Pogotowie maturalne: Motywy literackie - Motyw śmierci


Obraz śmierci w sztuce średniowiecza. Omów na wybranych przykładach

Epoką, która przodowała we wpajaniu ludziom myśli o kruchości życia było bez wątpienia średniowiecze. Początkowo śmierć pojmowano jako wzniosłą i romantyczną. Powstała wówczas nawet ars moriendi, czyli sztuka umierania, dotycząca dobrej, godnej, szlachetnej śmierci wybitnej postaci. Kościół katolicki w odpowiedzi na szalejącą w XIV i XV wieku czarna śmierć wprowadził konkretne obrzędy i zwyczaje mające odbywać się na łożu śmierci. Chrześcijański model nakazywał między innymi zamknięcie wszystkich ziemskich spraw, pożegnanie się z najbliższymi, wyznanie grzechów i pojednanie się z Bogiem. Od XIV stulecia, wskutek epidemii dżumy, nastąpiła zmiana w sposobie postrzegania śmierci. Pojawił się motyw danse macabre, czyli tańca śmierci, przedstawianego jako korowód ludzi różnych stanów i zawodów prowadzonych przez śmierć. Taniec ten odzwierciedlał wszechobecność śmierci, która wszystkich ludzi traktuje tak samo. Ta alegoria ma uzmysłowić ludziom wzajemną równość w godzinie zakończenia życia, wywołać lęk i smutek. Wyobrażenia śmierci w średniowieczu miały przede wszystkim charakter dydaktyczny – przypominać miały o kruchości ludzkiego żywota i zachowaniu pokory wobec Stwórcy.

Początkowo sztuka średniowiecza obrazowała śmierć jako martwe ciało kobiece owinięte pośmiertnym całunem. Najczęściej zaznaczano też ślady rozkładu, ogólne wrażenie miało być jak najbardziej odpychające. Potem upowszechniła się też postać apokaliptycznego jeźdźca, który pędził galopem przez stosy ciał ludzkich. Jednym z najbardziej znanych dzieł sztuki dotyczących tematyki apokaliptycznej są drzeworyty Albrechta Dϋrera. Niemiecki artysta wydał w 1498 r. ilustrowaną Księgę Apokalipsy św. Jana. Teksty były drukowane na odwrocie każdej z 14 rycin, które ukazywały wizje końca świata. Najsłynniejsza jest rycina przedstawiająca Czterech Jeźdźców Apokalipsy. Pierwszy jedzie na białym koniu i trzyma w ręku łuk – jest symbolem Podboju. Drugi – trzymający miecz, jedzie na koniu barwy ognia – symbolizuje Wojnę. Trzeci, który trzyma w ręku wagę i jedzie na czarnym koniu, to symbol Głodu. Trzej jeźdźcy pędzą naprzód tratując wszystko, co napotykają na swej drodze. Czwarty jeździec, który ma postać szkieletu na trupo-bladym koniu, to śmierć, która podąża tuż za Podbojem, Wojną i Głodem zbierając krwawe żniwa. Dzieło Dϋrera osiągnęło wspaniały ładunek ekspresyjny dzięki połączonemu działaniu rzeczywistości i fantazji. Można podziwiać, jak abstrakcyjny tekst przesycony mistyczną symboliką znalazł przekonywający wyraz w twórczości niemieckiego artysty.

Z czasem zaczęto przedstawiać śmierć jako nagi szkielet z kosa. Kosa symbolizowała tu zbieranie krwawych plonów. Nieznany autor wykorzystał taki wizerunek w „Rozmowie mistrza Polikarpa ze śmiercią” pochodzącej z około 1440 roku. Mędrzec Polikarpus modli się, by móc ujrzeć śmierć. Pan Bóg spełnia jego życzenie. Przed jego oczami staje kobieta, której czaszkę pokrywa żółtawa skóra, z oczu kapie krew:
„Chuda, blada, żołte lice
Lści się jako miednica;
Upadł ci jej koniec nosa,
Z oczu płynie krwawa rosa;(…)
Nie było warg u jej gęby,
Poziewając skrzyta zęby;
Miece oczy zawracając,
Groźną kosę w ręku mając;”

Już sam obraz ohydnej kobiety ma na celu podkreślenie marności ludzkiego życia. Tradycyjnie śmierć dzierży w dłoni kosę, która pomaga jej w wypełnianiu powinności, jaką jest „pozbawianie ludzi żywota”. Polikarp, początkowo przerażony widokiem szkaradnej kobiety, decyduje się w końcu zadać jej kilka pytań od wieków nurtujących ludzkość. Pyta śmierć o jej pochodzenie, na co ta odpowiada, że pojawiła się, gdy rajska Ewa zerwała jabłko. Polikarp chce również poznać powód jej niechęci do ludzi oraz możliwości ułaskawienia. Odpowiedzi nie pozostawiają jednak złudzeń. Każdego człowieka spotyka ten sam los, ponieważ śmierć nie daje się przebłagać ani przekupić. Śmierć w tym utworze przedstawiona jest okrutna i groźna, przed którą nie ma ucieczki, bo dopadnie każdego:
„Nikt się przede mną nie skryje,
Wszytkiem żywem utnę szyje.”
Śmierć jest nieunikniona, nie znamy wprawdzie jej godziny, ale samego przyjścia możemy być pewni. Wobec niej wszyscy są równi: bogaci i biedni, ludzie prawi i grzesznicy. Takie rozumienie bezpośrednio nawiązuje do motywu danse macabre. Śmierć nikogo nie faworyzuje, nie uwzględnia ziemskich zasług. Szczególnie niechętnie odnosi się jednak do przekupnych sędziów i rozpustnych zakonników przywiązanych do mało istotnych spraw doczesnych. Z utworu płynie przesłanie: wobec śmieci wszyscy są równi, nie uwzględnia ona żadnych ziemskich zasług, każdy człowiek, który się narodził musi umrzeć.
Kolejny wizerunek śmierci odnajdziemy na pochodzących z 1500 r. drzeworytach Hansa Holbeina. Śmierć przedstawiona została na nich w sposób groteskowy - ma postać szkieletu, który zaskakuje przedstawicieli różnych stanów. Po raz pierwszy zostały one opublikowane w 1538, ale duchem w pełni należą do średniowiecza. Jeden z drzeworytów przedstawia astronoma przy pracy, któremu śmierć, zamiast modelu wszechświata, podsuwa czaszkę, sugerując, że ona bardziej warta jest kontemplacji. Inne ukazują biskupów, papieża, starca, biedaka, księżną, pannę młodą... Słowem – wszystkich, bo nikogo śmierć nie ominie. Motyw korowodu został przez średniowiecznego artystę przetworzony w pojedyncze sceny. Na każdej z rycin dostrzegamy upiorny szkielet, który wyciąga rękę do żywej istoty. Celem artystycznym jest uchwycenie kontrastu pomiędzy ruchliwością martwych a bezwładem żywych. Celem moralnym - przypomnienie, że niewiadoma jest godzina śmierci i że wobec niej wszyscy są równi. Wśród postaci które porwał do tańca szkielet jest zajęty światowymi sprawami mnich, astrolog, kupiec i chłop pochłonięty pracą na roli. Śmierć nie zważa na obowiązki jakie mają jeszcze do wypełnienia ludzie. Nie bacząc na ich protesty i cierpienie bliskich, prowadzi ich do makabrycznego korowodu.

Drzeworyty są wykładnią moralności średniowiecznej, wyrastającej z myśli chrześcijańskiej. Taki obraz śmierci utrwalił się na długie epoki w świadomości europejskiej, często był powtarzany wręcz dosłownie, z niewielką jedynie zmianą atrybutów – pojawi się koń czy szata okrywająca Kostuchę. Ale zasady, którymi Śmierć się rządzi, pozostały takie same. Inne obrazy czy miniatury o tej tematyce przedstawiają zazwyczaj podobną grupę ludzi w tanecznym kręgu lub sznurze, trzymających się za ręce i wiedzionych przez personifikacje śmierci, podobne do tej omówionej przed chwilą. W grupie takiej znajdują się przedstawiciele obu płci i wszystkich stanów – chłopstwa, stanu kupieckiego, rycerzy i duchowieństwa. Nierzadko pojawiają się tam sylwetki ludzi w młodym wieku, którzy – wydawałoby się – nie mają powodów, by myśleć już o śmierci. Przesłanie tego typu dzieł przypomina jednak, że każdy powinien myśleć o końcu. Owo złowieszcze memento mori (pamiętaj o śmierci) staje się jednym z haseł epoki. Tak właśnie wyobrażał sobie śmierć nieznany artysta z XIV w. Ilustracja przedstawia siłę śmierci, jej wszechwładzę i grozę. Nad światem unosi się straszliwy kościotrup z ogromną kosą. Przerażenie budzą skrzydła przypominające skrzydła nietoperza, ale są ogromne i spiczasto zakończone. Na ziemi kłębi się przerażony tłum. Jedni padają na twarz, inni unoszą oczy ku niebu. Układ leżących ciał świadczy o wielkim przerażeniu skłębionego tłumu.

Kolejnym z zasadniczych sposobów ujmowania motywu śmierci w literaturze średniowiecznej stało się kreowanie jej jako ostatniego etapu na drodze ascezy, prowadzącego człowieka do świętości. Z takim ujęciem spotykamy się w „Legendzie o świętym Aleksym” Tytułowy bohater postanowił pewnego dnia dobrowolnie oddać się cierpieniu, wyzbywając wszystkiego, co miał, w imię wyższych racji i wyznawanej przez siebie wiary. Zdecydował się na porzucenie wszystkich tych, których kochał, opuściwszy rodzinę, przyjaciół i piękną małżonkę w noc poślubną. Nierozpoznany przez nikogo, długie lata cierpiał głód, upodlenie oraz nędzę w progach własnego domu. Zrezygnował on z życia ziemskiego, uznając je jedynie za marny etap na drodze do życia wiecznego. Nie obawiał się on śmierci, świadomy iż jest ona koniecznym dopełnieniem jego losu. Była ona ostatnim etapem wędrówki do zrealizowania szczytnych ideałów oraz zbliżenia się do Boga i wzorca świętości. Śmierć, która w końcu nadeszła nie była dotkliwą dla bohatera, ponieważ stanowiła skutek jego świadomych decyzji i krok ku lepszemu życiu, a zarazem rekompensowana była rosnącą bliskością Wszechmogącego i świadomością jego stałej obecności w życiu bohatera.

Aleksy umierał godnie, pełen nadziei na lepszy świat, śmierć stała się zatem dla niego nie kresem, ale początkiem prawdziwego życia. Towarzyszyły jej nadzwyczajne okoliczności – rozdzwoniły się dzwony pobliskich kościołów, doszło do kilku cudownych uzdrowień. Dowodzą one, iż bohaterowi udało się osiągnąć obrany cel – dosięgnąć ideału świętości i dostąpić życia wiecznego. Śmierć w tym przypadku oznaczała zatem nie karę, ani nieszczęście ale środek konieczny do realizacji powziętych zamierzeń i osiągnięcia pełnej bliskości ze Stwórcą. Była przepustką do lepszego świata, stanowiąc wzór godnego, pełnego wiary i pogodzenia się ze światem i samym sobą umierania.

Literatura średniowieczna utrwaliła także, równie istotny model godnego umierania, wpisującego się w ideały rycerskiego etosu i śmierci na polu bitwy, zrealizowany między innymi w słynnej, wywodzącej się z nurtu chanson de geste „Pieśni o Rolandzie”. Ujęcie ostatnich chwil wielkiego hrabiego Rolanda, konającego w na polu bitwy w wąwozie Ronceval, wykreowane zostało za sprawą zastosowania heroizacji i sakralizacji wydarzeń. To właśnie za jego sprawą ujawnia się i krystalizuje w osobie Rolanda portret człowieka, umierającego śmiercią idealnego rycerza średniowiecznego. Rezygnuje on z wzywania posiłków, decydując się na podjecie samotnej, nierównej walki, świadomy rychłej śmierci - w imię honoru. W obliczu nieuchronnego końca często odwołuje się do Boga poprzez modlitwę za swoich towarzyszy oraz za własną duszę. Ukrywa róg i swój wspaniały miecz, by nie dostały się one w ręce pogan. W chwili śmierci dokonuje rachunku sumienia, żałując za swe winy i powierzając swoją duszę Stwórcy, dokonuje symbolicznego gestu wasalnego unosząc ku niebu swą rękawicę – oddaje tym samym Bogu swoje życie jako lenno. Jawi się zatem jako człowiek głęboko wierzący, zwłaszcza iż w imię swojej wiary walczy z poganami. Postawa Rolanda zostaje dodatkowo uświęcona poprzez wizję aniołów zabierających jego duszę do nieba w chwilę po śmierci. Rycerz odznacza się niebywałym męstwem – konając, ostatkiem sił powala jeszcze saraceńskiego przeciwnika. Jest dozgonnie oddany Francji, ku której w chwili śmierci zwraca twarz. Każdy szczegół umierania Rolanda został w utworze nacechowany niemalże symbolicznie, czyniąc tym samym portret wyodrębnionego z tła bohatera doskonałą i pełną realizacją założeń rycerskiego umierania. Tworzy ono niedościgniony ideał, do którego dążyć winni wszyscy inni. Roland oddaje bowiem życie na polu walki, z honorem, za ojczyznę, władcę, religię i współtowarzyszy. Takie ujęcie sposobu umierania, podobnie jak i śmierć prowadząca do świętości stanowi stały topos literatury.

Różnorodne sposoby pojmowania motywu śmierci i sposobu umierania w średniowieczu, ściśle uzależnione od uwarunkowań historycznych, światopoglądowych i epokowych. Twórczość średniowieczna, kształtowana w duchu uniwersalizmu teokratycznego świata, podporządkowana odkrywaniu i propagowaniu boskich prawd, zajmowała szczególnie wyraziste i specyficzne stanowisko wobec problemu śmierci i sposobu umierania. Powstawały na jej gruncie przede wszystkim ujęcia o charakterze uniwersalnym, pełniące funkcje dydaktyczne. Wśród nich możemy wyróżnić podstawowe motywy związane z umieraniem – danse macabre i ars moriendi. Mimo upływu stuleci ich symbolika jest żywa również i dziś.

strona:    1    2    3    4    5  





Bo życie kruche jest... Motyw cierpienia i śmierci na podstawie wybranych utworów literackich i dzieł sztuki

Ocena:
20/20
Teza: Bohaterowie literaccy często staja w obliczu śmierci i cierpienia. Zjawiska te są wielowymiarowe i często nieuniknione.

Ocena opisowa nauczyciela: Temat trudny. Bardzo dobrze przeprowadzona argumentacja broni tezę prezentacji. Ciekawe wnioski uzupełniają całość. Brawo!

Symbol jako sposób nazywania niewyrażalnego. Interpretując wybrane utwory literackie i dzieła malarskie, określ rolę symbolu w komunikacji artystycznej

Ocena:
20/20
Teza: Śmierć, szczególnie u twórców modernistycznych ma często znaczenie symboliczne, jest nośnikiem pewnych głębszych przemyśleń i przeżyć autora

Ocena opisowa nauczyciela: Autor w umiejętny sposób porusza się po świecie literatury i sztuki. Na uwagę zasługuje bogata bibliografia.

Różne sposoby ukazywania śmierci i umierania w literaturze i malarstwie renesansu oraz przełomu XIX i XX wieku

Ocena:
20/20
Teza: Motyw życia i śmierci towarzyszy ludzkości od początku jej istnienia poprzez wszystkie epoki literackie i artystyczne.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca dojrzała, bardzo przejrzysta. Kolejne argumenty przedstawione są logicznie. Dobre wprowadzenie do tematu i wnioski.

Motyw śmierci w literaturze i sztukach plastycznych. Omów zagadnienie, odwołując się do wybranych dzieł

Ocena:
20/20
Teza: W zależności od epoki historycznej, kultury, światopoglądu i głoszonych idei człowiek próbował oswajać śmierć, pojąć jej zagadkę.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca bardzo obszerna i szczegółowa. Temat wnikliwie zanalizowany.

Śmierć jako motyw w literaturze i sztuce. Przeanalizuj zagadnienie na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Artyści, próbując przybliżyć innym tajemnicę śmierci, przedstawiali w swoich dziełach własne wyobrażenia umierania i życia pośmiertnego.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca bogata w różne wizje śmierci. Rozbudowana bibliografia, płynna i poprawna wypowiedź. Ciekawe ilustracje.

Analizując wybrane utwory literackie, omów funkcje śmierci i zła w baśniach, bajkach i mitach

Ocena:
20/20
Teza: Zło i śmierć podstawowymi elementami baśniowego, bajkowego i mitycznego świata.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni realizuje temat. Ciekawe przykłady literatury podmiotowej, przemyślana kompozycja.

Danse macabre - motyw śmierci w literaturze i sztuce

Ocena:
20/20
Teza: Taniec śmierci odzwierciedla wszechobecność śmierci, która wszystkich ludzi traktuje tak samo.

Ocena opisowa nauczyciela: Motyw bardzo poprawnie opracowany. Zawiera zarówno literackie, jak i plastyczne przykłady. Dobra bibliografia i plan prezentacji.

Czekając na śmierć, czyli jak i w czym odnaleźć sens życia kiedy brak już nadziei. Rozwiń temat w oparciu o wybrane utwory z różnych epok

Ocena:
20/20
Teza: Autorzy każdej epoki przedstawiali ludzi oczekujących na śmierć, świadomych jej nieuchronnego nadejścia.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca zawiera wszelkie niezbędne argumenty. Poprawna konstrukcja, ciekawy tok myślenia.

Ars moriendi - wielcy bohaterowie literaccy wobec śmierci. Zaprezentuj ich postawy i autorskie sposoby kreacji analizując wybrane dzieła

Ocena:
20/20
Teza: Główne utwory związane z ars moriendi powstały w średniowieczu, jednak i w późniejszej literaturze możemy odnaleźć przykłady godnej śmierci.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca wykorzystuje dostępne argumenty. Poprawna stylistyka, logiczna spójność.

Przedstaw funkcjonowanie motywu śmierci w literaturze i sztuce średniowiecza i baroku

Ocena:
20/20
Teza: Charakterystyka obrazów śmierci w średniowieczu i barok

Ocena opisowa nauczyciela: Praca szczegółowa, zawiera wiele ciekawych przykładów z literatury i sztuki. Poprawna kompozycja, teza i wnioski.

Człowiek wobec śmierci w literaturze i sztuce. Przedstaw zagadnienia na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Artyści często wykorzystywali motyw śmierci, by ukazać swój stosunek do niej lub stosunek swego pokolenia.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca zawiera wiele interesujących przykładów. Poprawna bibliografia i plan.

Miłość i śmierć w wybranych utworach literackich i w sztuce

Ocena:
20/20
Teza: Miłość i śmierć w literaturze i kulturze – popularność omawianych motywów.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja w pełni realizuje temat. Ciekawe przykłady oraz wnioski.

Literackie i malarskie sposoby heroizacji śmierci bohatera. Omów problem na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Heroizacja śmierci bohaterów najczęściej służyła zachowaniu pamięci i oddaniu hołdu nieprzeciętnym jednostkom.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ciekawa, oparta na przykładach z różnych epok literackich.

Przedstaw motyw poświęcenia życia w literaturze. Scharakteryzuj problem, analizując przykłady literackie z różnych epok

Ocena:
20/20
Teza: Ukazanie wyjątkowych postaci, które w imię szczytnej idei poświęciły własne życie.

Ocena opisowa nauczyciela: Temat ciekawie przedstawiony. Oparty na lekturach z różnych epok.

Wesela i pogrzeby w literaturze polskiej. Omów różnorodne ujęcia motywów, odwołując się do wybranych przykładów

Ocena:
20/20
Teza: Motyw wesela i pogrzebu w twórczości pisarzy polskich różnych epok.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja w pełni wyczerpuje temat - opisuje dwa wesela i dwie ceremonie pogrzebowe.

Przedstaw różne wyobrażenia ludzi dotyczące śmierci w oparciu o wybrane dzieła literackie

Ocena:
20/20
Teza: a) Uniwersalność i tajemniczość tematu śmierci widziana oczami twórców literatury.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja wnikliwie przedstawia wybrane utwory. Poprawny styl i kompozycja.

Motyw śmierci w literaturze i sztuce romantyzmu i Młodej Polski. Omów na wybranych przykładach.

Ocena:
20/20
Teza: Zaprezentowanie funkcjonowania motywu śmierci w literaturze i sztuce romantyzmu i Młodej Polski.

Ocena opisowa nauczyciela: Bogata bibliografia i szczegółowy plan prezentacji.

Przedstaw rolę motywu śmierci w wybranych utworach literackich

Ocena:
20/20
Teza: Pisarze i poeci w zależności od roli, jaką przypisywali motywowi śmierci opisywali różnorodne jej oblicza.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja przemyślana, pokazuje różnorodne wizje śmierci służące różnym celom autorskim.

In hora mortis. W jaki sposób poeci opisywali swoje przeżycia związane ze śmiercią ważnych dla nich osób?

Ocena:
20/20
Teza: Artyści przeżywając śmierć ważnych dla nich osób swoje refleksje przekazywali za pomocą języka poezji.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja w pełni realizuje temat. Mówi o poetyckich obrazach "godziny śmierci" w różnych epokach.

Wykorzystanie motywu śmierci w utworach literackich i malarskich XIX i XX wieku Omów, analizując wybrane dzieła

Ocena:
19/20
Teza: Literatura odbiega od przedstawiania śmierci wyłącznie w biologicznym wymiarze, nadając jej określony sens.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca logiczna, zawierająca bogatą literaturę podmiotową i przedmiotową. Wiele argumentów na udowodnienie tezy.

Motyw śmierci w literaturze i malarstwie. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
19/20
Teza: Temat śmierci jest ciągle aktualny i fascynuje wielu artystów, dlatego też powstało mnóstwo dzieł poruszających tę kwestię.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca napisana dobrym stylem. W pełni realizuje temat.

Obraz śmierci w malarstwie i literaturze. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
19/20
Teza: Myśl o śmierci towarzyszyła człowiekowi praktycznie od zawsze. Istnieją na to dowody w poezji, prozie, dramacie czy sztukach pięknych.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca napisana płynnym językiem. Ciekawe przykłady z malarstwa. Logiczna i przejrzysta kompozycja.

Motyw samobójstwa w literaturze. Przedstaw na wybranych przykładach pochodzących z różnych epok

Ocena:
19/20
Teza: W literaturze akt samobójstwa jest najczęściej potępiany i nie prowadzi do niczego pozytywnego.

Ocena opisowa nauczyciela: Temat zwięźle ukazany. Poszczególne argumenty sformułowane poprawnie. Jasne wnioski. Właściwy plan i bibliografia.

Śmierć i umieranie w literaturze dawnej oraz współczesnej. Omów na podstawie dwóch epok

Ocena:
19/20
Teza: Różnorodność sposobów ujęcia motywu śmierci i umierania jest ściśle uzależniona od okoliczności historycznych, światopoglądowych i epokowych.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca dojrzała, wnikliwie analizuje temat. Poprawnie dobrana literatura.

Motyw śmierci w literaturze. Dokonaj analizy wybranych utworów z różnych epok

Ocena:
19/20
Teza: Artyści, próbując przybliżyć innym tajemnicę śmierci przedstawiali w swoich dziełach własne wyobrażenia umierania i życia pośmiertnego.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca szeroko ukazuje motyw śmierci w literaturze. Szczegółowa bibliografia i plan pracy.

Przedstaw różne wyobrażenia ludzi dotyczące śmierci w oparciu o wybrane dzieła literackie

Ocena:
19/20
Teza: Przez wieki w literaturze śmierć przybierała różnorodne obrazy.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca na kilku przykładach pokazuje jak artyści przedstawiali śmierć. Poprawna bibliografia i język wypowiedzi.

Scharakteryzuj różne ujęcia motywu śmierci w literaturze i określ ich funkcje

Ocena:
19/20
Teza: Artyści odmiennie przedstawiali motyw śmierci w literaturze w zależności od funkcji jaką miał pełnić.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca pokazując różne ujęcia śmierci uwzględnia ich funkcję. Poprawny język, rozbudowana bibliografia i plan pracy.

Sposoby ukazywania bohaterskiej śmierci w literaturze. Scharakteryzuj je na podstawie wybranych utworów różnych epok literackich.

Ocena:
19/20
Teza: Mimo iż istota śmierci jest niezmienna, odmienne są sposoby prezentacji bohaterskiej śmierci w literaturze rożnych epok.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawna, bogata bibliografia.

Sceny śmierci w literaturze. Porównaj i omów ich funkcje w wybranych dziełach

Ocena:
19/20
Teza: Aby „oswoić” śmierć poszczególni twórcy próbowali przedstawić różnorodne sceny śmierci.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca zawiera wszystkie niezbędne elementy. Poprawny plan pracy oraz bibliografia.

Obraz śmierci w sztuce średniowiecza. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
19/20
Teza: Wyobrażenia śmierci w średniowieczu miały przede wszystkim charakter dydaktyczny – przypominały o kruchości ludzkiego żywota i zachowaniu pokory wobec Stwórcy.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ciekawa, ukazuje różnorodność wizerunków śmierci. Poprawna bibliografia.

Motyw śmierci i czasów ostatecznych w literaturze, sztuce i muzyce. Omów, analizując wybrane przykłady

Ocena:
19/20
Teza: Motyw śmierć i czasów ostatecznych ukazywany jest na obraz i podobieństwo wyobrażeń ludzi żyjących w danej epoce.

Ocena opisowa nauczyciela: Zwięzła praca w pełni realizująca temat.

Topos śmierci heroicznej w literaturze. Przedstaw jego źródła i udowodnij jego popularność w epoce romantyzmu i literaturze współczesnej

Ocena:
19/20
Teza: Popularność motywu śmierci heroicznej w romantyzmie i czasach współczesnych.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja w pełni poprawna, właściwy dobór lektur i ciekawe wnioski.

Motyw miłości i śmierci. Przedstaw na wybranych przykładach literackich

Ocena:
18/20
Teza: Miłość i śmierć w literaturze to nierozerwalne uczucia.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca na odpowiednio dobranych przykładach literackich ilustruje postawioną tezę. Poprawna bibliografia.

Bohaterska śmierć w literaturze. Przedstaw na wybranych przykładach literackich

Ocena:
18/20
Teza: W romantyzmie twórcy ukazywali śmierć bohaterów w celu ukazania właściwej postawy patriotycznej, jednak sposoby przedstawiania zgonu bohatera były różne.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawna, napisana dobrym językiem. Teza poprawnie uargumentowana.

Różne ujęcia śmierci w literaturze i sztuce. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
18/20
Teza: Pomimo licznych prób ukazania śmierci w literaturze i sztuce wciąż pozostaje ona tajemnicą.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawnie realizuje temat. Dobry język i styl wypowiedzi.

Samobójstwo jako temat utworów literackich różnych epok

Ocena:
18/20
Teza: Ucieczka przed realnym życiem, zagubienie w świecie wartości oraz niedojrzałość i nieodpowiedzialność jako źródła decyzji samobójczej wybranych bohaterów literackich.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca świetnie realizuje temat. Ciekawa kompozycja pracy.

Motyw umierania ukazany w literaturze. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
18/20
Teza: W literaturze problem śmierci jest podejmowany niezwykle często.

Ocena opisowa nauczyciela: Poprawna i przejrzysta praca. Ciekawa prezentacja pps.

Śmierć w literaturze różnych epok

Ocena:
18/20
Teza: Śmierć to jeden z najczęściej pojawiających się motywów w literaturze.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca bardzo zwięzła. Poprawna forma wypowiedzi i przytoczone argumenty.

Człowiek wobec śmierci w poznanych utworach literackich różnych epok. Przedstaw na wybranych przykładach

Ocena:
18/20
Teza: Wizerunek śmierci zmieniał się w zależności od czasu, w którym poruszano ten temat.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przeciętna. Dobra argumentacja. Poprawny język i styl wypowiedzi.

Motyw śmierci heroicznej w wybranych utworach

Ocena:
18/20
Teza: Literatura wskazuje bohaterów, którzy poświęcając swoje życie w dobrej sprawie, ukazali swe męstwo i odwagę.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja poprawna, analizuje podstawowe utwory dotyczące heroicznej śmierci.

Stosunek człowieka do śmierci. Przedstaw problem, opierając się na wybranych lekturach

Ocena:
17/20
Teza: Obraz śmierci w literaturze ukształtowany jest na obraz i podobieństwo ludzkich wyobrażeń danej epoki.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawna i przejrzysta. Śmierć została przedstawiona wieloaspektowo, na przykładzie lektur z różnych epok.

Funkcje motywu śmierci w literaturze i sztuce. Przedstaw na podstawie wybranych utworów

Ocena:
17/20
Teza: Śmierć jest zjawiskiem ponadczasowym, które na przestrzeni epok literackich zmienia swój wizerunek.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przeciętna. Poprawna bibliografia i plan wypowiedzi.

Wizerunek śmierci w utworach literackich i malarstwie. Zaprezentuj odwołując się do wybranych przykładów

Ocena:
17/20
Teza: We wszystkich epokach niemal każdy twórca podejmował temat śmierci.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawna, a temat przedstawiony na wielu przykładach.

Miłość, samotność i śmierć w literaturze. Przedstaw temat, odwołując się do wybranych przykładów

Ocena:
17/20
Teza: Zróżnicowanie kreacji miłości, śmierci i samotności na przestrzeni wieków.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przeciętna i tendencyjna. Poprawna bibliografia.