Pogotowie maturalne: Motywy literackie - Motyw człowieka


Scharakteryzuj różne postawy człowieka w obliczu nieszczęścia. Odwołaj się do wybranych utworów


Odkąd Adam i Ewa zostali zmuszeni do opuszczenia Raju, człowiek nieustannie zmaga się z przeciwnościami losu. Spotykają go zarówno pozytywne rzeczy, jak i negatywne. Nikt nie może uciec od nieszczęścia. W literaturze często możemy odnaleźć wielkie nieszczęścia spotykające całe społeczności, jak na przykład biblijny potop, siedem plag egipskich czy poszczególne wojny. W prezentacji pragnę jednak skupić się na jednostkowych reakcjach człowieka na nieszczęście. Niezależnie od rodzaju, każdy brak szczęścia jest złem, wobec którego trzeba zająć stanowisko. Można poddać się nieszczęściu – załamać lub przyjąć je z pokorą, albo przeciwstawić się mu walcząc o prawo do dobrego i satysfakcjonującego życia. W swojej prezentacji ukażę właśnie tę różnorodność w postawach człowieka wobec nieszczęścia.

Biblijna historia Hioba od zawsze inspirowała artystów i pisarzy. Wynikało to z tematyki tego motywu, którym pytanie o sens i powody ludzkich nieszczęść. Ludzie swoje cierpienie często tłumaczyli jako karę za własne grzechy. Rzadko upatrywali w nim wystawienia na próbę wiary. Za każdym razem gdy spotyka nas coś złego obwiniamy za to Boga i buntujemy się przeciwko jego woli. Postawę pokory przyjął Hiob, o którym czytamy w Biblii. „Księga Hioba” jest odpowiedzią na pytania wielu ludzi którzy czują się pokrzywdzeni przez los i Boga. Dowiadujemy się z niej o historii bogobojnego Hioba. Jego przyjaciele uważają że jego cierpienie nie może być bezpodstawne, ponieważ kara zawsze następuje po winie. Za swoją sprawiedliwość i dobro dostał od Boga sławę, szczęście i bogactwo, natomiast naturalną rzeczą jest to, że Pan odebrał mu wszystko kiedy uczynił coś przeciw niemu, zgrzeszył. Hiob jednak nie przyznaje się do żadnego sprzeniewierzenia przeciw Bogu. Mimo to jego przyjaciele nadal szukają powodu w nim i w jego rodzinie. Hiob, z powodu zakładu między Bogiem a Szatanem, znosi liczne cierpienia - traci cały dobytek, umierają jego dzieci, wreszcie sam zostaje dotknięty trądem, co odbiera mu szacunek u ludzi. Ciężko doświadczany Hiob, nie popełnił żadnej zbrodni, miał czyste sumienie, zaczyna wątpić, czy Bóg rzeczywiście jest ojcem dobrym i sprawiedliwym. Mimo wszystko Hiob pozostaje przy Bogu, z ufnością oddaje się w jego ręce. Hiob swoje udręki i spadające coraz to nowe nieszczęścia znosi z pokorą, nie tylko nie sprzeciwia się Bogu , ale również zdobywa się na jego uwielbienie. Mówi: „Niech będzie Imię Twe błogosławione, Tyś dał, Tys wziął.” Jednak pyta Boga, dlaczego? Prosi go nawet o sąd, który ma wszystko rozstrzygnąć. Posłaniec nakłania Hioba do ukorzenia się przed Bogiem, ponieważ człowiek powinien być pokorny wobec swojego stwórcy, bezgranicznie mu ufać, oddać się jego woli, nawet wtedy gdy jej nie pojmuje. Wierzyć i mieć nadzieje. Podjęcie cierpienia i zgodzenie się bezsprzecznie z wolą Bożą to bardzo trudna próba.

Los nie szczędził także bólu kolejnemu bohaterowi – podmiotowi lirycznemu z „Trenów” Jana Kochanowskiego. Cykl mówi stracie ukochanego dziecka – Urszulki, stanowi niezwykle poruszające studium ludzkiego cierpienia spowodowanego zetknięciem ze śmiercią. „Treny” miały być literackim pomnikiem wystawionym zmarłej dziecinie, jednak to nie Urszulka jest główną postacią cyklu, lecz bolejący, zrozpaczony ojciec. W początkowych utworach zrozpaczony Kochanowski wspomina wygląd i zachowanie zmarłej córki, zaś pretekstem do smutnych rozmyślań jest oglądanie ubrań Urszuli. Poeta opisuje dom, w którym zabrakło ukochanego dziecka, pustkę, jaka zapanowała po jego odejściu. „Tren IX” rozpoczyna się apostrofą do Mądrości, czyli filozofii stoickiej, która miała ochronić Kochanowskiego przed złem świata, napełnić spokojem oraz nauczyć znosić szczęście i ból z jednakowym dystansem. W obliczu śmierci ukochanej osoby Mądrość go zawiodła. Poeta cierpi nie jak mędrzec, lecz jak zwykły, nieuczony człowiek.

W „Trenie XVII” Kochanowski pokazuje to, że człowiek nie zastanawia się nad nieszczęściem i nie myśli o nim dopóki go nie spotka Wtedy poddawana jest weryfikacji cala życiowa filozofia, którą do tej pory się kierował ale także i próbie ulega wiara. W tym trenie Kochanowski wykazuje się zrozumieniem dla Cycerona, który był jego autorytetem, a który sam mimo wszystko nie podążył za własną filozofią po śmierci ukochanej córki. Ale to zrozumienie przychodzi dopiero gdy to samo spotyka Kochanowskiego. Zostaje on wtedy sam z cierpieniem. Wszyscy go opuszczają tak samo jak miało to miejsce w przypadku Hioba. Zmienia swoje poglądy po utracie najważniejszej osoby w swoim życiu. Kochanowski stawia również bolesne pytania o sens ludzkiego istnienia i życie pozagrobowe. Ostatni tren, który nosi tytuł „Sen”, to próba pogodzenia się ze śmiercią córki. Matka, która ukazała się Kochanowskiemu we śnie proponuje mu filozofię „trudnego optymizmu” wyrażającą się w słowach „ludzkie przygody ludzkie noś”. Cykl utworów pokazuje przemianę podmiotu lirycznego – od zwątpienia w humanistyczne wartości, po próbę pogodzenia się z losem. Poeta udowadnia, że także w bolesnych momentach, mimo chwilowego zwątpienia, można odnaleźć ukojenie i żyć dalej.

„Dżuma” to powieść paraboliczna, ponieważ wydarzenia i świat w niej przedstawiony są tylko pretekstem do przekazania głębszych uniwersalnych prawd o ludzkiej egzystencji. Albert Camus w swej powieści przedstawia wizję epidemii, która atakuje miasto Oran leżące w algierskiej prowincji w Afryce. Kreując ten symboliczny obraz, autor koncentruje się na ukazaniu masowych reakcji wywołanych egzystencją w sytuacji zagrożenia. Utwór daje różne możliwości rozumienia tytułowej dżumy, dosłownie jako choroby lub też bardziej metaforycznie jako wojny (książka ta była pisana podczas II wojny światowej), nieszczęścia, a także jako zła tkwiącego w człowieku. W każdej z przytoczonych interpretacji dżuma jest czymś złym, jakimś nieszczęściem, niezawinionym cierpieniem względem którego mieszkańcy miasta przyjmują różne postawy. Także jednostkowe postaci reprezentują odmienne postawy: doktor Rieux – to człowiek oddający się bez reszty walce z dżumą w imię wypełnienia swojego powołania, Tarrou – reprezentuje postawę męczennika, osoby gotowej do walki ze złem, Cottard - bohater, który korzysta na nieszczęściu innych , Rambert- na początku alienuję się od tej całej sprawy w mieście, jednak później włącza się we wspólna walkę, i w końcu ojciec Paneloux - typowy przedstawiciel Kościoła, wyraża konieczność przybrania odpowiedniej postawy wobec cierpienia. Narrator powieści jest jawny, utożsamia się ze społeczeństwem, mówi w imieniu wszystkich mieszkańców wyraźnie zaznacza swoją obecność. Dopiero pod koniec powieści czytelnik dowiaduje się, ze tajemniczym narratorem jest sam doktor Rieux.

Autor w osobie Bernarda Rieuxa zamyka archetyp człowieka niegodzącego się na bezsensowną śmierć setek ludzi, który mimo beznadziejności swej walki, mimo wyczerpania i powszechnego zobojętnienia, walczy do końca, bo wartość życia widzi tylko i wyłącznie w walce. Jego postępowanie, sposób życia jest zdeterminowane przez trudne dzieciństwo. Twierdzi, że zaznana bieda pozwoliła mu zrozumieć ludzką niedolę, pokazała jak bardzo potrzebuje współczucia i pomocy innych, nie angażując w to wszytko Boga. Bernard Rieux uważa, że przyzwolenie na chorobę, bierność, pasywność, pogrążanie się w apatii jest gorsze niż sama dżuma, jest jakby przyzwoleniem na jej rozprzestrzenianie się. Te wszystkie elementy można zastąpić jednym słowem – heroizm. W rozmowie z Tarrou Rieux nie odwołuje się do sił nadprzyrodzonych twierdzi, że: „Dla Boga byłoby, być może, lepiej, gdyby w niego nie wierzono, lecz walczono wszelkimi siłami ze śmiercią, nie podnosząc nawet oczu ku milczącym niebiosom”. Lekarz wskazuje tu potrzebę ciągłej i heroicznej walki wszystkimi metodami, czyli czynne i zdecydowane przeciwstawienie się złu, a nie bierne czekanie na przysłowiowy cud. Słowa doktora, że: „W ludziach więcej zasługuje na podziw niż na pogardę” - podkreślają tym samym niezachwianą wiarę w człowieka. Nie może zgodzić się na cierpienie, gdyż swój zawód rozumie głębiej niż tylko powołanie do leczenia, pojmuje go jako walkę z niesprawiedliwością, bo lekarz nigdy nie jest obojętny na los drugiego człowieka. Postawa jaką prezentuje doktor to postawa bezinteresownego poświęcenia, trudniejszego niż poświęcenia w imię Boga. Przez krytyków nazywana jest świętością laicką. Dlatego, że w efekcie takiej postawy nie może liczyć na jakąkolwiek nagrodę, niczego się spodziewać, bo nie ma nic ponad życie doczesne, wszystko rozgrywa się tu i teraz wśród zwykłych ludzi. Śmiało można tutaj wysnuć wniosek, że Rieux odkrył sens życia, ma pełną wiedzę o świecie, wie, że nic go już nie może zaskoczyć.

Kolejną lekturą, którą omówię, jest powieść Gustawa Herlinga Grudzińskiego pt. „Inny świat”, w której autor przedstawia realia życia w radzieckich obozach pracy – łagrach. Bohaterem, którego postępowanie mówi o człowieku w obliczu nieszczęścia jest Michaił Kostylew. Mężczyzna jako młodzieniec był zapalonym zwolennikiem rewolucji i systemu komunistycznego. Jako aktywny działacz partii w wieku dwudziestu czterech lat, z polecenia partii, opuszcza politechnikę w Moskwie i wstępuje do Akademii Morskiej. Pod wpływem lektury dzieł Lenina i Stalina tworzy się w nim pogląd o zachodniej Europie jako o skupisku zła. Jego poglądy ulegają jednak zmianie po odkryciu na drugim roku studiów francuskich dzieł Flauberta czy Balzaka. To z nich czerpie wiedzę na temat prawdziwej zachodniej cywilizacji. Na skutek aresztowania właściciela wypożyczalni, z której Kostylew wypożyczał francuskie dzieła, bohater zostaje wezwany na przesłuchanie i aresztowany. Po trwającym bardzo długo śledztwie, zostają mu przedstawione zarzuty chęci obalenia systemu radzieckiego. Kostylew trafia do obozu przejściowego, gdzie znany jest ze swojej dobroci i litości wobec współtowarzyszy niedoli. Szybko jednak zmienia swoje postępowanie, będąc zdradzonym przez innych więźniów. Trafia z ręką na temblaku do obozu w Jercewie, w którym przebywa Grudziński. Autor przypadkowo poznaje tajemnicę zabandażowanej ręki Kostylewa. Okazuje się, że młodzieniec, aby uniknąć pracy dla znienawidzonego Związku Radzieckiego, codziennie opala sobie rękę w ogniu piecyka. Kostylew przez cały pobyt w Jercewie czeka na odwiedziny matki, jednak, gdy dowiaduje się, że jest na liście osób wyznaczonych na transport do Kołymy, oblewa się w łaźni wrzątkiem i umiera w męczarniach. Jest świadomy, że jego los nie może ulec polepszeniu, więc wybiera drogę do wolności poprzez śmierć. Dla niektórych była to jedyna możliwa droga skrócenia męki jaką przeżywali.

Sens egzystencjalny nieszczęść spadających na człowieka ukazany zostaje w innym utworze Herlinga-Grudzińskiego - w opowiadaniu „Wieża”. Autor wprowadza nas w świat dwóch mężczyzn; chorego na trąd, oraz samotnika z własnego wyboru, Sycylijczyka. Tytułowa wieża to symbol męki i bolesnego uczucia samotności zamkniętej w niej osoby. Posługując się techniką tzw. narracji szkatułkowej, autor kreśli przed czytelnikiem dzieje trędowatego Lebbroso i jego siostry, zamkniętych i odizolowanych w wieży w Aoście. Ich losy to opowieść o chorobie, samotności i wyobcowaniu człowieka, ale także o jego pokorze i wytrwałym znoszeniu swojego cierpienia. Osamotniony po śmierci siostry Lebbroso samotnie boryka się ze swoim cierpieniem, chorobą i postępującym rozkładem ciała. Początkowo pragnie jak najszybciej zakończyć swoje życie, jednakże Biblia i pozostawiony w niej list ukochanej siostry skłaniają go do akceptacji cierpienia. Od tego momentu Lebbroso zaczyna poszukiwać Boga i dostrzegać sens swojego wypełnionego bólem i chorobą życia. Przezwycięża rozpacz i chęć samozniszczenia, odzyskując równowagę i spokój. Mimo swojej choroby potrafi dbać i troszczyć się o innych - by nie zarazić trądem innych mieszkańców Aosty nie dotyka nawet kwiatów, które hoduje.

Cierpienia doświadczył także drugi bohater, nauczyciel z Turynu, który nie potrafił i nie chciał wziąć na siebie ciężaru osobistej tragedii. W trzęsieniu ziemi stracił żonę i dzieci. Przeżył wtedy wielkie załamanie, próbował popełnić samobójstwo, aż w końcu pozbawiony zupełnie sensu życia zamieszkał w domku pod miasteczkiem Muchone. Wybrał samotność i odizolował się od ludzi. Chciał uciec od świata, od ludzi, którzy nie rozumieli jego bólu. Znacznie prościej było przeżywać to samemu, niż w otoczeniu ludzi szczęśliwych i posiadających rodziny. Izolacja mogła przynieść nieco ulgi. Utracił wiarę w Boga. Jedyne, czego pragnął to śmierci. Jednakże w sytuacji, gdy ma szansę oddać swe życie za innego człowieka i ocalić życie mieszkańców Aosty, zwycięża w nim instynkt życia. W tej godzinie próby okazuje się, że nie potrafi poświęcić się dla innych - tchórzliwie unika śmierci z rąk hitlerowców, a zamiast niego życie oddaje proboszcz wioski.

Porównując postawy obu bohaterów opowiadania, zauważamy, że łączą ich hiobowe nieszczęścia, cierpienie i pragnienie śmierci. Przedstawiają jednak dwie różne postawy życiowe. Lebbroso po latach udręki moralnej i fizycznej zdobył się na wielki wysiłek ducha i przyjął postawę biblijnego Hioba, tak jak on pogodził się z Bożą wolą. Dostrzegł także sens cierpienia i noszenia swojego krzyża. Mimo rozpaczy i samotności, szuka Boga. Nauczyciel również został okrutnie doświadczony przez los. Jednak on oddalał się od Boga, trwał w samotności i izolował się od ludzi. U Herlinga-Grudzińskiego cierpienie to swoisty sprawdzian ludzkiego charakteru i miernik człowieczeństwa.

Jak możemy się przekonać postaw wobec spotykających bohaterów nieszczęść jest wiele. Jedni przyjmują je z pokorą, inni walczą z przeciwnościami do kresu sił. Nieszczęścia nie omijają nikogo, nawet postaci szlachetnych i prawych. To jak człowiek je przyjmuje, według niektórych twórców świadczy o jego człowieczeństwie. Współcześnie unika się bólu i cierpienia, jeśli jest to tylko możliwe, króluje hedonizm, a wszystko, co nie wyzwala przyjemności jest złe. Nieszczęściem są obowiązki, nakazy moralne, a nawet tradycja. Jednak życie dla każdego przygotowało prawdziwą czarę goryczy i nikt nie uniknie jej skosztowania. Każdy natknie się na przeszkodę, nieszczęście, którego nie sposób uniknąć. Czasem zmaganie z nim i przezwyciężenie może naprawdę wiele nauczyć.

strona:    1    2    3    4    5  





Wizerunek Boga, świata i człowieka w literaturze. Przedstaw zagadnienie na podstawie dwóch wybranych epok literackich

Ocena:
20/20
Teza: Literackie wizerunki,Boga, świata oraz człowieka zmieniają się w renesansie i romantyzmie.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przejrzysta, napisana płynnym językiem. Zawiera analizę omawianych utworów poetyckich.

Motyw heroicznego sukcesu człowieka w literaturze różnych epok. Przedstaw na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Nietypowy sukces człowieka – heroizm w walce ze złem, cierpieniem, własnymi słabościami.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca dojrzała, oparta na dobrze dobranych lekturach.

Człowiek i jego zmaganie z losem. Przedstaw problem, odwołując się do wybranych utworów literackich

Ocena:
20/20
Teza: Zmagania z losem jako główny motor kształtowania światopoglądu i charakteru człowieka.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca wyczerpująco przedstawia zmagania człowieka z losem. Przejrzysta kompozycja, ciekawe wnioski.

Czyny ludzkie i ich moralne konsekwencje. Omów na przykładach wybranych utworów literackich

Ocena:
20/20
Teza: „Człowiek zbudowany jest z przeciwności, w tym całe jego dramatyczne bogactwo i urok” - Jalu Kurek

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni odpowiada tematowi. Ciekawe przykłady literackie, dobry styl wypowiedzi.

Relacja między człowiekiem a Bogiem. Różne rozstrzygnięcia tego dylematu

Ocena:
20/20
Teza: W literaturze wszystkich epok bardzo wiele miejsca poświęcano zagadnieniu relacji między człowiekiem a Bogiem, które było analizowane z wielu stron zarówno w liryce, dramacie, jak i epice.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca oparta o czytelny plan. Przywołuje najważniejsze utwory, ukazując różnorodność postaw człowieka wobec boga.

Walka człowieka z przeciwnościami losu. Omów temat, odwołując się do wybranych dzieł literackich i filmowych

Ocena:
20/20
Teza: Różnorodność bohaterów literackich i filmowych, którym los nie oszczędził przykrych doświadczeń.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca świetnie napisana, oparta na niebanalnych przykładach filmowych. Pozostałe lektury przedstawione zostały poprawnie.

Jakiej wiedzy o człowieku dostarczyły ci poznane utwory literackie? Odpowiedz na podstawie wybranych przykładów z literatury XX wieku

Ocena:
20/20
Teza: Poszczególni pisarze odkrywają przed czytelnikiem ponadczasowe prawdy o człowieku i jego człowieczeństwie.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w interesujący sposób odkrywa literackie prawdy o człowieku. Bogata bibliografia.

Ludzie godni i nikczemni w literaturze. Scharakteryzuj postawy, odwołując się do wybranych przykładów z literatury

Ocena:
20/20
Teza: Mimo iż większość czytelników pragnie w życiu postępować tak jak godni bohaterowie, często intrygują i przyciągają ich złe postacie.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca zawiera ciekawe wnioski. Poprawny styl i sposób prowadzenia argumentacji.

Indywidualizm - wyraz dumy i wielkości człowieka, przejaw jego pychy, manifestacja inności... Oceń postawę wybranych bohaterów literackich różnych epok

Ocena:
20/20
Teza: Różne przyczyny indywidualizmu na podstawie losów wybranych bohaterów.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca wzorcowa, w pełni realizuje temat, odnosząc się do wszelkich rodzajów indywidualizmu.

Tragizm człowieka uwikłanego w swój czas historyczny. Omów temat na podstawie utworów wybranej epoki literackiej

Ocena:
20/20
Teza: W literaturze współczesnej ważnym tematem są przeżycia jednostki uwarunkowane określonym momentem dziejowym.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca dojrzała, zawierająca ważne wnioski. Przemyślana kompozycja i adekwatność w stosunku do tematu.

Jednostka wobec historii. Przedstaw zmagania się poszczególnych bohaterów z ich historycznym czasem

Ocena:
20/20
Teza: Jednostka wobec biegu dziejów może czuć się bezradna lub może próbować przeciwstawić się mu.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ambitna, oparta na poprawnie dobranych lekturach.

Przedstaw i omów portret człowieka współczesnego, odwołując się do wybranych przykładów literackich

Ocena:
20/20
Teza: Współczesna literatura ukazuje zdecydowanie negatywny obraz jednostki ludzkiej.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca bardzo dojrzała i wielowątkowa.

Zanalizuj postawy człowieka w sytuacji ekstremalnej na przykładzie literatury obozowej

Ocena:
20/20
Teza: Na zmiany w zachowaniu i postawy w sytuacji ekstremalnej ma wpływ trwanie sytuacji stresogennej.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca wnikliwie i szczegółowo opisuje postawy człowieka w ekstremalnych sytuacjach. Poprawnie dobrana literatura obozowa, czytelny wstęp i zakończenie.

Pan i sługa w literaturze. Przedstaw różne realizacje tego motywu, odwołując się do wybranych utworów.

Ocena:
20/20
Teza: Pan i sługa mogą mieć różne oblicza, ale najważniejszą ich cechą jest wzajemna więź i wierność sługi.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przemyślana i dopracowana. Umiejętnie wyciągnięte wnioski.

Odkrywanie tajemnic ludzkiej psychiki w literaturze i sztuce okresu schyłku XIX i początku XX w. Przybliż temat, analizując wybrane dzieła.

Ocena:
20/20
Teza: Literatura i sztuka są zwierciadłem epoki, mogą odkrywać przed odbiorcą tajemnice ludzkiej psychiki. Bez wątpienia literatura i sztuka przełomu wieków XIX i XX skupiają w sobie dwa powyższe twierdzenia.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca dojrzała, oparta na nietuzinkowych lekturach. Przemyślana kompozycja i wnioski.

Człowiek w poszukiwaniu innych światów. Na podstawie wybranych tekstów literackich, malarskich i filmowych scharakteryzuj wykreowaną rzeczywistość i ukaż jej funkcje.

Ocena:
20/20
Teza: Ludzie od zarania dziejów wierzyli, że ich pobyt na ziemi nie jest jedyną i ostateczną formą egzystencji. Wierzyli, że jest gdzieś furtka prowadząca w nikomu nieznane, tajemnicze miejsca – inne światy.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w wyczerpujący sposób realizuje temat. Różnorodne przykłady. Ciekawa prezentacja multimedialna.

Człowiek kowalem swego losu. Na przykładzie wybranych bohaterów literackich rozważ słuszność tej tezy

Ocena:
20/20
Teza: Bohaterowie literaccy świadomie podejmują wybory życiowe lub są zdeterminowani czynnikami zewnętrznymi.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni przemyślana. Ciekawy dobór przykładów, poprawna argumentacja.

Literatura wyrazem pesymistycznego, czy optymistycznego widzenia natury człowieka. Omów w oparciu o przykłady z różnych epok

Ocena:
20/20
Teza: W każdym człowieku znajdują się pokłady dobra, ale silne są także zasoby zła.

Ocena opisowa nauczyciela: Przemyślana prezentacja oparta na ciekawych przykładach. Trafne wnioski.

Ofiary własnych ambicji na przykładzie bohaterów różnych epok literackich. Omów, analizując wybrane utwory

Ocena:
20/20
Teza: Przedstawienie kreacji bohaterów literackich, którzy stali się ofiarami własnych ambicji.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca świadczy o samodzielnym myśleniu autora. Poprawna literatura i plan prezentacji.

Portret psychologiczny bohaterów. Omów na podstawie wybranych utworów

Ocena:
20/20
Teza: Psychologiczne portrety trojga bohaterów prozy XIX i XX wieku.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca świetnie charakteryzuje troje bohaterów literackich. Dojrzały wstęp oraz wnioski.

Jednostka wobec zbiorowości w ujęciu twórców dwóch wybranych epok. Rozważ problem na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Jednostki wyróżniające się na tle społeczeństwa w twórczości romantycznej i młodopolskiej.

Ocena opisowa nauczyciela: Obszerna praca ukazująca szczególne jednostki w społeczeństwie. poprawna bibliografia i plan prezentacji.

Społecznik a indywidualista. Wykaż różnice na podstawie wybranych lektur

Ocena:
20/20
Teza: Podstawowe różnice, które dzielą postawy społecznikowskie i indywidualistyczne.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni realizuje temat pokazując złożoność problemu.

Wizja Boga, świata i losu człowieka w literaturze średniowiecznej. Omów na wybranych przykładach literackich

Ocena:
20/20
Teza: Przedstawienie wizji Boga, świata i losu człowieka w literaturze średniowiecznej.

Ocena opisowa nauczyciela: Szczegółowa i przemyślana prezentacja ukazująca bogactwo średniowiecznej świadomości.

Zachowanie człowieka w sytuacjach ekstremalnych. Przedstaw na wybranych przykładach literackich.

Ocena:
19/20
Teza: Nie jest możliwa obiektywna ocena zachowań człowieka w sytuacji zagrożenia życia. Gdy nasze podstawowe potrzeby fizjologiczne i psychiczne nie są zaspokojone nie potrafimy normalnie funkcjonować i odzywają się w nas instynkty zwierzęce.

Ocena opisowa nauczyciela: Temat potraktowany poważnie. Przytoczone argumenty udowadniają w pełni tezę.

Poszukiwanie przez bohaterów literackich prawdy o życiu i sobie samym. Przedstaw na podstawie wybranych lektur

Ocena:
19/20
Teza: Doświadczenia życiowe są siłą sprawczą wielkich zmian w życiu nie tylko w odniesieniu do postaci wykreowanych na kartach powieści, ale także do autorów poszczególnych dzieł.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przemyślana, dokładnie realizuje założenia tematu. Poprawny styl i język wypowiedzi.

W poszukiwaniu odpowiedzi na pytanie - jak żyć? Odwołaj się do wybranych utworów literackich

Ocena:
19/20
Teza: Literatura XIX i XX wieku dostarcza nam coraz więcej postaci walczących z przeciwnościami losu, zmagających się z samym sobą, rozdartych, „szukających własnego ja”.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przemyślana, doskonale łączy z sobą poszczególne lektury. Poprawny język.

Bohaterowie wierni swoim ideałom. Przedstaw na wybranych przykładach literackich

Ocena:
19/20
Teza: Patrząc na dorobek literacki twórców na przestrzeni epok, nie pozwala on na nadmierny optymizm, bowiem autorzy wskazują na szereg czynników, które raczej ograniczają jednostkę, nie pozwalając na indywidualizm i swobodny rozwój.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca świadczy o dojrzałości autora. Lekkość poruszania się po obszarze kultury. Ciekawe lektury.

Walka człowieka z samym sobą. Przedstaw na literackich przykładach

Ocena:
19/20
Teza: Twórcy literaccy w swych dziełach prócz fabuły poruszali wątki psychologiczne bohaterów. Poprzez zachowania postaci możemy dokonać oceny motywacji ich często kontrowersyjnych czynów.

Ocena opisowa nauczyciela: Mądra i przemyślana praca. Standardowe odwołania do literatury. Poprawna kompozycja.

Motyw człowieka upokorzonego. Omów zagadnienie, odwołując się do literatury różnych epok

Ocena:
19/20
Teza: W literaturze możemy odnaleźć różne oblicza upokorzenia człowieka.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca dobrze skonstruowana, odwołuje się do wielu przykładów.

Jednostka wobec zbiorowości. Rozważ problem, odwołując się do przykładów z dwóch różnych epok

Ocena:
19/20
Teza: Różne postrzeganie misji społecznych i narodowych przez bohaterów dwóch kontrastujących ze sobą epok – magicznego romantyzmu i racjonalnego pozytywizmu.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca odzwierciedla temat. Zawiera pełną bibliografię i plan pracy.

Koncepcja człowieka w literaturze średniowiecza i renesansie. Przeanalizuj na przykładzie wybranych tekstów wyżej wspomnianych epok

Ocena:
19/20
Teza: Odmienność pojmowania koncepcji człowieczeństwa w średniowieczu i renesansie.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni odzwierciedla temat. Poprawna bibliografia i ramowy plan pracy.

Scharakteryzuj różne postawy człowieka w obliczu nieszczęścia. Odwołaj się do wybranych utworów

Ocena:
19/20
Teza: W literaturze często możemy odnaleźć jednostkowe reakcje człowieka na nieszczęście.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja w pełni poprawna - ciekawe i niejednorodne przykłady odbierania przez człowieka nieszczęścia.

Uprzedmiotowienie człowieka jako problem w literaturze. Omów i zinterpretuj zjawisko na wybranych utworach współczesnych

Ocena:
19/20
Teza: Sprowadzenia człowieka do przedmiotu na przykładzie literatury wojennej oraz „Kartoteki” Tadeusza Różewicza.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca porusza trudny i niejednoznaczny problem. Poprawna bibliografia i ramowy plan.

Synteza losu polskiego XIX wieku. Omów zagadnienie, odwołując się do wybranych utworów literackich

Ocena:
19/20
Teza: Cechy wspólne poszczególnych postaci, a typowy polski los bohatera XIX wieku.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ukazuje bogactwo losów Polaków istniejących w XIX wieku na kartach literatury oraz udowadnia niemożliwość przedstawienia syntezy polskiego losu.

Jaki wpływ mają negatywne przeżycia na losy człowieka? Odpowiedz na pytanie na podstawie wybranych utworów literackich

Ocena:
18/20
Teza: Cierpienie jest nieodłącznym towarzyszem człowieka. Bohaterowie literaccy starają odnaleźć sens w jego przeżywaniu.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja poprawna, oryginalne lektury. Na uwagę zasługuje rozbudowana bibliografia i dobry styl wypowiedzi. Można pogłębić argumentację, aby zdobyć maksymalną liczbę punktów.

Rola doświadczeń życiowych w kształtowaniu człowieka. Przestaw na przykładzie wybranych utworów literackich i filmów

Ocena:
18/20
Teza: Drzewo nie smagane wiatrem, rzadko kiedy wyrasta na silne i zdrowe.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawna. Ciekawa teza uargumentowana na przykładach literackich i filmowym.

Zawiłości psychiki ludzkiej ukazane w literaturze polskiej i obcej

Ocena:
18/20
Teza: Zarówno psychologia, jak i literatura próbują zgłębić psychikę człowieka. Jednak nigdy nie będzie poznana w pełni.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca szeroko opisuje temat. Kolejne argumenty dobrana poprawnie. Ciekawa literatura.

Błędne decyzje, niewłaściwe wybory. Omów jak pod ich wpływem zmieniło się życie bohaterów literackich

Ocena:
18/20
Teza: Bohaterowie utworów literackich stają przed wieloma dylematami. Często zdarza się tak, że dokonują niewłaściwych wyborów i nie zawsze są na tyle dojrzali aby ponieść ich konsekwencje.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w ciekawy sposób opisuje drogi różnych bohaterów literackich. Poprawna bibliografia i rozbudowany ramowy plan wypowiedzi.

Najciemniejsze oblicza człowieczeństwa. Przedstaw na wybranych utworach literackich.

Ocena:
17/20
Teza: Ciemne strony natury człowieka: podłość, chciwość, egoizm, okrucieństwo. Czasem te mroczne strony natury człowieka, zaczynają przewyższać dobre cechy.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ciekawa, opisująca kilka z wielu negatywnych cech człowieka. Poprawna bibliografia.

Trudne decyzje bohaterów literackich. Pokaż na wybranych przykładach z różnych epok literackich

Ocena:
17/20
Teza: Bohaterowie literaccy stają przed traumatycznymi wyborami, czasem dużo cięższymi niż rzeczywiste życiowe problemy.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni realizuje temat. Poprawny język i styl wypowiedzi.

Moralność człowieka poddana próbie. Przedstaw problem na wybranych przykładach.

Ocena:
16/20
Teza: We wszystkich utworach można znaleźć motyw moralności. Niekiedy bohaterowie stają przed wyborem i tylko od ich etycznego kodeksu zależy, jaką drogą pójdą.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przeciętna. Zawiera kilka usterek językowych. Teza poprawnie uargumentowana.

Kondycja ludzka ukazana w literaturze rożnych epok.

Ocena:
16/20
Teza: Literatura różnych epok ukazuje w sposób indywidualny postawy swych bohaterów, a poprzez to kondycję sobie współczesnych.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca zwięzła. Zawiera niezbędne argumenty do udowodnienia tezy. Poprawna bibliografia.