pogodzenia się z losem. Poeta udowadnia, że także w bolesnych momentach, mimo chwilowego zwątpienia, można odnaleźć ukojenie i żyć dalej.

Cechy barokowego Sarmaty drugiej połowy XVII wieku najlepiej obrazują „Pamiętniki” Jana Chryzostoma Paska i dzieła Wacława Potockiego. Obaj autorzy żyli i tworzyli w podobnym czasie, jednak ich relacje różnią się w wielu elementach. Pierwszy z wymienionych jest ostro krytykowany przez niemal wszystkich badaczy jego pamiętników. Trudno się dziwić, skoro zarówno w miłości, jak i w walce, najczęściej kierował się żądzą powiększenia majątku, katował poddanych, awanturował się o wszystko. A to niestety tylko kilka z jego wad. Drugi, wręcz przeciwnie: jest uważany za wzorowego obywatela tamtych czasów. Wacław Potocki to wielki patriota. W ranach wojennych widział największy zaszczyt i dowód wartości człowieka. Nigdy nie odwrócił się od narodu, pomimo krzywd, jakich doznał w swoim życiu. W swych satyrach piętnuje wady Sarmatów, takie jak prywata, nietolerancja religijna, niesprawiedliwe prawo, domatorstwo, brak zainteresowania krajem: „(…) śpią wszyscy na obedwie uszy, jako w lesie,/ Nikt nie wyjdzie, nie wyjrzy, pies szczeka, wiatr niesie”.. Warto jednakże zauważyć, że jego utwory mają charakter reformistyczny, a nie antyszlachecki. Nie wypowiada się przeciwko „złotej wolności”. Broni swobód szlacheckich, ale krytykuje ich złe wykorzystanie.

Jan Chryzostom Pasek wywodził się z ubogiej szlachty z Mazowsza, wstąpił do wojska nie tylko z konieczności obrony ojczyzny, ale, jak już było powiedziane, z chęci zysku. „Pamiętniki” Paska podzielone zostały na dwie części – pierwsza z nich, obejmująca lata 1656 – 1666 traktuje o wojennych przygodach Paska, natomiast druga, opisująca lata 1667 – 1688 jest świadectwem życia ziemiańskiego ówczesnej szlachty. We fragmencie zatytułowanym „W obozie” Pasek opisał zachowanie Sarmatów w obozie wojskowym w obliczu nieprzyjaciela. Głównie grali oni w karty i pili. W trakcie tych rozrywek doszło do sprzeczki. Ktoś poczuł się obrażony i wyzwał Paska na pojedynek. Uczestnicy libacji interweniowali, ale za późno. Doszło do pojedynku zwycięskiego dla Paska, ale obaj jego uczestnicy zostali ranni. Pasek przedstawił się tu jako człowiek przesądny, cały czas, powtarzał, że był niewinny, że Bóg widział jego niewinność i dlatego obdarzył go sukcesem. Fakt wojskowej niesubordynacji jest godny potępienia. Takich epizodów jest w utworze wiele. Wyłania się z nich postać ciemnego, zabobonnego warchoła i nieprawdopodobnego awanturnika, który lubił pociągać z butelki, kłócić się i pojedynkować. Z opisów wojennych wypraw Paska wyłania się jednak przede wszystkim obraz bitnego, mężnego i przywiązanego do dowódcy szlachcica. Wielokrotnie na kartach dzieła spotykamy dowody jego patriotyzmu i to nie tylko uczuciowego, ale też związanego z odpowiedzialnością za losy ojczyzny. Walczy przecież z jej wrogami i martwi się, gdy wybuchają w wojsku waśnie i dochodzi do rokoszu, gdyż rozumie, że osłabiają one siły Rzeczypospolitej, a umacniają jej wrogów. Z „Pamiętników” wyłania się zatem wzorcowy portret dzielnego żołnierza, nie szczędzącego krwi w obronie ojczyzny, obywatela służącego gorliwie królowi i Rzeczypospolitej oraz poczciwego ziemianina.

Pasek zdawał się nie dostrzegać wad szlacheckich, które w spisywanych pod koniec życia „Pamiętnikach” przemilczał. Z kolei inny punkt widzenia prezentował Wacław Potocki, również szlachcic, wychowany w ariańskiej rodzinie, który zmuszony był do przyjęcia chrześcijaństwa. W swojej poezji potrafił spojrzeć na własną społeczność niejako z boku, krytycznie. Najlepiej widać to w „Pospolitym ruszeniu”, ukazującym brak dyscypliny wojsk szlacheckich w obliczu realnego zagrożenia. Szlachta zgromadzona w obozie wojskowym nie myślała o walce, była leniwa, egoistyczna, myślała o pijaństwie i wszelkich wygodach dla siebie. Nawet wiadomość, że nieprzyjaciel przygotowuje uderzenie, nie zmusiła ich do działania, a jaki był koniec nietrudno się domyśleć.
„Widząc dobosz, że go nikt zgoła nie słucha,
Poszedł i sam spać, nim kto strzepnie mu kożucha.
I rotmistrz, towarzystwo kiedy się nie trwoży,
Zdjąwszy zbroję ze grzbieta, znowu się położy”.
W przywodzącej na myśl spowiedź „Pieśni IX” Potocki ukazuje rozbieżność pomiędzy wizerunkiem, jaki starali się kreować Sarmaci, a ich rzeczywistymi działaniami. W „Zbytkach polskich” barokowy twórca skrytykował natomiast przepych, jakim lubili się otaczać ówcześni szlachcice. Widząc ów destrukcyjny kierunek przemian, w „Transakcji wojny chocimskiej”, autor relacjonował przebieg bitwy, rezygnując z pokus fikcji literackiej na rzecz prawdy dziejowej i wykładu moralistycznego. Starał się jednak by nad opisem potrzeby chocimskiej górował portret starych Sarmatów, z szacunkiem i podziwem wyrażał się o bitności i umiejętnościach bojowych wojsk polskich.

Z kolei w wierszu „Nierządem Polska stoi” Potocki nakreślił obraz życia szlachecko - ziemiańskiego z prawdziwym mistrzostwem i zachowaniem wszelkich realiów. Potocki postrzegał negatywny wpływ wad sarmackich na sytuację polityczną i społeczną całego państwa, co stało się powodem rozprężenia. Co roku zmieniają się prawa i konstytucje. Prawo jest niesprawiedliwe wobec obywateli: surowe dla ludzi ubogich lub niskiego stanu, a pobłażliwe dla możnych. Tylko najuboższa szlachta zmuszona jest do płacenia podatków, dlatego często bankrutuje i emigruje do obcych krajów. Tak rządzone państwo wymaga gruntownej naprawy, inaczej grozi mu zagłada. Poeta obwinia szlachtę za warcholstwo, pieniactwo i prywatę. Wiersz jest wołaniem o zmianę postępowania, apelem do pysznej szlachty, aby wzbudziła w sobie choć odrobinę patriotyzmu. Potocki wykazuje dużą troskę o dobro kraju i nawołuje do czujności, bowiem widzi niebezpieczeństwo grożące ze strony silnych sąsiadów, nawet utratę wolności ojczyzny, dlatego ostrzega przed tym rodaków.

Jak widać przedstawione wzorce osobowe w pełni odpowiadały filozofiom panującym w danej epoce. Średniowiecze postać ludzką kreowały w odniesieniu do Boga. Nie stała ona w centrum świata, a wszystkie jej czyny i decyzje podporządkowane były Stwórcy. Renesans zmienił to postrzeganie, a ideałem był wszechstronny szlachcic – humanista, dla którego ważne było osiągnięcie szczęścia i spokoju w zgodzie z rozumem i cnotami. Z kolei w baroku na pierwsze miejsce w literaturze polskiej wysunął się portret Sarmaty - odważnego patrioty, który nie był pozbawiony wad takich jak prowadzenie hulaszczego trybu życia, brak wykształcenia, niedbałość o losy kraju. Założenia epok staropolskich miały wielkie znaczenie dla epok późniejszych, z których każda zadawała sobie pytanie o wzór człowieka, jego rolę i znaczenie.

strona:    1    2    3    4    5  





Postać inkwizytora w literaturze. Przedstaw na przykładzie wybranych utworów

Ocena:
20/20
Teza: W przeciągu wieków powstało wiele dzieł mówiących wprost lub dotykających w jakiejś części inkwizycji.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca wnikliwie przygotowana. Ciekawe przykłady, oryginalne wnioski.

Przedstaw zjawisko homogenizacji (ujednolicenia) kultury, odwołując się do współczesnej kultury masowej

Ocena:
20/20
Teza: Kultura masowa pozbawiona jest jedności stylu oraz hierarchii wartości. W jej ramach produkcja jest organizowana na zasadzie różnorodności i obfitości.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni wyczerpuje temat. Zawiera wiele przykładów z różnych dziedzin kultury. Przemyślana.

Ewolucja form kabaretowych w Polsce. Przeanalizuj temat, odnosząc się do konkretnych grup i ich twórczości.

Ocena:
20/20
Teza: Kabaret na przestrzeni stu lat bardzo się zmieniał w zależności od sytuacji politycznej, społecznej i gospodarczej kraju.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca wnikliwa i przemyślana. Teza zrealizowana w 100%.

Wartości kreowane przez poezję śpiewaną. Przedstaw zagadnienie na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Poezja śpiewana dzięki emocjom płynącym z tekstu i muzyki, daje możliwość własnej interpretacji utworów.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przejrzysta i rozbudowana. Ciekawa prezentacja pps.

Motyw Fausta w literaturze różnych epok. Przedstaw na wybranych utworach

Ocena:
20/20
Teza: Faust jako ponadczasowy symbol niespełnionego naukowca, człowieka przełomu epok oraz osoby zmagającej się z ograniczeniami natury ludzkiej.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca oryginalna. Przemyślana i dobrze skonstruowana. Poprawny język wypowiedzi.

Motyw syna marnotrawnego w literaturze i sztuce. Omów funkcjonowanie tego motywu na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Literatura i malarstwo często odwołują się do motywu syna marnotrawnego, rozumiejąc go dosłownie bądź przenośnie.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przemyślana i poprawnie skonstruowana. Opiera się na przykładach literackich i malarskich. Poprawny język wypowiedzi.

Różne sposoby funkcjonowania w literaturze obrazu wschodu i zachodu słońca. Przeanalizuj na wybranych przykładach.

Ocena:
20/20
Teza: Wschód i zachód słońca jako najważniejsze momenty związane z motywem słońca.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca wyczerpuje temat. Autor w sposób szczegółowy zanalizował poszczególne utwory. Przejrzysta kompozycja.

Idea poświęcenia jednostki. Przedstaw, odwołując się do wybranych utworów literackich i filmowych

Ocena:
20/20
Teza: Obecność w literaturze i filmie postaci, które były w stanie zrezygnować z własnego szczęścia, spokoju, bezpieczeństwa dla dobra innych.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca kompletna. Ciekawy dobór literatury podmiotu. Poprawna argumentacja i wnioski.

Codzienność PRL-u w polskiej literaturze współczesnej. Omów temat na podstawie wybranych utworów

Ocena:
20/20
Teza: Peerelowska codzienność opisana w literaturze pozwala choć trochę przybliżyć się do tamtych czasów i poznać sposób myślenia ówczesnych mieszkańców Polski.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w szerokiej perspektywie ujmuje tematykę peerelowskiej rzeczywistości. Poprawna bibliografia i ramowy plan.

Obraz biedy i nędzy w literaturze. Przedstaw odwołując się do wybranych utworów

Ocena:
20/20
Teza: Dzięki realistycznym pełnym opisom wiejskich i miejskich społeczności otrzymujemy bardzo wyraźny obraz biedoty.

Ocena opisowa nauczyciela: Obrazy nędzy przedstawione poprawnie. Praca bez zarzutu.

Średniowieczny asceta, renesansowy humanista i barokowy Sarmata. Omów na wybranych przykładach wzorce osobowe kreowane przez twórców epoki staropolskiej

Ocena:
20/20
Teza: Kolejne staropolskie okresy literackie przynosiły często odmienne spojrzenie na człowieka i różnorodne wzorce osobowe.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca zawiera bogata bibliografię. Kreśli dokładnie obraz wskazanych w temacie wzorców osobowych.

Honor i godność. Wartości wyznawane lub odrzucone przez bohaterów literackich

Ocena:
20/20
Teza: Literatura od zamierzchłych czasów opisywała dylematy moralne bohaterów - podejmowane przez nich wybory między tym co honorowe i godne, a tym co niehonorowe i niegodne.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca konkretna, przemyślana i zwarta konstrukcja.

Od Zielonego Balonika do Kabaretu Moralnego Niepokoju - stare i nowe oblicze polskiego kabaretu. Prześledź przemiany w nim zachodzące, odwołując się do wybranych przykładów

Ocena:
20/20
Teza: W Polsce kabaret ma niezwykle bogatą tradycję.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca szczegółowo opisuje historię polskiego kabaretu, charakteryzuje poszczególne grupy.

Drzewo w literaturze różnych epok. Przedstaw na wybranych przykładach funkcje motywu

Ocena:
20/20
Teza: Nośność motywu drzewa w literaturze.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przemyślana i przejrzysta. Motyw doskonale ukazany.

Człowiek wobec tajemnicy losu, fatum, przeznaczenia. Przedstaw i porównaj postawy bohaterów na różnych epokach

Ocena:
20/20
Teza: Literatura od wieków zajmuje się tajemnicą losu.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przemyślana, ciekawe własne spostrzeżenie, bogata analiza.

Kreacja mafii włoskiej w literaturze i filmie XX wieku

Ocena:
20/20
Teza: Przedstawienie literackich oraz filmowych kreacji mafii.

Ocena opisowa nauczyciela: Świetna praca o mafii włoskiej! Ciekawy temat dla amatorów gangów i porachunków mafijnych, a także filmu "Ojciec chrzestny".

Współczesna piosenka jako źródło wiedzy o życiu człowieka i jego losie. Zinterpretuj na podstawie wybranych utworów

Ocena:
20/20
Teza: Współczesna piosenka, jako skarbnica prawd życiowych.

Ocena opisowa nauczyciela: Bogata w różnorodne przykłady muzyczne prezentacja.

Odwaga jest potrzebna nie tylko w bitwie, ale i w codziennym życiu. Analizując wybrane utwory literackie, uzasadnij słuszność stwierdzenia.

Ocena:
20/20
Teza: Motyw odwagi bez wątpienia jest potrzebny nie tylko w bitwie, ale i w codziennym życiu.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja przemyślana, zgodna z tematem.

Ofiary własnych ambicji na przykładzie bohaterów różnych epok literackich. Omów, analizując wybrane utwory

Ocena:
20/20
Teza: Przedstawienie kreacji bohaterów literackich, którzy stali się ofiarami własnych ambicji.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca świadczy o samodzielnym myśleniu autora. Poprawna literatura i plan prezentacji.

Ekspresjonizm w literaturze i sztuce. Omów jego funkcje na wybranych przykładach dzieł

Ocena:
20/20
Teza: Omówienie funkcji nurtu ekspresjonistycznego w literaturze i sztuce na podstawie wybranych dzieł.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przemyślana, zawiera bogatą literaturę przedmiotową, staranna prezentacja multimedialna.

Motyw zemsty. Zaprezentuj na wybranych dziełach literackich

Ocena:
20/20
Teza: Literackie przykłady udowadniają, że problem zemsty jest złożony.

Ocena opisowa nauczyciela: Temat dogłębnie przemyślany i napisany. Ciekawe i dojrzałe wnioski.

Pożądanie siła niszcząca czy budująca? Omów na przykładach z różnych epok

Ocena:
20/20
Teza: Negatywny wpływ pragnienia posiadania na jednostki.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca na konkretnych przykładach opisuje uczucie pożądania. Mówi o pożądaniu miłości, pieniędzy oraz władzy.

Motyw lotu w literaturze i sztuce. Omów jego funkcje, odwołując się do wybranych tekstów kultury

Ocena:
20/20
Teza: Motyw lotu jest tak bogaty w treści, iż pełni on wiele różnych funkcji w tekstach kultury.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca zawiera opis motywu lotu w wielu różnorodnych tekstach kultury i rozumianemu na wielu płaszczyznach.

Strój jako element znaczący w różnych tekstach kultury. Omów zagadnienie, odwołując się do wybranych przykładów

Ocena:
20/20
Teza: Motyw stroju może pełnić liczne funkcje w tekstach kultury, zaś dyskusja o tym czy „szata czyni człowieka” jest jedną z najbardziej pasjonujących debat w historii kultury.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ciekawa, wykorzystująca wszechstronne teksty kultury.

Kamienica jako przestrzeń życiowa człowieka. Rozważ zagadnienie

Ocena:
20/20
Teza: Kamienica ukazywana jako przestrzeń życiowa człowieka spełnia w utworze wiele funkcji, co wpływa na sposób tworzenia jej obrazu.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ciekawa, w pełni wyczerpuje temat, ukazując jak różne funkcje pełni kamienica w utworach literackich.

Filmy Andrzeja Wajdy jako interpretacja dzieł literatury polskiej

Ocena:
20/20
Teza: Adaptacja filmowa stanowi interpretację utworu literackiego ponieważ ukazuje nowe znaczenia dzieła pisanego oraz wydobywa jego symbolikę.

Ocena opisowa nauczyciela: Wnikliwa analiza dzieł literackich i ich filmowych adaptacji.

Dokonaj analizy i interpretacji tekstów wybranego artysty współczesnej sceny muzycznej.

Ocena:
20/20
Teza: Analiza i interpretacja tekstów Katarzyny Nosowskiej, jako przedstawicielki współczesnej sceny muzycznej.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja bardzo szczegółowo i dojrzale analizuje wybrane utwory wokalistki i autorki.

Słynni detektywi i ich metody działania. Omów temat na wybranych przykładach.

Ocena:
20/20
Teza: Wzór detektywa stworzony na przełomie XIX i XX wieku obecny jest w literaturze do dziś.

Ocena opisowa nauczyciela: Interesująca prezentacja przywołująca klasyczne utwory detektywistyczne.

Motyw pociągu w literaturze i filmie. Dokonaj jego omówienia w oparciu o wybrane dzieła

Ocena:
20/20
Teza: Omówienie motywu pociągu w literaturze i filmie.

Ocena opisowa nauczyciela: Ciekawy, choć niezbyt częsty motyw, poprawnie ukazany w literaturze XIX i XX wieku.

Przedstaw różne ujęcia motywu światła i ciemności. Odwołaj się do wybranych przykładów

Ocena:
20/20
Teza: Symbolika światła i ciemności opiera się na dychotomii dobro – zło.

Ocena opisowa nauczyciela: Wnikliwa analiza występowania w literaturze motywu ciemności i światłości.

Postęp techniczny kontra tradycja. Przedstaw ten problem na przykładzie wybranych utworów literackich

Ocena:
20/20
Teza: Literatura stoi na straży tradycji, przeciwstawiając ją postępowi technicznemu.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca wnikliwie analizuje temat. Dojrzale formułuje argumenty.

Przedstaw sposoby ujęcia i funkcje motywu powrotu, odwołując się do wybranych utworów literackich

Ocena:
20/20
Teza: Inspirowani motywem powrotu artyści przypisują mu wielorakie funkcje.

Ocena opisowa nauczyciela: Bardzo sprawnie napisana prezentacja. Poprawna kompozycja i wnioski.

Kreacje negatywnych bohaterów w literaturze i sztuce. Ukaż sposób i cel kreowania takich postaci w wybranych dziełach

Ocena:
19/20
Teza: Postaci zbrodniarzy, szaleńców czy zdrajców zawsze intrygowały twórców, dlatego niemal w każdym dziele literackim i filmowym znajdziemy czarny charakter.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawna, zawiera różnorodne opisy czarnych charakterów. Poprawny język i styl wypowiedzi.

Kreacja współczesnego świata przez media i ich wpływ na kształtowanie postaw młodego człowieka. Przedstaw na podstawie wybranych tekstów kultury i własnych przemyśleń

Ocena:
19/20
Teza: Media, czerpiąc z dorobku kulturowego poprzednich pokoleń, wpływają na kształtowanie postawy życiowej młodego pokolenia.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni realizuje tezę. Poprawny język i styl wypowiedzi.

Związek kiczu i kultury masowej. Przedstaw, analizując wybrane teksty kultury i opierając się na własnych obserwacjach

Ocena:
19/20
Teza: Kicz jako jeden z warunków istnienia kultury masowej.

Ocena opisowa nauczyciela: Poprawna praca opisująca ciekawe zjawisko. Dobra treść i ilustracje.

Wpływ namiętności na psychikę ludzką. Przedstaw na wybranych przykładach z literatury i sztuki.

Ocena:
19/20
Teza: Namiętności często niszczą psychikę człowieka, jednak brak pasji i żądz czyni życie pustym i nudnym.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca wnikliwie przestawia temat, wnikliwie analizując wybrane utwory.

Motyw bohaterstwa w literaturze i sztuce. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
19/20
Teza: Na przestrzeni wieków bohaterstwo prezentowano w różnorodny sposób.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca wnikliwie na różnorodnych przykładach ilustruje tezę. Poprawny styl wypowiedzi. Szczegółowy plan prezentacji.

Motyw narkomanii i narkomanów w literaturze i sztuce. Przedstaw na wybranych przykładach

Ocena:
19/20
Teza: Narkomania jest tematem, który bardzo często poruszany jest we współczesnej literaturze, a także sztuce filmowej.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca oryginalna i przemyślana. Porusza problem narkomanii pokazując szerokie spectrum występowania motywu narkomanów w literaturze i innych dziedzinach sztuki.

Socrealistyczna rzeczywistość w literaturze i sztuce. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
19/20
Teza: W epoce socrealizmu władza stosowała różnorodne środki w celu manipulacji społeczeństwem.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ciekawa, porusza wiele aspektów z epoki socrealizmu. Poprawny język, barwne cytaty.

Bohaterowie Szekspira. Omów złożoność ich psychiki i motywacje poszczególnych działań

Ocena:
19/20
Teza: Bohaterowie Szekspira nie są postaciami o jednolitych rysach, lecz prawdziwymi ludźmi, którymi targają wielkie namiętności.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawnie opisuje psychikę trzech szekspirowskich bohaterów. Dobra kompozycja i bibliografia.

Kalejdoskop bohaterów Stefana Żeromskiego. Przedstaw i oceń, odwołując się do wybranych utworów

Ocena:
19/20
Teza: Wartości i ideały wpisane w twórczość Żeromskiego, pozwalają jego bohaterom odnaleźć sens życia i są miarą ich człowieczeństwa.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja poprawna. Kolejni bohaterowie przedstawieni kompleksowo. Dobra bibliografia i plan.

Motyw przebaczenia w literaturze różnych epok. Przedstaw, odwołując się do wybranych utworów

Ocena:
19/20
Teza: Literaturze nieobce są akty przebaczenia.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawna. Zawiera przykłady z różnych epok i różnorodnych utworów. Poprawny język wypowiedzi, przejrzysta kompozycja.

Kontrowersyjni bohaterowie w literaturze. Przedstaw zagadnienie na wybranych przykładach

Ocena:
18/20
Teza: Literatura przedstawia niezwykle szeroką gamę postaci kontrowersyjnych, których nie można ocenić w sposób jednoznaczny.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przeciętna. Prawidłowo realizuje temat. Dobry styl wypowiedzi.

Kicz w literaturze i sztuce. Przedstaw zagadnienie na wybranych przykładach z literatury i sztuki

Ocena:
18/20
Teza: Wbrew powszechnej opinii kicz nie jest zjawiskiem nowym, choć w ciągu ostatniego wieku zyskał szczególny rozgłos, a nawet dostąpił nobilitacji w epoce pop-artu.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca wieloaspektowo realizuje temat. Ciekawe przykłady i wnioski.

Sposób przedstawiania emocji w literaturze i sztuce. Przedstaw, odwołując się do wybranych treści

Ocena:
18/20
Teza: Kontrast i deformacja świata rzeczywistego oraz poetyka krzyku, wstrząsają odbiorców negatywnym ładunkiem emocjonalnym.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca zwięzła, napisana dobrym stylem.

Motywy filozoficzne w wybranych utworach literackich

Ocena:
18/20
Teza: Twórcy niejednokrotnie inspirowali się filozofią charakterystyczną dla danej epoki, opisującą stany duchowe bliskie ludziom ich czasów.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w przekrojowy sposób traktuje temat. Czytelny plan i poprawna bibliografia.

Portrety muzyków w literaturze polskiej. Przedstaw, porównując wybranych bohaterów z poszczególnych dzieł

Ocena:
18/20
Teza: Muzyków łączy miłość do muzyki i artystyczna dusza, jednak każdy z bohaterów jest inny, tak samo, jak różne są utwory, w których się pojawiają.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ciekawa, oparta na interesujących przykładach literackich. Poprawny styl wypowiedzi.

Prowokacja artystyczna w literaturze różnych epok. Omów sposoby, jakimi twórcy starają się zaszokować odbiorcę

Ocena:
18/20
Teza: W artystach od zawsze drzemała chęć prowokacji, która na przestrzeni poszczególnych epok przejawiała się na różne sposoby.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca opisuje ciekawie zagadnienie. Poprawny język i styl wypowiedzi.

Sylwetki żeglarzy, marynarzy, ludzi morza i ich zmagania z morskim żywiołem. Przedstaw na wybranych przykładach

Ocena:
18/20
Teza: Motyw marynarza był różnorodnie wykorzystywany, przede wszystkim w zależności od doświadczeń autorów.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przeciętna, oparta na dobrze dodanej literaturze. Brak spójności wypowiedzi.

Bohaterowie - społecznicy w prozie Stefana Żeromskiego. Przedstaw kilka przykładów, scharakteryzuj sposoby ich kreowania i funkcje jakie pełnią w utworze

Ocena:
18/20
Teza: Stefan Żeromski w swej twórczości stworzył oryginalny rys bohatera – społecznika.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca wnikliwie analizuje sylwetki bohaterów Żeromskiego. Przejrzysta kompozycja, poprawna bibliografia i plan prezentacji.

Wielkie monologi w literaturze polskiej. Przedstaw ich funkcje na wybranych przykładach

Ocena:
17/20
Teza: Monologi pełnią istotną funkcję w dziełach literackich, stanowiąc wykładnię poglądów epoki lub danego autora dzieła.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca zwięzła i treściwa. Dobrze dobrane przykłady, proste podsumowanie.

Wielkie dialogi w literaturze różnych epok. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
17/20
Teza: Wielkie dialogi pełnią istotną funkcję w dziełach literackich, przedstawiając ideologię epoki lub będąc wykładnią poglądów autora.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca zwięzła i poprawna. Dobrze dobrane przykłady.

Współczesna ocena wybranych bohaterów z literatury pięknej. Przytocz dzieła i uzasadnij swój sąd

Ocena:
16/20
Teza: Kordian, Wokulski, Judym jako nieprzeciętni bohaterowie literaccy.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca zbyt szczegółowa, choć wnikliwie przedstawia problem. Poprawny język i styl wypowiedzi.