Pogotowie maturalne: Motywy literackie - Motyw człowieka


Indywidualizm - wyraz dumy i wielkości człowieka, przejaw jego pychy, manifestacja inności... Oceń postawę wybranych bohaterów literackich różnych epok

Indywidualizm to postawa, którą charakteryzuje silne poczucie niezależności i odrębności osobistej oraz postępowanie odbiegające od ogólnie przyjętych wzorów i norm. Wiąże się on z przekonaniem o szczególnej roli jednostki, która stoi ponad tłumem. Indywidualista to osoba inaczej patrząca na świat niż większość, często wyalienowana, wykraczająca w swoich sądach i działaniach poza ogólnie przyjęte normy. Zazwyczaj indywidualiści wolą działać w pojedynkę, osiągają swoje cele bez pomocy innych, a często wbrew innym. Przyczyn indywidualizmu jest tak naprawdę tyle ile indywidualistów. Należą do nich między innymi duma i wielkość danej jednostki, pycha i bezpodstawne wywyższanie się lub po prostu chęć zamanifestowania swej odrębności. W niniejszej prezentacji ukażę sylwetki bohaterów, których indywidualizm przejawiał się w odmiennych postawach.

Jednym z pierwszych twórców, który podjął się zagadnienia buntu i indywidualizmu był starożytny grecki dramatopisarz Sofokles, autor antycznego dramatu „Antygona”. Tytułowa bohaterka tej tragedii daje wyjątkowy przykład nieugiętej woli – religijna pobożność i siostrzana miłość każą jej pochować zwłoki brata, Polinejkesa, pomimo zakazu Kreona i kary śmierci grożącej za jego złamanie. Młoda dziewczyna od początku jest w swym buncie zupełnie sama. Nie może liczyć nawet na własną siostrę - Ismenę, gdyż jak innym Tebańczykom jej także brak odwagi, by jawnie opowiedzieć się przeciw królowi. Mimo to Antygona nie ugina się, a gdy wściekły Kreon zapytuje ją: „I śmiałaś wbrew (…) stanowieniom działać?”, daje niezapomnianą odpowiedź:
„Nie Zeus to przecież obwieścił to prawo
Ni wola Diki, podziemnych bóstw siostry,
Taką ród ludzki związała ustawą.
A nie mniemałam, by ukaz twój ostry
Tyle miał wagi i siły w człowieku,
Aby mógł łamać święte prawa boże.
Które są wieczne i trwają od wieku,
Że ich początku nikt zbadać nie może.
Ja więc nie chciałam ulęknąć się człeka
I za złamanie praw tych kiedyś bogom
Zdawać tam sprawę. Bom śmierci ja pewna
Nawet bez twego ukazu; a jeśli
Wcześniej śmierć przyjdzie, za zysk to poczytam.
Bo komu przyszło żyć wśród nieszczęść tylu,
Jakżeby w śmierci zysku nie dopatrzył?
Tak więc nie mierzi mnie śmierci ta groźba,
Lecz mierziłoby mnie braterskie ciało
Nie pogrzebane. Tak, śmierć mnie nie straszy;
A jeśli głupio działać ci się zdaję,
Niech mój nierozum za nierozum staje.”
Zatem Antygona w żadnym momencie nie bierze pod uwagę możliwości ustąpienia Kreonowi dla ocalenia własnego życia, ale jak zauważa Robert Flacelière w swojej „Historii literatury greckiej”: „Gdy jednak zostanie sama z chórem złożonym z tebańskich mędrców, da się ponieść bólowi i długo będzie śpiewać własny tren. (…) Czy można powiedzieć, że słabnie, że chwieje się jej wola? Na pewno nie (…) Ale Sofokles wiedział, że nawet najwięksi herosi mogą zadrżeć przed śmiercią, nie przestając jednocześnie z całą odwagą stawiać jej czoła. Antygona jednak wzbudza w nas bardziej litość aniżeli podziw, ponieważ jej dusza, chociaż w swej głębi jest niewzruszona, pozostaje tak przejmująca i ludzka.” Niepogodzona ze światem, na który przyszła, by „współkochać, nie współnienawidzić”, Antygona popełnia samobójstwo, nie doczekawszy się zmiany wyroku Kreona. Jej bunt był podyktowany miłością do brata. Wybrała samotną drogę buntu, ale pozostała wierna sobie. Wolała „raczej umrzeć stojąc, niż żyć na kolanach”. Kocha obu braci tak samo i nie widzi powodu dlaczego miałaby pochować tylko jednego z nich. Z jej wnętrza płynie poczucie obowiązku, aby zapewnić pochówek obu braciom. Myślenie Kreona polega na chłodnej kalkulacji, w której nie ma miejsca na jakiekolwiek uczucia. Sfera uczuć jest dla niego bardzo odległym tematem, którego nie umie zrozumieć. Inaczej patrzy na to narzeczona następcy tronu. Ona kieruje się uczuciami, jakimi darzyła obu braci, a także wielką pobożnością, w jakiej została wychowana. Przykazań boskich nie próbuje analizować, ani tym bardziej sprzeciwiać się im, ponieważ skoro są to przykazania boskie to muszą być dobre dla ludzi. Kreon zaślepiony przez pychę i władzę przegrał w sferze, której nigdy nie chciał do siebie dopuścić, mianowicie pokonał go strach o życie własnego dziecka. Król w końcu zrozumiał, że żadne racje nie są tak ważne, aby przez nie łamać prawa boskie. W efekcie Kreon odnosi zwycięstwo jako władca, bo udowadnia, że jego prawo tryumfuje nad Antygoną, która zostaje przykładnie ukarana, to jednak moralne zwycięstwo należy do Antygony. Bohaterka udowadnia tym samym swoją wielkość, a jej postępowanie zasługuje na szacunek.

Kolejnym młodym indywidualistą, jakiego pragnę opisać, jest Konrad, bohater dramatu Adama Mickiewicza „Dziady” cz. III. Konrad jest uważany za największego buntownika polskiej literatury, walczy nie tylko z władzą, lecz buntuje się również przeciwko Bogu. „Wielka Improwizacja” w „Dziadach” jest monologiem Konrada, w którym oskarża Boga o losy narodu polskiego, brak miłości i cierpienie całej ludzkości. Źródeł buntu Konrada z III części „Dziadów” należy szukać w kontekście wydarzeń historycznych i politycznych, jakimi były upadek powstania listopadowego i związane z nim szerzenie się aparatu terroru. Nonkonformizm wieszcza przekłada się na kreację romantycznego bohatera i z całą siłą ujawnia się właśnie w „Wielkiej Improwizacji”. Konrad uznaje siebie za równego boskiej potędze i wyzywa go na pojedynek, proponuje stwórcy, aby wspólnie rządzili światem. Początkowo bohater mówi o swej miłości do ojczyzny, a potem żąda od Boga „rzędu dusz” i władzy nad ludźmi i ich umysłami, twierdzi że zna lekarstwo na wszystkie ludzkie cierpienia. Przemawia przez niego pycha i złość. Następnie Konrad rozwścieczony milczeniem Boga posuwa się do bluźnierstw i gróźb. Konrad-poeta podejmuje prometejską walkę z Bogiem o swój naród, będący w niewoli. Buntuje się przeciwko martyrologii Polaków i ich zniewoleniu przez carski aparat terroru. Przeciwstawia się jednostkom przeciętnym, pełen pychy i egoizmu mówi: „Ja chcę mieć władzę, jaką Ty posiadasz, Ja chcę duszami władać, jak Ty nimi władasz”. Jego bunt zrodził się więc również z przekonania o własnej niezwykłości. Metafizyczna ekstaza Konrada kończy się, gdy bohater chce wypowiedzieć największe z bluźnierstw mianowicie chce nazwać Boga, „nie ojcem ludzkości lecz... carem”. Na szczęście ostatnie słowo wypowiada za niego diabeł. Według Jerzego Fiećko finałem anty-boskiej tyrady Konrada nie jest tylko symboliczne utożsamienie Stwórcy z despotą, chodzi o coś znacznie ważniejszego. Konrad, chcąc utożsamić stwórcę z szatanem, zaprzeczył podziałowi na dobro i zło, zatarł granice między obiema strefami. Mickiewicz w ten sposób chciał ukazać poczucie moralnej anarchii i nieładu, który ostatecznie prowadzi do postradania zmysłów i zdrady wobec Boga. Pojedynek z Bogiem okazuje się porażką bohatera. Zostaje on opętany. Jego metafizyczny, szaleńczy bunt okazał się daremny. Jednak jest to celowe zamierzenie Adama Mickiewicza ukazujące bohatera, który spada na dno, po czym podnosi się niczym „feniks z popiołów”. Największy buntownik polskiej literatury musiał przegrać, by dzięki księdzu Piotrowi i jego egzorcyzmom odnaleźć drogę ku właściwej i ostatecznej metamorfozie. Konrad to indywidualista i samotnik, a jego bunt ma charakter zarówno mistyczny jak i przyziemny, wynikający z cechującej go pychy. Jako patriota zasługuje na uznanie, jednak „wadzenie się z Bogiem” wynikające z niczym nieuzasadnionej, przypisywanej sobie przez bohatera wielkości niczemu, jak wynika z dramatu nie służy.

Kolejnym przykładem indywidualizmu może być postać Stanisława Wokulskiego z powieści Bolesława Prusa „Lalka”. Bohater działa, a nawet pracuje jak pozytywista, zaś kocha jak romantyk. Jest wyalienowany przez grupy społeczne, gdyż arystokracja uważa go kupca – gardzi tą profesją, zaś mieszczaństwo nie uznaje go za swego przez jego szlacheckie pochodzenie oraz ogromne ambicje. Poznajemy bohatera gdy ma 45 lat i wraca z wojny, na której zajmował się interesami. Zanim wyruszył na wyprawę miał już spory majątek, jednakże były to pieniądze, które w części pozostawiła mu żona, co było mu wiele razy wypominane. Pół roku po śmierci Minclowej zauważa w teatrze Izabelę Łęcką – zakochuje się w niej od pierwszego wejrzenia. Zdaje sobie jednak sprawę z tego, iż nie ma żadnych szans na związek z nią bez odpowiedniego pochodzenia czy majątku. Dlatego właśnie wyrusza na wojnę robić interesy, ma nadzieje, że dzięki bogactwu zdobędzie serce ukochanej. Poza tym, że Wokulski był osamotniony w swoich działaniach związanych z majątkiem, był także niezrozumiany jeśli chodziło o sferę uczuciową. Izabela Łęcka była kobietą zimną. Inni nie mogli zrozumieć zachowań Wokulskiego, które jego zdaniem miały zbliżyć go do kobiety. Sama Izabela, pomimo iż w jej sytuacji małżeństwo z Wokulskim byłoby jak na tamte czasy bardzo rozsądne – odrzuca jego względy. Dwie sprzeczne ideologie – romantyzm i pozytywizm, zamiłowanie do nauki i pragnienie rozwoju ojczyzny powodują, że bohater skazany jest na samotność. Jego indywidualizm wynika z wielkości i umiejętności zdobytych dzięki ciężkiej pracy i zmysłowi do interesów, z drugiej strony powoduje go tkwienie w romantycznych ideałach miłości.

Powieść „Ludzie bezdomni” Stefana Żeromskiego świadczy o tym, że indywidualizm może wynikać z chęci poświęcenia dla innych. Główny bohater powieści – Tomasz Judym – to niepoprawny idealista. Pochodził z biednej, robotniczej rodziny, co miało ogromny wpływ na jego późniejsze życie. Mimo awansu społecznego i zdobycia wykształcenia medycznego wciąż pamiętał, z jakiego środowiska się wywodził. Czuł się winny, że jemu się udało, a wielu innym nie. Jak sam mówił: „Otrzymałem wszystko co potrzeba... Muszę to oddać, com wziął. Ten dług przeklęty…” Jako lekarz rezygnuje z wartości materialnych i własnego szczęścia. Poświęcenie bohatera opiera się na wyrzeczeniu wszystkiego na rzecz idei społecznej, niesienia pomocy ludziom. Wewnętrzne poczucie moralnego obowiązku prowadzi do bezgranicznego poświęcenia, odrzucenia miłości. Dobrowolnie skazuje się na bezdomność, brak swojego miejsca na ziemi. Bezkompromisowo stara się realizować to, w co wierzy. Tragizm oraz sytuację psychiczną postaci symbolizuje rozdarta sosna. Wiara w możliwość pokonania zła i nonkonformizm nie pozwalają mu osiągnąć spokoju i spełnienia. Mimo że wykazał się altruizmem i szlachetnością wobec obcych, zranił osobę, która go kochała. W tym przypadku postawa prometejska ukazuje wymiar społeczny buntu oraz nieuniknione cierpienie i samotność towarzyszące takiemu postępowaniu. Moim zdaniem jego wybory świadczyły o niezłomnej postawie i, mimo iż skazywały bohatera na samotność, zasługują na pełną aprobatę.

Ostatnim indywidualistą, jakiego pragnę opisać jest Artur, bohater dramatu Sławomira Mrożka „Tango”. Mrożek w swym dziele ukazał wrogi, nieprzyjazny świat rozbrzmiewający ironicznym echem. Bohaterzy „Tanga” znaleźli się w dziwnym teatrze życia. Teatr ów wypełniony jest zniekształconymi i przejaskrawionymi rolami. Postacie występujące w utworze są więźniami swoich ról. Główny bohater utworu - Artur jest niewolnikiem swojego buntu, innego spojrzenia na otaczającą rzeczywistość, niezgody na zastane zasady. Sprzeciw Artura wydaje się być jak najbardziej słuszny, nie satysfakcjonuje go jednak, gdyż młody buntownik zdaje sobie sprawę, że w nowoczesnym świecie: „Już nic nie jest możliwe, ponieważ wszystko jest możliwe”. Wszystkie normy i konwencje złamało pokolenie ojca Artura - Stomila. Pokolenie to bunt utożsamiło z postępem, nową wartością „dynamiczną, czyli zawsze pozytywnie choćby negatywnie” - jak powiedział Stomil. Artur pragnie przeciwstawić się rodzinie, zamanifestować swoją inność. Jednak doskonale wie, że jego sprzeciw pozbawiony jest sensu, gdyż jak sam powiedział: „Namawiacie mnie do antykonformizmu, który zmienia się od razu w konformizm”. Bunt stał się wyjściem poza normy, które stały się normami. Artur żyje w świecie, w którym nie ma zakazów wszystko jest dozwolone co jest moralnym przymusem do niemoralności. Jednak jak się można buntować przeciw anarchistycznej swobodzie skoro wolność ta żąda protestu, gdyż ten jest ostoją czasów nowoczesnych, o które tak zaciekle walczyło pokolenie rodziców bohatera? W buncie Artura tkwi paradoks: sprzeciwiając się (za namową rodziców) ich woli, zachowuje status quo nowoczesnej, mrożkowskiej rzeczywistości. Artur zmuszony był wymyślić quasi-bunt, dzięki któremu zmieniłby otaczający go świat. Bohater postanowił zakotwiczyć swą rodzinę w historii i w uniwersalnym i ponadczasowym porządku świata, nadać jej formę, której się pozbawiła, by odnaleźć swoją tożsamość. Początkowo chciał dokonać tego, obnażając prawdę o romansie swej matki Eleonory z Edkiem i zmuszając ojca do zabicia kochanków. Następnie chciał przywrócić rodzinie normy moralne za sprawą swego ślubu z Alą. Niestety bunt Artura skończył się tragicznie. Artur został zamordowany przez Edka, który wprowadził następnie rządy silnej ręki. Choć sprzeciw Artura był słuszny, był także pełen paradoksów. Bohater spróbował walczyć o przywrócenie formy, jednak przegrał z despotyzmem i władzą silnej ręki.

Jak widać poszczególnych literackich indywidualistów różni wiele. Przede wszystkim są to powody, dla których stali się inni niż większość. Niektórzy w pełni zasługują na miano indywidualistów – obierają trudną drogę i wierni swoim ideałom realizują swe cele. Inni pragną wyłącznie pokazać, że są kimś lepszym niż inni, bezpodstawnie przypisują sobie rolę przywódców i miejsce na firmamencie. Są też tacy, którzy nie zgadzają się na otaczający ich porządek i buntują się przeciw niemu pragnąc wyrazić swoja odrębność. Niezależnie od przyczyn wyalienowania i wyjątkowości, indywidualiści to jedni z najciekawszych bohaterów literackich, a śledzenie ich losów z pewnością nie nudzi.

strona:    1    2    3    4    5  





Wizerunek Boga, świata i człowieka w literaturze. Przedstaw zagadnienie na podstawie dwóch wybranych epok literackich

Ocena:
20/20
Teza: Literackie wizerunki,Boga, świata oraz człowieka zmieniają się w renesansie i romantyzmie.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przejrzysta, napisana płynnym językiem. Zawiera analizę omawianych utworów poetyckich.

Motyw heroicznego sukcesu człowieka w literaturze różnych epok. Przedstaw na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Nietypowy sukces człowieka – heroizm w walce ze złem, cierpieniem, własnymi słabościami.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca dojrzała, oparta na dobrze dobranych lekturach.

Człowiek i jego zmaganie z losem. Przedstaw problem, odwołując się do wybranych utworów literackich

Ocena:
20/20
Teza: Zmagania z losem jako główny motor kształtowania światopoglądu i charakteru człowieka.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca wyczerpująco przedstawia zmagania człowieka z losem. Przejrzysta kompozycja, ciekawe wnioski.

Czyny ludzkie i ich moralne konsekwencje. Omów na przykładach wybranych utworów literackich

Ocena:
20/20
Teza: „Człowiek zbudowany jest z przeciwności, w tym całe jego dramatyczne bogactwo i urok” - Jalu Kurek

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni odpowiada tematowi. Ciekawe przykłady literackie, dobry styl wypowiedzi.

Relacja między człowiekiem a Bogiem. Różne rozstrzygnięcia tego dylematu

Ocena:
20/20
Teza: W literaturze wszystkich epok bardzo wiele miejsca poświęcano zagadnieniu relacji między człowiekiem a Bogiem, które było analizowane z wielu stron zarówno w liryce, dramacie, jak i epice.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca oparta o czytelny plan. Przywołuje najważniejsze utwory, ukazując różnorodność postaw człowieka wobec boga.

Walka człowieka z przeciwnościami losu. Omów temat, odwołując się do wybranych dzieł literackich i filmowych

Ocena:
20/20
Teza: Różnorodność bohaterów literackich i filmowych, którym los nie oszczędził przykrych doświadczeń.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca świetnie napisana, oparta na niebanalnych przykładach filmowych. Pozostałe lektury przedstawione zostały poprawnie.

Jakiej wiedzy o człowieku dostarczyły ci poznane utwory literackie? Odpowiedz na podstawie wybranych przykładów z literatury XX wieku

Ocena:
20/20
Teza: Poszczególni pisarze odkrywają przed czytelnikiem ponadczasowe prawdy o człowieku i jego człowieczeństwie.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w interesujący sposób odkrywa literackie prawdy o człowieku. Bogata bibliografia.

Ludzie godni i nikczemni w literaturze. Scharakteryzuj postawy, odwołując się do wybranych przykładów z literatury

Ocena:
20/20
Teza: Mimo iż większość czytelników pragnie w życiu postępować tak jak godni bohaterowie, często intrygują i przyciągają ich złe postacie.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca zawiera ciekawe wnioski. Poprawny styl i sposób prowadzenia argumentacji.

Indywidualizm - wyraz dumy i wielkości człowieka, przejaw jego pychy, manifestacja inności... Oceń postawę wybranych bohaterów literackich różnych epok

Ocena:
20/20
Teza: Różne przyczyny indywidualizmu na podstawie losów wybranych bohaterów.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca wzorcowa, w pełni realizuje temat, odnosząc się do wszelkich rodzajów indywidualizmu.

Tragizm człowieka uwikłanego w swój czas historyczny. Omów temat na podstawie utworów wybranej epoki literackiej

Ocena:
20/20
Teza: W literaturze współczesnej ważnym tematem są przeżycia jednostki uwarunkowane określonym momentem dziejowym.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca dojrzała, zawierająca ważne wnioski. Przemyślana kompozycja i adekwatność w stosunku do tematu.

Jednostka wobec historii. Przedstaw zmagania się poszczególnych bohaterów z ich historycznym czasem

Ocena:
20/20
Teza: Jednostka wobec biegu dziejów może czuć się bezradna lub może próbować przeciwstawić się mu.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ambitna, oparta na poprawnie dobranych lekturach.

Przedstaw i omów portret człowieka współczesnego, odwołując się do wybranych przykładów literackich

Ocena:
20/20
Teza: Współczesna literatura ukazuje zdecydowanie negatywny obraz jednostki ludzkiej.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca bardzo dojrzała i wielowątkowa.

Zanalizuj postawy człowieka w sytuacji ekstremalnej na przykładzie literatury obozowej

Ocena:
20/20
Teza: Na zmiany w zachowaniu i postawy w sytuacji ekstremalnej ma wpływ trwanie sytuacji stresogennej.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca wnikliwie i szczegółowo opisuje postawy człowieka w ekstremalnych sytuacjach. Poprawnie dobrana literatura obozowa, czytelny wstęp i zakończenie.

Pan i sługa w literaturze. Przedstaw różne realizacje tego motywu, odwołując się do wybranych utworów.

Ocena:
20/20
Teza: Pan i sługa mogą mieć różne oblicza, ale najważniejszą ich cechą jest wzajemna więź i wierność sługi.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przemyślana i dopracowana. Umiejętnie wyciągnięte wnioski.

Odkrywanie tajemnic ludzkiej psychiki w literaturze i sztuce okresu schyłku XIX i początku XX w. Przybliż temat, analizując wybrane dzieła.

Ocena:
20/20
Teza: Literatura i sztuka są zwierciadłem epoki, mogą odkrywać przed odbiorcą tajemnice ludzkiej psychiki. Bez wątpienia literatura i sztuka przełomu wieków XIX i XX skupiają w sobie dwa powyższe twierdzenia.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca dojrzała, oparta na nietuzinkowych lekturach. Przemyślana kompozycja i wnioski.

Człowiek w poszukiwaniu innych światów. Na podstawie wybranych tekstów literackich, malarskich i filmowych scharakteryzuj wykreowaną rzeczywistość i ukaż jej funkcje.

Ocena:
20/20
Teza: Ludzie od zarania dziejów wierzyli, że ich pobyt na ziemi nie jest jedyną i ostateczną formą egzystencji. Wierzyli, że jest gdzieś furtka prowadząca w nikomu nieznane, tajemnicze miejsca – inne światy.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w wyczerpujący sposób realizuje temat. Różnorodne przykłady. Ciekawa prezentacja multimedialna.

Człowiek kowalem swego losu. Na przykładzie wybranych bohaterów literackich rozważ słuszność tej tezy

Ocena:
20/20
Teza: Bohaterowie literaccy świadomie podejmują wybory życiowe lub są zdeterminowani czynnikami zewnętrznymi.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni przemyślana. Ciekawy dobór przykładów, poprawna argumentacja.

Literatura wyrazem pesymistycznego, czy optymistycznego widzenia natury człowieka. Omów w oparciu o przykłady z różnych epok

Ocena:
20/20
Teza: W każdym człowieku znajdują się pokłady dobra, ale silne są także zasoby zła.

Ocena opisowa nauczyciela: Przemyślana prezentacja oparta na ciekawych przykładach. Trafne wnioski.

Ofiary własnych ambicji na przykładzie bohaterów różnych epok literackich. Omów, analizując wybrane utwory

Ocena:
20/20
Teza: Przedstawienie kreacji bohaterów literackich, którzy stali się ofiarami własnych ambicji.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca świadczy o samodzielnym myśleniu autora. Poprawna literatura i plan prezentacji.

Portret psychologiczny bohaterów. Omów na podstawie wybranych utworów

Ocena:
20/20
Teza: Psychologiczne portrety trojga bohaterów prozy XIX i XX wieku.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca świetnie charakteryzuje troje bohaterów literackich. Dojrzały wstęp oraz wnioski.

Jednostka wobec zbiorowości w ujęciu twórców dwóch wybranych epok. Rozważ problem na wybranych przykładach

Ocena:
20/20
Teza: Jednostki wyróżniające się na tle społeczeństwa w twórczości romantycznej i młodopolskiej.

Ocena opisowa nauczyciela: Obszerna praca ukazująca szczególne jednostki w społeczeństwie. poprawna bibliografia i plan prezentacji.

Społecznik a indywidualista. Wykaż różnice na podstawie wybranych lektur

Ocena:
20/20
Teza: Podstawowe różnice, które dzielą postawy społecznikowskie i indywidualistyczne.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni realizuje temat pokazując złożoność problemu.

Wizja Boga, świata i losu człowieka w literaturze średniowiecznej. Omów na wybranych przykładach literackich

Ocena:
20/20
Teza: Przedstawienie wizji Boga, świata i losu człowieka w literaturze średniowiecznej.

Ocena opisowa nauczyciela: Szczegółowa i przemyślana prezentacja ukazująca bogactwo średniowiecznej świadomości.

Zachowanie człowieka w sytuacjach ekstremalnych. Przedstaw na wybranych przykładach literackich.

Ocena:
19/20
Teza: Nie jest możliwa obiektywna ocena zachowań człowieka w sytuacji zagrożenia życia. Gdy nasze podstawowe potrzeby fizjologiczne i psychiczne nie są zaspokojone nie potrafimy normalnie funkcjonować i odzywają się w nas instynkty zwierzęce.

Ocena opisowa nauczyciela: Temat potraktowany poważnie. Przytoczone argumenty udowadniają w pełni tezę.

Poszukiwanie przez bohaterów literackich prawdy o życiu i sobie samym. Przedstaw na podstawie wybranych lektur

Ocena:
19/20
Teza: Doświadczenia życiowe są siłą sprawczą wielkich zmian w życiu nie tylko w odniesieniu do postaci wykreowanych na kartach powieści, ale także do autorów poszczególnych dzieł.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przemyślana, dokładnie realizuje założenia tematu. Poprawny styl i język wypowiedzi.

W poszukiwaniu odpowiedzi na pytanie - jak żyć? Odwołaj się do wybranych utworów literackich

Ocena:
19/20
Teza: Literatura XIX i XX wieku dostarcza nam coraz więcej postaci walczących z przeciwnościami losu, zmagających się z samym sobą, rozdartych, „szukających własnego ja”.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przemyślana, doskonale łączy z sobą poszczególne lektury. Poprawny język.

Bohaterowie wierni swoim ideałom. Przedstaw na wybranych przykładach literackich

Ocena:
19/20
Teza: Patrząc na dorobek literacki twórców na przestrzeni epok, nie pozwala on na nadmierny optymizm, bowiem autorzy wskazują na szereg czynników, które raczej ograniczają jednostkę, nie pozwalając na indywidualizm i swobodny rozwój.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca świadczy o dojrzałości autora. Lekkość poruszania się po obszarze kultury. Ciekawe lektury.

Walka człowieka z samym sobą. Przedstaw na literackich przykładach

Ocena:
19/20
Teza: Twórcy literaccy w swych dziełach prócz fabuły poruszali wątki psychologiczne bohaterów. Poprzez zachowania postaci możemy dokonać oceny motywacji ich często kontrowersyjnych czynów.

Ocena opisowa nauczyciela: Mądra i przemyślana praca. Standardowe odwołania do literatury. Poprawna kompozycja.

Motyw człowieka upokorzonego. Omów zagadnienie, odwołując się do literatury różnych epok

Ocena:
19/20
Teza: W literaturze możemy odnaleźć różne oblicza upokorzenia człowieka.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca dobrze skonstruowana, odwołuje się do wielu przykładów.

Jednostka wobec zbiorowości. Rozważ problem, odwołując się do przykładów z dwóch różnych epok

Ocena:
19/20
Teza: Różne postrzeganie misji społecznych i narodowych przez bohaterów dwóch kontrastujących ze sobą epok – magicznego romantyzmu i racjonalnego pozytywizmu.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca odzwierciedla temat. Zawiera pełną bibliografię i plan pracy.

Koncepcja człowieka w literaturze średniowiecza i renesansie. Przeanalizuj na przykładzie wybranych tekstów wyżej wspomnianych epok

Ocena:
19/20
Teza: Odmienność pojmowania koncepcji człowieczeństwa w średniowieczu i renesansie.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni odzwierciedla temat. Poprawna bibliografia i ramowy plan pracy.

Scharakteryzuj różne postawy człowieka w obliczu nieszczęścia. Odwołaj się do wybranych utworów

Ocena:
19/20
Teza: W literaturze często możemy odnaleźć jednostkowe reakcje człowieka na nieszczęście.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja w pełni poprawna - ciekawe i niejednorodne przykłady odbierania przez człowieka nieszczęścia.

Uprzedmiotowienie człowieka jako problem w literaturze. Omów i zinterpretuj zjawisko na wybranych utworach współczesnych

Ocena:
19/20
Teza: Sprowadzenia człowieka do przedmiotu na przykładzie literatury wojennej oraz „Kartoteki” Tadeusza Różewicza.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca porusza trudny i niejednoznaczny problem. Poprawna bibliografia i ramowy plan.

Synteza losu polskiego XIX wieku. Omów zagadnienie, odwołując się do wybranych utworów literackich

Ocena:
19/20
Teza: Cechy wspólne poszczególnych postaci, a typowy polski los bohatera XIX wieku.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ukazuje bogactwo losów Polaków istniejących w XIX wieku na kartach literatury oraz udowadnia niemożliwość przedstawienia syntezy polskiego losu.

Jaki wpływ mają negatywne przeżycia na losy człowieka? Odpowiedz na pytanie na podstawie wybranych utworów literackich

Ocena:
18/20
Teza: Cierpienie jest nieodłącznym towarzyszem człowieka. Bohaterowie literaccy starają odnaleźć sens w jego przeżywaniu.

Ocena opisowa nauczyciela: Prezentacja poprawna, oryginalne lektury. Na uwagę zasługuje rozbudowana bibliografia i dobry styl wypowiedzi. Można pogłębić argumentację, aby zdobyć maksymalną liczbę punktów.

Rola doświadczeń życiowych w kształtowaniu człowieka. Przestaw na przykładzie wybranych utworów literackich i filmów

Ocena:
18/20
Teza: Drzewo nie smagane wiatrem, rzadko kiedy wyrasta na silne i zdrowe.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca poprawna. Ciekawa teza uargumentowana na przykładach literackich i filmowym.

Zawiłości psychiki ludzkiej ukazane w literaturze polskiej i obcej

Ocena:
18/20
Teza: Zarówno psychologia, jak i literatura próbują zgłębić psychikę człowieka. Jednak nigdy nie będzie poznana w pełni.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca szeroko opisuje temat. Kolejne argumenty dobrana poprawnie. Ciekawa literatura.

Błędne decyzje, niewłaściwe wybory. Omów jak pod ich wpływem zmieniło się życie bohaterów literackich

Ocena:
18/20
Teza: Bohaterowie utworów literackich stają przed wieloma dylematami. Często zdarza się tak, że dokonują niewłaściwych wyborów i nie zawsze są na tyle dojrzali aby ponieść ich konsekwencje.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w ciekawy sposób opisuje drogi różnych bohaterów literackich. Poprawna bibliografia i rozbudowany ramowy plan wypowiedzi.

Najciemniejsze oblicza człowieczeństwa. Przedstaw na wybranych utworach literackich.

Ocena:
17/20
Teza: Ciemne strony natury człowieka: podłość, chciwość, egoizm, okrucieństwo. Czasem te mroczne strony natury człowieka, zaczynają przewyższać dobre cechy.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca ciekawa, opisująca kilka z wielu negatywnych cech człowieka. Poprawna bibliografia.

Trudne decyzje bohaterów literackich. Pokaż na wybranych przykładach z różnych epok literackich

Ocena:
17/20
Teza: Bohaterowie literaccy stają przed traumatycznymi wyborami, czasem dużo cięższymi niż rzeczywiste życiowe problemy.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca w pełni realizuje temat. Poprawny język i styl wypowiedzi.

Moralność człowieka poddana próbie. Przedstaw problem na wybranych przykładach.

Ocena:
16/20
Teza: We wszystkich utworach można znaleźć motyw moralności. Niekiedy bohaterowie stają przed wyborem i tylko od ich etycznego kodeksu zależy, jaką drogą pójdą.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca przeciętna. Zawiera kilka usterek językowych. Teza poprawnie uargumentowana.

Kondycja ludzka ukazana w literaturze rożnych epok.

Ocena:
16/20
Teza: Literatura różnych epok ukazuje w sposób indywidualny postawy swych bohaterów, a poprzez to kondycję sobie współczesnych.

Ocena opisowa nauczyciela: Praca zwięzła. Zawiera niezbędne argumenty do udowodnienia tezy. Poprawna bibliografia.