Pogotowie maturalne: Motywy literackie - Motyw Boga


Zaprezentuj sposoby ujęcia niezawinionego cierpienia i buntu wobec Boga na podstawie wybranych utworów literackich

Niezawinione cierpienie i próba odpowiedzi na odwiecznie nurtujące ludzi pytanie o sens i powody ludzkich cierpień towarzyszyły ludzkości od początku. Jedni przyjmowali je z pokorą, doszukując się w nim głębszego znaczenia, możliwości kształtowania swego człowieczeństwa. Inni wręcz odwrotnie. Nie potrafili zrozumieć dlaczego właśnie ich spotyka tak wielka kara i czym na nią sobie zasłużyli. Często ich niezrozumienie przemieniało się w otwarty bunt wobec Boga, którego obwiniali za spotykające ich nieszczęścia. Bunt przeciwko Stwórcy z reguły brał się z niepowodzeń i cierpień, braku zrozumienia wyroków Opatrzności a także chęci poznania. Bez wątpienia tematyka niezawinionego cierpienia i buntu wobec Boga są z sobą nierozerwalnie związane, co postaram się wykazać na podstawie wybranych przeze mnie utworów literackich.

Hiob - bohater biblijnego Starego Testamentu - to najdawniejszy bohater, który choć był bez winy cierpiał zarówno psychicznie, jak i fizycznie. Biblijna historia opowiada o tragicznych wydarzeniach, które spadają nagle, nie wiadomo dlaczego i za co. Gdyby odpowiedź na te pytania była prosta, nieszczęścia dotykałyby tylko złoczyńców i grzeszników, a ludzie bogobojni i uczciwi mogliby spać spokojnie. Niestety tak nie jest. Każdy chrześcijanin zna historię Hioba, człowieka szczęśliwego i prawego, który został, bez żadnej winy ze swojej strony, tragicznie doświadczony. Mężczyzna żył zgodnie z prawem ziemskim i boskim. Unikał zła. Był bardzo pobożny. Składał Bogu ofiary i oddawał mu cześć. Bóg uważał Hioba za swoją chlubę i wiernego sługę. Jednak za namową szatana Hiob został wystawiony na próbę. Pan chciał udowodnić, że pobożność nie wynikła jedynie z wdzięczności za okazywane łaski. Jednego dnia bohater stracił cały majątek. Synowie i córki zginęli pod gruzami domu, który zniszczył „szalony wicher pustyni”. Zrozpaczony Hiob nie wiedział, że wszystkie te nieszczęścia są wynikiem zakładu między Bogiem a szatanem. Hiob cierpiał, rwał szaty. Oddał jednak pokłon Bogu - na znak boleści i pokuty ogolił głowę. Godził się z wolą Pana, chwalił Jego imię i nie winił za swoje krzywdy. Potwierdziła się opinia Boga. Szatan nie dał jednak za wygraną. Twierdził, że Hiob się załamie, jeśli Bóg pozbawi go zdrowia.

Hioba dotknęła okrutna choroba – trąd. Chorobę tę traktowano jako karę za szczególnie ciężkie grzechy. Hiob stracił szacunek ludzi. Jego ciało gniło, pokrywały go wrzody i strupy. Żona nie mogła patrzeć na cierpienie męża, namawiała go do buntu przeciw Stwórcy. Zrozpaczona rzekła „złorzecz Bogu i umieraj”!. Mąż jednak trwał w swojej prawości i wierze. Nie grzeszył złym słowem przeciw Bogu. I dobre, i złe doświadczenia przyjął jako dar od Stwórcy. Najbliżsi przyjaciele byli przekonani o jego winie. Męka zesłana przez Boga była tak okrutna, cierpienie tak straszliwe, że Hiob wybuchał skargami pełnymi sprzeczności i bezładu, pragnął aby Bóg odstąpił od niego, żeby mógł mieć trochę wolności, jednak nie wyrzeka przeciw Stwórcy złego słowa. Za swoją stałość został sowicie wynagrodzony: odzyskał majątek, doczekał się potomstwa i dożył późnej starości.

Księga Hioba stawia pytanie o sens niezawinionego cierpienia. Jedną z odpowiedzi, jaką można w niej odnaleźć, to ujęcie go jako próby, której Bóg poddaje człowieka, by go sprawdzić. Hiob mimo nieszczęść nie załamał się, zachował wiarę i ufność, nie zbuntował się wobec Boga, mimo namowy zony,więc Pan go wynagrodził. Człowiek w swoim cierpieniu deklaruje się, czy ufa Bogu, czy jest przeciw Stwórcy. Cała opowieść wskazuje, że lepiej być bogobojnym i uczciwym człowiekiem. Taki bowiem, w przeciwieństwie do grzesznika, chociaż cierpienia nie uniknie, to jednak osiąga spokój i nie ma sobie nic do zarzucenia.

Cierpienie niezawinione, poszukiwanie sensu życia to przyczyna buntu wobec Boga także podmiotu lirycznego „Trenów”, z którym możemy utożsamiać Jana Kochanowskiego. Ten wybitny humanista opiewający wcześniej wielkiego Stwórcę, w chwili osobistego dramatu jakim była śmierć córki Urszuli, zadaje pytania o sens wiary. W „Trenie X” i „Trenie XI” wyraża postawę buntu i podobnie jak Hiob oczekuje odpowiedzi. Rozpacz ojca przekształca się w nie do końca dopowiedziany bunt przeciwko wyrokom Boga i ustanowionemu przez Niego porządkowi świata. Bunt ten równocześnie jest gorącą prośbą cierpiącego ojca, prośbą o ukojenie, o ulgę. Czuje się niesamowicie oszukany, skrzywdzony, porzucony przez Boga, któremu zawsze i wiernie służył, a On odpłacił się śmiercią dziecka.

„Tren X” ma formę pytań, z których każde następne jest krzykiem rozpaczy. Kochanowski poszukuje Urszulki niemal wszędzie, w zaświatach chrześcijańskich, pogańskich, mitologicznych, w Kosmosie. Jednak żadna odpowiedź nie jest wystarczająco pewna. W tej sytuacji, poeta zaczyna wątpić w istnienie zaświatów, życia pozagrobowego, a tym samym w istnienie Boga i dlatego mówi: „Gdziekolwiek jest, jeśliś jest, lituj mej żałości”. Zwrot ten zawiera równocześnie podstawowe pytanie egzystencjalne: „czy Bóg istnieje?” To pytanie wskazuje na załamanie się pełnej optymizmu wiary. „Tren XI” jest natomiast jednym wielkim krzykiem podmiotu nad niesprawiedliwością świata, którym rządzi Bóg, w którym nie liczą się żadne wartości, a nieobliczalna śmierć dosięga wszystkich. Kochanowski wyraża swój bunt poprzez zupełne zwątpienie w praworządność świata. I dlatego zadaje rozpaczliwe pytanie: „Kogo kiedy pobożność jego ratowała? / Kogo dobro przypadku złego uchowała?”, pokazując, że światem nie rządzą prawa moralne, że króluje w nim zło i występek, a: „Nieznajomy wróg jakiś miesza ludzkie rzeczy, / Nie mając ani dobrych, ani złych na pieczy. Kim jest ten „wróg nieznajomy”? Czy to zły los, fatum? Bezpośredniej odpowiedzi w „Trenach” nie znajdziemy. W tych utworach poeta przede wszystkim zakwestionował fundamentalną zasadę boskiej sprawiedliwości. Według poety człowiek ich nie rozumie i nie jest w stanie się z nimi pogodzić.

Dramat, cierpienie narodów, klęski powstań spowodowały, że literatura stworzyła nowy typ buntownika literackiego. Jest nim człowiek wrażliwy, indywidualista, dumny nie godzący się z rzeczywistością, buntujący się wobec Boga. Klęska powstania listopadowego miała wpływ na kreację polskiego Prometeusza – Konrada, bohatera „Dziadów” cz. III Adama Mickiewicza. Poeta nawiązał do mitologicznego Prometeusza, który stał się wzorem postawy nazywanej prometeizmem, polegającej na buncie wobec bogów i poświęceniu się wybitnej jednostki dla dobra innych ludzi.

Konrad jest poetą, idealistą, który swe życie chce złączyć z losem narodu, który cierpi bez winy. Jego idea to walka o wolność ojczyzny i miłość do ludzi. Jako poeta wierzy, że posiada ogromną siłę kreatywną, i jest twórcą równym Bogu. Zatem uważa, że ma prawo domagać się od Boga władzy nad duszami ludzkimi. Odczuwa siłę, jaką daje poezja, czuje się większy, silniejszy, wrażliwszy i rozumniejszy od innych poetów, mędrców, proroków – czuje się równy Bogu. Źródłem tej mocy jest jego miłość ogarniająca cały naród i dlatego mówi:
„Ja kocham cały naród – objąłem w ramiona
Wszystkie przeszłe i przyszłe jego pokolenia
Chcę go dźwignąć, uszczęśliwić
Chcę nim cały świat zadziwić”
W imię tej miłość prosi Boga o władzę nad duszami ludzkimi. Jest przekonany, że będzie rządził dobrze i skutecznie. Ta prośba przekształca się w żądanie, gdyż Konrad razem z przekonaniem o swej miłości ujawnia dumę i pychę mówiąc:
„Ja chcę władzy, daj mi ją, lub wskaż do niej drogę”
„Widzisz, żem pierwszy z ludzi i aniołów tłumu,
Że Cię znam lepiej niźli Twoje archanioły
Wart, żebyś ze mną władzą dzielił się na poły”
To żądanie potęguje bunt wobec Boga. Milczenie Boga dumny Konrad odczytuje jako przemyślaną mądrość nie popartą uczuciem i dlatego prośbę zmienia w groźbę. W końcu zbuntowany Konrad zarzuca Bogu, że konstrukcja świata, w którym przeważa rozum, a uczucie wypełniające człowieka zepchnięto na dalszy plan, jest zła. Należy podkreślić, że w ten sposób Konrad zarzuca Bogu brak miłości do świata ludzkiego i według niego stąd tak dużo na nim krzywdy, niesprawiedliwości i niezawinionego cierpienia całych narodów.

Bunt Konrada wobec Boga wzmaga się i już nie prosi, nie żąda, lecz zaklina Go. Gotów byłby przyjąć władzę dla rozumu, jeśli Bóg nie da mu władzy nad sercami ludzi. Dalsze milczenie Boga powoduje, że Konrad nie chce być pokonanym, gotów jest skompromitować Go, ogłosić ludziom, że Bóg nie jest ojcem tego świata, lecz carem. Te słowa to zuchwała próba osądu Boga przez człowieka przygniecionego brzemieniem rozpaczy. Bunt Konrada wobec Boga był buntem przeciw istnieniu zła w ogóle, przeciwko systemowi wartości, które tolerują istnienie zła, a także przeciw niezawinionemu cierpieniu. Adam Mickiewicz, kreując Konrada – Prometeusza, wyraził osobisty bunt nie mogąc pogodzić się z cierpieniem własnego zniewolonego narodu.

Obraz nieustannego doświadczania cierpienia przez człowieka przybliża nam także autor „Dżumy” Albert Camus. Jego powieść posiada uniwersalne przesłanie, mówiące o rozpiętości ludzkiego bólu. Dosłowne odczytanie utworu przedstawia reakcję ludzi na epidemię dżumy. Metaforyczne znaczenie powieści ukazuje natomiast bezsilność człowieka wobec nieustannej walki z potęgą zła oraz wobec samej egzystencji człowieka. Epidemia dżumy w algierskim mieście Oranie jest źródłem cierpień fizycznych i psychicznych. Opis natury, która została tutaj pozbawiona swej „duszy” oraz reakcji mieszkańców stanowi odzwierciedlenie doświadczeń cierpienia w obliczu zagłady. Mieszkańcy czuli się ludźmi uwięzionymi we własnym rodzinnym mieście. Byli zniecierpliwienie teraźniejszością, nastawieni wrogo do przeszłości i pozbawieni przyszłości. Niesprawiedliwe cierpienie, które niespodziewanie ogarnęło wszystkich mieszkańców, łączyło ich w bólu. Epidemia przynosiła także zarażonym męki fizyczne, różne w zależności od rodzaju dżumy. Spośród wielu bolesnych dramatów przedstawionych w powieści, najbardziej tragicznym wydaje się okrutna śmierć dziecka sędziego Othona. To niezawinione cierpienie małego chłopca wstrząsnęło wszystkich świadków, nieskuteczne w tym wypadku serum Castela wydłużyło agonię dziecka. Scena ta spotęgowała myślenie nad sensem cierpienia. Jedną z takich osób był ksiądz Paneloux, który dostrzegał religijny sens cierpienia. Bohater w swoim pierwszym kazaniu wskazał na Boskie pochodzenie dżumy jako karę za grzechy ludzi. Czas epidemii jest według niego ostrzeżeniem dla ludzi niesprawiedliwych. W obliczu śmierci syna sędziego Othona, Paneloux wygłosił drugie kazanie, w którym zmienił swoje stanowisko wobec sensu cierpienia. Ksiądz przedstawił tym razem dżumę, mającą udział także w życiu ludzi niewinnych, szczególnie dzieci, jako wyzwanie mające na celu sprawdzenie siły człowieczeństwa. Wskazał na religijny sens cierpienia, które zostało zesłane przez Boga i należy przyjąć je z pokorą i starać się zwalczać jego przyczyny. Paneloux jest przykładem człowieka, który pod wpływem doświadczenia cierpienia zmienił swój stosunek do świata.

Jean Tarrou, jeden z bohaterów powieści, traktuje dżumę jako zło, które jego zdaniem jest w każdym człowieku. Buntuje się przeciwko śmierci, uważa, że nikt nie ma prawa odbierać drugiemu człowiekowi życia, nawet za cenę najwyższej prawdy czy idei. Pomaga zarażonym w Oranie, ponieważ uznaje, że nie udzielenie pomocy potrzebującym jest akceptowaniem zła. Na przekór wszystkim przeciwnością pragnie zostać świętym, lecz bez Boga, w którego nie wierzy. Przejawia altruistyczną postawę, buntuje się dla dobrej sprawy i bezinteresownie ratuje ludzkie życie.

Wszystkie przedstawione przeze mnie dzieła łączy współistnienie motywu niezawinionego cierpienia i buntu wobec Boga lub negacji istnienia Stwórcy. Problem cierpienia jego przyczyn skutków, jak także wymowa cierpienia to problem uniwersalny, ponadczasowy dlatego tak bardzo popularny i chętnie przedstawiany przez artystów. Przedstawione postacie łączy niezgoda na istniejący porządek świata, co wyrażali przede wszystkim buntem wobec Boga. Bunt Hioba wyrasta z cierpienia. Jest to buntownicza skarga na swój los. Podobnie podmiot „Trenów”, poeta Jan Kochanowski dotknięty cierpieniem, przezywa kryzys podstawowych założeń wiary chrześcijańskiej. Bohaterowie literatury romantycznej bunt wyrażają gwałtownym sprzeciwem wobec zastanego świata. Konrad w imię miłości do narodu uniesiony pychą występuje przeciwko Bogu. Jean Tarrou odrzuca możliwość istnienia Boga w obliczu wszechobecnego cierpienia i niesprawiedliwości. To właśnie to niezawinione cierpienie, poszukiwanie sensu egzystencji zrodziło postawę buntu przeciwko Bogu, którą możemy traktować jako naturalną reakcję jednostki na otaczające ją ból, choroby i nieszczęścia.

strona:    1    2    3    4    5  





Jak kształtowały się relacje między Bogiem, a człowiekiem w poszczególnych epokach

Ocena:
20/20
Teza: Biblia jako źródło wszelkich relacji Bóg - człowiek. Różne postawy człowieka wobec Boga w literaturze.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca bardzo dojrzała, ciekawa i bogata argumentacja, rozbudowane wnioski. Prezentacja wyczerpuje temat.

Wizerunek Boga, świata i człowieka w literaturze. Przedstaw zagadnienie na podstawie dwóch wybranych epok literackich

Ocena:
20/20
Teza: Literackie wizerunki,Boga, świata oraz człowieka zmieniają się w renesansie i romantyzmie.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przejrzysta, napisana płynnym językiem. Zawiera analizę omawianych utworów poetyckich.

Obraz Boga w literaturze i sztukach plastycznych. Przedstaw różne wizerunki i ich funkcję w dowolnie wybranych dziełach

Ocena:
20/20
Teza: Artyści w swych dziełach od wieków próbują przybliżyć naturę Boga.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca zawiera bogatą bibliografię. Temat został w pełni wyczerpany. Poprawny i płynny język wypowiedzi.

Wielkie literackie dyskusje z Bogiem na przykładzie znanych ci utworów Jana Kochanowskiego, Adama Mickiewicza i Jana Kasprowicza

Ocena:
20/20
Teza: W rozmowie z Bogiem artyści odwoływali się do poglądów epoki, sytuacji osobistej oraz społecznej.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca wyczerpująco podejmuje temat. Kolejne utwory świadczą o logice wywodu. Poprawna biografia i plan prezentacji.

Bóg jako kreator, dobroczyńca, sprawiedliwy sędzia... Porównaj różne wizerunki Boga ukazane w twórczości poetów i pisarzy renesansu, romantyzmu i Młodej Polski

Ocena:
20/20
Teza: Wizerunek Boga w danej epoce zależał przede wszystkim od jej głównych założeń.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ukazuje różne sposoby widzenia Boga w trzech epokach. Rozbudowana bibliografia, poprawna kompozycja.

Obraz Boga i jego relacje z człowiekiem. Przedstaw w oparciu o literaturę renesansu i oświecenia

Ocena:
20/20
Teza: Zainteresowanie obrazem Stwórcy ilustrują nam wizje literackie różnych epok.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca wyczerpująco realizuje temat. Opiera się na twórczości Kochanowskiego i Karpińskiego. Poprawna bibliografia.

Analiza porównawcza kreacji Boga w literaturze średniowiecznej i młodopolskiej

Ocena:
20/20
Teza: W literaturze średniowiecza i Młodej Polski odnaleźć możemy różne ujęcia Boga.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca opiera się na bogatej literaturze i w pełni realizuje temat. Poprawny język wypowiedzi.

Postawa człowieka wobec Boga. Zanalizuj różne ujęcia tego tematu w wybranych utworach literackich.

Ocena:
20/20
Teza: Menachem Mendel „Bóg mieszka wszędzie tam, gdzie się Go wpuści"

Ocena opisowa nauczyciela: Praca szczegółowa, napisana poprawnym językiem. Kolejne obrazy przemyślane prowadzące do jasnej puenty.

Relacja między człowiekiem a Bogiem. Różne rozstrzygnięcia tego dylematu

Ocena:
20/20
Teza: W literaturze wszystkich epok bardzo wiele miejsca poświęcano zagadnieniu relacji między człowiekiem a Bogiem, które było analizowane z wielu stron zarówno w liryce, dramacie, jak i epice.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca oparta o czytelny plan. Przywołuje najważniejsze utwory, ukazując różnorodność postaw człowieka wobec boga.

Bóg w literaturze polskiej różnych epok. Dokonaj analizy i interpretacji wybranych utworów oraz porównaj wizje Boga

Ocena:
20/20
Teza: Różnorodne wizerunki Boga występują w literaturze polskiej, która rozwijała się w kręgu kultury europejskiej i chrześcijańskiej.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca pokazuje jak zmieniał się wizerunek Boga na przestrzeni epok w literaturze polskiej. Prezentacja przekrojowa, napisana z zachowaniem logiki i dobrego stylu.

Zaprezentuj sposoby ujęcia niezawinionego cierpienia i buntu wobec Boga na podstawie wybranych utworów literackich

Ocena:
20/20
Teza: Nierozerwalny związek tematyki niezawinionego cierpienia i buntu wobec Boga.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przemyślana i spójna. Dobór lektur z różnych epok literackich. Poprawna konstrukcja

Bunt i pokora jako sposoby zachowań człowieka wobec Boga. Przedstaw ich literackie ujęcia, odwołując się do wybranych utworów

Ocena:
20/20
Teza: W literaturze odnajdujemy wiele obrazów zachowań buntowniczych i pokornych względem Boga.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca konsekwentnie realizuje temat. W pełni poprawna argumentacja.

Literackie rozmowy z Bogiem. Omów problem na wybranych przykładach z literatury różnych epok.

Ocena:
20/20
Teza: Charakter rozmów z Bogiem często zależy od okoliczności, splotu kilku wydarzeń i emocji człowieka.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca spójna, świadczy o bogatej wiedzy piszącego i samodzielnym myśleniu.

Jak kształtowały się relacje miedzy Bogiem, a człowiekiem w poszczególnych epokach. Zaprezentuj temat na wybranych tekstach kultury

Ocena:
20/20
Teza: Różnorodność artystycznych realizacji motywu relacji człowieka i Boga w literaturze, malarstwie oraz filmie.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja przemyślana, oparta na bogatej bibliografii.

Porównaj różne obrazy Boga, odwołując się do analizy wybranych przykładów z literatury i innych dziedzin sztuki.

Ocena:
20/20
Teza: Ludzkie wyobrażenia na temat Boga i ich odbicie w literaturze.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przejrzysta i dojrzała. W pełni zasługuje na maksymalną liczbę punktów.

Bóg w literaturze. Porównaj różne jego kreacje w wybranych utworach.

Ocena:
20/20
Teza: Człowiek stworzył rozmaite wizerunki Boga i czyni to nieprzerwanie, czego dowodem są dzieła literatury.

Ocena opisowa nauczyciela: Szczegółowa, logicznie skonstruowana praca. Właściwie dobrane przykłady z różnych epok.

Człowiek wobec Boga i wiary. Omów zagadnienie, odwołując się do wybranych utworów literackich z różnych epok

Ocena:
20/20
Teza: Literatura na przestrzeni wieków często odwoływała się do podejścia człowieka do Stwórcy, ukazując jak się ono zmieniało w zależności od nakazów czasów i kultury.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ciekawa. Pokazuje różnorodne postawy człowieka wobec Boga i wiary.

Funkcja i znaczenie wiary w utworach literackich. Przedstaw, analizując i interpretując dzieła reprezentujące różne epoki

Ocena:
20/20
Teza: Przedstawienie funkcji i znaczenia wiary w utworach literackich różnych epok.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca bardzo klarowna i wyważona. Właściwie dobrane argumenty.

Człowiek jako Boże igrzysko. Omów motyw ingerencji Boga w losy ludzkie na przykładzie wybranych tekstów literackich

Ocena:
20/20
Teza: Twórcy literaccy w oparciu o własne doświadczenia i poglądy różnie odnosili się do boskiej ingerencji w życie człowieka.

Ocena opisowa nauczyciela: Dojrzała i przemyślana prezentacja ukazująca ewolucje tematu boskiej interwencji w ludzkie życie.

Wizja Boga, świata i losu człowieka w literaturze średniowiecznej. Omów na wybranych przykładach literackich

Ocena:
20/20
Teza: Przedstawienie wizji Boga, świata i losu człowieka w literaturze średniowiecznej.

Ocena opisowa nauczyciela: Szczegółowa i przemyślana prezentacja ukazująca bogactwo średniowiecznej świadomości.

Literackie kreacje Boga w liryce Kochanowskiego, Szarzyńskiego i Karpińskiego. Przeprowadź analizę porównawczą wybranych utworów

Ocena:
20/20
Teza: Bóg jako istota najwyższa, Stwórca świata i ludzi, był częstym obiektem pochwał, próśb i skarg poetów.

Ocena opisowa nauczyciela: Ciekawa i inspirująca praca ukazująca różnorodne perspektywy literackiej eksploatacji motywu Boga.

Funkcja i znaczenie wiary w utworach literackich. Przedstaw, analizując i interpretując dzieła reprezentujące różne epoki.

Ocena:
20/20
Teza: Przedstawienie funkcji i znaczenia wiary w utworach literackich różnych epok.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja pokazuje jak przedstawiano wiarę w Boga w literaturze w różnych epokach. Poprawna bibliografia i plan.

Bunt wobec Boga jako postawa bohatera literackiego. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
19/20
Teza: Istota i sens buntu bohaterów literackich wobec Boga.

Ocena opisowa nauczyciela: Dobrze skonstruowana prezentacja, liczne odwołania do literatury, dogłębna analiza problemu. Język i styl wypowiedzi poprawny.

Jak artyści z różnych epok postrzegali Boga? Porównaj wybrane koncepcje.

Ocena:
19/20
Teza: Stosunek do Boga ewoluował na przestrzeni wieków. Wybór najważniejszych postaw artystów wobec Stwórcy.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja bardzo dobra. Trafne argumenty, celny wybór najważniejszych postaw artystów wobec Boga. Dopracowania wymaga jedynie wstęp.

Literackie rozmowy człowieka z Bogiem. Zanalizuj wybrane przykłady

Ocena:
19/20
Teza: Od adoracji po bunt. Literackie dialogi człowieka z Bogiem na podstawie utworów z różnych epok.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja przemyślana i dobrze skonstruowana. Przegląd literatury zapewnia wiarygodność sądów.

Różne postawy człowieka wobec Boga w poznanych utworach literackich. Omów temat, analizując wybrane przykłady różnych epok

Ocena:
19/20
Teza: Od bojaźni po lekceważenie, od uwielbienia, do buntu. Różne postawy człowieka wobec Boga w wybranych epokach.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja dojrzała, liczne odwołania do współczesności, ciekawe wnioski.

Porównaj literackie modele postaw człowieka wobec Boga, opierając się na analizie wybranych przykładów

Ocena:
19/20
Teza: W literaturze możemy odnaleźć skrajne postawy człowieka wobec Boga od pokory po bunt i lekceważenie.

Ocena opisowa nauczyciela: Ciekawe i bogate wnioski.

Różne obrazy Boga w literaturze. Prześledź problem na podstawie wybranego materiału literackiego

Ocena:
19/20
Teza: Kreacja postaci Boga w różnych epokach odbiciem światopoglądu człowieka danego czasu. Na podstawie dzieł literatury i filozofii.

Ocena opisowa nauczyciela: Autorka starła ze sobą kilka najbardziej utrwalonych obrazów Boga w literaturze. Płynnie przechodzi przez kolejne argumenty. Można rozbudować wnioski końcowe.

Charakterystyczne ujęcia Boga w literaturze renesansu, baroku i oświecenia. Przedstaw na wybranych przykladach

Ocena:
19/20
Teza: Lirycy pokazują zarówno miłość, szacunek i oddanie się człowieka Bogu, jak i postawy przeciwstawne: bunt czy lęk przed Stwórcą.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca kompletna. Zawiera wiele wartościowych przykładów. Bogata literatura przedmiotu.

Wyobrażenie człowieka o Bogu w dwóch wybranych epokach literackich

Ocena:
19/20
Teza: Literatura od najdawniejszych czasów zajmowała się wyobrażeniami Boga.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca skupia się na epoce renesansu i romantyzmu. Poprawne ujęcie tematu.

Kreacje Boga w wybranych utworach poetów różnych epok. Dokonaj analizy porównawczej sposobu kreowania postaci

Ocena:
19/20
Teza: Różne ukazywanie kreacji Boga na przestrzeni epok literackich.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca zwięzła. Ukazuje wiele różnych wizerunków Boga. Poprawna bibliografia.

Motywy Boga w literaturze i sztuce. Przedstaw jego funkcjonowanie na podstawie wybranych przykładów

Ocena:
19/20
Teza: Postać boga jest niejednoznaczna i trudna do wyobrażenia przez człowieka.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przejrzysta, daje przekrojowy obraz Boga w różnych epokach.

Bóg - dobry Ojciec, stworzyciel czy też srogi sędzia - przedstaw i porównaj wizerunki Boga w różnych epokach literackich, analizując wybrane utwory

Ocena:
19/20
Teza: Charakterystyczne wizerunki Najwyższego w określonych epokach literackich.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja poprawna. Ukazuje różnorodne wizerunki Boga na przestrzeni epok.

Relacje Bóg - człowiek w wybranych dziełach literatury średniowiecza i Młodej Polski. Omów na wybranych przykładach

Ocena:
19/20
Teza: Różnorodność relacji między Stwórcą a człowiekiem w średniowieczu i Młodej Polsce.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni realizuje temat. Bogate przykłady, konsekwentne przedstawiane argumenty na poparcie tezy.

Rozmowy z Bogiem w literackim przekazie twórców

Ocena:
18/20
Teza: Ewolucja postaw człowieka wobec Boga na przestrzeni wieków.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ciekawa, wyczerpująca temat dialogu człowieka z Bogiem. Dobry styl i poprawny język wypowiedzi. Można rozbudować wnioski i pogłębić rozważania o tym, co jest przyczyną zmiany postaw wobec Boga.

Kim jest Bóg dla człowieka? Relacja między Bogiem a człowiekiem. Przedstaw zagadnienie na przykładach tekstów literackich z różnych epok

Ocena:
18/20
Teza: Relacje Bóg - człowiek są częstym motywem literackim różnych epok.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja dobra. Prawidłowy dobór literatury, bogata bibliografia.

Dialog artysty z Bogiem w literaturze różnych epok. Omów temat na wybranych przykładach

Ocena:
17/20
Teza: Twórcy wobec Boga - ewolucja dialogu i sporów z Bogiem na przykładzie utworów z różnych epok literackich.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja poprawna, bogata w argumenty, Wymaga jednak uporządkowania i bardziej ścisłego powiązania kolejnych wątków.

Motyw rozmowy człowieka z Bogiem

Ocena:
17/20
Teza: Różnorodne postawy wobec Boga w literaturze różnych epok.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja poprawna, dobry język i styl wypowiedzi. Dopracowania wymagają wnioski i omówienie znaczenia dialogów człowieka z Bogiem.